وقتی دمای بدن بالا می‌رود و پیشانی داغ می‌شود، اولین سوال همه همین است که چقدر باید نگران باشم؟ تب به‌تنهایی یک بیماری نیست؛ واکنش بدن به چیزی است که آن را به چالش کشیده، مثل یک عفونت ویروسی ساده، التهاب یا حتی یک داروی تازه. برای همین، عدد روی دماسنج فقط بخشی از ماجراست و آنچه مهم‌تر است، علت تب، الگوی بالا و پایین شدن دما و علائمی است که همراهش می‌آید. سن بیمار هم نقش مهمی دارد؛ زیرا تبی که در یک بزرگسال با استراحت و مراقبت خانگی بهتر می‌شود، در یک نوزاد یا کودک کم‌سن می‌تواند نیاز به بررسی سریع‌تری داشته باشد. در این مطلب از دکترتو، انواع تب، روش‌های درست اندازه‌گیری دمای بدن، دلایل بالا رفتن آن و راهکارهای ایمن برای کنترل تب در بزرگسالان و کودکان را بررسی می‌کنیم تا بدانید چه زمانی مراقبت خانگی کافی است و چه زمانی باید به دکتر داخلی تهران یا شهر خودتان مراجعه کنید.
تب چیست؟
تب افزایش تنظیم‌شده دمای مرکزی بدن در پاسخ به عفونت، التهاب یا برخی عوامل دیگر است. در این وضعیت، هیپوتالاموس در مغز نقطه تنظیم دمای بدن را بالا می‌برد و بدن برای رسیدن به دمای جدید ممکن است با لرز و انقباض عضلات واکنش نشان دهد. در بزرگسالان، دمای دهانی ۳۸ درجه سانتیگراد یا بالاتر معمولا تب محسوب می‌شود؛ البته آستانه تشخیص تب با توجه به محل اندازه‌گیری و نوع تب‌سنج تفاوت دارد.
اگرچه دمای طبیعی بدن، ۳۷ درجه‌ی سانتیگراد است اما ممکن است در طول روز متغیر باشد. دمای بدن معمولا صبح پایین‌تر و عصر بالاتر است، اما مقدار آن میان افراد و در طول روز تغییر می‌کند. چرخه‌ی قاعدگی، غذا خوردن، ورزش، خواب، ساعت‌های مختلف روز و عوامل فردی نیز می‌توانند بر دمای بدن تاثیر بگذارند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت medlineplus
Some studies have shown that the normal body temperature can have a wide range, from 97°F (36.1°C) to 99°F (37.2°C)
ترجمه فارسی:
برخی مطالعات نشان داده‌اند که دامنه دمای طبیعی بدن می‌تواند از ۳۶٫۱ تا ۳۷٫۲ درجه سانتیگراد متغیر باشد.
انواع تب چیست؟
تب بر اساس الگوی تغییر دمای بدن در طول زمان به چند نوع تقسیم می‌شود. در تب مداوم، دما در سطح بالا باقی می‌ماند و نوسان کمی دارد؛ اما در تب متناوب، دوره‌های افزایش دما با بازگشت دمای بدن به محدوده طبیعی همراه هستند. تب عودکننده و موج‌دار نیز با دوره‌های چندروزه افزایش و کاهش دما شناخته می‌شوند. در تب دومرحله‌ای، دمای بدن پس از یک دوره تب و بهبود نسبی، دوباره افزایش پیدا می‌کند. این الگوها به‌تنهایی علت بیماری را مشخص نمی‌کنند و باید همراه با علائم و وضعیت بیمار بررسی شوند. الگوی تب می‌تواند سرنخ مهمی باشد اما به‌تنهایی علت بیماری را مشخص نمی‌کند.
تب ممکن است در شرایط مختلف، از جمله بارداری و کودکی، یا در اثر ابتلا به بیماری‌های عفونی و تنفسی ایجاد شود. در زنان باردار و کودکان، توجه به شدت تب و علائم همراه اهمیت دارد. برخی عفونت‌ها مانند تب کریمه کنگو، تب مالت و تب دنگی نیز با الگوهای متفاوتی از تب و علائم عمومی بدن همراه هستند. از طرف دیگر، عفونت‌های تنفسی مانند سرماخوردگی و آنفولانزا می‌توانند باعث افزایش دمای بدن شوند؛ با این تفاوت که تب آنفولانزا معمولاً ناگهانی شروع می‌شود، درحالی‌که تب سرماخوردگی اغلب خفیف‌تر است. شناخت علت تب و نشانه‌های همراه آن به تشخیص و انتخاب مراقبت مناسب کمک می‌کند. در جدول زیر انواع تب بر اساس الگوی تغییر دمای بدن را شرح دادیم.
| نوع تب | الگوی تب | بیماری مرتبط |
|---|---|---|
| تب مداوم | تب پیوسته با نوسان کم | حصبه، ذات‌الریه |
| تب متناوب | بازگشت دما به حالت طبیعی بین تب‌ها | مالاریا |
| تب عودکننده | چند دوره تب با فاصله بدون تب | عفونت بورلیا |
| تب موج‌دار | افزایش و کاهش تدریجی دما | تب مالت |
| تب دومرحله‌ای | دو دوره تب با یک وقفه | دنگی، سرخک |
1. تب مداوم
تب مداوم (Continuous fever) حالتی است که دمای بدن برای مدتی بالاتر از حد طبیعی باقی می‌ماند و در طول شبانه‌روز نوسان زیادی ندارد. در این الگو، دما معمولاً در محدوده تب باقی می‌ماند و اختلاف آن بین ساعات مختلف روز کمتر از یک درجه سانتیگراد است. تب مداوم ممکن است در برخی عفونت‌ها مانند حصبه، ذات‌الریه و بعضی عفونت‌های باکتریایی دیده شود. البته وجود این الگو به‌تنهایی برای تشخیص هیچ‌یک از این بیماری‌ها کافی نیست.
2. تب متناوب
تب متناوب (Intermittent fever) به الگویی گفته می‌شود که در آن دمای بدن در بخشی از شبانه‌روز بالا می‌رود و سپس به محدوده طبیعی بازمی‌گردد. این افزایش و کاهش دما ممکن است در روزهای متوالی تکرار شود و بین دوره‌های تب، فرد برای مدتی دمای طبیعی داشته باشد. بعضی عفونت‌ها مانند مالاریا و برخی عفونت‌های چرکی می‌توانند با این الگو همراه باشند. مصرف داروهای تب‌بر نیز ممکن است شکل ظاهری نوسان دما را تغییر دهد.
3. تب عود کننده
تب عودکننده (Relapsing fever) با دوره‌های چندروزه تب مشخص می‌شود که پس از آن‌ها دمای بدن برای چند روز یا حتی چند هفته به محدوده طبیعی برمی‌گردد و سپس تب دوباره ظاهر می‌شود. برخلاف تب متناوب که ممکن است در طول یک روز بالا و پایین برود، در تب عودکننده فاصله بین دوره‌های تب معمولاً طولانی‌تر است. برخی عفونت‌های ناشی از باکتری‌های بورلیا می‌توانند چنین الگویی ایجاد کنند. بااین‌حال، تکرار تب پس از چند روز به‌تنهایی به معنای ابتلا به تب راجعه نیست.
