فهرست مطالب
علت بوجود آمدن فیستول مقعدی معمولا یک عفونت ساده سطحی نیست. فیستول مقعدی زمانی ایجاد میشود که یک مسیر غیرطبیعی بین داخل مقعد و پوست اطراف آن شکل بگیرد. این مسیر بیشتر بعد از عفونت غدد مقعدی و آبسه ایجاد میشود و ممکن است با ترشح، درد، التهاب، بوی بد یا عود مکرر آبسه همراه باشد. در این مقاله از دکترتو، شایعترین علت های به وجود آمدن فیستول مقعدی، عوامل خطر در زنان و مردان و دلیل عود دوباره فیستول را بررسی میکنیم. تا انتهای این مقاله همراه ما باشید.
شایع ترین علل بوجود آمدن فیستول مقعدی چیست؟
شایعترین علت بوجود آمدن فیستول مقعدی، آبسه مقعدی است. آبسه زمانی ایجاد میشود که یکی از غدد کوچک داخل مقعد مسدود و عفونی شود. اگر چرک راهی به بیرون پیدا کند یا آبسه با جراحی تخلیه شود، گاهی مسیر تخلیه بسته نمیشود و به فیستول تبدیل میشود. بیشتر فیستولهای مقعدی پس از عفونت غدد مقعدی و آبسه ایجاد میشوند.
علتهای کمتر شایع شامل بیماری کرون، دیورتیکولیت، سل، HIV، هیدرادنیت چرکی، جراحی نزدیک مقعد، ضربه، سرطان و پرتودرمانی هستند. این موارد از علتهای کمتر شایع فیستول مقعدی است.
1. عفونت غدد مقعدی
عفونت مقعد مهمترین و شایعترین علت فیستول مقعدی است. داخل کانال مقعد، غدد کوچکی وجود دارند که اگر دهانه آنها بسته شود، باکتری و ترشحات در آنها جمع میشود. این وضعیت میتواند آبسه بسازد. اگر آبسه به پوست اطراف مقعد راه باز کند، تونلی بین داخل مقعد و پوست تشکیل میشود.
این نوع فیستول را در بسیاری از منابع، فیستول کریپتوگلاندولار مینامند؛ یعنی فیستولی که از عفونت غدد مقعدی شروع شده است. این حالت ممکن است در فردی رخ دهد که بیماری زمینهای خاصی ندارد. بنابراین فیستول همیشه نشانه بیماری خطرناک نیست، اما حتما باید بررسی شود.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت mayoclinic
Most anal fistulas are caused by an infection that starts in an anal gland. The infection results in an abscess that drains on its own or is drained surgically through the skin next to the anus.
ترجمه فارسی:
بیشتر فیستولهای مقعدی ناشی از عفونتی هستند که از یک غده مقعدی شروع میشود. این عفونت منجر به آبسهای میشود که خود به خود تخلیه میشود یا از طریق جراحی از طریق پوست کنار مقعد تخلیه میشود.
2. تخلیه خود به خودی یا جراحی آبسه
گاهی آبسه مقعدی خودبهخود باز میشود و چرک از پوست اطراف مقعد بیرون میریزد. گاهی هم پزشک برای کاهش درد و کنترل عفونت، آبسه را تخلیه میکند. در هر ۲ حالت، اگر مسیر تخلیه بسته نشود، فیستول باقی میماند. آبسه ممکن است خودبهخود یا با جراحی از پوست کنار مقعد تخلیه شود و تونل تخلیه باز بماند.
تخلیه آبسه کار اشتباهی نیست؛ برعکس، آبسه دردناک معمولا به تخلیه نیاز دارد. مشکل زمانی ایجاد میشود که مسیر عفونت مزمن شود یا دهانه داخلی فیستول باقی بماند. به همین دلیل، فردی که بعد از تخلیه آبسه همچنان ترشح، درد یا عود مکرر دارد، باید از نظر فیستول بررسی شود. اگر بعد از تخلیه آبسه دچار فیستول مقعد شدهاید، میتوانید برای درمان با بهترین دکتر جراحی فیستول ایران مشورت کنید.
فیستول مقعدی داری و نگران درمانش هستی؟
از متخصص راهنمایی بگیر.
3. بیماری کرون و بیماری های التهابی روده
بیماری کرون یکی از علتهای مهم فیستول مقعدی، بهخصوص فیستولهای پیچیده، چندمسیره یا عودکننده است. کرون نوعی بیماری التهابی روده است که میتواند هر بخش دستگاه گوارش را درگیر کند. اگر التهاب در اطراف مقعد فعال باشد، احتمال آبسه و فیستول بیشتر میشود. بیماران مبتلا به کرون بیشتر در معرض فیستول هستند. به منظور معاینه منظم میتوانید از بهترین دکتر گوارش و کبد ایران نوبت بگیرید.
در فیستول ناشی از کرون، درمان فقط جراحی ساده نیست. کنترل التهاب روده، داروهای تخصصی، بررسی گوارش و گاهی جراحی محافظتکننده از عضلات مقعد باید با هم در نظر گرفته شوند. در فیستولهای مرتبط با کرون، درمان باید با همکاری متخصص گوارش و جراح کولورکتال انجام شود و ممکن است ترکیبی از داروهای ضدالتهاب یا زیستی و روشهای جراحی لازم باشد.
4. عفونت های مقعدی و بیماری های عفونی
بعضی عفونتها میتوانند خطر فیستول مقعدی را بیشتر کنند، اما نسبت به آبسههای معمول مقعدی کمتر شایع هستند. سل، HIV و عفونتهای مزمن یا درماننشده میتوانند در بعضی بیماران باعث التهاب طولانی، آبسه، زخم و فیستول شوند. سل و HIV از علتهای کمتر شایع فیستول مقعدی است.
در مناطق یا شرایطی که سل شایعتر است، فیستولهای مقاوم، عودکننده یا غیرمعمول باید جدیتر بررسی شوند. سل مقعدی میتواند بهندرت با فیستول خود را نشان دهد و در فیستولهای عودکننده یا خوبنشدنی باید به آن فکر کرد.
5. جراحی، آسیب یا ضربه به ناحیه مقعد
جراحی نزدیک مقعد، آسیب مستقیم، ضربه شدید یا پارگیهای عمیق ناحیه مقعد میتوانند در مواردی زمینه ایجاد فیستول را فراهم کنند. این علتها نسبت به عفونت غدد مقعدی کمتر شایع هستند، اما در شرح حال بیمار اهمیت زیادی دارند. جراحی نزدیک مقعد از علتهای کمتر شایع فیستول است.
6. پرتو درمانی و سرطان های ناحیه لگن و مقعد
پرتودرمانی لگن، سرطان مقعد، سرطان رکتوم و بعضی جراحیهای مربوط به این نواحی میتوانند به بافتها آسیب بزنند و خطر فیستول را بیشتر کنند. این علتها شایع نیستند، اما در فردی که سابقه سرطان، رادیوتراپی یا جراحی لگنی دارد باید جدی گرفته شوند. سرطان، تروما و پرتودرمانی از عوامل افزایشدهنده خطر عفونت و فیستول است.
فیستول در این شرایط ممکن است پیچیدهتر باشد، چون بافت پرتودیده یا درگیر سرطان، ترمیم ضعیفتری دارد. بنابراین درمان باید توسط تیم تخصصی و بر اساس علت زمینهای انجام شود.
7. دیورتیکولیت و التهاب های روده ای دیگر
در مورد اینکه دیورتیکولیت چیست باید گفت که این بیماری یعنی التهاب یا عفونت کیسههای کوچک دیواره روده بزرگ. این بیماری بیشتر در روده بزرگ رخ میدهد، اما در مواردی میتواند با فیستولهای گوارشی همراه شود. دیورتیکولیت از علتهای کمتر شایع فیستول مقعدی است.
التهابهای رودهای دیگر هم اگر باعث عفونت، زخم مزمن یا آبسه در ناحیه لگن و اطراف مقعد شوند، ممکن است احتمال فیستول را افزایش دهند. با این حال، در بیشتر بیماران، علت فیستول همچنان آبسه و عفونت غدد مقعدی است؛ نه دیورتیکولیت.
| علت یا عامل خطر | نقش در ایجاد فیستول | نکته مهم |
|---|---|---|
| عفونت غدد مقعدی | شایعترین علت | میتواند باعث آبسه و سپس فیستول شود. |
| آبسه مقعدی | علت بسیار مهم | بعد از تخلیه خودبهخودی یا جراحی ممکن است مسیر باز بماند. |
| بیماری کرون | عامل خطر مهم | بیشتر با فیستول پیچیده یا عودکننده همراه است. |
| سل، HIV و عفونتهای خاص | علت کمتر شایع | در فیستولهای مقاوم یا غیرمعمول باید بررسی شود. |
| جراحی و ضربه | علت کمتر شایع | سابقه جراحی یا آسیب مقعدی در شرح حال مهم است. |
| پرتودرمانی و سرطان | علت نادرتر اما مهم | درمان پیچیدهتر و تخصصیتر میشود. |
| دیورتیکولیت | علت کمتر شایع | بیشتر در التهابهای رودهای مطرح میشود. |
4.7 (6021 نظر)4.8 (5796 نظر)4.8 (5142 نظر)4.9 (3908 نظر)4.9 (3850 نظر)4.9 (3280 نظر)چه کسانی بیشتر در معرض فیستول مقعدی هستند؟
افرادی که سابقه آبسه مقعدی دارند، بیشترین خطر ابتلا به فیستول را دارند. اگر آبسه چند بار تکرار شود یا بعد از تخلیه همچنان ترشح باقی بماند، احتمال فیستول بیشتر میشود. فیستول مقعدی معمولا نتیجه عفونت یا التهاب و آبسه اطراف غدد مقعدی است.
گروههای زیر بیشتر باید مراقب علائم فیستول باشند:
- افراد با سابقه آبسه مقعدی
- مبتلایان به بیماری کرون یا التهاب مزمن روده
- افراد با فیستولهای عودکننده یا چندمسیره
- کسانی که سابقه جراحی، پرتودرمانی یا سرطان لگن و مقعد دارند.
- افراد با نقص ایمنی، HIV یا عفونتهای مزمن
- افرادی که زخم یا ترشح مقعدی طولانیمدت دارند.
علت فیستول مقعدی در زنان
علت فیستول مقعدی در زنان هم در بیشتر موارد همان عفونت غدد مقعدی و آبسه است. با این حال، زنان ممکن است به دلیل زایمان سخت، پارگی عمیق پرینه، جراحیهای زنان یا آسیبهای لگنی، انواع دیگری از فیستول را تجربه کنند. این موارد فیستول رکتوواژینال یا واژینال بوده و با فیستول ساده مقعدی فرق دارند و گاهی ارتباط بین رکتوم و واژن هم مطرح میشود.
پارگی درجه ۳ و ۴ زایمان، آسیب مهمی است که عضلات اسفنکتر مقعد را درگیر میکند. پارگی درجه ۳ یا ۴ حدود ۳ مورد از هر ۱۰۰ زایمان واژینال رخ میدهد و در زایمان اول شایعتر است. اگر بعد از زایمان، خروج گاز یا مدفوع از واژن، ترشح غیرطبیعی، درد مداوم یا عفونت تکرارشونده وجود داشته باشد، باید سریع بررسی تخصصی انجام شود.
علت فیستول مقعدی در مردان
در مردان هم شایع ترین علت فیستول مقعدی، آبسه ناشی از عفونت غدد مقعدی است. برخی مطالعات نشان دادهاند که آبسه و فیستول در مردان بیشتر دیده میشود. فیستول مقعدی در مردان بیشتر از زنان دیده میشود، اما در هر دو جنس علت اصلی معمولا آبسه و عفونت غدد مقعدی است.
علت بالاتر بودن شیوع در مردان همیشه روشن نیست و به معنی بیخطر بودن آن در زنان نیست. هر فردی با ترشح چرکی، درد، سوراخ پوستی نزدیک مقعد یا عود مکرر آبسه باید معاینه شود.
علت عود فیستول مقعدی
عود فیستول مقعدی معمولا زمانی رخ میدهد که مسیر فیستول کامل درمان نشده باشد، دهانه داخلی پیدا نشده باشد، شاخههای فرعی باقی مانده باشند یا بیماری زمینهای مانند کرون فعال باشد. فیستولهای پیچیده، نعل اسبی، چندشاخه و فیستولهایی که بخش بیشتری از عضلات اسفنکتر را درگیر میکنند، احتمال عود بیشتری دارند.
احتمال بازگشت فیستول بعد از عمل میتواند با مسیرهای پیچیده، امتداد نعلاسبی، مسیرهای متعدد، درمان ناقص و پیدا نشدن دهانه داخلی ارتباط داشته باشد.
نگرانی فیستول مقعدت عود کنه؟ از متخصص مشاوره بگیر.
نتیجه گیری
علت بوجود آمدن فیستول مقعدی در بیشتر موارد، عفونت غدد مقعدی و تشکیل آبسه است. وقتی آبسه تخلیه میشود، ممکن است یک مسیر باز بین داخل مقعد و پوست اطراف باقی بماند و فیستول ایجاد کند. بیماری کرون، عفونتهای خاص، جراحی، ضربه، زایمان سخت، سرطان، پرتودرمانی و دیورتیکولیت از علتهای کمتر شایع اما مهم هستند. اگر ترشح چرکی، درد مکرر، سوراخ کوچک کنار مقعد یا عود آبسه دارید، بهتر است معاینه را به تاخیر نیندازید. درمان موفق فیستول به شناخت دقیق مسیر، علت زمینهای و حفظ عضلات کنترلکننده مدفوع وابسته است. شناخت مسیر کامل فیستول برای درمان موثر اهمیت دارد.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!