فهرست مطالب
درد، ترشح، تورم یا ایجاد سوراخ کوچک در اطراف مقعد میتواند نشانه مشکلی باشد که نباید نادیده گرفته شود. فیستول مقعدی معمولاً زمانی ایجاد میشود که آبسه یا عفونت اطراف مقعد بهطور کامل بهبود پیدا نکند و یک مسیر تونلی بین داخل مقعد و پوست اطراف آن باقی بماند. این وضعیت ممکن است باعث ناراحتی مداوم، ترشح بدبو، عفونتهای تکرارشونده و اختلال در کیفیت زندگی شود. در این مقاله از دکترتو به بررسی اینکه فیستول مقعدی چیست، چه علائمی دارد، چرا در مردان، زنان یا نوزادان ایجاد میشود و چه ارتباطی با آبسه مقعدی دارد، خواهیم پرداخت. با ما همراه باشید.
فیستول مقعدی چیست؟
فیستول مقعدی معمولاً پس از عفونت غدد کوچک داخل مقعد و تشکیل آبسه اطراف مقعد ایجاد میشود. اگر آبسه تخلیه شود یا خودبهخود راهی به پوست پیدا کند، ممکن است یک مسیر تونلی باقی بماند. نتیجه این آبسههای عفونی در برخی مواقع، ایجاد تونلهایی به نام فیستول است. فیستول مقعدی در واقع یک گذرگاه غیر طبیعی است که از داخل مقعد به سمت پوست بیرونی ایجاد شده و معمولا در قسمت بالای مقعد یا جایی که غدد مقعدی قرار دارند ایجاد میشود.
پس از تشکیل آبسه اطراف مقعد، ممکن است مسیر تخلیهای بین کانال مقعد و پوست باقی بماند و فیستول ایجاد شود. تخلیه آبسه برای کنترل عفونت ضروری است، اما پس از آن باید از نظر تشکیل فیستول پیگیری انجام شود. گاهی اوقات به فیستول مقعدی، فیستول پری آنال نیز میگویند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت nhs
An anal fistula is a small tunnel that develops between the end of the bowel and the skin near the opening of the bottom (anus).
ترجمه فارسی:
فیستول مقعدی یک تونل کوچک است که بین انتهای روده و پوست نزدیک دهانه مقعد ایجاد میشود.
عکس فیستول مقعدی
اگر به عکس فیستول مقعدی نگاه کنید متوجه میشوید که آنها مانند یک سوراخ ملتهب و قرمز رنگ در اطراف رکتوم مشخص میشوند. این سوراخ در واقع بیرونیترین قسمت تونل است که به آبسه داخلی متصل شده است. شاید ترشحاتی مانند چرک، خون یا مدفوع از آن خارج شود، به خصوص هنگامی که پوست اطراف آن را لمس میکنید.
فیستول مقعدی خطرناک است؟
فیستولهای مقعدی معمولا تهدیدکننده زندگی نیستند، اما میتوانند ناراحتی قابل توجهی ایجاد کنند و بر کیفیت زندگی تاثیر بگذارند. علاوه بر این، آنها به ندرت خود به خود بهبود مییابند و معمولا برای جلوگیری از عوارض، نیاز به درمان پزشکی دارند. فیستول مقعدی ممکن است در اثر مسدود شدن منجر به تشکیل مکرر آبسه شود. در موارد نادر، فیستولهای بسیار طولانیمدت میتوانند با خطر بدخیمی همراه شوند؛ عارضه شایعتر، عفونت و آبسههای مکرر است.
علائم و نشانه های فیستول مقعدی چیست؟
فیستول مقعدی در افراد مختلف علائم متفاوتی ایجاد میکند. با این حال به ندرت فیستولها بدون علامت هستند. علائم رایج یک فیستول مقعدی عبارت است از:
- سوزش پوست اطراف مقعد
- درد مداوم و ضرباندار که ممکن است هنگام نشستن، حرکت، دفع مدفوع یا سرفه بدتر شود
- ترشحات بدبو از نزدیکی مقعد
- دفع چرک یا خون هنگام دفع مدفوع
- تورم و قرمزی اطراف مقعد و تب بالا در صورت وجود آبسه
- تب، لرز و احساس خستگی عمومی
- مشکل در کنترل حرکات روده (بیاختیاری روده) در برخی موارد
- انتهای فیستول ممکن است به صورت سوراخی در پوست نزدیک مقعد قابل مشاهده باشد، اگرچه ممکن است دیدن آن برای خودتان دشوار باشد.
فکر میکنی علائمت مربوط به فیستول مقعدی باشه؟
برای بررسی فوری نوبت بگیر.
