دلایل و درمان‌های دیابت یا قند خون چیست؟

0
دیابت

اگر شما هم جز افراد مبتلا به دیابت هستید یا پزشک احتمال ایجاد این بیماری را در بدن شما بالا می‌داند، باید درمورد علائم، نحوه پیشگیری و روش‌های کنترل دیابت اطلاعات کامل داشته باشید. در این مطلب سعی می‌کنیم، در مورد دیابت، این بیماری خطرناک اما قابل‌کنترل به طور مفصل توضیح دهیم و روش‌های موثر در درمان این بیماری را عنوان کنیم.

ظاهر‌شدن هر یک از علائم دیابت می‌تواند یک زنگ خطر محسوب شود. پس اگر نشانه‌ای از این بیماری در بدن شما وجود دارد، حتما به دکتر غدد و متابولیسم مراجعه کنید. برای مراجعه به بهترین و مجرب‌ترین متخصص می‌توانید از طریق سایت دکترتو اقدام کنید. در دکترتو علاوه بر سیستم تعیین وقت حضوری امکان مشاوره آنلاین و تلفنی وجود دارد.

دیابت چیست؟

دیابت نوعی بیماری متابولیکی (مربوط به متابولیسم بدن) است که با سطح قند خون بالا (گلوکز) همراه است. به دنبال نقص در ترشح انسولین یا عملکرد آن یا هر دو ایجاد می‌شود. سطح بالای گلوکز خون (هیپرگلیسمی) می‌تواند منجر به مشکلات جدی در سلامت شود.

در واقع انسولین هورمونی است که از غدد پانکراس که واقع در پشت و زیر معده است ترشح می‌شود. پانکراس انسولین را به جریان خون منتقل می‌کند. انسولین در گردش باعث می‌شود، که قند وارد سلول‌های بدن شده و مقدار قند موجود در خون را کاهش می‌دهد. همانطور که میزان قند خون شما کاهش می‌یابد، ترشح انسولین از پانکراس نیز کم می‌شود.

از طرفی دیگر گلوکز ( قند خون) برای سلامت شما حیاتی است، در واقع گلوکز ماده مغذی ضروری است که انرژی لازم برای عملکرد مناسب سلول‌های بدن را فراهم می‌کند. گلوکز همچنین منبع اصلی سوخت مغز شما نیز است.

گلوکز از دو منبع اصلی غذا و کبد شما تامین می‌شود. ذخایر کبد شما نیز گلوکز را تولید می‌کند. هنگامی که سطح گلوکزخون شما کم است، مانند زمانی که شما غذایی نخورده‌اید، کبد گلیکوژن ذخیره شده را به گلوکز تجزیه می‌کند تا سطح گلوکز خون را در حد نرمال نگه دارد.

دیابت نوعی بیماری متابولیکی است که با سطح قند خون بالا (گلوکز) همراه است که به دنبال نقص در ترشح انسولین یا عملکرد آن یا هر دو ایجاد می‌شود. سطح بالای گلوکز خون (هیپرگلیسمی) می‌تواند منجر به مشکلات جدی در سلامت شود.

هنگامی که قند خون افزایش می‌یابد (به عنوان مثال، پس از غذا خوردن)، انسولین از پانکراس آزاد می‌شود تا سطح گلوکز را با انتقال به سلول‌های بدن کاهش دهد. در بیماران دیابتی، عدم تولید کافی یا عدم پاسخ به انسولین موجب هیپرگلیسمی می‌شود. این بیماری مزمن است، بدین معنی که اگر چه می‌توان آن را کنترل کرد، اما تمام عمر با فرد همراه است.

کنترل-دیابت
برای کنترل قند خون بیماران باید به صورت منظم قند خون را بررسی کرده و از انسولین استفاده کنند.

انواع دیابت

انواع مختلف این بیماری می‌تواند رخ دهد و کنترل و درمان آن بستگی به نوع دیابت دارد. دیابت مزمن و طولانی مدت شامل نوع ۱ و نوع ۲ است. شرایط بالقوه برگشت پذیر دیابت نیز شامل مرحله پیش دیابتی (زمانی که سطح قند خون شما بالاتر از حد طبیعی است، اما به اندازه کافی بالا نبوده و به عنوان دیابت محسوب نمی‌شود) و دیابت بارداری (که در دوران بارداری رخ می‌دهد اما بعد از تولد نوزاد ممکن است از بین برود) است.

سه نوع اصلی دیابت وجود دارد که ممکن است، افراد به آن‌ها مبتلا شوند. این سه دسته عبارتند از:

  • دیابت نوع 1
  • دیابت نوع 2
  • دیابت بارداری

1. دیابت نوع 1

این نوع بیماری می‌تواند در هر سنی ایجاد شود. اما بیشتر در کودکان و نوجوانان گزارش شده است. بدن فرد مبتلا به دیابت نوع 1 انسولین بسیار کمی تولید می‌کند. در مواقعی نیز بدن توانایی ساخت انسولین را ندارد. این بیماران برای کنترل سطح گلوکز خون به تزریق روزانه انسولین نیاز دارند.

2. دیابت نوع 2

این نوع در بزرگسالان بیشتر شایع است. حدود 90% از کل موارد دیابت مربوط به این نوع است. در نوع 2 بدن بیمار انسولین تولید می‌کند، اما نمی‌تواند از این انسولین به‌خوبی استفاده کند. اولین روش درمان برای دیابت نوع 2 تغییر سبک زندگی است. باید فعالیت بدنی را در برنامه جای داد و رژیم غذایی سالم انتخاب کرد. بیشتر افراد مبتلا به این بیماری پس از گذشت مدتی به داروهای خوراکی نیاز پیدا می‌کنند.

3. دیابت بارداری

دیابت بارداری در دوره بارداری به دلیل افزایش قند خون ایجاد می‌شود و پس از زایمان نیز از بین می‌رود. اما این بیماری با عوارضی برای مادر و جنین همراه است. حتما باید برای تشخیص، کنترل و درمان آن به دکتر زنان و زایمان یا دکتر غدد مراجعه کرد. زیرا این امکان وجود دارد که مادر یا کودک در آینده به دیابت نوع 2 مبتلا شوند.

مشاوره با متخصصان
غدد دکترِتو


علائم دیابت چیست؟

علائم قند خون بسته به میزان افزایش سطح قند خون شما متفاوت است. بعضی از افراد، به ویژه افرادی که مبتلا به دیابت نوع ۲ هستند یا در مرحله پیش دیابتی هستند، ممکن است از ابتدا علائم را تجربه نکنند. اما در  نوع ۱، علائم به سرعت بروز می‌کند و شدیدتر است.

زمانی که متوجه می‌شویم در میان اعضای خانواده یا دوستان شخصی به این بیماری مبتلا شده است، اولین سوال ما این است که چگونه بفهمیم دیابت داریم؟ برای پاسخ به این سوال باید با علائم دیابت و نشانه‌های آن در هر مرحله آشنا شویم.

برخی از علائم نوع ۱ و ۲ این بیماری عبارتند از:

  • مشکلات پوستی
  • تشنگی بیش از حد
  • تکرر ادرار
  • گرسنگی شدید
  • افزایش اشتها
  • تهوع و استفراغ
  • کاهش وزن ناخواسته
  • حضور کتون در ادرار (کتون یک محصول جانبی از تجزیه عضلات و چربی است که هنگام نبود انسولین به اندازه کافی در بدن تولید می‌شود)
  • خستگی
  • تحریک پذیری
  • تاری دید
  • زخم‌هایی که دیر بهبود می‌یابند
  • عفونت‌های مکرر، مانند عفونت‌های لثه یا پوست و عفونت واژن و مثانه
  • سوزن سوزن شدن یا بی حسی در پاها یا انگشتان
  • همچنین سطوح بالای قند خون می‌تواند منجر به بی حال و در نهایت اغماء فرد شود.

