فهرست مطالب
- لیست آزمایش های هورمونی چه هستند؟
- لیست آزمایش های هورمونی جنسی و تولیدمثل کدامند؟
- لیست آزمایش های هورمونی تیروئید کدامند؟
- آزمایش های هورمونی مربوط به غدد فوق کلیوی کدامند؟
- آزمایش های هورمونی پانکراس و تنظیم قند خون کدامند؟
- آزمایش های هورمونی مربوط به هیپوفیز و هیپوتالاموس کدامند؟
- چه زمانی پزشک انجام لیست کامل آزمایش های هورمونی را تجویز می‌کند؟
- نتیجه گیری
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
وقتی پزشک برای بررسی مشکلاتی مانند نامنظمی قاعدگی، اختلالات باروری، تغییرات وزن یا خستگی مداوم آزمایش هورمونی تجویز می‌کند، دانستن نام و کاربرد هر آزمایش می‌تواند به درک بهتر روند بررسی کمک کند. لیست کامل آزمایش های هورمونی شامل آزمایش‌هایی برای ارزیابی عملکرد تیروئید، هورمون‌های جنسی، غدد فوق کلیوی و سایر بخش‌های سیستم هورمونی بدن است. البته همه افراد به تمام این آزمایش‌ها نیاز ندارند و انتخاب آن‌ها به علائم، سن و شرایط فرد بستگی دارد. اما هر آزمایش چه هورمونی را بررسی می‌کند و در چه شرایطی درخواست می‌شود؟ در ادامه این مطلب از دکترتو، انواع آزمایشهای هورمونی و کاربرد هرکدام را مرور می‌کنیم.
لیست آزمایش های هورمونی چه هستند؟
لیست آزمایش های هورمونی مجموعه‌ای از آزمایشهای خون، ادرار یا در برخی شرایط آزمایشهای تخصصی‌تر است که برای بررسی عملکرد غدد و هورمون‌های بدن انجام می‌شود. انواع آزمایش هورمونی می‌توانند وضعیت تیروئید، غدد فوق‌کلیوی، هیپوفیز، دستگاه تولیدمثل و تنظیم قند خون را بررسی کنند. برای مثال، تستوسترون و استروژن در ارزیابی هورمون‌های جنسی، TSH و T4 در بررسی تیروئید، و کورتیزول و ACTH در بررسی عملکرد فوق‌کلیه کاربرد دارند.
نکته مهم این است که لیست کامل آزمایش های هورمونی برای همه افراد یکسان نیست و بهترین دکتر غدد و متابولیسم ایران بر اساس علائم، سن، جنسیت، سابقه بیماری و هدف بررسی، تعدادی از این آزمایش‌ها را انتخاب می‌کند. بنابراین انجام هم‌زمان همه هورمون‌ها معمولا ضروری نیست.
| غده یا بخش | آزمایش‌ها | کاربرد |
|---|---|---|
| جنسی و تولیدمثل | تستوسترون تام و آزاد، استرادیول (E2)، پروژسترون، LH ،FSH، پرولاکتین، AMH SHBG ،hCG ،DHEA-S | بررسی بلوغ، چرخه قاعدگی، تخمک‌گذاری، تولید اسپرم، میل جنسی، باروری |
| تیروئید | TSH ،Free T4 ،Total T4، Free T3 Total T3 ،Anti-TPO | بررسی کم‌کاری و پرکاری تیروئید، برخی بیماری‌های خودایمنی تیروئید |
| غدد فوق‌کلیوی | کورتیزول خون یا ادرار، ACTH، آلدوسترون، رنین، DHEA-S، متانفرین‌های خون یا ادرار | بررسی عملکرد فوق‌کلیه، برخی تومورهای خاص غدد فوق‌کلیوی |
| پانکراس و تنظیم قند خون | انسولین و C-peptide از مهم‌ترین آزمایشهای هورمونی مرتبط با پانکراس هستند. در کنار آن‌ها، آزمایش‌هایی مانند قند خون ناشتا، HbA1c و تست تحمل گلوکز به‌عنوان تست‌های متابولیک برای ارزیابی تنظیم قند خون و تشخیص دیابت به‌کار می‌روند. | بررسی تولید انسولین، عملکرد سلول‌های بتا، برخی اختلالات متابولیک و تنظیم قند خون |
| هیپوفیز و هیپوتالاموس | پرولاکتین، TSH ،ACTH ،LH ،FSH ،GH IGF-۱ ،ADH | بررسی عملکرد هورمونی هیپوفیز و هیپوتالاموس، اختلالات رشد، ترشح غیرطبیعی GH، تعادل آب |
لیست آزمایش های هورمونی جنسی و تولیدمثل کدامند؟
هورمون‌های تولیدمثلی در تنظیم بلوغ، چرخه قاعدگی، تخمک‌گذاری، تولید اسپرم، میل جنسی و باروری نقش دارند. آزمایش‌ها با توجه به مشکل فرد انتخاب می‌شوند و زمان انجام بعضی از آن‌ها، به‌ویژه در زنان، می‌تواند به مرحله چرخه قاعدگی یا شرایط بارداری وابسته باشد. مهم‌ترین آزمایش‌هایی که ممکن است در ارزیابی زنان و مردان درخواست شوند عبارت‌اند از:
- تستوسترون تام و گاهی تستوسترون آزاد
- استرادیول (E2)
- پروژسترون
- LH
- FSH
- پرولاکتین
- AMH
- SHBG
- hCG در شرایط مرتبط با بارداری
- DHEA-S در بررسی برخی اختلالات آندروژنی
لیست کامل آزمایش های هورمونی زنان شامل چه مواردی است؟
آزمایش هورمونی زنان با توجه به علت بررسی می‌تواند شامل FSH، LH، استرادیول، پروژسترون، پرولاکتین، AMH، تستوسترون، تستوسترون آزاد، SHBG و در شرایط خاص DHEA-S و hCG باشند. برای مثال، FSH و LH در بررسی عملکرد تخمدان و چرخه تولیدمثل کاربرد دارند، در حالی که استرادیول و پروژسترون در شرایط مختلف مربوط به چرخه قاعدگی و باروری بررسی می‌شوند.
