آیا شما هم هنگام ادرار احساس می‌کنید هنوز مثانه‌تان کاملا خالی نشده است یا با وجود نیاز به دفع، نمی‌توانید ادرار کنید؟ این حالت که احتباس ادرار نام دارد، زمانی رخ می‌دهد که مثانه نتواند ادرار را به‌طور کامل تخلیه کند. این مشکل می‌تواند ناگهانی یا تدریجی ایجاد شود و دلایل مختلفی مانند بزرگ شدن پروستات، عفونت، سنگ، بعضی داروها یا اختلالات عصبی داشته باشد. اما از کجا می‌توان علت دقیق احتباس ادرار را تشخیص داد و چه زمانی این مشکل نیاز به درمان فوری دارد؟ در ادامه این مطلب از دکترتو به علل، علائم و روش‌های درمان احتباس ادرار می‌پردازیم. البته بهترین راه درمان نیامدن ادرار، مراجعه به دکتر متخصص است. اگر ساکن تهران هستید می‌توانید به دکتر اورولوژی تهران یا دکتر کلیه و نفرولوژی تهران مراجعه کنید.
احتباس ادرار به چه معناست؟
معنی کلمه احتباس ادرار یعنی ناتوانی در تخلیه کامل ادرار از مثانه؛ یعنی فرد با وجود پر بودن مثانه، نمی‌تواند ادرار کند یا مقدار کمی ادرار دفع می‌کند. این مشکل ممکن است به‌صورت ناگهانی ایجاد شود یا به‌تدریج پیش برود. در حالت حاد، فرد ممکن است با نیامدن ادرار و احساس فشار یا درد در پایین شکم روبه‌رو شود و به تخلیه فوری مثانه نیاز داشته باشد. در نوع مزمن، ادرار به‌طور ناقص خارج میشود و مقداری از آن در مثانه باقی می‌ماند. احتباس ادرار در زنان و مردان ممکن است به دلایل متفاوتی ایجاد شود و شدت آن هم یکسان نیست.
تفاوت بی ادراری و احتباس ادرار چیست؟
بی‌ادراری (Anuria) به این معنی است که کلیه‌ها تقریباً ادراری تولید نمی‌کنند (کمتر از حدود ۱۰۰ میلی‌لیتر در روز) و معمولاً ناشی از نارسایی حاد کلیه، اختلال شدید در گردش خون یا انسداد مجاری ادرار است و یک وضعیت اورژانسی محسوب میشود. درمان آن بر اساس علت زمینه‌ای (مثل اصلاح کم‌آبی و شوک، رفع انسداد، یا در صورت آسیب شدید کلیه، دیالیز) انجام میشود و پیوند کلیه فقط در نارسایی مزمن انتهایی مطرح است. اما احتباس ادرار به ناتوانی در تخلیه ادرار از مثانه اشاره دارد، در حالی که ادرار در مثانه وجود دارد ولی به دلایل انسدادی یا عصبی نمی‌تواند خارج شود.
علائم احتباس ادرار چیست؟
علائم احتباس ادرار بر اساس شدت و نوع آن می‌تواند متفاوت باشد. در حالت حاد، علائم به‌صورت ناگهانی و شدید ظاهر می‌شوند و معمولاً با درد و ناراحتی همراه هستند. در حالت مزمن، علائم ممکن است به‌تدریج و به‌صورت خفیف‌تری بروز کنند و در برخی موارد فرد حتی متوجه احتباس ادرار نمی‌شود. به‌طور کلی، این علائم نشان‌دهنده تخلیه‌نشدن کامل مثانه، فشار بیش‌ازحد در مجاری ادراری و اختلال در جریان طبیعی ادرار هستند. مهم‌ترین علائم احتباس ادرار شامل موارد زیر است:
- ناتوانی در ادرار کردن: احساس نیاز فوری به دفع ادرار بدون توانایی در انجام آن
- درد در پایین شکم: ناشی از پر شدن بیش‌ازحد مثانه
- احساس پری یا فشار در ناحیه شکم: به دلیل تجمع ادرار در مثانه
- جریان ضعیف یا منقطع ادرار: کاهش شدت جریان ادرار یا قطع و وصل شدن آن
- نیاز مکرر به ادرار کردن: احساس نیاز به دفع ادرار در فواصل کوتاه
- احساس تخلیه ناقص مثانه: احساس باقی ماندن ادرار پس از ادرار کردن
- عفونت‌های مکرر دستگاه ادراری: به دلیل باقی ماندن ادرار در مثانه و ایجاد محیط مناسب برای رشد باکتری‌ها
متن انگلیسی:
به نقل از سایت niddk
The symptoms of urinary retention can range from severe abdominal pain and the inability to urinate, to few or no symptoms at all. Urinary retention results from either a blockage that partially or fully prevents the flow of urine, or your bladder not being able to maintain a strong enough force to expel all the urine.
ترجمه فارسی:
علائم احتباس ادرار می‌تواند از درد شدید شکمی و ناتوانی در ادرار کردن تا داشتن علائم بسیار کم یا حتی بدون هیچ‌گونه علامتی متغیر باشد. احتباس ادرار یا ناشی از انسدادی است که به‌طور جزئی یا کامل از جریان ادرار جلوگیری می‌کند، یا به این دلیل است که مثانه شما قادر نیست نیروی کافی برای تخلیه تمام ادرار را حفظ کند.
