11 بیماری ستون فقرات: علائم، تشخیص و درمان

0
بیماری ستون فقرات
بیماری ستون فقرات

بیماری ستون فقرات

آسیب ها و بیماری های ستون فقرات از پیچیده ترین بیماری هایی است که در پزشکی مشاهده می شود. کمردرد بعد از سردرد به عنوان شایع ترین علت درد در میان آمریکایی ها در رتبه دوم قرار دارد. هشتاد درصد مردم در دوره ای از زندگی خود دچار کمردرد می شوند.

خوشبختانه، در اکثر موارد مشکلات ستون فقرات بدون هیچ گونه مداخله پزشکی یا جراحی بهبود می یابند. با این حال، در برخی موارد مشکلات کمر می تواند زندگی روزمره را مختل کند.

آیا شما هم تا کنون کمردرد، گردن درد یا مشکلات ستون فقرات داشته اید؟ تشخیص به موقع بیماری های ستون فقرات بسیار مهم است. برای تشخیص و درمان مشکلات ستون فقرات باید به دکتر ارتوپد مراجعه نمایید.

هشتاد درصد مردم در دوره ای از زندگی خود دچار کمردرد می شوند.

ستون فقرات

بیماری های ستون فقرات بسته به علت بیماری می توانند در بخش های مختلف ستون‌ فقرات رخ بدهند. برای درک بهتر بیماری های ستون ‌فقرات بهتر است ابتدا با ساختار آن بطور کلی آشنا بشویم.

ستون فقرات از تعداد زیادی مهره (33 مهره) یا استخوان‌های منفرد که روی هم قرار گرفته اند، تشکیل شده‌است. بالاترین قسمت ستون مهره، در گردن، بخش گردنی نامیده می شود.

بخش بعدی که در قسمت فوقانی و میانی کمر قرار دارد، مهره‌ های سینه‌ای هستند. بخش بعدی در قسمت پایینی کمر، مهره‌های کمری نام دارند. در انتها بخش کوچک پایین کمر که بین لگن قرار دارد و مهره‌های خاجی (سرینی) گفته می شوند.

دیسک های مهره‌ای مهره ها را در ستون فقرات محکم به هم متصل می کنند. این دیسک ها به عنوان عامل اتصال و ضربه گیر بین مهره‌ها عمل می کنند. هر دیسک از یک هسته ژله مانند که توسط یک حلقه بیرونی احاطه شده تشکیل شده است.

در ساختار مهره‌ها زائده ای وجود دارد که محل اتصال عضلات، تاندون ها و یا لیگامنت ها می باشد.

ساختار ستون فقرات
مهره های ستون فقرات

انواع بیماری و مشکلات ستون ‌فقرات

بیماری های ستون فقرات انواع متنوع و زیادی دارند که شرح کامل آن ها نیاز به ظرفیتی مانند یک کتاب کامل دارد. در اینجا بیماری هایی که شبوع بیشتری دارند اشاره می شود.

بیماری های پر خطر و دژنراتیو ستون فقرات:

  • آرتروز یا التهاب مفاصل (آرتریت).
  • بیماری دیسک دژنراتیو (حادشونده).
  • دیسک فتق شده.
  • تنگی کانال نخاعی.
  • اسپوندیلوز یا آرتروز مهره

دیگر عارضه ها و بیماری ها:

  • اسپوندیلیت آنکیلوزان یا روماتیسم ستون فقرات.
  • کمردرد.
  • انحرافات ستون فقرات شامل کیفوز یا قوز کمر، لوردوز یا گودی کمر و اسکولیوز.
  • گردن درد.
  • شکستگی مهره ها.
  • سرطان نخاع.
  • تومور ها.
  • میلوپاتی (آسیب نخاع در اثر فشار).
  • و…

حال به طور مختصر بیماری های فوق را بررسی می کنیم:

1: آرتروز ستون فقرات

از کار افتادن غضروف ها در مفاصل و دیسک‌های گردن و ستون فقرات آرتروز ستون فقرات گفته می شود. گاهاً آرتروز روی اعصاب خارج از شده از ستون فقرات فشار ایجاد می کنند که منجر به درد در دست و پا ها می شود. به طور طبیعی آرتروز با کهولت سن رخ می دهد ولی در افراد جوان نیز می تواند اتفاق بیوفتد. برای درمان یا از بین بردن اثرات آرتروز باید ورزش های کششی برای افزایش انعطاف و ورزش های هوازی برای سهولت عملکرد قلب و افزایش گردش خون انجام بشوند.