4. تب موج دار
تب موج‌دار (Undulant fever) الگویی است که در آن دمای بدن به‌تدریج طی چند روز افزایش پیدا می‌کند، برای مدتی بالا می‌ماند و سپس به‌آرامی کاهش می‌یابد. این چرخه ممکن است دوباره تکرار شود و به همین دلیل نمودار تغییرات دما ظاهری شبیه موج دارد. تب مالت یا بروسلوز یکی از بیماری‌هایی است که می‌تواند با این الگوی تب همراه باشد. در این بیماری ممکن است افزایش دما با تعریق، ضعف و درد عضلانی نیز همراه شود.
5. تب دو مرحله‌ای
تب دومرحله‌ای (Biphasic fever) الگویی است که در آن دمای بدن ابتدا افزایش پیدا می‌کند، سپس برای مدتی کاهش می‌یابد یا به محدوده طبیعی نزدیک می‌شود و پس از یک دوره بهبود نسبی، دوباره بالا می‌رود. به این ترتیب، بیمار دو دوره مجزای تب را تجربه می‌کند. این الگو در برخی عفونت‌های ویروسی مانند دنگی و سرخک گزارش شده است. بازگشت تب پس از بهبود نسبی می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد و لزوماً به معنای تب دومرحله‌ای نیست.
تب در بارداری
هر تبی در بارداری باید جدی گرفته شود چون برخی عفونت‌ها می‌توانند پیامدهای نامطلوبی برای مادر و جنین ایجاد کنند. تب خفیف با علائم ویروسی معمولاً با مراقبت و مصرف تب‌برها (مثلا استامینوفن طبق نظر پزشک) کنترل می‌شود. تب بالا، درد شکم، سوزش ادرار یا تنگی نفس نیازمند ارزیابی فوری است. مصرف مایعات و استراحت اهمیت دارد.
تب در کودکان
تب در کودکان یعنی بالا رفتن غیرطبیعی دمای بدن که معمولا نشانه‌ای از تلاش سیستم ایمنی برای مقابله با عفونت است. بیشتر اوقات علت آن ویروسی یا باکتریایی است و گاهی بعد از واکسن‌ها هم رخ می‌دهد. تب می‌تواند با بی‌قراری، خواب‌آلودگی یا کم‌اشتهایی کودک همراه باشد. همچنین در موارد محدودی
گاهی کودک احساس داغی بدن دارد، اما دمای اندازه‌گیری‌شده او در محدوده تب نیست. فعالیت بدنی، گریه، پوشیدن لباس زیاد یا گرم بودن محیط می‌توانند باعث احساس گرما شوند. لمس پیشانی به‌تنهایی برای تشخیص تب کافی نیست و باید دمای بدن با تب‌سنج اندازه‌گیری شود. اگر کودک همچنان داغ به نظر می‌رسد یا حال عمومی مناسبی ندارد، وضعیت او را زیر نظر دکتر کودکان و اطفال تهران بگیرید.
تب در نوزادان
تب نوزاد، به‌ویژه در ۲۸ روز اول زندگی، می‌تواند نشانه عفونت جدی باشد و نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد. دمای مقعدی ۳۸ درجه سانتیگراد یا بالاتر در نوزاد تب محسوب می‌شود و حتی اگر نوزاد علائم دیگری نداشته باشد، باید بلافاصله به مرکز درمانی مراجعه کرد. بی‌حالی، شیر نخوردن، تحریک‌پذیری، تنفس غیرطبیعی یا تغییر رنگ پوست نیز از علائم هشدار هستند. در این شرایط، بدون تجویز پزشک به نوزاد تب‌بر ندهید و مراجعه را برای پایین آوردن تب به تأخیر نیندازید.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت healthychildren
If your baby is 3 months of age or younger and has a rectal temperature of 100.4 degrees Fahrenheit (38 degrees Celsius) or higher, call your pediatrician immediately
ترجمه فارسی:
اگر نوزاد شما ۳ ماهه یا کوچک‌تر است و دمای مقعدی او ۳۸ درجه سانتیگراد یا بالاتر است، فوراً با متخصص اطفال تماس بگیرید.
تب کریمه کنگو یا تب هموراژیک
تب کریمه‌کنگو یک بیماری ویروسی است که از طریق گزش کنه آلوده یا تماس مستقیم با خون و بافت حیوان آلوده منتقل می‌شود. این بیماری می‌تواند با شروع ناگهانی تب، سردرد، درد شدید عضلانی، کمردرد، ضعف و گاهی تهوع و استفراغ همراه باشد. در موارد شدید، اختلالات انعقادی و خونریزی از بخش‌های مختلف بدن نیز رخ می‌دهد. تماس با خون و ترشحات فرد مبتلا هم می‌تواند باعث انتقال بیماری شود؛ به همین دلیل رعایت اقدامات حفاظتی در مراکز درمانی اهمیت دارد. سابقه تماس با دام یا کنه و بروز تب ناگهانی، به‌ویژه در مناطق درگیر بیماری، نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
تب مالت
تب مالت یا بروسلوز یک عفونت زئونوز (از دام) با تب‌های موج‌دار، تعریق شبانه، ضعف و درد عضلانی است. مصرف لبنیات غیرپاستوریزه و تماس شغلی از عوامل خطر ابتلا به تب مالت هستند. تشخیص تب مالت با آزمایش سرولوژیک انجام می‌شود و درمان آن مصرف طولانی آنتی‌بیوتیک است. تب مالت ممکن است با تب موج‌دار همراه باشد؛ یعنی دمای بدن طی چند روز افزایش پیدا کند و سپس به‌تدریج کاهش یابد. این نوسان ممکن است در دوره بیماری تکرار شود. تعریق، به‌ویژه در شب، خستگی و درد مفاصل و عضلات نیز از نشانه‌های همراه آن هستند.
تب دنگی
تب دنگی از راه نیش پشه منتقل می‌شود. تب دنگی معمولاً با شروع ناگهانی تب و علائمی مانند سردرد، درد پشت چشم، درد عضلات و مفاصل و گاهی بثورات پوستی همراه است. در بعضی بیماران، پس از کاهش اولیه تب ممکن است علائم هشدار بیماری شدید ظاهر شوند؛ بنابراین پایین آمدن دما همیشه به معنای پایان خطر نیست. نوع شدید تب دنگی می‌تواند باعث بروز خونریزی و شوک شود. سفر به مناطق اندمیک سرنخ مهمی برای تشخیص ابتلا به این بیاری هستند.
تب سرماخوردگی
در سرماخوردگی، تب معمولا خفیف تا متوسط است و با آبریزش بینی، گلودرد و سرفه همراه می‌شود. مراقبت حمایتی (مایعات، استراحت، مسکن‌های ایمن) برای درمان آن کافی است. آنتی‌بیوتیک گزینه درمان برای سرماخوردگی نیست مگر اینکه مشکل باکتریایی وجود داشته باشد. تب ناشی از سرماخوردگی معمولاً در کودکان بیشتر از بزرگسالان دیده می‌شود و ممکن است با بی‌حالی و کاهش اشتها همراه باشد. در مقابل، رویش دندان به‌طور معمول باعث تب واقعی نمی‌شود و ممکن است فقط افزایش خفیف دمای بدن ایجاد کند. بنابراین اگر کودک هنگام دندان درآوردن تب قابل‌اندازه‌گیری، به‌ویژه دمای ۳۸ درجه یا بالاتر، دارد، نباید آن را صرفاً به دندان نسبت داد و باید احتمال عفونت یا علت دیگری را نیز در نظر گرفت.