AMH نیز در برخی ارزیابی‌های مرتبط با ذخیره تخمدانی استفاده می‌شود. زمان نمونه‌گیری نیز همیشه یکسان نیست؛ مثلا بعضی آزمایش‌ها بر اساس روز چرخه قاعدگی تفسیر می‌شوند. بنابراین بهتر است زمان انجام آزمایش طبق نظر پزشک یا دکتر غدد و متابولیسم تهران تعیین شود.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت redcliffelabs
A female hormone test is a blood, urine, or saliva test used to measure hormone levels that control reproductive health and other essential body functions.
ترجمه فارسی:
آزمایش هورمونی زنان آزمایش خون، ادرار یا بزاق است که برای اندازه‌گیری سطح هورمون‌هایی انجام می‌شود که سلامت دستگاه تولیدمثل و سایر عملکردهای ضروری بدن را تنظیم می‌کنند.
می‌خوای بدونی کدوم هورمون‌ها باید بررسی بشن؟
از پزشک درباره آزمایشهای موردنیازت بپرس.
لیست کامل آزمایش های هورمونی مردانه شامل چه مواردی است؟
مهم‌ترین آزمایش هورمونی مردانه معمولا شامل تستوسترون تام، تستوسترون آزاد در شرایط لازم، LH، FSH و پرولاکتین هستند. در برخی شرایط SHBG و استرادیول نیز بررسی می‌شوند. تستوسترون برای ارزیابی کمبود هورمون جنسی اهمیت دارد و LH و FSH به پزشک کمک می‌کنند عملکرد محور هیپوفیز و بیضه را بهتر ارزیابی کند.
این آزمایش‌ها ممکن است در صورت کاهش میل جنسی، اختلال نعوظ، ناباروری یا برخی تغییرات جسمی درخواست شوند. نتیجه نیز باید همراه با علائم و سایر یافته‌های پزشکی تفسیر شود.
لیست آزمایش های هورمونی تیروئید کدامند؟
آزمایشهای مربوط به تیروئید برای بررسی کم‌کاری، پرکاری و برخی بیماری‌های خودایمنی تیروئید انجام می‌شوند. در بسیاری از موارد، TSH آزمایش اولیه مهمی برای بررسی عملکرد تیروئید است و بر اساس نتیجه آن ممکن است T4 یا آزمایشهای دیگر درخواست شوند. بنابراین انجام همه انواع آزمایش تیروئید از ابتدا برای هر فرد ضرورت ندارد. مهم‌ترین موارد عبارت‌اند از:
- TSH یا هورمون محرک تیروئید
- Free T4 یا تیروکسین آزاد
- Total T4
- Free T3
- Total T3
- آنتی‌بادی‌های تیروئید مانند Anti-TPO
آزمایش های هورمونی مربوط به غدد فوق کلیوی کدامند؟
غدد فوق‌کلیوی هورمون‌هایی مانند کورتیزول، آلدوسترون و هورمون‌های آندروژنی تولید می‌کنند. زمان نمونه‌گیری بعضی هورمون‌های این غده اهمیت دارد و ممکن است پزشک آزمایش را در ساعت یا شرایط مشخصی درخواست کند. آزمایشهای این بخش بر اساس علائم و بیماری موردنظر انتخاب می‌شوند و می‌توانند شامل موارد زیر باشند:
- کورتیزول خون یا ادرار
- ACTH
- آلدوسترون
- رنین
- DHEA-S
- متانفرین‌های خون یا ادرار در بررسی برخی تومورهای خاص غدد فوق‌کلیوی
متن انگلیسی:
به نقل از سایت everlywell
Adrenal hormones are produced in small glands on top of your kidneys, the adrenal glands. The pituitary gland is also involved in the regulation of adrenal hormones.