سن خطرناک دیابت نوع یک و نوع دو چه زمانی است؟

دیابت نوع ۱ می‌تواند در هر سنی ایجاد شود، هرچند که اغلب در دوران کودکی یا نوجوانی ظاهر می‌شود. نوع ۲ که نوع شایع‌تر دیابت است می‌تواند در هر سنی ایجاد شود، هر چند که در افراد بالای ۴۰ سال رایج‌تر است.


درچه‌صورت به دیابت مشکوک هستیم؟

7 علامت هشداردهنده زیر به احتمال زیاد نشانه ابتلا شخص به قند خون است. عوارض قند خون بالا تمام اندام‌های حیاتی شما از جمله قلب، عروق خونی، چشم، کلیه و اعصاب را تحت تاثیر قرار می‌دهد. آگاهی از نشانه‌های نوسانات قند خون، در مدیریت موفق این بیماری بسیار اهمیت دارد و عوارض ناشی از آن را به تاخیر می‌اندازد.

۱. احساس سردرگمی، گیجی و لرزش

این علائم اغلب نشانه افت قند خون یا همان هیپوگلیسمی است (اگر قند خونتان زیر ۷۰ بود ۲ قاشق غذاخوری کشمش یا ۱۰۰میلی‌لیتر آب پرتقال مصرف کنید).

۲. ادرار کردن بیش از حد و تشنگی

این دو علامت نیز می‌تواند نشانه‌ای از قند خون بسیار بالا باشد.

۳. تاری دید و احساس فشار در چشم

دیابت کنترل نشده می‌تواند خطر ابتلا به مشکلات چشمی از قبیل رتینوپاتی دیابتی، گلوکوم یا آب سیاه و آب مروارید را افزایش دهد (معاینه منظم چشم ضروری است).

۴. زخمی که بهبود نمی یابد

این بیماری منجر به کاهش جریان خون می‌شود و دیابت کنترل نشده گردش خون را ضعیف می‌کند. این روند منجر به دیر بهبود یافتن زخم و آلودگی آن شده و زخم را در معرض عفونت‌های جدی قرار می‌دهد.

۵. از دست دادن حس در پاها

نوروپاتی دیابتی و یا آسیب عصبی ناشی از قند خون منجر به از دست دادن حس نسبت به گرما و سرما می‌شود. استفاده از کفش مناسب، بازرسی اندام بخصوص کف پاها و پیگیری مراقبت‌های پزشکی به دنبال بروز هرگونه بی‌حسی در این اندام ضروری است.

۶. تورم دست‌ها، صورت و مچ پا

تورم می‌تواند نشانه‌ای از عدم عملکرد نادرست کلیه‌ها باشد. سایر علائم عملکرد نادرست کلیه عبارتند از ناراحتی معده، ضعف، اختلال در خواب، مشکل در تمرکز.

۷. درد قفسه سینه، بازو و فک

این عوارض می‌تواند نشانه‌ای از حمله قلبی باشد. قند خون می‌تواند رگ‌های خونی شما را تضعیف کرده و منجر به تشکیل پلاک در شریان‌ها شود. پلاک‌ها باعث آسیب به عضله قلب و در نهایت حمله قلبی و یا سکته مغزی می‌شود.


دلایل دیابت چیست؟

علت دیابت در انواع آن مختلف بوده و هر شرایطی باعث ایجاد نوع خاصی از این بیماری می‌شود. در ادامه علت ایجاد هر یک را توضیح می‌دهیم.

دلایل دیابت نوع ۱:

این نوع عنوان دیابت نوجوان نیز شناخته می‌شود، زمانی رخ می‌دهد که بدن نتواند انسولین تولید کند. در بیماری‌های خودایمنی مانند دیابت نوع ۱، سیستم ایمنی به اشتباه آنتی بادی‌ها و سلول‌های التهابی تولید می‌کند که سبب آسیب رساندن به بافت بدن انسان می‌شوند. در افراد مبتلا به نوع ۱ بیماری، سلول‌های بتای پانکراس، که مسئول تولید انسولین هستند، توسط سیستم ایمنی ناخواسته مورد حمله قرار می‌گیرند و تخریب می‌شوند.

این امر باعث می‌شود که سطح انسولین خون شما کم شود یا این‌که انسولین تولید نشود. همچنین قرار گرفتن در معرض برخی از عفونت‌های ویروسی (اوریون و ویروس Coxsackie) یا دیگر سموم محیطی ممکن است باعث پاسخ‌های غیرطبیعی آنتی‌بادی شود که موجب آسیب به سلول‌های پانکراس تولید کننده انسولین شود. برخی از آنتی بادی‌هایی که در دیابت نوع ۱ دیده می‌شوند شامل آنتی‌بادی‌های ضد سلولی، آنتی بادی ضد انسولین و آنتی بادی‌های ضد کلوتامین دکربوکسیلاز می‌باشند. بنابراین به نظر می‌رسد که دیابت نوع ۱ به دنبال ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی ایجاد می‌شود.

همچنین دیده شده که اضافه وزن در دیابت نوع ۱ یک تاثیری ندارد. دیابت نوع I را دیابت وابسته به انسولین نیز می‌گویند به این معنی که فرد باید روزانه انسولین مصنوعی را دریافت کند تا زنده بماند.

دلایل پیش دیابت و دیابت نوع ۲:

در مرحله پیش دیابتی (که می‌تواند به دیابت نوع ۲ منجر شود) و در دیابت نوع ۲، سلول‌های شما به اثر انسولین مقاوم می‌شوند در واقع بر خلاف نوع ۱ در حالی که غده پانکراس هنوز انسولین را تولید می‌کند، سلول‌های بدن به طور موثری به آن پاسخ نمی‌دهند و به جای انتقال گلوکز به سلول‌هایی که به انرژی نیاز دارند، گلوکز در جریان خون شما باقی می‌ماند.

ضمنا دلیل این نوع از بیماری نیز ناشناخته است، هرچند اعتقاد بر این است که عوامل ژنتیکی و محیطی نیز در ایجاد دیابت نوع ۲ نقش دارند. داشتن اضافه وزن به شدت با پیشرفت آن ارتباط دارد، با این حال همه افراد مبتلا به این بیماری دارای اضافه وزن نیستند.

چاقی-و-دیابت
چاقی نقش بسیار پررنگی در ابتلا به این بیماری دارد.

دلایل دیابت حاملگی:

این نوع از مشکل قند خون در دوران بارداری ایجاد می‌شود. در واقع در طول بارداری، جفت هورمون‌هایی را تولید می‌کند تا بارداری را حفظ کند. این هورمون‌ها سلول‌های شما را به انسولین مقاوم‌تر می‌کنند. به طور معمول، پانکراس با تولید انسولین بیشتر به اندازه کافی برای غلبه بر این مقاومت پاسخ می‌دهد.

اما گاهی اوقات پانکراس نمی‌تواند این کار را بدرستی انجام دهد. در این حالت گلوکز بسیار کمی به سلول‌های شما منتقل می‌شود و سطح آن در خون زیاد می‌شود و منجر به دیابت حاملگی می‌شود.
این نوع بیماری تنها در برخی از زنان باردار دیده می‌شود و معمولا پس از زایمان برطرف می‌شود.عوامل خطر ابتلا به آن به نوع دیابت بستگی دارد.