تب آنفولانزا
آنفولانزا با تب بالا، بدن‌درد شدید، سردرد و بی‌حالی حاد بروز می‌کند و در گروه‌های پرخطر می‌تواند عارضه‌دار شود. داروهای ضدویروس ممکن است برای برخی مبتلایان به آنفولانزا تجویز شوند؛ تصمیم درباره مصرف آن‌ها به وضعیت بیمار و زمان مراجعه بستگی دارد. واکسیناسیون سالانه راهبرد اصلی پیشگیری است. مراجعه در صورت بروز علائم هشدار ضروری است. تب آنفولانزا معمولاً ناگهانی شروع می‌شود و ممکن است چند روز ادامه داشته باشد. همه مبتلایان الزاماً تب ندارند؛ به‌ویژه سالمندان و افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند ممکن است بدون تب واضح به این عفونت مبتلا شوند. در کودکان، تب ممکن است با بی‌حالی، سرفه، گلودرد و کاهش اشتها همراه باشد.
علائم همراه با تب چیست؟
تب معمولا با علائم دیگری همراه است که به تشخیص علت آن کمک می‌کند. از نشانه‌های همراه تب می‌توان به احساس سرما، تعریق، خستگی و بی‌حالی، درد عضلانی و کاهش اشتها اشاره کرد. در کودکان ممکن است بی‌قراری، خواب‌آلودگی یا تحریک‌پذیری دیده شود و در بزرگسالان احساس ضعف و کسالت شایع است. گاهی تهوع، استفراغ یا درد شکم هم همراه تب ظاهر می‌شود.
یکی از علائم رایج تب، تب و لرز است. لرز معمولا زمانی اتفاق می‌افتد که نقطه تنظیم دمای بدن در هیپوتالاموس افزایش پیدا می‌کند و عضلات با انقباض‌های غیرارادی به بالا رفتن دمای بدن کمک می‌کنند. به همین دلیل ممکن است فرد با وجود بالا بودن دمای بدن، احساس سرما کند. سایر نشانه‌های همراه تب شامل تعریق، سرخ شدن گونه‌ها، افزایش ضربان قلب، سردی دست‌وپا، دردهای عضلانی و استخوان‌درد، افزایش حساسیت به درد، از دست‌دادن اشتها، تحریک‌پذیری، احساس خواب‌آلودگی، اختلال در تمرکز و کمبود انرژی یا بی‌حالی هستند. علائم همراه با تب کردن شامل موارد زیر است:
- تعریق
- سرخ شدن گونه‌ها
- افزایش ضربان قلب
- سردی دست‌وپا (به‌ویژه در شروع تب)
- لرز
- دردهای عضلانی، استخوان‌درد و ضعف
- افزایش حساسیت به درد
- از دست‌دادن اشتها
- تحریک‌پذیری
- احساس خواب‌آلودگی
- اختلال در تمرکز
- کمبود انرژی یا بی‌حالی
شما می‌توانید سوالات خود را درباره علائم همراه با تب خود از طریق اپلیکیشن دکترتو از بهترین پزشکان و متخصصان بپرسید.
علت تب کردن چیست؟
علت تب معمولا واکنش سیستم ایمنی بدن به عفونت یا التهاب است. در این شرایط، مواد پیام‌رسان التهابی باعث افزایش نقطه تنظیم دمای بدن در هیپوتالاموس می‌شوند و دمای مرکزی بدن بالا می‌رود. این واکنش ممکن است در اثر عفونت‌های ویروسی و باکتریایی، بیماری‌های التهابی، اختلالات خودایمنی، برخی داروها یا عوامل دیگر ایجاد شود.
عفونت‌های ویروسی مانند آنفولانزا، کووید ۱۹ و آبله‌مرغان و عفونت‌های باکتریایی مانند ذات‌الریه، مننژیت و عفونت کلیه از علل شایع تب هستند. علاوه بر عفونت‌ها، بیماری‌های التهابی و خودایمنی مانند آرتریت روماتوئید و لوپوس، برخی سرطان‌ها، واکنش به بعضی داروها و واکسن‌ها و در مواردی اختلالات هورمونی مانند پرکاری تیروئید نیز می‌توانند باعث تب شوند. لخته شدن خون در عروق نیز گاهی با واکنش التهابی و افزایش دمای بدن همراه است. باید توجه داشت که گرمازدگی و فعالیت بدنی شدید ممکن است دمای بدن را بالا ببرند، اما این افزایش دما با تب واقعی تفاوت دارد؛ زیرا در تب، نقطه تنظیم دمای بدن در هیپوتالاموس تغییر می‌کند. در جدول زیر برخی از دلایل ایجاد تب و روش درمان آن آورده شده است.
| دلایل تب | درمان |
|---|---|
| عفونت‌های باکتریایی | آنتی‌بیوتیک‌ها |
| عفونت‌های ویروسی | استراحت و آبرسانی |
| اختلالات خودایمنی | دارو درمانی |
| شرایط التهابی | داروهای ضدالتهاب |
| عوامل محیطی | اقدامات خنک‌کننده |
| واکنش‌های دارویی | قطع دارو |
| واکنش‌های آلرژیتیک | اپی‌نفرین و آنتی‌هیستامین‌ها |
تب بالا و شدید نشانه چیست؟
تب بالا معمولاً نشانه فعال شدن سیستم ایمنی بدن در پاسخ به یک عامل بیماری‌زا است. یکی از علل شایع تب شدید عفونت‌ها، به‌ویژه عفونت‌های ویروسی و باکتریایی هستند اما می‌تواند در اثر التهاب، بیماری‌های خودایمنی، گرمازدگی یا واکنش دارویی نیز رخ دهد. تب بالا به بدن کمک می‌کند رشد میکروب‌ها کندتر شود اما اگر شدید، طولانی یا همراه با علائم هشدار مانند کاهش هوشیاری، تشنج یا درد شدید باشد، نیاز به بررسی پزشکی فوری دارد.
تب بدون هیچ علامت دیگری نشانه چیست؟
تب بدون علامت دیگری به افزایش دمای بدن گفته می‌شود که هنوز با نشانه‌های مشخصی از بیماری همراه نشده است. این وضعیت گاهی در مراحل اولیه عفونت‌های ویروسی یا باکتریایی رخ می‌دهد و علائم دیگری مانند سرفه، گلودرد یا درد بدن ممکن است چند ساعت تا چند روز بعد ظاهر شوند. واکنش به برخی داروها یا واکسن‌ها و بیماری‌های التهابی نیز می‌توانند باعث تب بدون علامت واضح شوند. بااین‌حال، اگر تب ادامه پیدا کند، تکرار شود یا با علائمی مانند بی‌حالی شدید، تنگی نفس یا کاهش سطح هوشیاری همراه باشد، بررسی پزشکی ضرورت دارد.