گاهاً آرتروز روی اعصاب خارج از شده از ستون فقرات فشار ایجاد می کنند که منجر به درد در دست و پا ها می شود.

2: بیماری دیسک دژنراتیو (Degenerative Disc)

بیماری دیسک دژنراتیو نوعی بیماری مرتبط با بالا رفتن سن است. در صورت بروز مشکل در یک یا چند تا از دیسک های بین مهره های ستون فقرات رخ می دهد و منجر به درد می شود. احساس ضعف، گزگز کردن و درد در پاها ایجاد می کند.

برخلاف نامش این حالت یک بیماری نیست، بلکه یک فرایند طبیعی است که به دلیل کهولت سن رخ می دهد. دیسک ها در مرور زمان ساییده می شوند و به اندازه قبل کارایی ندارند که منجر به این حالت می شود.

دیسک دژنراتیو در ستون مهره ها
دیسک دژنراتیو

3: دیسک فتق شده

همانطور که گفته شد، دیسک ها یک هسته ژله ای دارند که توسط یک حلقه بیرونی احاطه شده است. دیسک فتق شده زمانی است که برخی از هسته ها از طریق ایجاد شدن پارگی در حلقه بیرونی از جای خود خارج می شوند. این حالت می تواند در هر قسمتی از ستون فقرات رخ بدهد و اعصاب اطراف خود را تحریک کند. بسته به محل رخ دادن می تواند منجر به درد، بی حسی یا ضعف در پا ها و دست ها بشود.

دیسک فتق شده
دیسک فتق شده

4: تنگی کانال نخاعی

تنگی کانال نخاعی بیشتر در افراد بالای 50 سال رخ می دهد. در افراد جوانتر با سابقه آسیب به ستون فقرات یا دارای کانال نخاعی باریک نیز احتمال آن وجود دارد. بیماری های نظیر اسکولیوز یا آرتروز می توانند منجر به تنگی کانال نخاعی بشوند. این باریک شدن کانال می تواند باعث فشار بر اعصاب و نخاع شود و درد ایجاد کند.

تنگی کانال نخاعی از بیماری های ستون فقرات
تنگی کانال نخاعی

5: اسپوندیلوز

حالتی است که با تنگ شدگی فضاهای بین مهره ای و لب به لب شدن بدنه مهره ها که روی ریشه های عصبی می چسبند مشخص می شود.

همانند بسیاری از اصطلاحات دیگر برای توصیف مشکلات ستون فقرات، اسپوندیلوز بیشتر از اینکه بالینی باشد یک توصیف است. یعنی فرد هم درد و هم تحلیل رفتن ستون فقرات را دارد، صرف نظر از اینکه چه چیزی باعث آن می شود.

6: اسپوندیلیت آنکیلوزان

نوعی آرتروز است که در درجه اول ستون فقرات شما را تحت تأثیر قرار می دهد. منجر به التهاب شدید مهره ها می شود که در نهایت می تواند به درد مزمن و ناتوانی منجر شود. در موارد پیشرفته تر، التهاب می تواند منجر به شکل گرفتن استخوان جدید در ستون فقرات شود. همچنین می تواند دیگر مفاصل بزرگ مثل شانه ها، باسن و زانو ها را نیز درگیر کند.

7: انواع انحنا یا انحراف ستون فقرات

هنگام مشاهده از پشت، ستون فقرات باید مستقیماً از وسط پشت حرکت کند و انحنای طبیعی داشته باشد. هنگامی که ناهنجاری های ستون فقرات اتفاق می افتد، انحنای طبیعی ستون فقرات در بعضی مناطق خاص نادرست است، همانطور که در لوردوز، کیفوز و اسکولیوز رخ می دهد.

کیفوز

کیفوز یا همان قوز کمر هنگامی است که بخش بالایی ستون فقرات دچار برآمدگی غیر طبیعی می شود (انحنای بیشتر از 50 درجه). دلایل کیفوز می تواند از کیفوز ارثی تا اثرات سبک زندگی را شامل بشود.

لوردوز

لوردوز حالت برعکس کیفوز می باشد. اصطلاحاً به آن گودی کمر گفته می شود. به انحنای بخش پاینی ستون فقرات رو به سمت داخل بدن لوردوز گفته می شود.

انحنای ستون فقرات
انحنای ستون فقرات

اسکولیوز (Scoliosis)

اسکولیوز انحنای ستون فقرات به سمت های جانبی و کناری بدن می باشد، که دو حالت دارد. یا در بخش خاصی رخ می دهد، مانند اسکولیوز سینه ای که مهره های بخش سینه ای را تحت تأثیر قرار می دهد. یا به طور ترکیبی کل ستون فقرات را تحت تأثیر قرار می دهد. اسکولیوز معمولا به شکل حروف S یا C انگلیسی می باشند.