چه چیزی باعث احتباس ادرار میشود؟
احتباس ادرار زمانی ایجاد میشود که خروج ادرار از مثانه با مانع روبه‌رو شود یا عضلات مثانه نتوانند به اندازه کافی منقبض شوند. علل شایع شامل بزرگی پروستات، تنگی مجرای ادرار، سنگ، عفونت، یبوست، برخی داروها، اختلالات عصبی و ضعف عضلات مثانه هستند و بر اساس سن و جنس متفاوت‌اند. علت نیامدن ادرار همیشه یکسان نیست و برای پیدا کردن علت ادرارنکردن باید شرایط فرد، داروهای مصرفی و علائم همراه بررسی شود. بیماری‌هایی که باعث انسداد مسیر ادرار یا اختلال عملکرد مثانه و اعصاب آن می‌شوند، می‌توانند به احتباس ادرار منجر شوند. برخی از مهم‌ترین موارد عبارت‌اند از:
- بزرگی خوش‌خیم پروستات: در مردان می‌تواند مسیر خروج ادرار را تنگ کند.
- تنگی مجرای ادرار: باریک شدن مجرا، جریان طبیعی ادرار را کاهش می‌دهد.
- عفونت ادراری یا پروستات: التهاب و تورم ممکن است تخلیه ادرار را دشوار کند.
- سنگ‌های ادراری: سنگ می‌تواند مسیر خروج ادرار را مسدود کند.
- افتادگی اندام‌های لگنی: به‌خصوص در زنان ممکن است روی مسیر خروج ادرار فشار وارد کند.
- اختلالات عصبی: بیماری‌هایی مانند دیابت، سکته مغزی و ام‌اس می‌توانند عملکرد مثانه را مختل کنند.
- یبوست شدید: تجمع مدفوع در روده ممکن است به مثانه یا مجرای خروجی آن فشار وارد کند.
علت کم شدن ادرار در زنان چیست؟
کم شدن ادرار در زنان می‌تواند به دلیل کاهش تولید ادرار، کم‌آبی بدن یا اختلال در خروج ادرار از مثانه ایجاد شود. علت بند آمدن ادرار در زنان گاهی عفونت، سنگ، تنگی مجرا یا افتادگی اندام‌های لگنی است. علت قطع و وصل شدن ادرار در زنان هم ممکن است به اختلال عملکرد عضلات کف لگن یا تخلیه ناقص مثانه مربوط باشد. در برخی زنان، بارداری، زایمان یا جراحی لگنی می‌تواند موقتاً عملکرد مثانه را تغییر دهد. ادامه‌دار بودن این علائم نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
علت نیامدن ادرار در بارداری چیست؟
نیامدن ادرار در بارداری می‌تواند با تغییر عملکرد مثانه، فشار رحم و در برخی موارد اختلال در عضلات کف لگن ارتباط داشته باشد. بارداری و زایمان می‌توانند قدرت انقباض مثانه را تغییر دهند و تخلیه آن را دشوار کنند. علت ماندن ادرار در مثانه ممکن است به همین تغییرات یا عواملی مانند عفونت، یبوست و مصرف بعضی داروها مربوط باشد.
نکته مهم: در اوایل بارداری، وضعیت غیرطبیعی رحم (رحم رتروفلکس) هم می‌تواند باعث احتباس حاد ادرار شود و این وضعیت یک اورژانس محسوب میشود و نیاز به مراجعه فوری دارد.
علت نیامدن ادرار در مردان چیست؟
در مردان، بزرگی خوش‌خیم پروستات یکی از علل مهم اختلال خروج ادرار، به‌خصوص با افزایش سن، است. دلیل بند آمدن ادرار در مردان می‌تواند علاوه بر بزرگی پروستات، تنگی مجرای ادرار، سنگ، عفونت ادراری یا برخی مشکلات عصبی باشد. علت خالی نشدن مثانه در مردان گاهی ضعف عضله مثانه است که باعث باقی ماندن ادرار میشود. علت کم شدن فشار ادرار در آقایان هم ممکن است به انسداد مسیر خروجی مربوط باشد و در صورت تداوم باید بررسی شود.
علت قطع ادرار در سالمندان چیست؟
قطع ادرار در سالمندان می‌تواند به دلیل بزرگی و التهاب پروستات، ضعف عضلات مثانه، بیماری‌های عصبی، عفونت، یبوست یا مصرف بعضی داروها ایجاد شود. در مردان سالمند، بزرگی پروستات از علل مهم انسداد مسیر خروج ادرار است، اما این مشکل فقط به پروستات محدود نمی‌شود. افزایش سن می‌تواند قدرت عضلات مثانه را هم کاهش دهد و تخلیه کامل را دشوار کند. اگر سالمند ناگهان قادر به ادرار کردن نیست، نباید منتظر برطرف شدن خودبه‌خودی مشکل ماند و ارزیابی فوری پزشکی لازم است.
ادرار بریده بریده نشانه چیست؟
ادرار بریده‌بریده معمولاً نشان می‌دهد جریان ادرار به‌طور پیوسته برقرار نیست و می‌تواند با انسداد مسیر خروجی یا اختلال عملکرد مثانه ارتباط داشته باشد. علت تخلیه نشدن ادرار ممکن است بزرگی پروستات، تنگی مجرا، سنگ، عفونت یا اختلالات عصبی باشد. علت تخلیه نشدن کامل مثانه هم گاهی ضعف انقباض مثانه است. در کودکان، علت بریده بریده آمدن ادرار در کودکان می‌تواند عفونت، یبوست، اختلال عملکرد مثانه یا مشکلات ساختاری مجاری ادراری باشد و بهتر است بر اساس سن و علائم همراه بررسی شود.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت my.clevelandclinic
Your bladder is like a storage tank for the waste product urine (pee). When your bladder is full, you urinate and the waste leaves your body. But, if you have urinary retention, your bladder doesn’t completely empty when you pee. Things like blockages, medications or nerve issues can cause it.