علت تب بدون علامت در بزرگسالان
علت تب بدون علامت در بزرگسالان می‌تواند عفونتی باشد که هنوز نشانه‌های مشخصی ایجاد نکرده است. عفونت ادراری، برخی عفونت‌های تنفسی یا عفونت‌های پنهان از احتمال‌های مطرح هستند. واکنش به داروها و بیماری‌های التهابی نیز ممکن است باعث افزایش دمای بدن بدون بروز علامت واضح دیگری شوند. اگر تب ادامه پیدا کند، تکرار شود یا با ضعف و کاهش وزن همراه باشد، بررسی پزشکی برای یافتن علت آن اهمیت دارد.
علت تب در بزرگسالان چیست؟
تب در بزرگسالان اغلب به دلیل عفونت‌های ویروسی یا باکتریایی ایجاد می‌شود اما گاهی بدون علامت مشخص بروز می‌کند. تب بدون علامت می‌تواند ناشی از عفونت‌های خفیف، واکنش دارویی، استرس شدید، اختلالات هورمونی یا بیماری‌های التهابی باشد. از دیگر علت تب در بزرگسالان می‌توان به بیماری‌های خودایمنی، عفونت‌های ادراری پنهان و بدخیمی‌ها اشاره کرد.
علت تب طولانی مدت در بزرگسالان
علت تب طولانی‌مدت در بزرگسالان معمولا یک مشکل زمینه‌ای جدی است. یکی از علل شایع آن شامل عفونت‌های مزمن مانند سل، عفونت‌های ادراری درمان‌نشده، بیماری‌های خودایمنی، التهاب‌های مزمن و برخی سرطان‌ها هستند. گاهی نیز مصرف بعضی داروها یا اختلالات هورمونی باعث تب مداوم می‌شود.
علت تب در پریودی چیست؟
در نیمه سیکل قاعدگی تا شروع آن، دمای پایه بدن به‌طور طبیعی اندکی بالا می‌رود اما این افزایش تب محسوب نمی‌شود. اگر در حوالی قاعدگی تب بالا دارید، باید به علل دیگر فکر کرد؛ از عفونت‌های ادراری و لگنی گرفته تا آنفولانزا و گلودرد چرکی. همراهی با درد لگن، ترشحات بدبو، سوزش ادرار یا درد یک‌طرفه زیر شکم بررسی فوری‌تری توسط متخصص زنان می‌طلبد.
علت سرد شدن پاها هنگام تب چیست؟
هنگام بالا رفتن نقطه تنظیم دما، رگ‌های محیطی منقبض می‌شوند تا اتلاف گرما کاهش یابد؛ نتیجه، سردی و رنگ‌پریدگی اندام های انتهایی بدن است. این فاز با لرز همراه است تا دمای مرکزی بالا برود. با رسیدن بدن به نقطه تنظیم جدید، سردی پاها کمتر و تعریق آغاز می‌شود. جوراب نخی و پوشش سبک لایه‌لایه (نه ضخیم) برای راحتی بیمار مفید است.
عرق بعد از تب نشانه چیست؟
وقتی تب رو به کاهش می‌رود، هیپوتالاموس نقطه تنظیم را پایین می‌آورد و با تعریق گرمای اضافی بدن را دفع می‌کند. بنابراین عرق بعد از تب اغلب نشانه افت دما است. نوشیدن مایعات برای جبران تلفات ضروری است. تعریق شبانه شدید و مداوم، به‌خصوص با کاهش وزن یا تب‌های طولانی، نیازمند بررسی علل عفونی و التهابی است. تهویه مناسب اتاق و پوشیدن لباس سبک به درمان این علامت کمک می‌کند.
تب و لرز نشانه چیست؟
تب و لرز معمولاً نشان‌دهنده واکنش بدن به عفونت یا التهاب است. هنگامی که هیپوتالاموس نقطه تنظیم دمای بدن را بالا می‌برد، بدن ممکن است با انقباض عضلات و لرز تلاش کند به دمای جدید برسد. عفونت‌های ویروسی مانند آنفولانزا و عفونت‌های باکتریایی مانند ذات‌الریه یا عفونت کلیه از علت‌های احتمالی همراهی این دو علامت هستند. گاهی نیز لرز شدید و ناگهانی در عفونت‌های جدی‌تر دیده می‌شود. شدت لرز به‌تنهایی نوع بیماری را مشخص نمی‌کند و باید همراه با علائم دیگر و وضعیت عمومی فرد ارزیابی شود.
قطع و وصل شدن تب نشانه چیست؟
قطع و وصل شدن تب می‌تواند در جریان برخی عفونت‌ها، هنگام مصرف داروهای تب‌بر یا در بیماری‌هایی که دوره‌های عود و بهبود دارند اتفاق بیفتد. گاهی دمای بدن پس از مصرف تب‌بر کاهش پیدا می‌کند، اما با از بین رفتن اثر دارو دوباره بالا می‌رود؛ این اتفاق لزوماً به معنای بدتر شدن بیماری نیست. در برخی عفونت‌ها نیز تب پس از یک دوره بهبود نسبی دوباره ظاهر می‌شود. اگر تب مکرر برمی‌گردد، چند روز ادامه دارد یا با علائمی مانند کاهش وزن، تعریق شبانه، ضعف شدید یا اختلال هوشیاری همراه است، بررسی علت آن ضروری است.
تشخیص تب با انواع تب سنج چگونه است؟
برای تشخیص تب باید دمای بدن با تب‌سنج اندازه‌گیری شود؛ زیرا لمس پیشانی یا احساس داغی بدن به‌تنهایی نمی‌تواند وجود تب را تایید کند. تب‌سنج‌ها در انواع دیجیتالی، لیزری یا مادون قرمز و جیوه‌ای عرضه می‌شوند. تب‌سنج دیجیتالی با حسگر الکترونیکی دمای بدن را اندازه‌گیری می‌کند و برای سنجش دما از زیر بغل، دهان یا مقعد به کار می‌رود. تب‌سنج لیزری یا مادون قرمز نیز بدون تماس مستقیم یا با تماس محدود، دمای بدن را از طریق پیشانی یا گوش اندازه‌گیری می‌کند.
در مقابل، تب‌سنج جیوه‌ای با تغییر ارتفاع ستون جیوه دما را نشان می‌دهد، اما به دلیل سمی بودن جیوه و خطر شکستن دستگاه، استفاده از مدل‌های دیجیتالی ایمن‌تر است. برندهایی مانند بیورر (Beurer) و چیکو (Chicco) نیز تب‌سنج‌های دیجیتالی و مادون قرمز در مدل‌های مختلف عرضه می‌کنند که بسته به نوع دستگاه، برای اندازه‌گیری دمای بدن از پیشانی، گوش یا زیر بغل مناسب هستند. عدد ثبت‌شده به محل اندازه‌گیری و نوع دستگاه بستگی دارد؛ بنابراین هنگام مقایسه دماها باید روش سنجش را نیز در نظر بگیرید.