عوامل خطر برای دیابت نوع ۱

اگر چه علت دقیق دیابت نوع ۱ ناشناخته است، اما عوامل خطر این بیماری عبارتند از:

  • سابقه خانوادگی: اگر والدین یا خواهر و برادر شما دارای دیابت نوع ۱ باشند خطر ابتلا در شما نیز افزایش می‌یابد.
  • فاکتورهای محیطی: شرایطی مانند قرار گرفتن در معرض بیماری ویروسی ممکن است در ابتلا به این بیماری نقش داشته باشد.
  • بیماری‌های پانکراس
  • حضور پروتئین‌های سیستم ایمنی بدن (آنتی بادی ها): گاهی اوقات اعضای خانواده فرد مبتلا به دیابت نوع ۱ برای حضور آنتی بادی‌های دیابتی آزمایش می‌شوند. اگر این آنتی بادی‌ها را دارید، احتمال ابتلا به این بیماری در شما افزایش می‌یابد.اما همه کسانی که این آنتی بادی‌ها را دارند لزوما مبتلا به آن نمی‌شوند.
  • جغرافیا: بعضی از کشورها مانند فنلاند و سوئد میزان بالای قند خون را دارند.

در این ویدئو دکتر علیرضا رمضانی متخصص چشم و فوق تخصص قرنیه در مورد عوارض بیماری دیابت بر چشم با شما صحبت می‌کند.

عوامل خطر ابتلا به مرحله پیش دیابتی و دیابت نوع ۲

عوامل افزایش خطر ابتلا در دیابت نوع ۲ شامل موارد زیر است:

  • چاقی یا اضافه وزن: بافت چربی اضافی در بدن شما باعث می‌شود که سلول‌ها به انسولین مقاوم شوند.
  • عدم فعالیت: هر چه فعالیت شما کمتر باشد خطر ابتلا به قند خون در شما افزایش می‌یابد. فعالیت بدنی به شما کمک می‌کند تا وزن خود را کنترل کنید، از گلوکز به عنوان انرژی استفاده می‌کند و سلول‌های شما را نسبت به انسولین حساس‌تر می‌کند.
  • سابقه خانوادگی: اگر یکی از والدین یا خواهر و برادر شما دارای دیابت نوع ۲ باشد خطر ابتلا به آن نیز در شما افزایش می‌یابد.
  • نژاد: اگر چه علت آن معلوم نیست اما مردم نژادهای خاص (از جمله سیاه پوست، اسپانیایی، سرخپوستان آمریکایی و آسیایی آمریکایی) در معرض خطر بیشتری هستند.
  • افزایش سن: با افزایش سن خطر ابتلا به آن نیز افزایش می‌یابد. ممکن است به این دلیل باشد که با افزایش سن تمایل فرد به فعالیت و ورزش کمترشده، توده عضلانی کم شده و افزایش وزن رخ می‌دهد.
  • سابقه ابتلا به دیابت بارداری: اگر هنگام بارداری مبتلا به دیابت شده‌اید، احتمال ابتلا به مرحله پیش دیابتی و دیابت نوع ۲ در شما افزایش می‌یابد. همچنین اگر کودکی با وزن بیش از ۴ کیلوگرم دارید، در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستید.
  • سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCO): زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک نیز در معرض خطر ابتلای بالاتری قرار دارند.
  • فشار خون بالا: فشار خون بالای ۱۴۰/۹۰ میلی‌متر جیوه (mmHg) با افزایش خطر ابتلا به این بیماری ارتباط دارد.
  • سطح غیر طبیعی کلسترول و تری گلیسرید: اگر میزان سطح چربی لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL) یا چربی خوب پایینی دارید، خطر ابتلا به مشکلات قند خون در شما بالاتر است. افرادی که سطح بالای تری گلیسیرید دارند خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ در آن‌ها بالاتر است.
یکی از عوامل خطر در ایجاد دیابت نوع ۲، مصرف بی‌رویه شکر است.
یکی از عوامل خطر در ایجاد دیابت نوع ۲، مصرف بی‌رویه شکر است.

عوامل خطر برای دیابت حاملگی

هر زن بارداری می‌تواند مبتلا به دیابت بارداری شود، اما برخی از زنان در معرض خطر بیشتری نسبت به دیگران هستند. عوامل خطر برای این بیماری عبارتند از:

  • سن: زنان بالای ۲۵ سال در معرض خطر بیشتری قرار دارند.
  • سابقه خانوادگی یا شخصی: اگر در مرحله پیش دیابتی قرار دارید یا یکی از اعضای خانواده، مانند یک والد یا خواهر یا برادر، دارای دیابت نوع ۲ باشد، خطرابتلا به این بیماری نیز در شما افزایش می‌یابد. همچنین اگر در دوران بارداری قبلی دچار دیابت بارداری شده اید، یا صاحب کودک بسیار بزرگ شده‌اید یا اینکه جنین زنده به دنیا آورده‌اید خطر بیشتری برای ابتلا خواهید داشت.
  • وزن: داشتن اضافه وزن قبل از بارداری خطر ابتلا به دیابت بارداری را در فرد افزایش می‌دهد.
  • نژاد: بنابر دلایلی نامشخص، زنان سیاه، اسپانیایی، آمریکایی هندی یا آسیایی بیشتر از سایر افراد مستعد ابتلا به دیابت بارداری هستند.

عوارض جانبی دیابت چیست؟

عوارض طولانی مدت به تدریج افزایش می‌یابد. هرچه که بیماری قند خون شما طولانی‌تر باشد و کمتر تحت کنترل باشد خطر ایجاد عوارض در آن افزایش می‌یابد. در نهایت، عوارض دیابت ممکن است ناتوان کننده یا حتی تهدیدکننده زندگی باشد. عوارض احتمالی عبارتند از:

  • مشکلات پوستی:

قند خون بالا ممکن است شما را بیشتر در معرض مشکلات پوستی، از جمله عفونت‌های باکتریایی و قارچی قرار دهد.

  • اختلال در شنوایی:

مشکلات شنوایی در افراد مبتلا به این بیماری شایع‌تر است.

  • بیماری آلزایمر:

دیابت نوع ۲ ممکن است خطر ابتلا به زوال عقل مانند بیماری آلزایمر را افزایش دهد. هر چه کنترل قند خون شما ضعیف‌تر باشد، خطر ابتلا به آلزایمر نیز در شما افزایش می‌یابد.

  • افسردگی:

علائم افسردگی در افراد مبتلا به نوع ۱ و نوع ۲ شایع است. افسردگی می‌تواند بر روی مدیریت دیابت تأثیر بگذارد.

  • بیماری قلب و عروقی:

این بیماری به طور چشمگیری خطر ابتلا به انواع مشکلات قلبی عروقی را افزایش می‌دهد، از جمله بیماری عروق کرونر همراه با درد قفسه سینه (آنژین)، حمله قلبی، سکته مغزی وتنگی شریان‌ها (آترواسکلروز). اگر مبتلا به دیابت هستید، احتمال ابتلا به بیماری قلبی یا سکته مغزی در شما بیشتر است.

  • آسیب عصبی (نوروپاتی):

قند خون اضافی می‌تواند موجب آسیب به دیواره‌های رگ‌های خونی کوچک (مویرگ ها) که اعصاب شما را به خصوص در پاهای تغذیه می‌کنند شود. به دنبال آن باعث سوزن سوزن شدن، بی حسی، سوزش یا درد شود که معمولا در انگشتان دست و پا شروع می‌شود و به تدریج گسترش می‌یابد.

در این شرایط اگر تحت درمان قرار نگیرید تمام حس اندام‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد و آن را از دست بدهید. همچنین آسیب به اعصاب مربوط به هضم می‌تواند موجب تهوع، استفراغ، اسهال یا یبوست شود. برای مردان ممکن است منجر به اختلال در نعوظ شود.