ترجمه فارسی:
هورمون‌های آدرنال در غدد کوچکی به نام غدد فوق کلیوی تولید می‌شوند که در بالای کلیه‌ها قرار دارند. غده هیپوفیز هم در تنظیم هورمون‌های فوق کلیوی نقش دارد.
آزمایش های هورمونی پانکراس و تنظیم قند خون کدامند؟
پانکراس نقش مهمی در تنظیم قند خون دارد و انسولین و گلوکاگون از مهم‌ترین هورمون‌های آن هستند. برای بررسی وضعیت تولید انسولین، عملکرد سلول‌های بتا و برخی اختلالات متابولیک، آزمایش‌هایی مانند انسولین خون و C-peptide ممکن است انجام شوند.
آزمایش قند خون ناشتا و HbA1c نیز مستقیما هورمون نیستند، اما برای ارزیابی تنظیم قند خون اهمیت زیادی دارند و معمولا در کنار بررسی‌های هورمونی مطرح می‌شوند. انتخاب تست به هدف پزشک بستگی دارد و معمولا تمام این آزمایش‌ها هم‌زمان انجام نمی‌شوند. آزمایشهای پانکراس و قند خون عبارت‌اند از:
- انسولین
- C-peptide
- در شرایط خاص گلوکاگون
- آزمایش تحمل گلوکز در موارد مشخص
آزمایش های هورمونی مربوط به هیپوفیز و هیپوتالاموس کدامند؟
هیپوتالاموس و هیپوفیز مانند یک سیستم کنترل مرکزی، فعالیت بسیاری از غدد بدن را تنظیم می‌کنند. به‌دلیل ترشح ضربانی GH، اندازه‌گیری تصادفی هورمون رشد به‌تنهایی برای تشخیص اختلالات رشد یا آکرومگالی کافی نیست و معمولا باید در کنار اندازه‌گیری IGF‑۱ و در صورت نیاز تست‌های تحریک یا مهار GH تفسیر شود.
در برخی بیماری‌های هیپوفیز، پزشک ممکن است علاوه بر آزمایش خون، MRI یا تست‌های تحریک و مهار هورمونی نیز درخواست کند. آزمایشهای مربوط به این بخش ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- پرولاکتین
- TSH
- ACTH
- LH و FSH
- هورمون رشد (GH)
- IGF-1
- هورمون ضدادراری یا ADH و آزمایشهای مرتبط با تعادل آب
چه زمانی پزشک انجام لیست کامل آزمایش های هورمونی را تجویز می‌کند؟
پزشک معمولا زمانی به سراغ آزمایشهای هورمونی می‌رود که علائم یا یافته‌هایی احتمال اختلال در عملکرد غدد درون‌ریز را مطرح کنند. کاهش یا افزایش وزن بدون علت مشخص، خستگی مداوم، اختلال قاعدگی، ناباروری، کاهش میل جنسی، اختلال نعوظ، علائم تیروئیدی یا مشکلات مرتبط با رشد از جمله شرایطی هستند که ممکن است بررسی هورمونی را ضروری کنند. همچنین در برخی بیماری‌های شناخته‌شده، آزمایشهای چکاپ کامل برای پیگیری روند درمان انجام می‌شوند.
با این حال، انجام لیست کامل آزمایش های هورمونی برای یک فرد سالم معمولا به معنای بررسی تک‌تک هورمون‌ها نیست. پزشک بر اساس شرح حال و معاینه، آزمایشهای هدفمند را انتخاب می‌کند. این کار هم هزینه و آزمایشهای غیرضروری را کاهش می‌دهد و هم احتمال تفسیر اشتباه نتایج اتفاقی را کمتر می‌کند. برای مشخص کردن آزمایشهای هورمونی موردنیاز بر اساس علائم و شرایط بدنی خود، می‌توانید از طریق اپلیکیشن دکترتو با متخصص غدد یا پزشک موردنظر مشورت کنید.
۴.۷ (۲۵۲۳ نظر)۴.۶ (۲۲۹۵ نظر)۳.۸ (۲۶۴۶ نظر)۴.۶ (۱۷۸۴ نظر)۴.۸ (۱۶۸۳ نظر)۴.۵ (۱۳۶۴ نظر)نتیجه گیری
آزمایشهای هورمونی طیف گسترده‌ای دارند و می‌توانند عملکرد تیروئید، تخمدان و بیضه، غدد فوق‌کلیوی، پانکراس، هیپوفیز و سایر بخش‌های سیستم غدد درون‌ریز را بررسی کنند. با این حال، یک نسخه ثابت برای لیست کامل آزمایش های هورمونی وجود ندارد و انتخاب تست‌ها باید بر اساس علائم، جنسیت، سن، سابقه پزشکی و هدف ارزیابی انجام شود. برخی هورمون‌ها نیز در ساعات یا شرایط مشخصی اندازه‌گیری می‌شوند، بنابراین رعایت دستور آزمایشگاه اهمیت دارد. برای تفسیر آزمایش هورمونی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