علت ایجاد فیستول مقعدی چیست؟
علت اصلی فیستول مقعدی معمولا عفونت غدد کوچک داخل مقعد است. این عفونت میتواند باعث آبسه شود و بعد از تخلیه آبسه، یک مسیر غیرطبیعی بین داخل مقعد و پوست اطراف آن باقی بماند. بیماری کرون، زخم، جراحی قبلی، عفونتهای مزمن و بهندرت سرطان هم میتوانند در ایجاد فیستول نقش داشته باشند. عوامل مختلفی ممکن است باعث ایجاد فیستول مقعدی شوند که مهمترین آنها عبارتاند از:
- عفونت و چرک در اطراف مقعد
- بیماریهای التهابی روده، مانند بیماری کرون
- بیماریهای مقاربتی مقعدی (عفونتهای مقاربتی)
- سل که مقعد شما را درگیر میکند.
- آسیب تروماتیک یا جراحی قبلی در مقعد
- پرتودرمانی برای سرطان در ناحیه لگن
- اکتینومایکوز، یک عفونت باکتریایی نادر که گاهی اوقات در ناحیه اطراف مقعد باعث آبسه میشود.
- هیدرادنیت چرکی، یک بیماری التهابی مزمن پوستی که گاهی باعث ایجاد آبسه در ناحیه اطراف مقعد میشود.
- سابقه جراحی یا پرتودرمانی در ناحیه اطراف مقعد
- سیستم ایمنی ضعیف یا مستعد عفونتهای مکرر
متن انگلیسی:
به نقل از سایت my.clevelandclinic
The most common cause of an anal fistula is a perianal abscess, which usually forms over an infected anal gland.
ترجمه فارسی:
شایع ترین علت فیستول مقعدی، آبسه اطراف مقعد است که معمولا روی یک غده مقعدی عفونی تشکیل میشود.
1. علت فیستول مقعدی در مردان
فیستول مقعدی در مردان بسیار شایعتر است. فیستول مقعدی در مردان شایعتر است، اما علت غالب آن آبسه مقعدی است. بیماری کرون، عفونتهای مقاربتی، تروما یا جراحی قبلی از علل کمتر شایع هستند. همچنین شما میتوانید درباره وضعیت خود با بهترین دکتر جراح عمومی ایران مشورت کنید.
2. علت فیستول مقعدی در زنان
فیستول مقعدی در زنان نیز اغلب به آبسه مقعدی مربوط است، هرچند محل فیستول و ملاحظات جراحی ممکن است متفاوت باشد. فیستول ناشی از زایمان معمولاً رکتوواژینال یا واژینال است و ارتباطی با فیستول مقعدی ندارد.
3. فیستول مقعدی در نوزادان
در نوزادان و شیرخواران، آبسه و فیستول اطراف مقعد میتواند سیر متفاوتی از بزرگسالان داشته باشد و گاهی خودبهخود بهبود مییابد. توده دردناک، تب، ترشح، بیقراری یا عود مکرر باید توسط پزشک کودکان یا جراح بررسی شود. بافت حساس کانال مقعد در نوزادان به شدت مستعد ایجاد آبسههای مقعدی است. در این حالت رکتوم با انواع مختلفی از باکتریها ملتهب میشود و به دنبال آن چرک ایجاد میشود. نتیجه چنین شرایطی میتواند یک جوش دردناک و فیستول مقعدی باشد.
4. آبسه و فیستول مقعدی
علت اصلی تشکیل اکثر فیستولها در مقعد، آبسه مقعدی است. آبسه، کیسهای از چرک است که در محل عفونت ایجاد میشود. چرک باید تخلیه شود و ممکن است کانال تخلیه خود را به بیرون ایجاد کند. اگر آبسه پس از تخلیه چرک به درستی بهبود نیابد، ممکن است منجر به فیستول مقعدی شود.
تشخیص فیستول مقعدی چگونه است؟
پزشک میتواند اکثر فیستولهای مقعدی را در طول معاینه فیزیکی تشخیص دهد. اما گاهی اوقات دهانه بیرونی بسته است و در نتیجه به روشهای تشخیصی تخصصیتری برای پیدا کردن فیستولها نیاز است. در واقع گاهی اوقات پزشک باید برای تشخیص فیستول مقعدی داخل مقعد را معاینه کند. در این صورت ممکن است به بیهوشی نیاز داشته باشید، چرا که این کار گاهی اوقات کمی دردناک و ناراحتکننده است.