طرز استفاده از تب سنج دیجیتالی زیر بغل
برای اندازه‌گیری دمای بدن با تب‌سنج دیجیتالی زیر بغل، ابتدا مطمئن شوید پوست زیر بغل خشک است. سپس نوک دستگاه را در مرکز گودی زیر بغل قرار دهید و بازوی فرد را به بدن بچسبانید تا حسگر در تماس مناسب با پوست باقی بماند. دستگاه را تا زمان اعلام پایان اندازه‌گیری یا بوق هشدار در همان وضعیت نگه دارید و سپس عدد نمایش‌داده‌شده را بخوانید. در صورت بالا بودن یا غیرمنتظره بودن نتیجه، اندازه‌گیری را با رعایت دستورالعمل دستگاه تکرار کنید.
طرز استفاده از تب سنج جیوه ای زیر بغل
برای اندازه‌گیری دما با تب‌سنج جیوه‌ای، ابتدا مطمئن شوید ستون جیوه پایین‌تر از محدوده دمای بدن قرار دارد. سپس تب‌سنج را در گودی زیر بغل خشک قرار دهید و بازو را به بدن بچسبانید تا دستگاه ثابت بماند. پس از گذشت زمان توصیه‌شده برای اندازه‌گیری، تب‌سنج را خارج کرده و عدد دما را در سطح چشم بخوانید. از تکان دادن شدید دستگاه، وارد کردن فشار به آن و استفاده در صورت وجود ترک یا شکستگی خودداری کنید. به دلیل خطر تماس با جیوه، استفاده از تب‌سنج دیجیتالی توصیه می‌شود.
نحوه استفاده از تب سنج دیجیتالی پیشانی
برای اندازه‌گیری دمای بدن با تب‌سنج دیجیتالی پیشانی، ابتدا مطمئن شوید پیشانی خشک و عاری از عرق است. دستگاه را مطابق راهنمای سازنده روشن کنید و حسگر را در محل مشخص‌شده روی پیشانی قرار دهید یا در فاصله تعیین‌شده از پوست نگه دارید. سپس دکمه اندازه‌گیری را فشار دهید و تا ثبت عدد نهایی صبر کنید. اگر فرد به‌تازگی از محیط سرد یا گرم وارد اتاق شده است، بهتر است پیش از اندازه‌گیری مدتی در محیط بماند تا دمای پوست با شرایط محیط سازگار شود.
پایین اوردن تب اورژانسی چگونه است؟
برای پایین اوردن تب اورژانسی باید دمای بدن را به‌صورت ایمن کنترل کرد و هم‌زمان به علت ایجاد تب و وضعیت عمومی بیمار توجه داشت. اگر تب باعث بی‌قراری، بدن‌درد یا ناراحتی شده است، می‌توان با توجه به سن و شرایط فرد از داروهای تب‌بر مانند استامینوفن یا ایبوپروفن استفاده کرد. مصرف دارو باید مطابق دوز توصیه‌شده و با رعایت موارد منع مصرف باشد. همچنین کم کردن لباس‌های اضافی، حفظ دمای متعادل محیط، استراحت و نوشیدن مایعات کافی به کاهش ناراحتی بیمار کمک می‌کند.
برای پایین آوردن تب از آب یخ، حمام سرد یا مالیدن الکل به پوست استفاده نکنید؛ زیرا این روش‌ها ممکن است باعث لرز و افزایش ناراحتی شوند. درمان تب در خانه همیشه کافی نیست؛ اگر بیمار دچار تشنج، تنگی نفس، کاهش هوشیاری یا بی‌حالی شدید شده است، باید فوراً به اورژانس مراجعه کند. همچنین تب ۳۸ درجه سانتیگراد یا بالاتر در نوزادان زیر سه ماه، حتی بدون علائم دیگر، به ارزیابی فوری پزشکی نیاز دارد.
برای پایین آوردن تب بزرگسال چیکار کنیم؟
برای پایین اوردن تب بزرگسالان اتاق را خنک نگه دارید، مایعات شفاف و سوپ‌های سبک بنوشید و استراحت کنید. برای کاهش ناراحتی از تب‌برهای استاندارد مانند استامینوفن یا ایبوپروفن تحت نظر پزشک استفاده کنید. لباس سبک و نوشیدن آب به جلوگیری از کم‌آبی کمک می‌کند. از پوشاندن چندلایه بدن یا تلاش برای ایجاد تعریق زیاد خودداری کنید. اگر تب با تنگی نفس، درد قفسه سینه، گیجی، سفتی گردن یا راش منتشر همراه شد، درمان خانگی کافی نیست و باید فوراً ارزیابی شوید. در بارداری و بیماری‌های زمینه‌ای، پیش از مصرف دارو با بهترین دکتر داخلی ایران هماهنگ باشید.
پایین آوردن تب اورژانسی بزرگسالان
اگر بزرگسال دچار تب همراه با گیجی، اختلال هوشیاری، تشنج، تنگی نفس، درد شدید قفسه سینه یا سفتی گردن شده است، باید فوراً کمک پزشکی دریافت کند. همچنین افزایش دمای بدن به حدود ۴۰ درجه یا بالاتر، به‌خصوص پس از قرار گرفتن در گرمای شدید یا فعالیت بدنی سنگین، می‌تواند نشانه گرمازدگی شدید باشد و به رسیدگی اورژانسی نیاز دارد. در چنین شرایطی نباید صرفاً به مصرف داروی تب‌بر اکتفا کرد.
برای تب شدید چی خوب است؟
برای تب شدید، ابتدا باید وضعیت عمومی بیمار و علائم همراه آن بررسی شود. استراحت، مصرف مایعات کافی و پوشیدن لباس متناسب با دمای محیط به مراقبت از فرد تب‌دار کمک می‌کنند. داروهایی مانند استامینوفن یا ایبوپروفن نیز در صورت نداشتن منع مصرف و با رعایت دوز مناسب می‌توانند ناراحتی ناشی از تب را کاهش دهند. مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک یا داروهای تزریقی برای پایین آوردن تب مناسب نیست. اگر تب با تشنج، تنگی نفس، گیجی، سفتی گردن یا استفراغ مداوم همراه باشد، بیمار به ارزیابی پزشکی فوری نیاز دارد.
پایین آوردن سریع تب کودک چگونه است؟
پایین آوردن سریع تب کودک، لباس‌های اضافی او را کم کنید، دمای اتاق را متعادل نگه دارید و به‌طور منظم مایعات مناسب سن او بدهید. در صورت بی‌قراری یا ناراحتی می‌توان با توجه به سن و وزن کودک از استامینوفن یا ایبوپروفن مخصوص کودکان استفاده کرد. مقدار دارو باید بر اساس وزن و غلظت فرآورده تعیین شود. به کودک آسپرین ندهید و بدون توصیه پزشک دو داروی تب‌بر را هم‌زمان مصرف نکنید. هدف از مصرف تب‌بر راحت‌تر شدن کودک است، نه الزاماً طبیعی کردن عدد دما.