ترجمه فارسی:
مثانه شما مانند یک مخزن ذخیره‌سازی برای ماده زائد ادرار است. وقتی مثانه‌تان پر میشود، ادرار می‌کنید و این ماده زائد از بدن شما خارج میشود. اما اگر دچار احتباس ادرار باشید، مثانه شما هنگام ادرار کردن به‌طور کامل خالی نمی‌شود. عواملی مانند انسداد، داروها یا مشکلات عصبی می‌توانند باعث ایجاد این حالت شوند.
چه داروهایی باعث احتباس ادرار میشود؟
داروهایی که باعث احتباس ادرار می شوند معمولاً با کاهش انقباض مثانه یا تغییر پیام‌های عصبی مربوط به تخلیه ادرار عمل می‌کنند. از جمله آن‌ها می‌توان به بعضی داروهای آنتی‌کولینرژیک، آنتی‌هیستامین‌ها و ضداحتقان‌ها، برخی داروهای ضدافسردگی، داروهای ضدروان‌پریشی، بنزودیازپین‌ها، بعضی داروهای بیماری پارکینسون، مسکن‌های مخدر و برخی داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی اشاره کرد. این موضوع به معنی قطع خودسرانه دارو نیست. اگر مشکل ادرار بعد از شروع دارویی ایجاد شده است، پزشک اورولوژی یا بهترین دکتر مثانه ایران باید احتمال ارتباط آن را بررسی کند.
انواع احتباس ادرار چیست؟
احتباس ادرار به دو نوع اصلی حاد و مزمن تقسیم میشود و تفاوت آن‌ها بیشتر به نحوه شروع و میزان اختلال در تخلیه مثانه مربوط است. نوع حاد معمولاً ناگهانی ایجاد میشود و فرد نمی‌تواند ادرار کند، در حالی که نوع مزمن به‌تدریج شکل می‌گیرد و ممکن است علائم کمی داشته باشد. این دو مورد به صورت زیر هستند:
- احتباس ادرار حاد: ناتوانی ناگهانی در دفع ادرار با وجود پر بودن مثانه
- احتباس ادرار مزمن: تخلیه ناقص و تدریجی مثانه که ممکن است مدت‌ها بدون علامت واضح باقی بماند
تفاوت احتباس ادرار حاد و مزمن چیست؟
تفاوت اصلی احتباس ادرار حاد و مزمن در نحوه شروع و شدت اختلال تخلیه مثانه است. نوع حاد معمولاً ناگهانی ایجاد میشود و فرد با وجود پر بودن مثانه قادر به ادرار کردن نیست، در حالی که نوع مزمن به‌تدریج ایجاد میشود و ممکن است فرد همچنان مقدار کمی ادرار دفع کند و تکرر ادرار داشته باشد. احتباس حاد به ارزیابی فوری نیاز دارد، اما نوع مزمن هم باید بررسی شود، زیرا باقی ماندن طولانی‌مدت ادرار می‌تواند به مثانه و دستگاه ادراری آسیب بزند.
| ویژگی | احتباس ادرار حاد | احتباس ادرار مزمن |
|---|---|---|
| شروع | ناگهانی | تدریجی |
| دفع ادرار | معمولاً فرد اصلاً نمی‌تواند ادرار کند | معمولاً مقداری ادرار دفع میشود |
| احساس مثانه | پر و معمولاً همراه با فشار یا درد | ممکن است بدون احساس واضح باشد |
| علائم همراه | درد پایین شکم، احساس شدید نیاز به ادرار | جریان ضعیف، تکرر ادرار، تخلیه ناقص |
| اقدام لازم | ارزیابی پزشکی فوری | بررسی علت و درمان پزشکی |
از کجا بفهمیم دچار احتباس ادرار هستیم؟
احتباس ادرار را نمی‌توان فقط بر اساس احساس فرد تشخیص داد و معمولاً اندازه‌گیری مقدار ادرار باقی‌مانده در مثانه بعد از ادرار کردن، برای تأیید تشخیص احتباس ادرار کمک‌کننده است. علائمی مانند شروع دشوار ادرار، جریان ضعیف، احساس تخلیه نشدن مثانه، ادرار کردن مکرر با حجم کم یا احساس نیاز دوباره بعد از ادرار می‌توانند مطرح‌کننده این مشکل باشند. پزشک یا بهترین دکتر کلیه و نفرولوژی ایران بر اساس علائم، معاینه و در صورت نیاز سونوگرافی یا سوندگذاری، مقدار ادرار باقی‌مانده را بررسی می‌کند. روش‌های تشخیص نیامدن ادرار عبارت‌اند از:
- گرفتن شرح حال پزشکی: پزشک با پرسش درباره علائم، سابقه بیماری‌ها و داروهای مصرفی، اطلاعات اولیه را جمع‌آوری می‌کند.