علاوه بر این گاهی پزشک برای دیدن مسیر فیستول، به آزمایشهای تصویربرداری مانند سونوگرافی یا MRI هم نیاز دارد. پروکتوسکوپی هم یکی از روشهای تشخیص فیستولهای مقعدی است که در آن از یک تلسکوپ مخصوص برای مشاهده داخل مقعد استفاده میشود.
| روش | کاربرد | توضیح |
|---|---|---|
| معاینه فیزیکی | تشخیص بیشتر فیستولهای مقعدی | پزشک میتواند اکثر فیستولها را در طول معاینه فیزیکی تشخیص دهد. |
| معاینه داخل مقعد | بررسی فیستولهایی که دهانه بیرونی آنها بسته است | گاهی برای تشخیص فیستول باید داخل مقعد معاینه شود و ممکن است به بیهوشی نیاز باشد. |
| سونوگرافی آندوسکوپی | تصویربرداری دقیق از داخل مقعد | با دوربین کوچک روشن و پروب سونوگرافی وارد مقعد میشود و تصویر واضحی از وضعیت داخل مقعد میدهد. |
| MRI | ترسیم مسیر تونل فیستول | آزمایش تصویربرداری غیرتهاجمی است و نشان میدهد فیستول چگونه با عضلات و سایر اندامها تعامل دارد. |
| پروکتوسکوپی | مشاهده داخل مقعد | با تلسکوپ مخصوص برای مشاهده |
1. سونوگرافی فیستول مقعدی
اسکن سونوگرافی یکی از روشهای تصویربرداری مورد استفاده برای تشخیص فیستول مقعدی است که به آن سونوگرافی آندوسکوپی هم گفته میشود. سونوگرافی آندوسکوپی با یک دوربین کوچک روشن و یک پروب سونوگرافی کوچک به داخل مقعد میرود تا یک تصویر دقیق و واضح از وضعیت داخل مقعد بگیرد.
2. ام ار ای فیستول مقعدی
یکی از روشهای تشخیص دقیق فیستول مقعدی، ام ار ای است. MRI یک آزمایش تصویربرداری غیرتهاجمی است که جزئیات بالایی را ارائه میدهد. این میتواند به پزشک کمک کند تا مسیر تونل را ترسیم کرده و همچنین ببینند که فیستول چگونه با عضلات و سایر اندامهای شما تعامل دارد.
درمان فیستول مقعدی با چه روش هایی ممکن است؟
تقریبا تمامی فیستولهای مقعدی به درمان پزشکی نیاز دارند، چرا که به ندرت ممکن است این فیستولها بدون درمان، به صورت خود به خودی بهبود یابند. در اکثر موارد هم روش درمان اصلی فیستول مقعدی، جراحی است. اهداف درمان فیستول اطراف مقعد، بسته شدن کامل فیستول، از بین بردن سپسیس (در صورت وجود)، جلوگیری از عود و حفظ کنترل دفع مدفوع و عملکرد اسفنکتر مقعد است.
درمانهای ترکیبی پزشکی و جراحی برای درمان فیستولهای اطراف مقعد استفاده میشود. چنانچه نیاز به دریافت نظر دوم درباره روش درمانی خود دارید میتوانید با بهترین دکتر جراحی فیستول ایران در این باره مشورت کنید.
1. روش های غیر جراحی درمان فیستول مقعدی
روشهای غیر جراحی و سایر درمانهای پزشکی در برخی موارد به عنوان روشهای درمانی مکمل، در کنار جراحی کاربرد دارند. خصوصا زمانی که یک بیماری یا مشکل زمینهای باعث ایجاد فیستولها شده است. در فیستولهای مرتبط با کرون، درمان معمولاً ترکیبی از کنترل عفونت یا آبسه، درمان دارویی ضدالتهاب/بیولوژیک و در صورت نیاز اقدامات جراحی است. انتخاب درمان باید بر اساس MRI، معاینه و نظر تیم گوارش و جراحی انجام شود.
پزشک ممکن است قبل از اقدام به جراحی برای این فیستول ها، درمان با یک تعدیلکننده سیستم ایمنی مانند اینفلیکسیماب را امتحان کند. سایر روشهای غیر جراحی عبارتند از:
- چسب فیبرین و کلاژن پلاگ برای بستن دهانه فیستول
- دارودرمانی؛ اگر بیماری کرون علت فیستول مقعدی باشد، دارو معمولا بخشی از درمان است. همچنین در مواردی که عفونت وجود دارد، از آنتی بیوتیکها برای درمان عفونت باکتریایی استفاده میشود. آنتیبیوتیکها ممکن است در صورت وجود عفونت فعال، سلولیت، تب، نقص ایمنی یا در برخی فیستولهای مرتبط با کرون بهعنوان درمان کمکی استفاده شوند، اما معمولاً درمان قطعی فیستول مقعدی نیستند.
2. جراحی فیستول مقعدی
جراحی فیستول مقعدی بسته به ساختار فیستولها، میتواند ساده یا پیچیده باشد. شایعترین فیستولهای مقعدی، فیستولهای ساده بین اسفنکتری هستند که فقط مقدار کمی از عضله را درگیر میکنند. درمان این فیستولها در یک عمل جراحی بی خطر یک مرحله ای است. فیستولهای پیچیدهتر ممکن است به جراحی چند مرحلهای نیاز داشته باشند.
درمان جراحی برای یک فیستول ساده، فیستولوتومی نامیده میشود. فیستولهای پیچیده مقدار قابل توجهی از عضله را درگیر میکنند و در نتیجه احتمالا برای ترمیم، به چندین جراحی نیاز دارند. جراح بسته به شرایط از تکنیکهای مختلف جراحی استفاده میکند که شامل موارد زیر میشود:
- درناژ ستون که در آن یک تکه نخ جراحی به نام ستون در فیستول قرار داده میشود. ستون یک نخ جراحی است که داخل مسیر فیستول قرار میگیرد تا تخلیه ادامه پیدا کند و خطر آبسه کاهش یابد یا فیستول برای درمان مرحله بعد آماده شود. مدت باقی ماندن آن بسته به نوع فیستول و تصمیم جراح متفاوت است.
- فلپ پیشرفت اندورکتال که در آن جراح بافت آلوده اطراف دهانه داخلی فیستول مقعدی را برش میدهد. در فلپ پیشرفته، جراح پس از آمادهسازی مسیر، دهانه داخلی فیستول را با یک فلپ از بافت سالم رکتوم یا اطراف آن میپوشاند. این روش بیشتر برای فیستولهایی بهکار میرود که حفظ عضلات اسفنکتر اهمیت زیادی دارد.
- روش LIFT که به معنی بستن مجرای فیستول بین اسفنکتری است.
- فلپ عضلانی. در فیستولهای مقعدی بسیار پیچیده، تونل ممکن است با بافت عضلانی سالم از ران، لابیا یا باسن پر شود.
جراحی فیستول بهت توصیه شده و نگران عوارضشی؟ مشاوره بگیر.
عوارض و خطرات فیستول مقعدی چیست؟
حتی با درمان موثر فیستول مقعدی، عود آبسه و فیستول مقعدی امکانپذیر است. درمان جراحی ممکن است منجر به ناتوانی در نگه داشتن مدفوع (بی اختیاری مدفوع) شود. در موارد نادر، فیستولهای بسیار طولانیمدت و مزمن میتوانند با خطر بدخیمی در ناحیه مقعد یا مسیر فیستول همراه شوند. سایر عوارض مرتبط با فیستولهای مزمن شامل موارد زیر است:
- درد و ناراحتی مداوم
- عفونتهای مکرر
- تشکیل آبسههای چرکی جدید در اثر فیستولهای درمان نشده
- عفونتهای سیستمیک
- تنگی مقعد به دلیل التهاب مزمن ناشی از فیستولهای مقعدی
- التهاب و زخم مداوم مرتبط با فیستول
پیشگیری از فیستول مقعدی ممکن است؟
پیشگیری از ایجاد فیستولهای مقعدی همیشه امکانپذیر نیست؛ اما از آن جایی که همیشه خطر عود مجدد فیستولها حتی بعد از درمان هم وجود دارد، میتوان با رعایت دستورالعملهای زیر خطر عود مجدد فیستولها را به حداقل رساند:
- درمان بهموقع آبسه و پیگیری علائم عود
- درمان بیماریهای زمینهای مانند بیماری کرون و عفونتهای مقعدی و و مراجعه پزشکی در صورت درد، تورم یا ترشح اطراف مقعد
- ترک سیگار
- رعایت بهداشت ناحیه مقعد
4.7 (6012 نظر)4.8 (5787 نظر)4.8 (5134 نظر)4.9 (3903 نظر)4.9 (3849 نظر)4.9 (3280 نظر)نتیجه گیری
فیستول مقعدی معمولاً در نتیجه آبسه یا عفونت غدد مقعدی ایجاد میشود و به شکل یک مسیر غیرطبیعی میان کانال مقعد و پوست اطراف آن باقی میماند. علائمی مانند درد، ترشح چرک یا خون، بوی بد، التهاب، تب یا آبسههای تکرارشونده میتواند نشاندهنده نیاز به بررسی پزشکی باشد. این بیماری اغلب خودبهخود برطرف نمیشود و بسته به نوع و مسیر فیستول، ممکن است به درمان دارویی، روشهای کمکی یا جراحی نیاز داشته باشد. درمان بیماریهای زمینهای، رعایت بهداشت، ترک سیگار و پیگیری منظم میتواند به کاهش عود و پیشگیری از عوارض کمک کند.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!