اسکولیوز و انواع آن
اسکولیوز و انواع آن

8: شکستگی مهره ها

شکستگی مهره ها می تواند ناشی از ضربه مستقیم یا غیر مستقیم باشد و احتمالاً در بیماران مبتلا به پوکی استخوان اتفاق می افتد. تشخیص این حالت شامل معاینه دقیق عصبی و تصویربرداری ها می باشد. به دلیل نزدیک بودن مهره ها به نخاع، اعصاب و رگ های خونی؛ شکستگی و درمان با جراحی این شکستگی ها ممکن است عوارض جدی ای به همراه داشته باشند.

9: سرطان نخاع

سرطان نخاع هنگامی است که سلول های غیرطبیعی در نخاع یا استخوان ها، بافت ها، مایع یا اعصاب تشکیل دهنده آن رشد می کنند و تومور تشکیل می دهند. تومور های بدخیم مغز و نخاع یک بیماری نادر محسوب می شوند. علائم این سرطان شامل درد، ضعف عضلانی، مشکل در راه رفتن و فلجی می باشد.

10: تومور در ستون فقرات

تومور مهره ای نوعی تومور ستون فقرات است که بر استخوان ها یا مهره های ستون فقرات تأثیر می گذارد. تومور های نخاعی را که از نخاع یا پوشش نخاع شروع می شوند، تومور نخاع می نامند.

تومور هایی که مهره ها را تحت تأثیر قرار می دهند، غالباً از سرطان ها در سایر قسمت های بدن متاستاز می شوند. اما انواع مختلفی از تومور ها وجود دارد که از استخوان های ستون فقرات شروع می شوند.

تومور مهره ای با فشار بر نخاع یا ریشه های عصبی در نزدیکی خود می تواند بر عملکرد عصبی تأثیر بگذارد. از آنجا که این تومور ها در داخل استخوان رشد می کنند، ممکن است باعث درد، شکستگی مهره ها یا مشکلات ستون فقرات بشوند.

11: میلوپاتی

میلوپاتی نوعی آسیب است که به دلیل فشار شدید در اثر ضربه، تنگی مادرزادی کانال نخاعی، دیسک دژنراتیو یا فتق شده ممکن است ایجاد شود. وقتی هر بخشی از نخاع فشرده یا منقبض بشود، علائم آن به نام میلوپاتی شناخته می شوند.

تومور در ستون فقرات
تومور در ستون فقرات

علل بیماری های ستون فقرات

علل این بیماری ها یک گروه گسترده ای از دلایل را شامل می شود:

  • بیماری ها و التهاب ها.
  • رشد غیر طبیعی بعد از تولد (ارثی).
  • با کهولت سن و یا سائیدگی (دژنراتیو ها).
  • ضربه یا آسیب مانند افتادن از جایی.
  • آلودگی با تومور ها.
  • در ارتباط با دیگر شرایط سلامتی و پزشکی.

علائم بیماری های ستون فقرات

بسته به نوع آن و مدت زمان بیمار بودن فرد علائم آسیب دیدگی ستون فقرات متنوع می باشند. همچنین بسته به این که چه بخشی دچار آسیب شده و اعصاب نخاعی آن ناحیه به کدام قسمت بدن عصب دهی می کنند؛ ممکن است در دیگر اندام ها هم علائمی نشان دهند. علائم رایج آن ها شامل موارد زیر است:

  • شانه ها یا کم به طور غیر طبیعی خم بشوند.
  • درد کمر یا گردن که می تواند ناگهانی یا تکرار شونده، دردناک یا همراه با ایجد حس سوزش باشد.
  • عدم کارایی مناسب مثانه یا روده. (مشکل در دفع ادرار یا مدفوع)
  • حالت تهوع و یا استفراغ
  • درد درون دست ها و پا ها
  • فشار یا گرفتگی
  • وضع ظاهری ناصاف؛ مثلا وقتی یک شانه بالاتر از دیگری باشد.
  • ضعف، بی حسی یا گزگز در بازو ها و پاها.

بسته به این که چه بخشی دچار آسیب شده و اعصاب نخاعی آن ناحیه به کدام قسمت بدن عصب دهی می کنند؛ ممکن است در دیگر اندام ها هم علائمی نشان دهند.