- معاینه فیزیکی: شامل ارزیابی ناحیه شکم، اندام تناسلی و در مردان، معاینه پروستات از طریق معاینه دیجیتال رکتوم برای بررسی هرگونه انسداد یا ناهنجاری
- آزمایش ادرار (آنالیز ادرار): برای تشخیص عفونت‌های ادراری، وجود خون یا دیگر ناهنجاری‌ها در ادرار
- سونوگرافی مثانه: برای اندازه‌گیری حجم ادرار باقی‌مانده پس از ادرار کردن (PVR) و ارزیابی تخلیه مثانه
- تصویربرداری (مانند MRI یا CT اسکن): در صورت نیاز، برای بررسی ساختارهای داخلی و شناسایی هرگونه توده یا ناهنجاری که ممکن است باعث احتباس ادرار شده باشد
- سیستوسکوپی: استفاده از یک لوله نازک مجهز به دوربین برای مشاهده داخل مثانه و مجرای ادرار به‌منظور شناسایی انسدادها یا ناهنجاری‌ها
- تست‌های اورودینامیک: برای ارزیابی عملکرد مثانه و عضلات مرتبط با ادرار، از جمله اندازه‌گیری فشار داخل مثانه و جریان ادرار
بهترین روش درمان احتباس ادرار چیست؟
بهترین روش درمان احتباس ادرار به علت و حاد یا مزمن بودن آن بستگی دارد و یک روش ثابت برای همه افراد وجود ندارد. در احتباس حاد، تخلیه سریع مثانه معمولاً اولین اقدام است و پس از آن علت زمینه‌ای بررسی میشود. مواردی مانند درمان احتباس ادرار بعد از عمل معمولاً با بررسی حجم باقی‌مانده ادرار و در صورت نیاز تخلیه مثانه انجام میشود و برای درمان احتباس ادرار بعد از بیهوشی نیز با توجه به اثر بیهوشی، داروها و وضعیت مثانه، ممکن است نیاز به تخلیه موقت مثانه وجود داشته باشد. درمان‌های اصلی شامل موارد زیر هستند:
- سوندگذاری یا کاتتریزاسیون: برای تخلیه سریع ادرار از مثانه
- دارودرمانی: برای درمان علت زمینه‌ای، مانند بزرگی پروستات یا عفونت
- جراحی: در صورت وجود انسداد ساختاری که با روش‌های دیگر برطرف نشود.
۱. درمان احتباس ادرار با سوند گذاری
سوندگذاری یکی از روش‌های اصلی برای تخلیه مثانه در احتباس ادرار است، به‌خصوص زمانی که فرد به‌طور ناگهانی قادر به ادرار کردن نیست. در این روش، یک لوله باریک از مجرای ادرار وارد مثانه میشود تا ادرار خارج شود. سوند ممکن است برای مدت کوتاه باقی بماند یا در بعضی افراد به‌صورت متناوب استفاده شود. انتخاب نوع و مدت استفاده به علت احتباس و وضعیت فرد بستگی دارد. سوندگذاری باید با روش مناسب و طبق نظر پزشک یا بهترین دکتر اورولوژی ایران انجام شود تا خطر عفونت و آسیب کاهش پیدا کند.
۲. بهترین قرص برای تخلیه کامل ادرار چیست؟
قرص مناسب برای تخلیه کامل ادرار به علت احتباس بستگی دارد و داروی واحدی برای همه افراد وجود ندارد. در مردانی که بزرگی پروستات باعث انسداد شده است، داروهای مسدودکننده آلفا مانند تامسولوسین ممکن است با شل کردن عضلات پروستات و گردن مثانه، جریان ادرار را بهتر کنند. در برخی شرایط داروهای دیگر هم استفاده می‌شوند. قرص درمان احتباس ادرار در زنان هم باید بر اساس علت انتخاب شود، زیرا احتباس در زنان ممکن است به عفونت، افتادگی اندام‌های لگنی، اختلال عضلات کف لگن یا مشکلات عصبی مربوط باشد.
| درمان نیامدن ادرار در مردان | درمان نیامدن ادرار در زنان |
|---|---|
| دارو برای بهبود علائم ناشی از بزرگی پروستات | درمان عفونت ادراری در صورت وجود عفونت |
| درمان تنگی مجرای ادرار یا سنگ در صورت وجود | درمان یبوست در صورت نقش داشتن آن در احتباس |
| بررسی و درمان مشکلات عصبی یا ضعف مثانه | اصلاح اختلال عملکرد عضلات کف لگن |
| جراحی در صورت وجود انسداد یا بزرگی شدید پروستات | درمان افتادگی اندام‌های لگنی یا سایر مشکلات ساختاری |
| درمان علت زمینه‌ای و پیگیری میزان ادرار باقی‌مانده | بررسی و درمان مشکلات عصبی یا اختلال عملکرد مثانه |
۳. درمان احتباس ادرار با جراحی
جراحی زمانی برای احتباس ادرار مطرح میشود که علت آن یک مشکل ساختاری یا انسداد باشد و روش‌های ساده‌تر نتوانند مشکل را برطرف کنند. نوع عمل به علت بستگی دارد؛ برای مثال در برخی مردان ممکن است بافت اضافی پروستات برداشته شود و در تنگی مجرای ادرار، ترمیم یا باز کردن قسمت تنگ‌شده انجام شود. افتادگی اندام‌های لگنی، تومورها و بعضی مشکلات ساختاری مثانه هم ممکن است به جراحی نیاز داشته باشند. بنابراین جراحی درمان مستقیم احتباس نیست و برای برطرف کردن علت آن انجام میشود.
درمان خانگی نیامدن ادرار چیست؟
اگر فرد کاملاً قادر به ادرار کردن نیست، درمان خانگی جایگزین ارزیابی پزشکی و تخلیه مثانه نمی‌شود. در این شرایط، نوشیدن آب بیشتر یا امتحان کردن روش‌های خانگی ممکن است مشکل را برطرف نکند و حتی در صورت پر بودن مثانه، ناراحتی را بیشتر کند.
درمان خانگی باقی ماندن ادرار در مثانه بیشتر برای کاهش عوامل تشدیدکننده در موارد خفیف و با نظر پزشک مطرح است؛ برای مثال درمان یبوست، رعایت زمان منظم دفع ادرار و فرصت دادن کافی برای تخلیه مثانه. درمان خانگی احتباس ادرار نباید باعث تأخیر در مراجعه شود. برخی از مؤثرترین روش‌های خانگی شامل موارد زیر هستند:
- مصرف دمنوش‌هایی مانند جعفری یا بابونه: که خاصیت ادرارآور دارند و به بهبود جریان ادرار کمک می‌کنند
- مصرف آب تربچه: دارای خواص پاک‌کنندگی و ضدالتهابی برای بهبود جریان ادرار
- مصرف انگور: به دلیل پتاسیم بالا به آرامش عضلات مجاری ادراری کمک می‌کند
- گرم نگه‌داشتن شکم و پایین‌تنه: استفاده از کیسه آب گرم می‌تواند به کاهش اسپاسم مثانه کمک کند
- تمرینات کگل: تقویت عضلات کف لگن برای بهبود کنترل مثانه
- افزایش مصرف آب: هیدراته ماندن بدن برای کاهش غلظت ادرار و بهبود عملکرد کلیه‌ها
درمان فوری احتباس ادرار در خانه برای کودکان چیست؟
برای کودکی که ناگهان نمی‌تواند ادرار کند، درمان فوری خانگی قابل اتکایی وجود ندارد و باید علت مشکل توسط پزشک مشخص شود. درمان خانگی ادرار نکردن کودک نباید شامل فشار دادن شکم، دادن دارو یا مجبور کردن کودک به نوشیدن مقدار زیاد آب باشد. عفونت، یبوست، اختلال عملکرد مثانه و بعضی مشکلات ساختاری می‌توانند باعث اختلال دفع ادرار شوند. اگر کودک همراه با ناتوانی در ادرار کردن درد، تورم شکم، بی‌حالی یا تب دارد، ارزیابی پزشکی باید بدون تأخیر انجام شود.
درمان خانگی تخلیه نشدن کامل ادرار در زنان چیست؟
در زنان، اقدام خانگی مناسب به علت مشکل بستگی دارد و اگر تخلیه مثانه به‌طور واضح مختل شده باشد، نباید درمان پزشکی به تأخیر بیفتد. نشستن کامل در سرویس بهداشتی و آرام نگه داشتن عضلات کف لگن می‌تواند به تخلیه بهتر کمک کند. درمان یبوست و خودداری نکردن طولانی‌مدت از ادرار هم اهمیت دارد. درمان تخلیه نشدن کامل ادرار در زنان در صورت تداوم باید بر اساس علت انجام شود. همچنین درمان قطع و وصل شدن ادرار در زنان ممکن است به بررسی عفونت، کف لگن یا انسداد نیاز داشته باشد.
درمان خانگی تخلیه نشدن کامل ادرار در مردان چیست؟
در مردان، تخلیه نشدن کامل ادرار به‌خصوص در سنین بالاتر می‌تواند با بزرگی پروستات ارتباط داشته باشد و صرفاً با درمان خانگی برطرف نمی‌شود. برای کمک به تخلیه بهتر، می‌توان زمان کافی برای ادرار کردن در نظر گرفت و پس از پایان ادرار، مدت کوتاهی صبر کرد و دوباره تلاش کرد؛ این روش به «تخلیه دو مرحله‌ای» معروف است. با این حال، اگر جریان ادرار بسیار ضعیف شده، درد وجود دارد یا فرد نمی‌تواند ادرار کند، بررسی پزشکی لازم است.
درمان خانگی بند آمدن ادرار در سالمندان چیست؟
در سالمندی که ادرار کاملاً بند آمده است، درمان خانگی نباید جایگزین ارزیابی پزشکی شود، زیرا بزرگی پروستات، داروها، یبوست، بیماری‌های عصبی یا ضعف مثانه می‌توانند علت باشند. تا زمان بررسی، مصرف خودسرانه داروهای ادرارآور یا افزایش شدید مصرف آب توصیه نمی‌شود. اگر سالمند اصلا قادر به ادرار کردن نیست، به‌خصوص همراه با درد یا احساس فشار در پایین شکم، باید سریع برای تخلیه مثانه و پیدا کردن علت مراجعه کند.
عوارض احتباس ادرار چیست؟
اگر احتباس ادرار برای مدت طولانی درمان نشود، می‌تواند به عفونت ادراری، آسیب عضلات مثانه و در موارد شدیدتر آسیب و نارسایی کلیه منجر شود. باقی ماندن ادرار در مثانه محیط مناسبی برای رشد باکتری‌ها ایجاد می‌کند و احتمال عفونت را افزایش می‌دهد. کشیده شدن طولانی‌مدت مثانه هم ممکن است عملکرد عضلات آن را مختل کند. در برخی افراد، پر شدن بیش از حد مثانه باعث نشت ادرار میشود. به همین دلیل، حتی احتباس مزمن که علامت واضحی ندارد، باید علت‌یابی و پیگیری شود.
نتیجه گیری
احتباس ادرار یعنی مثانه نمی‌تواند ادرار را به‌طور کامل تخلیه کند و ممکن است به‌دلیل انسداد مسیر ادرار، ضعف عضله مثانه، اختلالات عصبی، بعضی داروها، یبوست یا شرایطی مانند بزرگی پروستات ایجاد شود. نوع حاد معمولاً ناگهانی است و فرد ممکن است اصلاً نتواند ادرار کند، در حالی که نوع مزمن به‌تدریج ایجاد میشود. درمان بر اساس علت می‌تواند شامل سوندگذاری، دارو یا جراحی باشد. اگر فرد ناگهان قادر به ادرار کردن نیست، درد یا تورم پایین شکم دارد یا علائم شدید ایجاد شده است، باید فوراً به اورژانس یا پزشک مراجعه کند.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
پرسش‌های متداول
احتباس ادراری یعنی فرد نمی‌تواند مثانه را به‌طور کامل تخلیه کند. این حالت ممکن است ناگهانی ایجاد شود و فرد اصلاً نتواند ادرار کند، یا به‌تدریج پیش برود و مقداری ادرار بعد از هر بار دفع در مثانه باقی بماند. علت آن می‌تواند انسداد، ضعف مثانه، مشکلات عصبی یا بعضی داروها باشد.
تخلیه نشدن کامل ادرار معمولاً زمانی رخ می‌دهد که مسیر خروجی مثانه به‌طور کامل باز نباشد یا عضله مثانه نتواند ادرار را به اندازه کافی خارج کند. بزرگی پروستات، تنگی مجرای ادرار، سنگ، عفونت و بعضی مشکلات عصبی از علل شناخته‌شده هستند. یبوست و احتباس ادرار هم می‌توانند با هم ارتباط داشته باشند، زیرا تجمع مدفوع ممکن است به مثانه یا مسیر خروج ادرار فشار وارد کند. احساس باقی ماندن ادرار، جریان ضعیف یا نیاز دوباره به ادرار کردن پس از تخلیه، می‌تواند نشان‌دهنده این مشکل باشد.
فواصل طبیعی برای ادرار کردن معمولاً بین ۳ تا ۴ ساعت در طول روز متغیر است، اما این زمان به میزان مصرف مایعات و فعالیت بدنی فرد بستگی دارد. به‌طور کلی، ۸ تا ۱۰ ساعت ادرار نکردن می‌تواند نشانه‌ای از کم‌آبی بدن یا مشکلات کلیوی و مثانه باشد. در صورتی که فرد احساس دفع ادرار دارد اما نمی‌تواند ادرار کند، باید سریعاً به پزشک مراجعه کند. نگه‌داشتن طولانی‌مدت ادرار می‌تواند به مثانه و کلیه‌ها آسیب برساند.
الیگوری به کاهش غیرطبیعی حجم ادرار گفته میشود و با احتباس ادرار یکسان نیست. در الیگوری ممکن است کلیه‌ها ادرار کمتری تولید کنند، در حالی که در احتباس، ادرار تولید شده اما به‌خوبی از مثانه خارج نمی‌شود. کم‌آبی، افت فشار خون، بیماری کلیه و برخی شرایط پزشکی می‌توانند باعث کاهش تولید ادرار شوند.
احساس نیاز به ادرار کردن بدون توانایی دفع می‌تواند از پر بودن مثانه و احتباس ادرار ناشی شود. عفونت، انسداد مجرای ادرار، بزرگی پروستات، مشکلات عصبی یا بعضی داروها هم می‌توانند چنین حالتی ایجاد کنند. اگر با وجود احساس شدید نیاز، هیچ ادراری خارج نمی‌شود، به‌خصوص همراه درد پایین شکم، ارزیابی فوری لازم است.
نیامدن ادرار بعد از کشیدن سوند ممکن است به باقی ماندن علت اصلی احتباس، ضعف موقت عضلات مثانه یا اثر بیهوشی و بعضی داروها مربوط باشد. بعد از عمل هم این مشکل نسبتاً شایع است. اگر پس از برداشتن سوند فرد نمی‌تواند ادرار کند یا درد و فشار پایین شکم دارد، باید سریع با اورژانس تماس بگیرد.
خوردن آب زیاد و ادرار کم می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد و همیشه به معنی احتباس ادرار نیست. کم‌آبی شدید، اختلال عملکرد کلیه، بعضی داروها یا انسداد مسیر ادرار می‌توانند حجم ادرار را کاهش دهند. اگر کاهش ادرار واضح و مداوم است یا فرد همزمان نمی‌تواند ادرار کند، باید برای بررسی علت مراجعه کند.
غذای خاصی وجود ندارد که بتواند احتباس ادرار را به‌طور کامل برطرف کند. برای نیامدن ادرار چی بخوریم پرسش مهمی است، اما اگر مثانه پر باشد و ادرار خارج نشود، خوردن آب یا مواد غذایی بیشتر مشکل انسداد را برطرف نمی‌کند. در این شرایط باید علت مشخص شود و در صورت نیاز، مثانه تخلیه شود.
اگر اصلاً نمی‌توانید ادرار کنید، به‌ویژه زمانی که احساس پر بودن مثانه، فشار یا درد پایین شکم دارید، درمان خانگی نکنید. احتباس حاد ادرار به ارزیابی فوری پزشکی نیاز دارد و ممکن است برای تخلیه مثانه سوندگذاری انجام شود. مصرف خودسرانه دارو یا نوشیدن مقدار بسیار زیاد آب، جای درمان پزشکی را نمی‌گیرد.
احتباس ادرار بعد از زایمان طبیعی ممکن است به تغییر عملکرد مثانه، تورم ناحیه لگن، درد یا اختلال موقت عضلات و اعصاب مرتبط با دفع ادرار مربوط باشد. درمان به شدت مشکل بستگی دارد و ممکن است شامل بررسی حجم ادرار باقی‌مانده و تخلیه موقت مثانه با سوند باشد. ادامه‌دار بودن مشکل باید توسط پزشک بررسی شود.
احتباس ادرار و تکرر ادرار می‌توانند همزمان رخ دهند، زیرا وقتی مثانه کاملاً تخلیه نمی‌شود، فرد ممکن است زودتر دوباره احساس نیاز به ادرار پیدا کند. در این حالت معمولاً هر بار مقدار کمی ادرار دفع میشود. بنابراین تکرر ادرار همیشه به معنی تولید زیاد ادرار نیست و گاهی می‌تواند نشانه تخلیه ناقص مثانه باشد.
احتباس ادرار همیشه با درد همراه نیست و نوع مزمن آن ممکن است با علائم خفیف یا حتی بدون علامت واضح ایجاد شود. جریان ضعیف، شروع دشوار ادرار، تکرر ادرار و احساس تخلیه نشدن مثانه می‌توانند سرنخ‌های مهمی باشند. بنابراین نداشتن درد، احتباس را رد نمی‌کند و در صورت تداوم علائم، بررسی پزشکی لازم است.
احتباس ادرار بعد از عمل می‌تواند به اثر بیهوشی، داروهای مصرف‌شده، دریافت مایعات و گاهی تورم یا تغییرات ایجادشده در ناحیه جراحی مربوط باشد. بیهوشی ممکن است احساس نیاز به ادرار کردن را کاهش دهد، در حالی که مثانه همچنان پر میشود. اگر بیمار بعد از عمل قادر به ادرار کردن نباشد، بررسی حجم ادرار باقی‌مانده و تخلیه مثانه ممکن است لازم باشد.
برای درمان احتباس ادرار، شواهد کافی برای جایگزین کردن درمان‌های سنتی با روش‌های پزشکی وجود ندارد. موادی مانند پیاز برای احتباس ادرار یا دارچین برای احتباس ادرار نمی‌توانند انسداد مجرای ادرار یا ناتوانی مثانه را برطرف کنند. درباره درمان گیاهی احتباس ادرار هم بهتر است پیش از مصرف هر فرآورده‌ای با پزشک مشورت شود، به‌خصوص اگر فرد داروی دیگری مصرف می‌کند.
۱۰۶ دیدگاه ثبت شده برای: احتباس ادرار چیست؟
سلام خسته نباشید من سابقه هیچ بیماری ندارم اما از پریشب اول نتونستم به طور کامل دفع مدفوع کنم و حالا از دیشب ادرار کاملا قطع شده دلم درد می‌کنه احساس ادرار دارم اما نمیتونم انجام بدم چیکار کنم؟
سلام خسته نباشید من سابقه هیچ بیماری ندارم اما اول نتونستم به طور کامل دفع مدفوع کنم و حالا از دیشب ادرار کاملا قطع شده دلم درد می‌کنه احساس ادرار دارم اما نمیتونم انجام بدم چیکار کنم؟
سلام، وقت بخیر.
قطع کامل ادرار همراه با درد شکم و احساس شدید دفع ادرار، یک وضعیت اورژانسی است و نباید در منزل منتظر بمانید. این مشکل می‌تواند به علت احتباس ادرار، انسداد مجاری ادراری، سنگ، مشکلات عصبی یا سایر بیماری‌ها ایجاد شود و نیاز به بررسی و درمان فوری دارد.
❗ توصیه میشود همین امروز و در اسرع وقت به اورژانس یا نزدیک‌ترین مرکز درمانی مراجعه کنید. ممکن است برای تخلیه ادرار و بررسی علت، اقدامات فوری مانند سوندگذاری یا آزمایش و تصویربرداری لازم باشد.
تا قبل از مراجعه:
از مصرف خودسرانه داروهای ادرارآور یا مسکن‌های قوی خودداری کنید.
در صورت افزایش درد، تب، تهوع یا استفراغ، مراجعه را به تعویق نیندازید.
دوست عزیز، پس از رفع وضعیت اورژانسی، لازم است توسط بهترین دکتر اورولوژی ایران نیز بررسی شوید. شما می‌توانید با دانلود اپلیکیشن دکترتو به راحتی با بهترین پزشکان ایران در ارتباط باشید.
سلام
من ۳۰ سالمه الان حدودا ۳ ماهی هست بیشتر وقت ها احساس ادرار شدید دارم ولی وقتی میرم دستشویی کمی ادرار میاد بعد قطع‌که‌میشه
میام از دستشویی بیرون باز انگار ادرار دارم
سلام بر شما
این حالت بیشتر به دلیل مثانه بیش‌فعال، التهاب ادراری یا تحریک مثانه است و در بعضی موارد هم می‌تواند به عفونت خفیف یا مشکلات عملکردی مثانه مربوط باشد، مخصوصاً وقتی احساس ادرار مداوم هست ولی حجم ادرار کم است. حتما با دکتر متخصص مشورت داشته باشید.
بهترین دکتر اورولوژی ایران
آیا قطع شدن ادرار با کلیه ها ارتباط داره
بعد آدم چند روز ادرار نکنه مشکل ساز میشه ؟ممنون
سلام بر شما. بله، قطع ادرار ارتباط مستقیم با عملکرد کلیه‌ها دارد و اگر بیش از ۲۴ ساعت ادرار دفع نشود، می‌تواند نشانه نارسایی یا انسداد خطرناک دستگاه ادراری باشد و نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارد.
دخترم چند وقتی هست ادرارش به سختی بادرود وفشار میاد مدام دستشویی میره وقبلش هم از معتقد دچار خونریزی شده بود وناگفته نماند که دخترم به خاطر ناراحتی اعصاب داروی اعصاب مصرف می‌کند و همینطور متفورمین
سلام و احترام
تکرر ادرار، سختی در دفع ادرار و خونریزی قبل از آن در دختربچه، بخصوص با توجه به مصرف داروهای اعصاب و متفورمین، می‌تواند ناشی از عفونت ادراری، التهاب مثانه یا عوارض دارویی باشد. مراجعه فوری به پزشک کلیه و مجاری ادراری برای تشخیص دقیق و درمان ضروری است. شما می‌توانید از طریق اپلیکیشن دکترتو نسبت به دریافت اولین نوبت از بهترین متخصصین کشور اقدام کنید.
سلام‌من پدرم سوند دارن چند ماهی هست ولی الان چند سال با سوند هم ادرارشون قطع شده دکتر هم رفتن قرص فنازوپیریدین ۱۰۰ دادن هیچ کار نمیکنه .میشه یه راهنمایی بکنید ممنون
سلام و احترام
وقتی کسی مدت طولانی سوند دارد و ادرار خودبه‌خود قطع میشود معمولاً نشانه یک مشکل زمینه‌ای مثل انسداد، عفونت یا ضعف عملکرد مثانه است و فنازوپیریدین فقط مسکن ادراری است و علت را درمان نمی‌کند. بهتر است توسط اورولوژیست دیگری معاینه شوند تا با سونوگرافی، بررسی سوند و احتمالاً تعویض یا بررسی انسداد علت اصلی مشخص شود و درمان مناسب شروع گردد. شما می‌توانید از طریق اپلیکیشن دکترتو اولین نوبت از بهترین متخصصین را دریافت کنید.
سلام خسته نباشید
من مرداد ۱۴۰۴ عمل تنگی مجرای ادرار انجام دادم بعد عمل دکتر برام سوند نوشته من سوند هارو حدود ۵ ماه ادامه دادم . دوهفته بعد عمل علائم عفونت ادراری داشتم دکتر بدون آزمایش کشت ادرار بهم قرص تاوانکس ۵۰۰ داد و منم مصرف کردم
الان دوباره دچار احتباس ادرار شدم مقدار فشار ادرارم امروز خیلی کم شده و علائمی مثل تب و لرز و لخته های کوچیک خونی در ادرار و ادرار با بوی بد دارم الان چیکار کنم ؟
به دکترم که متخصص ارولوژی هست چندین بار گفتم فقد میگه سوند بزن هر چی بهش میگم این علائم رو دارم میگه فقد سوند بزن الان چیکار کنم خواهشن راهنمایی کنید
سلام خسته نباشید
من مرداد ۱۴۰۴ عمل تنگی مجرای ادرار انجام دادم بعد عمل دکتر برام سوند نوشته من سوند هارو حدود ۵ ماه ادامه دادم . دوهفته بعد عمل علائم عفونت ادراری داشتم دکتر بدون آزمایش کشت ادرار بهم قرص تاوانکس ۵۰۰ داد و منم مصرف کردم
الان دوباره دچار احتباس ادرار شدم مقدار فشار ادرارم امروز خیلی کم شده و علائمی مثل تب و لرز و لخته های کوچیک خونی در ادرار و ادرار با بوی بد دارم الان چیکار کنم ؟
به دکترم که متخصص ارولوژی هست چندین بار گفتم فقد میگه سوند بزن هر چی بهش میگم این علائم رو دارم میگه فقد سوند بزن الان چیکار کنم خواهشن راهنمایی کنید
سلام خسته نباشید
من مرداد ۱۴۰۴ عمل تنگی مجرای ادرار انجام دادم بعد عمل دکتر برام سوند نوشته من سوند هارو حدود ۵ ماه ادامه دادم . دوهفته بعد عمل علائم عفونت ادراری داشتم دکتر بدون آزمایش کشت ادرار بهم قرص تاوانکس ۵۰۰ داد و منم مصرف کردم
الان دوباره دچار احتباس ادرار شدم مقدار فشار ادرارم امروز خیلی کم شده و علائمی مثل تب و لرز و لخته های کوچیک خونی در ادرار و ادرار با بوی بد دارم الان چیکار کنم ؟
به دکترم که متخصص ارولوژی هست چندین بار گفتم فقد میگه سوند بزن هر چی بهش میگم این علائم رو دارم میگه فقد سوند بزن الان چیکار کنم خواهشن راهنمایی کنید👏👏👏
سلام و احترام
کم شدن جریان ادرار یکی از دلایل متحمل و رایج برای عود مجدد عفونت ادراری است. با توجه به علائمی که اشاره کردید امکان بروز عفونت اداری وجود دارد اما نمی‌توان بدون در نظر گرفتن وضعیت جسمانی شما بعد از عمل تشخیص قطعی داد. بهتر است توسط یک متخصص اورولوژی دیگر معاینه شوید. شما می‌توانید از بهترین دکتر اورولوژی ایران بدین منظور کمک بگیرید.
با سلام من چند وقتیه که نمیتونم سرپا ادرار کنم و برای ادرار حتما باید نشسته ادرار کنم مشکل از چی میتونه باشه
سلام،
این مشکل می‌تواند ناشی از اختلالات مربوط به مثانه، ادرار راه یا عواملی مثل سن، التهاب یا مشکلات عضلانی باشد. گاهش گرفتگی عضلات و یا التهاب پروستات هم می تواند عاملش باشد
بهتر است به متخصص اورولوژی مراجعه کنید تا با انجام معاینه و آزمایش‌های لازم علت دقیق مشکل شناسایی شود.
متخصص اورولوژی