  • آسیب کلیه (نفروپاتی):

کلیه‌ها حاوی میلیون‌ها عدد رگ خونی کوچک (گلومرولی) هستند که خون شما را از مواد زائد تصفیه می‌کنند. بیماری قند خون می‌تواند به این سیستم تصفیه خونی ظریف آسیب برساند. آسیب شدید می‌تواند منجر به نارسایی کلیه یا بیماری برگشت ناپذیر کلیه شود که ممکن است نیاز به دیالیز یا پیوند کلیه داشته باشید.

  • آسیب چشم (رتینوپاتی):

این بیماری می‌تواند به عروق خونی شبکیه (رتینوپاتی دیابتی) آسیب برساند، که به طور بالقوه منجر به نابینایی می‌شود. قند خون همچنین خطر بیماری‌های جدی چشمی مانند آب مروارید و گلوکوم را افزایش می‌دهد.

آسیب عصبی در پا و یا جریان خون کم به پاها، خطر عوارض مختلف پا را افزایش می‌دهد. زخم‌ها و تاول‌های درمان نشده می‌تواند منجر به عفونت‌های جدی شده که اغلب به ندرت بهبود می‌یابد. در نهایت این عفونت‌ها منجر به قطع انگشت، پا یا قطع اندام می‌شود.

  • بیماری‌های دهان و لثه

عوارض دیابت حاملگی برای نوزاد

اکثر زنان مبتلا به دیابت بارداری صاحب نوزادی سالم می‌شوند. با این حال، سطح قند خون بدون کنترل یا خوب کنترل نشده می‌تواند برای شما و نوزادتان مشکلاتی ایجاد کند.
عوارضی در کودک شما ممکن است به علت این بیماری رخ دهد، از جمله:

رشد بیش از حد: گلوکز اضافی می‌تواند از جفت عبور کند، و باعث شود که لوزالمعده کودک شما انسولین بیشتری تولید کند. و به دنبال آن کودک شما بیش از حد بزرگ شود که در اصطلاح به آن ماکروزومی می‌گویند. نوزادان بسیار بزرگ به احتمال زیاد نیاز سزارین دارند.

قند خون پایین: گاهی اوقات نوزادان مادران مبتلا به دیابت حاملگی قند خون پایین (هیپوگلیسمی) را بلافاصله پس از تولد تجربه می‌کنند، زیرا تولید انسولین در آنها بالا است. تغذیه سریع و گاهی اوقات گلوکز داخل وریدی می‌تواند سطح قند خون کودک را به حالت طبیعی بازگرداند.

مادران دیابتی: همچنین نوزادان این مادران در معرض خطر ابتلا به چاقی و دیابت نوع ۲ قرار دارند.

مرگ: این بیماری در صورت عدم درمان ممکن است به مرگ کودک، قبل یا بعد از زایمان منجر شود.

عوارض دیابت بارداری برای مادر

عوارض دیابت بارداری در مادر نیز می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • پره اکلامپسی (مسمومیت حاملگی):

این وضعیت با فشار خون بالا، پروتئین بیش از حد در ادرار و تورم در ساق پا یا پشت پاها مشخص می‌شود. پره اکلامپسی می‌تواند عوارض جدی یا حتی تهدید کننده حیات را برای مادر و نوزاد به دنبال داشته باشد.

  • ابتلا به دیابت در بارداری‌های بعدی:

هنگامی که در یک بارداری‌تان دچار این بیماری شوید، احتمال این که در بارداری‌های بعدی نیز مبتلا شوید بسیار زیاد است. شما همچنین با افزایش سن بیشتر از سایر مادران مستعد ابتلا به دیابت (معمولا نوع ۲) هستید.


عوارض مرحله پیش دیابت (پره دیابتیک) چیست؟

فردی که در مرحله پره دیابتیک قرار دارد اگر توصیه‌های پزشک خود را رعایت نکنند ممکن است به دیابت نوع ۲ مبتلا شوند.


پیشگیری از دیابت

از دیابت نوع ۱ نمی‌توان پیشگیری کرد. با این حال، انتخاب یک شیوه زندگی سالم می‌تواند از دیابت بارداری ونوع 2 و همچنین کسانی که در مرحله پره دیابت هستند پیشگیری کند:

  • تغذیه‌ی سالم:

غذاهایی با چربی و کالری کم و فیبر بیشتر را انتخاب کنید. سعی کنید که بیش‌تر میوه‌ها، سبزیجات و غلات را مصرف کنید.

  • فعالیت فیزیکی بیشتر:

سعی کنید ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی متوسط در روز داشته باشید. روزانه پیاده‌روی تند داشته باشید، دوچرخه‌سواری کنید. همچنین اگر نمی‌توانید در یک تمرین بلند تمرکز کنید، آن را به جلسات کوچکتر در طول روز تقسیم کنید.

  • کاهش وزن:

با این حال سعی نکنید در دوران بارداری وزن خود را کم کنید. در مورد چگونگی افزایش وزن در طول حاملگی نیز با پزشک خود صحبت کنید.برای حفظ وزن خود در محدوده سالم، بر تغییرات دائمی در غذا خوردن و عادت‌های ورزشی خود تمرکز کنید. 

  • دارو درمانی:

گاهی اوقات دارو نیز گزینه‌ای برای پیشگیری از قند خون محسوب می‌شود. داروهای خوراکی مانند متفورمین ممکن است خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را کاهش دهند. اما انتخاب شیوه زندگی سالم ضروری است. قند خون خود را حداقل یک بار در سال بررسی کنید تا مطمئن شوید که به نوع ۲ این بیماری مبتلا نشده‌اید.

پیشگیری از دیابت با شکلات

محققان توصیه می‌کنند که مصرف مقدار کمی شکلات هر روز به کاهش ریسک ابتلا به دیابت و حمله‌های قلبی کمک می‌کند. البته تعجبی نیست که به علت داشتن چربی و قند بالا در شکلات؛ مصرف زیاد آن می‌تواند به مشکلات سلامتی مانند پوسیدگی دندان و چاقی منتج شود. اما مطالعات به طور فزاینده‌ای مصرف متعادل و مرتب شکلات به‌خصوص شکلات تلخ را به علت سودمندی قابل‌توجه برای بدن توصیه می‌کنند.

شکلات تلخ بالاترین مقدار کاکائو را دارد که به معنی داشتن بالاترین سطح آنتی‌اکسیدان‌ها است که می‌تواند به جلوگیری از برخی آسیب‌های مولکولی کمک کند.


تشخیص دیابت

علائم دیابت نوع ۱ اغلب ناگهان ظاهر می‌شوند و اغلب به دلیل چک کردن سطح قند خون شناسایی می‌شود. اما از آنجایی که علایم سایر انواع آن و پیش دیابت بیشتر به صورت تدریجی ظاهر می‌شوند. بهتر است که افراد از نظر قند خون غربالگری شوند. همچنین گفته می‌شود که افراد زیر در معرض خطر ابتلا به این بیماری قرار دارند:

شاخص توده بدنی بالای ۲۵ سال هستند (BMI>25): بدون در نظر گرفتن سن، افراد دارای عوامل خطر دیگر مانند فشار خون بالا، میزان کلسترول غیرطبیعی، شیوه زندگی بی تحرک، سابقه سندرم تخمدان پلی کیستیک یا بیماری قلبی و داشتن سابقه خانوادگی دیابت.

افراد با سن بالاتر از ۴۵ سال: توصیه می‌شود ابتدا غربالگری قند خون در افراد بالای ۴۵ سال انجام شود سپس اگر نتایج طبیعی باشد، بعد از آن هر سه سال بررسی می‌شود.

دو نکته مهم:

  1. هر زنی که دیابت حاملگی داشته است، توصیه می‌شود که هر سه سال یک بار از نظر ابتلا به این بیماری غربالگری شود.
  2. هر فردی که در مرحله پیش دیابتی است توصیه می‌شود هر ساله از نظر سطح قند خون بررسی شود.

تست‌های دیابت نوع ۱ و ۲ و پیش دیابت

تست‌های مختلفی برای بررسی قند خون وجود دارد. متخصص ممکن است باتوجه‌به شرایط بیمار هر کدام از تست‌ها را تجویز کند. 

1. تست هموگلوبین A1C:

این آزمایش خون که نیاز به ناشتا بودن ندارد، میانگین قند خون شما را برای دو تا سه ماه گذشته نشان می‌دهد. با این آزمایش میزان درصد قند خون مرتبط با هموگلوبین (پروتئین حمل کننده اکسیژن را در گلبول‌های قرمز) اندازه گیری می‌کند.

سطح هموگلوبین A1C بالاتر از ۶.۵ (طی دو آزمایش جداگانه) نشان می‌دهد که شما قند خون دارید. همچنین اگر سطح هموگلوبین A1C بین ۵.۷ تا ۶.۴ باشد بدین معنی است که در مرحله پیش دیابتی قرار دارید. و اگر سطح هموگلوبین A1C کمتر از ۵.۷ باشد طبیعی است.

2. تست قند خون تصادفی:

در آزمایش قند خون،  یک نمونه خون به صورت تصادفی و بدون در نظر گرفتن زمان آخرین وعده غذایی از شما گرفته می‌شود. اگر سطح قند خون شما ۲۰۰ میلی گرم در دسی لیتر یا بیشتر باشد، نشان دهنده این است که مبتلا به قند خون هستید.

3. تست قندخون ناشتا:

در این آزمایش نمونه خون در صبح و به صورت ناشتا از شما گرفته می‌شود. سطح قند خون ناشتا کمتر از ۱۰۰ میلی گرم در دسی لیتر طبیعی است. میزان قند خون ناشتا از ۱۰۰ تا ۱۲۵ میلی گرم در دسی لیتر نشان‌دهنده مرحله پیش دیابتی یا اختلال گلوکز ناشتا است. همچنین اگر میزان قند خون شما ۱۲۶ میلی گرم در دسی لیتر یا بالاتر (طی دو آزمایش جداگانه) باشد، بدین معنی است که مبتلا به دیابت هستید.

4. تست تحمل گلوکز خوراکی:

برای انجام این آزمایش، ابتدا سطح قند خون ناشتا شما اندازه گیری می‌شود. سپس یک مایع شیرین را می‌نوشید و سطح قند خون دو ساعت بعد اندازه گیری می‌شود. سطح قند خون کمتر از ۱۴۰میلی گرم بر دسی لیتر طبیعی است. اما قند خون بیش از ۲۰۰ میلی گرم در دسی لیتر بعد از دو ساعت نشان دهنده دیابت است. همچنین قند خون بین ۱۴۰ تا ۱۹۹ میلی گرم در دسی لیتر بدین معنی است که در مرحله پیش دیابتی هستید.

5. آزمایش ادرار:

اگر پزشک مشکوک به دیابت نوع ۱ باشد، آزمایش ادرار را به شما توصیه خواهد کرد تا وجود کتون را در ادرار بررسی کند. در واقع هنگامی که انسولین به اندازه کافی برای استفاده از گلوکز موجود نباشد، بدن بافت ماهیچه و بافت چربی را برای تولید انرژی مصرف می‌کندو کتون تولید می‌شود. پزشک شما همچنین ممکن است آزمایش دیگری را انجام دهد تا ببیند آیا سلول‌های سیستم ایمنی بدن شما در معرض دیابت نوع ۱ آنتی‌بادی تولید کرده است یا نه.


آزمایشات برای دیابت حاملگی

پزشک شما عوامل خطر ابتلا به دیابت بارداری را در اوایل بارداری ارزیابی خواهد کرد که شامل موارد زیر است:

1. آزمایش قند خون:

اگر شما در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستید (مثلا اگر در ابتدای بارداری چاق هستید یا اینکه در دوران بارداری قبلی مبتلا به دیابت بارداری بوده‌اید یا سابقه خانوادگی این بیماری را دارید) پزشک شما ممکن است برای اولین بار در دوران بارداری برای شما آزمایش قند خون تجویز کند. 

اگر در معرض خطر متوسط ابتلا به این بیماری هستید، احتمالا در طول سه ماهه دوم به طور معمول بین ۲۴ تا ۲۸ هفته بارداری، یک آزمایش غربالگری برای دیابت بارداری باید انجام دهید.

2. تست اولیه چالش گلوکز:

در این آزمایش شما محلول حاوی گلوکز، را خورده یک ساعت بعد سطح قند خون تان چک می‌شود. سطح قند خون زیر ۱۴۰ میلی گرم در دسی لیتر معمولا در آزمایش چالش گلوکز طبیعی است و فرد مبتلا به دیابت نمی‌باشد. اما اگر سطح قند خون شما بالاتر از حد طبیعی باشد، به این معنی است که شما در معرض خطر ابتلا به دیابت بارداری هستید. در این حالت پزشک شما یک آزمایش پیگیری برای تعیین اینکه آیا دیابت بارداری دارید یا نه را به شما توصیه می‌کند.

3. تست تحمل گلوکز:

برای انجام این تست از شما خواسته می‌شود تا سراسر شب را چیزی نخورید و سطح قند خون ناشتای خود را صبح اندازه گیری کنید. سپس یک محلول حاوی گلوکز (را که حاوی غلظت بالایی از گلوکز است) را خورده و سطح قند خون شما هریک ساعت به مدت سه ساعت بررسی خواهد شد.

اگر حداقل دو نوبت قند خون بالاتر از مقادیر طبیعی باشد، شما مبتلا به دیابت حاملگی هستید.


درمان دیابت چیست؟

با توجه به نوع دیابت شما، بررسی قند خون، انسولین و داروهای خوراکی ممکن است در درمان شما نقش داشته باشد. رعایت یک رژیم غذایی سالم، حفظ وزن سالم و شرکت در فعالیت‌های منظم نیز عوامل مهمی در مدیریت قند خون است.

بخش مهمی از مدیریت دیابت (و همچنین سلامت کلی شما) حفظ وزن ایده ال از طریق رژیم غذایی سالم و برنامه ورزشی است:

تغذیه سالم:

بر خلاف تصور عوام، هیچ رژیم غذایی خاص دیابت وجود ندارد. سعی کنید بیشتر میوه‌ها، سبزیجات، پروتئین و غلات (مواد غذایی که دارای مواد مغذی و فیبر زیاد و چربی و کالری کم هستند) را مصرف کنید و مصرف چربی‌های اشباع شده، کربوهیدرات‌ها و شیرینی‌ها را کاهش دهید. همچنین از مصرف بیش از حد الکل نیز اجتناب کنید. در واقع، این بهترین برنامه غذا برای تمام افراد خانواده است. یک متخصص تغذیه می‌تواند به شما در تنظیم یک برنامه غذایی سالم و مناسب کمک کند.

فعالیت بدنی:

هر کس به ورزش منظم هوازی نیاز دارد و افرادی که دیابت دارند، مستثنی نیستند. تمرینات ورزش با انتقال قند موجود در خون به سلول‌های بدن، که از آن برای انرژی استفاده می‌شود، موجب کاهش سطح قند خون می‌شود. ورزش همچنین حساسیت سلول‌ها ر به انسولین افزایش می‌دهد، بدین معنی است که بدن شما نیاز به انسولین کمتر برای حمل گلوکز به سلول‌های خود دارد.

برای انجام تمرینات ورزشی با پزشک خود مشورت کنید. سپس فعالیتهایی را که از آن لذت می‌برید، از قبیل پیاده روی، شنا یا دوچرخه سواری را انتخاب کنید. مهمترین چیز این است که فعالیت بدنی بخشی از فعالیت روزمره شما باشد. سعی کنید روزانه حداقل ۳۰ دقیقه به صورت مداوم یا سه بار در روز هر بار به مدت ۱۰ دقیقه ورزش کنید. یا اینکه سعی کنید در بیشتر روز‌های هفته تمرین هوازی را انجام دهید.


درمان دیابت نوع ۱ و نوع ۲

درمان دیابت نوع ۱ شامل تزریق انسولین یا استفاده از پمپ انسولین، چک قند خون و شمارش کربوهیدرات است. درمان دیابت نوع ۲ عمدتا شامل تغییرات شیوه زندگی، نظارت بر قند خون همراه با داروهای دیابت، انسولین یا هر دو است.

چک کردن قند خون:

بسته به برنامه درمان شما، به ویژه اگر در حال مصرف انسولین هستید ممکن است نیاز باشد قند خون خود را چهار بار در روز و یا بیشتر، چک کنید. چک دقیق قند خون تنها راهی است که می‌توان اطمینان حاصل کرد که سطح قند خون شما در محدوده طبیعی باقی می‌ماند. افرادی که مبتلا به دیابت نوع ۲ هستند و انسولین مصرف نمی‌کنند، معمولا قند خون خود را بسیار کمتر چک می‌کنند.

با کمک تیم درمان دیابت، شما خواهید آموخت که سطح قند خون شما در پاسخ به غذایی که می‌خورید، فعالیت بدنی، داروها، بیماری، الکل، استرس و در زنان به دنبال نوسانات هورمونی چگونه تغییر خواهد کرد. علاوه بر چک روزانه قند خون، پزشک شما به طور منظم آزمایش هموگلوبین A1C را برای اندازه گیری میانگین قند خون دو تا سه ماه گذشته به شما توصیه می‌کند.

در مقایسه با چک مکرر قند خون روزانه، به طور کلی آزمایش هموگلوبین A1C چگونگی کنترل و درمان دیابت را بهتر می‌تواند به ما نشان دهد. همچنین سطح بالای هموگلوبین A1C نشان دهنده آن است که نیاز به تغییر در داروهای خوراکی، رژیم انسولین یا برنامه غذایی‌تان دارید.

یک دستگاه اندازه‌گیری قند خانگی
یک دستگاه اندازه‌گیری قند خانگی

انسولین:

افرادی که دیابت نوع ۱ دارند، برای زنده ماندن نیاز به درمان انسولین دارند. همچنین برخی از افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ یا دیابت حاملگی نیز نیاز به درمان انسولین دارند.

بسیاری از انواع انسولین در دسترس هستند، از جمله انسولین سریع الاثر، انسولین طولانی اثر و متوسط الاثر. بسته به نیازهای شما، پزشک ممکن است ترکیبی از انواع انسولین را برای استفاده در طول روز و شب تجویز کند.

انسولین نمی‌تواند به صورت خوراکی مصرف شوند زیرا آنزیم‌های معده با عملکرد انسولین تداخل دارند. اغلب انسولین با استفاده از سوزن و سرنگ و یا یک قلم انسولین تزریق می‌شود. پمپ انسولین نیز ممکن است یک گزینه باشد.

تزریق-انسولین
بساری از بیماران دیابتی مجبور هستند، روزانه از انسولین استفاده کنند. انسولین به صورت تزریقی وارد بدن می‌شود.

دارو‌های خوراکی:

گاهی اوقات داروهای خوراکی یا تزریقی دیگر نیز تجویز می‌شوند. برخی از داروهای دیابت پانکراس را برای تولید و ترشح انسولین بیشتر تحریک می‌کنند. داروهای دیگر تولید و انتشار گلوکز را از کبد مهار می‌کنند، به این معنی که شما به انسولین کمتری برای انتقال گلوکزبه داخل سلول‌های خود نیاز دارید.

با این حال دارو‌های دیگرعملکرد برخی از آنزیم‌های معده یا روده را که باعث شکستن کربوهیدرات‌ها می‌شوند را مختل می‌کنند یا بافت‌های بدن را به انسولین حساس‌تر می‌کنند. متفورمین معمولا جزء داروهای تجویزی برای دیابت نوع ۲ است. متفورمین باعث کاهش قند خون، عملکرد موثر انسولین و همچنین کاهش وزن فرد می‌شود.

پیوند:

در برخی از افرادی که دیابت نوع ۱ دارند، پیوند پانکراس ممکن است یک گزینه برای درمان باشد. با پیوند موفق آمیز پانکراس دیگر نیاز به درمان انسولین ندارید. اما پیوند همیشه موفق نیست و این روش‌ها خطرات جدی را به دنبال دارد.

به عنوان مثال برای جلوگیری از رد پیوند نیاز به استفاده از داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی دارید. این داروها نیز می‌توانند عوارض جانبی جدی داشته باشند، به همین دلیل پیوند معمولا برای افرادی که دیابت شان را نمی‌توانند کنترل کنند، یا کسانی که نیاز به پیوند کلیه دارند، انجام می‌شود.

جراحی باریاتریک:

گرچه این درمان مختص دیابت نوع ۲ نمی‌باشد اما افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ که چاق هستند و شاخص توده بدنی بالاتر از ۳۵ دارند می‌توانند از این نوع جراحی کمک بگیرند. افرادی که جراحی بای پس معده انجام می‌دهند، سطح قند خون آنها بهبودی قابل توجهی دارد. با این حال، خطرات و مزایای طولانی مدت این روش برای دیابت نوع ۲ هنوز ناشناخته است.

درمان برای دیابت بارداری

کنترل سطح قند خون شما برای حفظ سلامت کودک و اجتناب از عوارض در هنگام زایمان ضروری است. علاوه بر حفظ رژیم غذایی سالم و ورزش، برنامه درمان شما ممکن است شامل کنترل قند خون و در برخی موارد استفاده از داروهای انسولین یا خوراکی باشد. اگر قند خون شما افزایش یابد، کودک شما ممکن است سطح بالایی از انسولین را آزاد کند که می‌تواند به قند خون پایین پس از تولد منجر شود.

درمان مرحله پیش دیابتی

اگر شما در مرحله پیش دیابتی قرار دارید، انتخاب شیوه درست زندگی می‌تواند به کاهش سطح قند خون و بازگشت آن به سطح طبیعی و یا حداقل جلوگیری از افزایش سطح قند خون و تبدیل نشدن به دیابت نوع ۲ می‌شود.

حفظ وزن متناسب از طریق ورزش و رژیم غذایی سالم می‌تواند کمک کننده باشد. انجام تمرینات ورزشی حداقل ۱۵۰ دقیقه در هفته و از دست دادن حدود ۷ درصد وزن بدن شما ممکن است مانع ابتلا به دیابت شود یا انکه ابتلا به دیابت را به تاخیر می‌اندازد.

گاهی اوقات داروها (مانند متفورمین) در افرادی که در معرض خطر ابتلا به دیابت هستند، از جمله زمانی که مرحله پیش دیابتی شان در حال بدتر شدن است یا اگر بیماری قلبی عروقی، بیماری کبد چربی یا سندرم تخمدان پلی کیستیک داشته باشند می‌تواند مفید باشد.

همچنین داروهای کنترل کننده کلسترول مانند استاتین‌ها و داروهای فشار خون بالا مورد نیاز است. پزشک شما ممکن است درمان آسپرین در دوزهای پایین را برای کمک به جلوگیری از بیماری قلبی عروقی نیز تجویز کند.

از آنجائیکه عوامل زیادی می‌توانند قند خون شما را تحت تاثیر قرار دهند، گاهی اوقات ممکن است مشکلاتی ایجاد شود که نیازمند مراقبت فوری است.

قند خون بالا (هیپرگلیسمی):

میزان قند خون شما می‌تواند به دلایل بسیاری افزایش یابد، از جمله خوردن بیش از حد، بیماربودن و عدم مصرف داروهای پایین آورنده گلوکز. سطح قند خون خود را زیر نظر پزشک خود بررسی کنید و علائم و نشانه‌های قند خون بالا مانند تکرر ادرار، تشنگی، خشکی دهان، تاری دید، خستگی و حالت تهوع را نیز در نظر داشته باشید. اگر دچار هیپرگلیسمی هستید، باید برنامه غذا، دارویا هر دو را تنظیم کنید.

افزایش کتون در ادرار (کتواسیدوز دیابتی):

اگر سلول‌های شما گرسنه باشد، بدن شما ممکن است شروع به شکستن و تجزیه چربی‌ها کند. این امر باعث تولید اسیدهای سمی به نام کتون می‌شود. علائمی مانند از دست دادن اشتها، ضعف، استفراغ، تب، درد معده ممکن است دیده شود.

در این موارد شما باید ادرار خود از نظر کتون بررسی کنید. اگر کتونی بیش از حد در ادرار دارید، بلافاصله با پزشک خود مشورت کنید یا به اورژانس مراجعه کنید. این اختلال در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ شایع‌تر است.

هیپر اسمولار هیپر گلیسمی (Hyperglycemic Hyperosmolar):

علائم و نشانه‌های این بیماری تهدید کننده حیات شامل قند خون بیش از ۶۰۰ میلی گرم در دسی لیتر، خشکی دهان، تشنگی شدید، تب، خواب آلودگی، سردرگمی، از دست دادن بینایی و توهم است.
این وضعیت در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ دیده می‌شوند. اگر علائم یا نشانه ای از این بیماری دارید، با پزشک خود تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید.

قند خون پایین (هیپوگلیسمی):

اگر سطح قند خون شما پایین‌تر از حد مورد نظر باشد، به عنوان قند خون پایین (هیپوگلیسمی) شناخته شده است. گاهی به دنبال مصرف داروهایی که قند خون را کاهش می‌دهند، از جمله انسولین، دیده می‌شود. همچنین به دنبال فعالیت بدنی بیشتراز حد طبیعی و نخوردن یک وعده غذایی ممکن است دیده شود.همچنین مصرف بیش از حد انسولین یا داروهای کاهش دهنده قند خون ترشح انسولین توسط پانکراس شما را افزایش داده و موجب قند خون پایین(هیپوگلیسمی) می‌شود.

سطح قند خون خود را به طور مرتب چک کنید علائم و نشانه‌های قند خون پایین شامل: تعرق، لرزش، ضعف، گرسنگی، سرگیجه، سردرد، تاری دید، افزایش ضربان قلب، تحریک پذیری، سخنان نامفهوم، خواب آلودگی، سردرگمی، غش کردن و تشنج است. قند خون پایین با کربوهیدراتهایی که سریع جذب می‌شوند مانند آب میوه‌ها یا قرص‌های گلوکز درمان می‌شود.

رژیم غذایی دیابت

مهم‌ترین اقدام در رژیم غذایی سالم، خوردن سه وعده غذا در روز و به‌صورت منظم است. در این صورت بدن از انسولین ساخته شده یا تزریق شده بهتر استفاده می‌کند. سعی کنید در برنامه غذایی خود از کربوهیدرات‌های سالم مانند میوه، سبزیجات و غلات کامل استفاده کنید. لبنیات کم‌چرب مانند شیر و پنیر نیز برای شما مفید است.

حداقل دو بار در هفته ماهی به‌خصوص ماهی سالمون بخورید. از چربی‌های خوب مانند آجیل و روغن زیتون استفاده کنید. تاحدامکان مصرف چربی‌های اشباع شده، چربی‌های ترانس، کلسترول و نمک را کاهش دهید.

رژیم-غذایی-دیابت
رژیم غذایی سالم و تغییر سبک زندگی در پیشگیری از دیابت و کاهش عوارض آن موثر است.

روغن مناسب برای دیابت

برخی افراد به‌اشتباه با ابتلا به یک بیماری رژیم غذایی بسیار سختی گرفته و بسیاری از مواد ضروری را از برنامه غذایی خود حذف می‌کنند. اما باید گفت رژیم غذایی متعادل که ترکیبی از پروتئین‌ها، کربوهیدرات‌ها و چربی‌ها است، از افزایش قند خون جلوگیری می‌کند.

روغن‌ها حاوی اسید چرب امگا 3 و امگا 6 هستند. اسیدهای چرب امگا 3 با التهاب مبارزه کرده و از بروز دیابت جلوگیری می‌کنند. اما اسیدهای چرب امگا 6 باعث التهاب شده و خطر ابتلا به دیابت را افزایش می‌دهند. بهترین روغن‌ها برای افراد مبتلا به دیابت موارد زیر هستند.

  • روغن کنجد
  • روغن بادام‌زمینی
  • روغن سبوس برنج
  • روغن آفتاب‌گردان
  • روغن خردل
  • روغن نارگیل

خواص بامیه برای دیابت

به‌تازگی محققان در مورد خواص بامیه برای افراد دیابتی به اطلاعات خوبی دست پیدا کرده‌اند. بامیه سرشار از فیبر، ویتامین B6 و فولات است. ویتامین‌های B از پیشرفت دیابت جلوگیری می‌کنند و سطح هموسیستئین را کاهش می‌دهند. فیبر محلول در بامیه در تثبیت قند خون موثر است.

خواص گزنه برای دیابت

مطالعاتی که روی انسان و حیوان انجام شده است، نشان می‌دهد، گزنه سطح گلوکز خون ناشتا را کاهش می‌دهد. دانشمندان تصور می‌کنند که علت این مکانیسم فلاونوئیدهای موجود در گزنه است. با مصرف گزنه گلوکز خون کاهش پیدا کرده و میزان ترشح انسولین بیشتر می‌شود. همچنین با کاهش التهاب به افراد مبتلا به دیابت نوع 2 کمک می‌کند.

انگور برای دیابت

شاید برخی از افراد دیابتی به دلیل شیرین بودن انگور، خود را از خوردن این میوه محروم کنند. اما خبر خوب این است که انگور نه‌تنها برای بیماران دیابتی مضر نیست؛ بلکه مفید هم هست. در 150 گرم انگور، 27 گرم کربوهیدرات، 1/1 گرم پروتئین، 2/0 گرم چربی و 4/1 گرم فیبر وجود دارد. فیبر بالا در مواد غذایی برای این بیماران مفید است. فیبر به سلامت بدن کمک کرده و توسط بدن جذب نمی‌شود.

در بیماران دیابتی مصرف انگور به دلیل فیبر بالا حرکات روده را بهبود داده و کلسترول بد را کاهش می‌دهد. فیبر انگور همچنین برای بیماران دیابتی مرتبط با چاقی مفید است. زیرا کم‌کالری، پرانرژی و سیرکننده است.

توت خشک برای دیابت

مصرف توت خشک و سایر میوه‌های خشک برای افراد دیابتی ضرری ندارد. به‌شرط آن که زمان خشک‌کردن آن‌ها از شکر استفاده نشده باشد. محققان حتی ارتباط مثبتی بین مصرف آجیل و میوه خشک با پیشگیری از دیابت نوع 2 پیدا کرده‌اند. اما حتما باید در میزان مصرف آن دقت کرد. مصرف زیاد توت خشک به‌مرور اثر منفی ایجاد می‌کند.

خوردن کدام میوه‌ها برای افراد دیابتی مضراست؟

به‌طورکلی نباید میوه‌ها را به دلیل شیرین بودن از رژیم غذایی حذف کرد. حتی مصرف میوه در پیشگیری از دیابت مفید است. اما افراد دیابتی بهتر است، مصرف میوه‌های زیر را محدود کنند.