تست ها و راه های تشخیص بیماری های ستون فقرات

در ابتدا متخصصین ارتوپدی از بیمار در مورد علائم، سوابق خانوادگی پرس و جو می کند. پس از انجام معاینه فیزیکی ممکن است یک یا چند تست از مجموعه زیر لازم باشد.

  • تصویر برداری با اشعه ایکس: اشعه ایکس از بافت های نرم بدن عبور می کند و آن ها را نشان نمی دهد. اما از بافتی مانند استخوان تصویر تهیه می کند.
  • MRI: این اسکن برخلاف اشعه ایکس از باقت های نرم مثل اعصاب و دیسک ها تصویربرداری می کند.
  • CT اسکن: تصویر های با جزئیات بالا از ساختار استخوان ها می دهد. در این روش علاوه بر اشعه ایکس از کامپیوتر ها برای تجزیه و تحلیل بهتر نتایج استفاده می شود.
  • الکترومایوگرافی: تست فعالیت الکتریکی ریشه اعصاب برای تعیین علت درد در بیماران.
تست MRI
تست MRI

روش های درمانی

درمان آسیب های ستون فقرات به نوع و شدت بیماری بستگی دارد. در بیشتر موارد درمان های غیر جراحی تنها چیزی است که لازم است.

روش های درمانی به طور کلی شامل موارد زیر می باشند:

  • استفاده از کمپرس های یخ یا گرم برای صدمات.
  • فعالیت های اصلاحی.
  • فیزیوتراپی و ورزش ها برای تقویت و کشش عضلات کمر و شکمی.
  • درمان های سرطان ها برای برداشتن تومور ها مانند جراحی، رادیوتراپی (درمان با اشعه) و شیمی درمانی.
  • جراحی برای جایگزینی دیسک، بازکردن کانال نخاعی (هنگام تنگی کانال نخاع) و اتصال مهره ها.
  • تزریقات، مانند کورتیکواستروئید ها برای کاهش درد
  • استفاده از دارو ها مانند ضدالتهاب ها، کاهش دهنده های درد و یا شل کننده های عضلانی.
ورزش های اصلاحی برای درمان مشکلات ستون فقرات
ورزش های اصلاحی برای درمان مشکلات ستون فقرات

سوالات متداول

چه عواملی احتمال بیماری های ستون فقرات را افزایش می دهند؟

  • اضافه وزن یا چاقی.
  • برداشتن و بلند کردن وسایل به روش های نامناسب.
  • عادت های غذایی یا سبک زندگی نا سالم؛ مثل استعمال دخانیات یا کم دریافت کردن کلسیم در غذا ها.
  • دیگر شرایط سلامتی یا پزشکی مانند بیماری‌های تیروئیدی و یا روماتیسم مفصلی.
  • بد نشستن.
  • فعالیت های شدید و پرتکرار بدنی.

مشکلات ستون فقرات در کودکان

در کودکان نیز مشکلات کمر و ستون فقرات وجود دارد، اما شیوع کمتری دارد. در سنین پایین یکی از دلایل آسیب های ستون فقرات، بیماری های ارثی می باشد. علاوه بر این عدم صحیح نشستن کودکان و عادات بد در فعالیت های روزانه به علت در رشد بودن آن ها منجر به شکل گیری نامناسب ستون فقرات می شود که در سنین بالاتر برای آن ها مشکلاتی به همراه خواهد داشت. بهترین پیشنهاد جلوگیری و مراقبت از کودکان و سبک زندگی آن ها می باشد.

راهنمای مراجعه به دکتر ارتوپد

اگر خوش شانس باشید، مشکلات ستون فقرات علائمی ایجاد نمی کنند و آسیب جدی ای به همراه ندارند. اما اگر علائمی حس کردید حتما به آنها توجه کنید و برای درمان اقدام کنید. اگر در دست و پا های خود احساس ضعف یا بی حسی کردید یا بطور ناگهانی نتوانستید ادرار یا مدفوع خود را کنترل کنید. همچنین اگر دردی حس کردید که ناشی از سخت کار کردن نباشد، به مرور بدتر بشود و شب ها بیشتر درد کند باید حتما به متخصصین ارتوپدی مراجعه کنید. شما می توانید از هر جایی با استفاده از مشاوره تلفنی با متخصص ارتوپد  ارتباط برقرار کنید.

منبع: ana-neurosurgery ,columbiaspine, utswmed, webmd, mayoclinic, health.ucdavis, webmd, patient, universityspinecenterspine-health healthline , amboss,  cancercenter, hopkinsmedicine, ,webmdmedicalnewstodaymayoclinicmedlineplus

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید