فهرست مطالب
نقشه مغزی یا الکتروانسفالوگرافی کمی (QEEG) به بررسی آناتومی مغز و نخاع با استفاده از تکنیکهای پیشرفته تصویربرداری میپردازد و به پزشکان این امکان را میدهد که اطلاعات مهمی درباره عملکرد مغز جمعآوری کنند. این تکنیک کاربردهای متعددی دارد که یکی از مهمترین آنها مطالعه اضطراب است. اضطراب یکی از مشکلات شایع در دنیای پرفشار و پیچیده امروز است و میتواند تاثیر قابل توجهی بر زندگی شخصی و اجتماعی افراد داشته باشد. با استفاده از نقشه مغزی فرد مضطرب، پزشکان قادرند اختلالات اضطرابی را شناسایی کرده و از این اطلاعات برای برنامهریزی درمانی بهره ببرند. در ادامه این مقاله از دکترتو، به بررسی جزئیات و مزایای این روش میپردازیم.
انواع اختلالات اضطرابی که با نقشه مغزی بررسی میشوند
اختلالات اضطرابی انواع مختلفی دارند که هر یک از آنها با الگوی مغزی خاص خود شناخته میشوند. نقشه مغزی قادر است که در کنار سایر ابزارهای تشخیصی، اختلالات اضطراب متنوع مانند اضطراب فراگیر، اختلال پانیک، فوبیاهای خاص و اختلال اضطراب اجتماعی را به خوبی و با دقت بالا تشخیص دهد.
نقشه مغزی فرد مضطرب چگونه است؟
در نقشه مغزی افراد مضطرب تغییرات زیادی دیده میشود. برای مثال اختلال در شبکههای تنظیم هیجان و تعامل چند ناحیه مغزی باعث نگرانی، عصبی بودن، احتیاط افراطی و احساس ناامنی میشود. ارتباط برخی شاخصهای نقشه مغزی با اضطراب و خواب در برخی پژوهشها بررسی شده، اما بهعنوان علت قطعی یا معیار استاندارد تشخیصی پذیرفته نشده است.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت improveurhealth
Beta brainwaves help with thinking, planning, and focusing. Too much beta can make the brain feel busy, tense, or worried.
ترجمه فارسی:
امواج بتا به تفکر، برنامهریزی و تمرکز کمک میکنند. افزایش بیش از حد امواج بتا میتواند باعث شود مغز احساس درگیری، تنش یا نگرانی داشته باشد.

الگوهای شایع امواج مغزی در فرد مضطرب
الگوهای امواج مغزی در افراد مبتلا به اضطراب معمولا با الگوهای مغزی افراد سالم تفاوت قابلتوجهی دارد و همین تغییرات، تصویری روشنتر از عملکرد مغز ارائه میدهند. این تفاوتها به پزشکان کمک میکند تا نوع و شدت اضطراب را در کنار سایر ابزارها دقیقتر تشخیص دهند و مسیر درمان را هوشمندانهتر انتخاب کنند. مهمترین این الگوها عبارتند از:
| تغییرات امواج | شرح |
|---|---|
| افزایش امواج بتا (Beta) | نشان میدهد مغز در حالت آمادهباش و فعالیت بیشازحد قرار دارد. این حالت معمولا با بیقراری و نگرانی مداوم همراه است. |
| کاهش امواج آلفا (Alpha) | این امواج نقش مهمی در ایجاد حس آرامش و تمرکز دارند. کاهش آنها در افراد مضطرب به این معناست که مغز توانایی کمتری برای ورود به حالت آرامش دارد. |
| افزایش امواج تتا (Theta) | در نواحی پیشانی که اغلب بیانگر کاهش کنترل هیجان و ذهن خستهای است که به دلیل استرس طولانیمدت نمیتواند افکار را آرام نگه دارد. |
تفاوت نقشه مغزی با EEG معمولی در تشخیص اضطراب
روشهای QEEG و EEG معمولی هر دو فعالیت الکتریکی مغز را ثبت میکنند، اما با این تفاوت که نقشه مغزی (QEEG) اطلاعات بسیار دقیقتری ارائه میدهد و نسخه پیشرفتهتر EEG محسوب میشود. EEG یا نوار مغز برای تشخیص اختلالاتی مثل اضطراب دقت کافی ندارد، اما QEEG میتواند در کنار سایر ابزارها الگوهای مغزی مرتبط با انواع مختلف اضطراب را نشان دهد و همین موضوع به متخصص کمک میکند تا نوع و شدت اضطراب را دقیقتر تشخیص دهد.
کاربرد نقشه مغزی در درمان اضطراب
نقشه مغزی یک روش تشخیصی برای اضطراب است، اما در درمان این عارضه و درمان استرس نیز کاربرد دارد. با استفاده از این روش، پزشکان ابتدا ریشه اصلی اضطراب را شناسایی میکنند. سپس بر اساس دادههای به دست آمده، یک برنامه درمانی متناسب با شرایط فرد طراحی میکنند.
این برنامه میتواند شامل نوروفیدبک برای تنظیم امواج مغزی، اصلاح جلسات رواندرمانی، انتخاب یا تغییر داروها و همچنین بررسی مداوم روند درمان باشد.
مراحل انجام نقشه مغزی فرد مضطرب
برای تهیه نقشه مغزی فرد مضطرب، حسگرهایی روی سر فرد قرار میگیرند یا از کلاهکهای مخصوص استفاده میشود تا فعالیت الکتریکی مغز قابل اندازهگیری باشد. سپس فعالیت مغز در حالت استراحت و گاهی هنگام انجام فعالیتهای سادهای مانند خواندن یک متن یا حل یک تمرین کوتاه ثبت میشود. در نهایت، دادههای به دست آمده با نرمافزارهای پیشرفته تحلیل میشوند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت tnnfb
Brain mapping takes anywhere from 30 minutes to 90 minutes.
ترجمه فارسی:
نقشه مغزی حدودا بین ۳۰ تا ۹۰ دقیقه طول میکشد.

آمادگی قبل از نقشه مغزی برای اضطراب
برای این که نقشه مغزی اضطراب نتایج دقیقی داشته باشد، باید چند نکته را رعایت کنید که پزشک از قبل به شما توضیح میدهد. برای مثال باید همه اکسسوریها و دکمههای فلزی و وسایل الکترونیکی را کنار بگذارید، زیرا هم میتوانند سیگنالهای مغز را مختل کنند و هم باعث شوند دستگاه دادهها را درست دریافت نکند.
همچنین ۱ تا ۳ ساعت قبل از انجام نقشه مغزی، یک وعده غذایی متعادل یا میانوعده مصرف کنید، زیرا گرسنگی زیاد میتواند روی هوشیاری، تمرکز و توانایی نشستن آرام تاثیر بگذارد. روز انجام نقشه مغزی نیز در صورت امکان موهایتان را شسته و آبکشی کنید و از ژلها و محصولات حالتدهنده استفاده نکنید تا حسگرها به خوبی به پوست سر بچسبند.
چه کسانی کاندید مناسب نقشه مغزی برای اضطراب هستند؟
نقشه مغزی به افرادی توصیه میشود که با هر نوع اختلال اضطرابی مواجه هستند و این اضطراب با تاثیر منفی روی زندگی روزمره آنها، تمرکز و انجام امور روزانه را برایشان دشوار کرده است. این روش همچنین برای افرادی مناسب است که نمیدانند مشکلشان ریشه در اضطراب دارد یا عوامل دیگری باعث آن شدهاند، و میخواهند علت آن را شناسایی کنند.
علاوه بر این، افرادی که قبلا از داروها یا روشهای دیگر درمان اضطراب استفاده کردهاند و به نتیجه نرسیدهاند نیز کاندید مناسبی برای این روش در نظر گرفته میشوند.
عوارض نقشه مغزی برای فرد مضطرب
نقشه مغزی جزو روشهای بیخطر و ایمن در نظر گرفته میشود که اغلب عوارضی ندارد. با این حال گاهی بیماران ممکن است عوارض موقتی نظیر فشار خفیف هنگام اتصال سنسورها، خستگی و سرگیجه را تجربه کنند. بهعلاوه، از آنجایی که این افراد مضطرب هستند، ممکن است حین جلسه و با دیدن محیط درمانی دچار اضطراب شوند.
نتیجه گیری
برای سالها، به دلیل پیچیدگی ماهیت اضطراب و تنوع علائم آن، تشخیص دقیق این اختلال برای پزشکان چالشبرانگیز بود. اما امروزه نقشه مغزی این شرایط را تغییر داده و به متخصصان این امکان را میدهد که الگوهای مغزی فرد را با حالت طبیعی مقایسه کنند. با بررسی نقشه مغزی فرد مضطرب، پزشکان میتوانند نواحی دارای اختلال را شناسایی کرده و بر اساس نوع اضطراب و وضعیت فرد، بهترین و شخصیسازی شدهترین درمان را ارائه دهند تا فرد بتواند سلامتی و آرامش خود را دوباره به دست آورد.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!