پایین آوردن تب کودک در خواب
برای پایین آوردن تب کودک در خواب، اگر کودک با وجود تب راحت خوابیده است، معمولا نیازی نیست صرفا برای پایین آوردن عدد دما او را بیدار کنید و داروی تب‌بر بدهید. اجازه دهید استراحت کند و در طول شب وضعیت تنفس، رنگ پوست و حال عمومی او را بررسی کنید. از پوشاندن لباس یا پتوی ضخیم خودداری کنید و دمای اتاق را متعادل نگه دارید. اگر کودک با ناراحتی بیدار شد، می‌توان با توجه به سن و وزن او و دستور مصرف دارو، تب‌بر مناسب داد. دشواری در بیدار کردن کودک، تنفس غیرطبیعی، تشنج یا تغییر رنگ پوست از علائم هشدار هستند و نیاز به اقدام فوری دارند.
بهترین دارو برای تب چیست؟
داروهای تب‌بر با کاهش دمای بدن یا تسکین ناراحتی ناشی از تب به کنترل علائم کمک می‌کنند. استامینوفن و ایبوپروفن از داروهای رایج برای این منظور هستند، اما انتخاب دارو به سن، وضعیت سلامت، علت تب و موارد منع مصرف بستگی دارد. این داروها علت اصلی تب را درمان نمی‌کنند و نباید بیشتر از مقدار توصیه‌شده مصرف شوند. مصرف بیش از حد استامینوفن می‌تواند به کبد آسیب برساند و ایبوپروفن نیز در برخی افراد، از جمله مبتلایان به بیماری کلیوی یا زخم معده، مناسب نیست.
کدام شربت تب بر موثر است؟
برای بزرگسالانی که بلع قرص برایشان دشوار است، شربت استامینوفن یا شربت ایبوپروفن (بروفن) گزینه مناسبی است. دوز را برحسب میلی‌گرم مادهٔ مؤثره (نه فقط قاشق) و با توجه به برچسب تنظیم کنید و از مصرف هم‌زمان چند محصول حاوی استامینوفن بپرهیزید. در بیماری‌های کلیوی، گوارشی یا مصرف رقیق‌کننده خون، پیش از مصرف ایبوپروفن با پزشک مشورت کنید.
شیاف تب بر تاثیری دارد؟
وقتی تهوع و استفراغ دارید یا نمی توانید قرص را ببلعید، شیاف استامینوفن گزینه مناسبی است. دوز و فاصله مصرف را دقیق طبق برچسب یا دستور پزشک رعایت کنید و از استعمال مکرر خودسرانه بپرهیزید. شیاف‌های NSAID برای همه مناسب نیستند و در بیماری‌های گوارشی و کلیوی باید با احتیاط به‌کار روند. اگر تب پایین نمی‌آید، علت‌یابی مهم‌تر از افزایش دفعات شیاف است.
آمپول تب بر برای بزرگسالان خوب است؟
تزریق آمپول بتامتازون برای کنترل تب، توصیه روتین نیست، زیرا کورتیکواستروئیدها تب‌بر استاندارد محسوب نمی‌شوند و می‌توانند پاسخ ایمنی را تضعیف کنند. تزریق داروهای ضدالتهاب یا مسکن فقط در شرایط خاص و توسط پزشک انجام می‌شود. درمان اصلی تب، حمایتی است و وقتی علت باکتریایی ثابت شد، درمان اختصاصی شروع می‌شود. از تزریقات خودسرانه پرهیز کنید.
استفاده از چسب تب بر موثر است؟
چسب‌های خنک‌کننده احساس خنکی موضعی ایجاد می‌کنند اما برای کاهش تب سیستمیک اثر قابل‌توجهی ندارند. اگر از این چسب‌ها استفاده میکنید، صرفا به‌عنوان مکمل مراقبت‌های استاندارد باشد، نه جایگزین تب‌بر دارویی و مصرف مایعات. پوست تحریک‌شده یا حساس را پوشش ندهید و همچنان دما را با تب‌سنج اندازه بگیرید. در صورت بروز عوارض پوستی مصرف چسب را متوقف کنید.
درمان خانگی تب چیست؟
درمان خانگی تب شامل مصرف مایعات کافی، استراحت، تنظیم دمای محیط و استفاده از داروهای تب‌بر بدون نسخه مانند استامینوفن یا ایبوپروفن (در صورت نداشتن منع مصرف) است. این اقدامات به کاهش دمای بدن و کنترل ناراحتی ناشی از تب کمک می‌کنند. دمای مناسب اتاق، لباس سبک، نوشیدنی‌های ولرم و شفاف، دوش ولرم و استراحت کافی موثرترین پکیج خانگی‌اند. از روش‌های بی‌پشتوانه مثل استفاده از الکل، کیسه یخ مستقیم روی بدن یا تعریق اجباری زیر پتوهای ضخیم دوری کنید. اگر تب بیش از ۳ روز ماند یا حال عمومی بدتر شد، به‌جای مصرف داروهای متعدد، به پزشک مراجعه کنید.
علاوه بر این، برای کمک به کاهش تب باید از فعالیت بدنی سنگین پرهیز کرد و به بدن فرصت استراحت داد. در صورت تعریق، نوشیدن آب و مایعات کافی به جبران آب ازدست‌رفته کمک می‌کند. پاشویه با آب ولرم نیز در صورت ایجاد احساس راحتی قابل انجام است، اما نباید باعث لرز شود. توجه داشته باشید که درمان خانگی فقط به کنترل علائم کمک می‌کند و علت اصلی تب را برطرف نمی‌کند؛ بنابراین در صورت تداوم تب، بازگشت مکرر آن یا بروز علائم نگران‌کننده، بررسی پزشکی ضروری است.
پاشویه برای تب خوب است؟
پاشویه با آب ولرم ممکن است برای مدت کوتاهی احساس خنکی ایجاد کند، اما روش توصیه‌شده‌ای برای درمان تب، به‌ویژه در کودکان، نیست. آب سرد یا یخ می‌تواند باعث لرز و ناراحتی بیشتر شود. اگر بیمار هنگام تماس با آب احساس ناراحتی یا لرز دارد، این کار را متوقف کنید. برای کنترل تب، استراحت، مصرف مایعات و استفاده صحیح از داروهای مناسب اهمیت بیشتری دارند.
درمان تب و لرز کودکان در خانه
برای درمان تب و لرز کودکان در خانه، باید به وضعیت عمومی کودک توجه کرد و از اقداماتی که باعث لرز یا ناراحتی بیشتر می‌شوند خودداری کرد. لباس متناسب با دمای محیط، استراحت و دریافت مایعات کافی به مراقبت از کودک کمک می‌کنند. در صورت بی‌قراری یا ناراحتی می‌توان با توجه به سن و وزن کودک از استامینوفن یا ایبوپروفن مناسب کودکان استفاده کرد. داروها باید طبق دستور مصرف شوند و نباید برای پیشگیری از تشنج تب‌دار به کودک تب‌بر داد. اگر کودک دچار تشنج، اختلال هوشیاری، سفتی گردن یا مشکل تنفسی شد، مراجعه فوری پزشکی ضروری است. تب در ناحیه شکم و سر کودک نیز معمولاً نشانه عفونت ویروسی است اما اگر شدید یا مداوم باشد باید بررسی شود.
درمان خانگی تب و لرز در بزرگسالان چیست؟
درمان تب در بزرگسالان در خانه شامل استراحت کافی، مصرف مایعات فراوان، لباس سبک و استفاده از داروهای تب‌بر مانند استامینوفن است. نوشیدن آب، سوپ رقیق و سایر مایعات به جبران آب از دست‌رفته در اثر تعریق کمک می‌کند. بهتر است بیمار در محیطی با دمای متعادل استراحت کند و از پوشیدن لباس‌های ضخیم یا استفاده از پتوهای متعدد خودداری کند. در صورت وجود لرز، پوشش سبک و راحت می‌تواند به کاهش احساس سرما کمک کند. اگر تب ادامه پیدا کرد، دوباره برگشت یا با علائم غیرعادی همراه شد، باید به جای درمان خانگی تب و لرز، علت آن بررسی شود.
برای پایین اوردن تب چی بخوریم؟
در زمان تب، مصرف مایعات نقش مهمی دارد. آب، محلول‌های الکترولیت، سوپ رقیق و آبمیوه طبیعی رقیق‌شده به جلوگیری از کم‌آبی کمک می‌کنند. در صورت تمایل به غذا، می‌توان از خوراکی‌های سبک و قابل‌هضم مانند سوپ، برنج، موز و سیب پخته استفاده کرد. لازم نیست فرد تب‌دار خود را به خوردن غذا مجبور کند؛ دریافت مایعات کافی و تغذیه متناسب با اشتها اهمیت دارد.
چه میوه ای برای تب خوب است؟
اگر به‌دنبال تب بر خانگی هستید، برخی‌از میوه‌ها می‌توانند به تسکین علائم تب کمک‌کنند. برای تامین آب و انرژی بدن، میوه‌های تب بر قوی برای کودکان مانند هندوانه و طالبی می‌توانند در رژیم غذایی کودک قرار بگیرند؛ البته این میوه‌ها مستقیماً تب را پایین نمی‌آورند. علاوه‌براین، میوه‌هایی مانند پرتقال و کیوی سرشار از ویتامین C هستند که می‌تواند سیستم‌ایمنی بدن را تقویت‌کند. موز برای انرژی سریع و پتاسیم مفید است و معمولا خوب تحمل می‌شود. در صورت اسهال، میوه‌های نفاخ یا بسیار اسیدی را محدود کنید و به علائم گوارشی خود توجه داشته باشید.
هندوانه برای تب و سرماخوردگی
هندوانه به‌دلیل آب فراوان، گزینه خوبی برای جبران مایعات است، اما تب‌شکن اختصاصی محسوب نمی‌شود. اگر احساس سرما دارید، آن را در دمای اتاق مصرف کنید و کنار آن از مایعات یا دمنوش‌های ولرم هم کمک بگیرید. مصرف هندوانه می‌تواند به دریافت آب کمک کند، اما جایگزین آب، محلول‌های خوراکی جبران آب و املاح یا مراقبت پزشکی در موارد ضروری نیست.
تب چند درجه خطرناک است؟
خطرناک بودن تب فقط به عدد دمای بدن بستگی ندارد و سن بیمار، محل اندازه‌گیری دما، مدت تب و علائم همراه نیز اهمیت دارند. در بزرگسالان، دمای دهانی ۳۸ درجه سانتیگراد یا بالاتر معمولاً تب محسوب می‌شود، اما این عدد به‌تنهایی به معنای خطر فوری نیست. در نوزادان و کودکان خردسال، حتی تب با شدت کمتر نیز ممکن است به ارزیابی پزشکی نیاز داشته باشد.
گیجی، کاهش هوشیاری، تشنج، سفتی گردن، تنگی نفس و بثورات پوستی غیرعادی از علائم هشدار هستند و در صورت بروز آن‌ها باید فوراً به بهترین دکتر عمومی ایران مراجعه کرد. همچنین تب ۳۸ درجه یا بالاتر در نوزاد زیر سه ماه، حتی در صورت نداشتن علائم دیگر، نیازمند بررسی فوری پزشکی است.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت my.clevelandclinic
There are no strict guidelines for what temperature is a fever, because body temperature varies by person, time of day and method of measurement. But healthcare providers most often say a fever temperature is 100.4 degrees F (38 degrees C) when measured orally (by mouth).
ترجمه فارسی:
هیچ دستورالعمل کاملاً مشخصی برای اینکه چه دمایی تب محسوب می‌شود وجود ندارد، زیرا دمای بدن بسته به فرد، زمان روز و روش اندازه‌گیری متفاوت است. با این حال، بیشتر متخصصان سلامت زمانی که دمای بدن از راه دهان اندازه‌گیری شود، ۱۰۰٫۴ درجه فارنهایت (۳۸ درجه سانتیگراد) را به‌عنوان تب در نظر می‌گیرند.
تب نوزاد چند درجه باشد خطرناک است؟
در نوزادان، حتی تب خفیف هم اهمیت بالایی دارد. دمای بالاتر از ۳۸ درجه سانتیگراد در نوزاد زیر سه ماه خطرناک تلقی می‌شود و نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد. سیستم ایمنی نوزاد هنوز کامل نشده و تب می‌تواند نشانه عفونت جدی باشد. در نوزادان نباید بدون نظر پزشک داروی تب‌بر استفاده کرد. بی‌حالی، نخوردن شیر، گریه غیرعادی یا تغییر رنگ پوست همراه با تب نوزاد از علائم هشدار هستند و مراجعه فوری به اورژانس را ضروری می‌کنند.
تب چند درجه برای کودک خطرناک است؟
دمای ۳۸ درجه سانتیگراد یا بالاتر در کودکان معمولاً تب محسوب می‌شود، اما میزان خطر به سن و وضعیت عمومی کودک بستگی دارد. در نوزادان زیر سه ماه، دمای ۳۸ درجه یا بالاتر نیازمند ارزیابی فوری است. در کودکان سه تا شش ماه، دمای ۳۹ درجه یا بالاتر نیز نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد. در کودکان بزرگ‌تر، بی‌حالی شدید، دشواری تنفس، کم‌آبی، تشنج یا سفتی گردن از عدد تب اهمیت بیشتری در ارزیابی فوریت دارند.
تب چند درجه باعث تشنج می‌شود؟
تشنج تب‌دار معمولاً در کودکان بین ۶ ماه تا ۵ سال رخ می‌دهد و اغلب زمانی اتفاق می‌افتد که دمای بدن به‌سرعت افزایش می‌یابد، نه لزوماً در بالاترین درجه تب. این تشنج‌ها ممکن است در دماهای مختلف رخ دهند و عدد مشخصی وجود ندارد که رسیدن به آن حتماً باعث تشنج شود. مصرف داروهای تب‌بر نیز از بروز تشنج تب‌دار پیشگیری نمی‌کند. اگر کودک برای اولین بار دچار تشنج شد، باید فوراً ارزیابی پزشکی شود.
نتیجه گیری
تب واکنشی طبیعی از سیستم ایمنی بدن است که می‌تواند در اثر عفونت، التهاب یا عوامل دیگری ایجاد شود. در بسیاری از موارد، تب با مراقبت مناسب، استراحت و مصرف مایعات کنترل می‌شود؛ اما سن بیمار، مدت تب و علائم همراه در تصمیم‌گیری اهمیت دارند. در نوزادان زیر سه ماه، افزایش دمای بدن به ۳۸ درجه یا بالاتر نیازمند بررسی فوری است. همچنین تب همراه با تشنج، اختلال هوشیاری یا مشکلات تنفسی نباید صرفاً در خانه درمان شود. اندازه‌گیری صحیح دما و توجه به علت تب به انتخاب روش مراقبت مناسب کمک می‌کند. اگر دچار تب شدید هستید به پزشک متخصص شهر خود مثل دکتر عمومی تهران یا دکتر عفونی تهران مراجعه کنید.
دکترتو مراقب سلامت شماست!
پرسش‌های متداول
تب ویروسی معمولا با علائمی مثل بدن‌درد، سرفه خشک و گلودرد همراه است و در بیشتر موارد با استراحت، مایعات و تب‌برها طی چند روز رو به بهبود می‌رود. در مقابل، تب عفونی باکتریایی اغلب شدیدتر و طولانی‌تر است و معمولاً منشأ مشخصی دارد؛ مثل عفونت ادراری یا ریوی. برای تفکیک و تشخیص این دو، پزشک به معاینه، روند علائم و شاخص‌های آزمایشگاهی تکیه می‌کند.
تب ناشی از عفونت‌های ویروسی معمولاً بین دو تا سه روز طبیعی محسوب می‌شود و به‌تدریج کاهش می‌یابد. در برخی موارد ممکن است تا پنج روز ادامه داشته باشد. اگر تب بیش از سه روز در کودکان یا بیش از پنج روز در بزرگسالان باقی بماند، یا شدت آن افزایش یابد، بررسی پزشکی برای تشخیص علت و جلوگیری از عوارض ضروری است.
درمان تب عفونی به علت آن بستگی دارد. در عفونت‌های ویروسی معمولاً درمان حمایتی کافی است اما عفونت‌های باکتریایی ممکن است نیاز به آنتی‌بیوتیک داشته باشند. مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک توصیه نمی‌شود. کاهش تب با داروهای تب‌بر، استراحت و مصرف مایعات انجام می‌شود. تشخیص دقیق عامل عفونت برای درمان مؤثر ضروری است.
در تب ویروسی، درمان اصلی حمایتی است. استراحت کافی، مصرف مایعات فراوان و استفاده از استامینوفن یا ایبوپروفن به کاهش علائم کمک می‌کند. آنتی‌بیوتیک‌ها در تب ویروسی مؤثر نیستند. تغذیه سبک و حفظ آب بدن اهمیت زیادی دارد. تب ویروسی معمولاً طی چند روز بهبود می‌یابد اما در صورت تشدید علائم باید به پزشک مراجعه کرد.
برای تب کودک، استراحت کافی، مصرف مایعات و استفاده از داروی تب‌بر مناسب سن و وزن توصیه می‌شود. لباس سبک و محیط خنک به کاهش تب کمک می‌کند. پاشویه با آب ولرم مفید است. از درمان‌های خودسرانه و داروهای غیرمجاز باید پرهیز شود. در صورت تب بالا یا علائم هشدار، مراجعه به پزشک ضروری است.
دمای ۳۷.۵ درجه زیر بغل در کودکان معمولاً در محدوده مرزی قرار دارد. این دما ممکن است به دلیل فعالیت، لباس گرم یا محیط گرم ایجاد شود. اگر کودک حال عمومی خوبی دارد، معمولاً جای نگرانی نیست. اما در صورت تداوم دما یا بروز علائم دیگر، باید کودک بررسی شود.
دمای طبیعی زیر بغل نوزاد معمولاً بین ۳۶.۵ تا ۳۷.۳ درجه سانتیگراد است. اگر دمای زیر بغل به ۳۷.۵ تا ۳۷.۹ برسد، مشکوک به تب است و بالاتر از ۳۸ درجه تب محسوب می‌شود. در نوزادان، حتی افزایش خفیف دما اهمیت دارد و نیاز به ارزیابی سریع پزشکی دارد.
تب شبانه در بزرگسالان معمولاً به دلیل تغییر ریتم دمای بدن، عفونت‌ها، بیماری‌های التهابی، اختلالات هورمونی یا برخی بدخیمی‌ها رخ می‌دهد. تب‌هایی که شب‌ها تشدید می‌شوند و همراه تعریق هستند، اهمیت بیشتری دارند. علت تب طولانی مدت در بزرگسالان هم معمولا عفونت‌های مزمن، بیماری‌های خودایمنی یا مصرف برخی داروها است و نیاز به بررسی تخصصی دارد.
تب مدیترانه‌ای خانوادگی یا FMF یک بیماری ژنتیکی و خودالتهابی است که باعث حملات دوره‌ای تب، درد شکم، درد قفسه سینه یا التهاب مفاصل می‌شود. این بیماری در صورت تشخیص و درمان مناسب معمولاً قابل‌کنترل است؛ اما اگر درمان نشود، التهاب طولانی‌مدت می‌تواند باعث تجمع پروتئین آمیلوئید و آسیب کلیه‌ها شود. مصرف منظم کلشی‌سین طبق تجویز پزشک در کنترل حملات و پیشگیری از این عارضه اهمیت دارد.
در بزرگسالان، دمای دهانی ۳۸ درجه سانتیگراد یا بالاتر معمولاً تب محسوب می‌شود. دمای بدن با توجه به ساعت روز، شرایط فرد و محل اندازه‌گیری تغییر می‌کند؛ بنابراین عدد تب‌سنج زیر بغل، پیشانی یا گوش را نباید بدون توجه به روش سنجش با دمای دهانی مقایسه کرد.
تب ۳۸ درجه در کودکان به‌تنهایی به معنای وجود بیماری خطرناک نیست و ممکن است در جریان عفونت‌های ویروسی معمول دیده شود. بااین‌حال، اگر کودک زیر سه ماه است، همین دما نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است. در کودکان بزرگ‌تر باید به وضعیت هوشیاری، تنفس، میزان نوشیدن مایعات و علائم همراه توجه کرد.
دمای ۳۹ درجه در کودک نشان‌دهنده تب بالا است، اما به‌تنهایی شدت بیماری را مشخص نمی‌کند. سن کودک، وضعیت عمومی و علائم همراه در تصمیم‌گیری اهمیت دارند. در کودکان سه تا شش ماه، این دما نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است. در سنین بالاتر نیز اگر کودک بی‌حال است، مایعات نمی‌نوشد، تنفس دشوار دارد یا دچار تشنج شده است، باید فوراً به پزشک مراجعه کرد.
تب ۳۸ درجه یا بالاتر در اندازه‌گیری دهانی معمولاً تب محسوب می‌شود. دمای ۳۹ درجه به بالا تب بالا محسوب می‌شود و دمای حدود ۴۰ درجه یا بیشتر، به‌خصوص اگر با بدحالی یا علائم هشدار همراه باشد، نیازمند ارزیابی فوری است. البته گرمازدگی شدید با تب ناشی از عفونت تفاوت دارد و افزایش شدید دمای بدن در اثر گرما می‌تواند یک وضعیت اورژانسی باشد.