  • هندوانه
  • خرما خشک
  • آناناس
  • موز بیش از حد رسیده

دیابت و ناتوانی‌های جنسی چه ارتباطی با هم دارند؟

در مردان دیابتی به‌خصوص افراد مبتلا به دیابت نوع 2 اختلال نعوظ شایع است. اختلال نعوظ می‌تواند ناتوانی در ایجاد نعوظ یا عدم حفظ نعوظ برای مدت رابطه جنسی باشد. در این بیماران کنترل قند خون با گذشت زمان ضعیف می‌شود. همین موضوع آسیب به اعصاب و رگ‌های خونی را در پی دارد.

اختلال جنسی می‌تواند یک چالش بزرگ در زندگی زناشویی شما شود. اگر دچار چنین مشکلی هستید، حتما موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید. شما می‌توانید از طریق سایت دکترتو با متخصصان مشاوره آنلاین و تلفنی داشته باشید و از راهنمایی آن‌ها استفاده کنید.


دیابت در کودکان از چه سنی شروع می‌شود؟

در میان کودکان و نوجوانان دیابت نوع 1 به نسبت نوع 2 بیشتر شایع است. نوع 1 در هر سنی می‌تواند ایجاد شود، اما دو پیک قابل‌توجه دارد. این بیماری در کودکان 4 تا 7 سال و در پیک دوم کودکان 10 تا 14 سال نسبت به سنین دیگر بسیار بیشتر است. متاسفانه هر دو نوع دیابت در میان کودکان و نوجوانان در حال افزایش است. طبق آمار کودکان دیابتی در آمریکا نوع 1 این بیماری در کودکان 1/18% و نوع 2 آن 8/4% نسبت به سال‌های قبل افزایش پیدا کرده است.


آیا مواد مخدر می‌تواند دیابت را از بین ببرد؟

متاسفانه برخی افراد بدون هیچ دانشی به بیماران دیابتی توصیه می‌کنند که برای درمان از مواد مخدر استفاده کنند. اما این مواد نه‌تنها هیچ فایده‌ای نداشته بلکه مدیریت بیماری را دشوار می‌کند. تریاک به طور مقطعی قند خون را پایین می‌آورد. ممکن است تاثیر این ماده به‌قدری باشد که شخص دچار سرگیجه و ضعف شود. اما این اثر بسیار کوتاه بوده و پس از چند ساعت دوباره همه چیز به حالت قبل بازمی‌گردد.

علاوه بر این افراد معتاد نمی‌توانند به‌درستی برنامه غذایی خود را رعایت کنند و برای چکاپ منظم به پزشک مراجعه نمی‌کنند. این افراد به دلیل تغییرات زیاد در سیستم بدن متوجه زمان مناسب برای تزریق انسولین یا مصرف دیگر داروها نمی‌شوند.


میزان ابتلا به دیابت در ایران چقدر است؟

طبق آمار در ایران میزان ابتلا به دیابت و رسیدن به مرحله پیش دیابت در حال افزایش است. حدود 15% از جمعیت بزرگسال ایران، بیماران دیابتی هستند و 25% به مرحله پیش دیابت رسیده‌اند. در حال حاضر این بیماری در میان زنان بیشتر از مردان شایع است.

عوامل زیادی باعث افزایش این بیماری در کشور شده است. سبک زندگی بسیاری از افراد سالم نبوده و با اضافه‌وزن و چاقی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.


آیا باردار شدن برای زنان مبتلا به دیابت خطرناک است؟

این باور بسیار غلط است. بیماران دیابتی می‌توانند یک حاملگی سالم و طبیعی داشته باشند. تنها لازم است که پیش از هر اقدامی قند خون کنترل شود. حدود 3 تا 6 ماه قبل از باردار شدن باید با پزشک خود مشورت کنید و دستورالعمل‌های لازم را دریافت کنید. برای داشتن یک بارداری سالم باید رژیم غذایی به‌خوبی رعایت شود تا میزان قند خون به حد مناسبی برسد.


چرا افراد مبتلا به دیابت باید از کفش راحت یا کفش ورزشی استفاده کنند؟

برای جلوگیری از آسیب به کف پا و انگشتان باید بیماران دیابتی از کفش راحت استفاده کنند. این بیماران به دلیل آسیب عصبی احتمال دارد، تاول یا زخم را کمتر احساس کنند. در بیماران دیابتی گردش خون در پاها ضعیف بوده و هر نوع زخمی دیر بهبود پیدا می‌کند. این افراد به دلیل نقص سیستم دفاعی به‌راحتی درگیر عفونت می‎شوند.

حتماً نیازی نیست که برای خرید کفش مخصوص بیماران دیابتی هزینه کنید. تنها سعی کنید کفش‌های راحت انتخاب کرده تا به انگشتان پا فشار وارد نشود. هر شب پاهای خود را به‌خوبی چک کنید تا مطمئن شوید زخم یا تاولی روی آن وجود ندارد.


منبع درد در بیماران دیابتی چیست؟

تقریبا از هر ۴ فرد مبتلا به دیابت ۱ نفر از دردهای مزمن عصبی رنج می‌برد. دلیل این دردها قند خون بالا است و به آن‌ها دردهای عصبی نوروپاتی دیابت یا PDN گفته می‌شود. سوزش، تیرکشیدن و مورمور شدن از علائم چنین دردهایی است. همچنین دردهای حاد و پیش‌رونده همراه با حساسیت شدید در پاها و دست‌ها که می‌تواند در کل دست‌وپا گسترده شود. این دردها می‌تواند به شکل قابل‌توجهی تحرک را تحت تاثیر قرار دهد که در نتیجه باعث افزایش چاقی شده و وضعیت دیابت نوع ۲ را در یک چرخهٔ دائمی بدتر می‌کند.

درمان درد دیابت بسیار دشوار است و مکانیسم مولکولی آن چندان شناخته شده نیست. این تحقیق جدید نشان می‌دهد که یک مولکول پروتئین – HCN2 – می‌تواند به‌تنهایی مسئول احساساتی مثل درد دیابت باشد. هنوز داروی مناسبی برای درمان وجود ندارد و بیماران مجبورند با این دردها در طول زندگی خود کنار بیایند.


چه موقع برای درمان به پزشک مراجعه کنیم؟

بسیاری از افراد مبتلا به دیابت از بیماری خود بی اطلاع‌اند، به ویژه اینکه در مراحل اولیه بیماری که فرد نیز علائمی ندارد و از آن جا که هیچ روش قطعی به جز انجام آزمایش قند خون برای فهمیدن اینکه آیا شما مبتلا به دیابت هستید یا نه وجود ندارد، بهتر است در مواردی که مشکوک هستید به پزشک غدد مراجعه کنید.

همچنین اگر متوجه علائم احتمالی دیابت شدید با پزشک خود مشورت کنید تا هر چه زودتر بیماری تشخیص داده شود و درمان زودتر شروع شود. به علاوه اگر قبلا دیابت در شما تشخیص داده شده پس از تشخیص، به پیگیری پزشکی منظم نیاز دارید تا میزان قند خون شما در سطح طبیعی تثبیت شود.

برای پیداکردن بهترین متخصص غدد می‌توانید از طریق سایت دکترتو اقدام کنید. در دکترتو علاوه بر مراجعه حضوری، امکان مشاوره آنلاین و تلفنی وجود دارد.

منابع: medicalnewstoday، mayoclinic ،medicinenet ،webMD

عاشق نوشتن، یادگیری و تجربه‌های جدید ... با هر بار نوشتن بیشتر یاد می‌گیرم. خوشحالم در دکترتو فرصت تولید محتوا در دنیای پزشکی و ارتقاء سلامت جامعه را دارم.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید