فهرست مطالب
- انگل توکسوپلاسموز چیست؟
- آیا توکسوپلاسموز خطرناک است؟
- علائم توکسوپلاسموز چیست؟
- علت ابتلا به توکسوپلاسموز چیست؟
- آیا توکسوپلاسموز از فردی به فرد دیگر منتقل میشود؟
- توکسوپلاسموز چگونه تشخیص داده میشود؟
- توکسوپلاسموز در بارداری چیست؟
- درمان توکسوپلاسموز در انسان چیست؟
- چگونه از توکسوپلاسموز پیشگیری کنیم؟
- نتیجه گیری
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
توکسوپلاسموز عفونت انگلی شایع است که اغلب بدون علامت بوده اما در بارداری و ضعف ایمنی اهمیت دارد. انگل از طریق گوشت خام، خاک و مدفوع گربه منتقل میشود و تشخیص دقیق آن در پیشگیری از عوارض جنینی حائز اهمیت است. در این مقاله از دکترتو، راههای انتقال، علائم و درمان این بیماری بررسی میشود. هدف آن است که با توضیح موارد پرخطر، تصویر روشنی از این شرایط ارائه شود تا افراد در صورت نیاز به متخصص مراجعه کنند.
انگل توکسوپلاسموز چیست؟
توکسوپلاسموز یک عفونت انگلی است که توسط انگل Toxoplasma gondii ایجاد میشود. این انگل در سراسر جهان وجود دارد و بسیاری از افراد پس از آلوده شدن علامت خاصی ندارند. گربهها و سایر گربهسانان نقش مهمی در چرخه زندگی انگل دارند و انگل میتواند از طریق مدفوع گربه آلوده وارد محیط شود.
انسان نیز ممکن است با خوردن گوشت خام یا نیمپز آلوده، مصرف آب یا غذای آلوده یا تماس غیرمستقیم با خاک و مدفوع گربه آلوده به توکسوپلاسما مبتلا شود. بیشتر افراد سالم بدون درمان خاصی بهبود پیدا میکنند اما عفونت در زنان باردار و افراد دارای ضعف سیستم ایمنی اهمیت بیشتری دارد.
توکسوپلاسموز مادرزادی چگونه است؟
توکسوپلاسموز مادرزادی زمانی اتفاق میافتد که مادر برای نخستین بار در دوران بارداری یا درست پیش از آن به انگل آلوده شود و عفونت را به جنین منتقل کند. نکته مهم این است که مادر ممکن است هیچ علامتی نداشته باشد، اما عفونت برای جنین خطرناک باشد. بسیاری از نوزادان مبتلا در زمان تولد علامتی ندارند و ممکن است مشکلات ناشی از عفونت ماهها یا حتی سالها بعد مشخص شود.
عوارض احتمالی شامل آسیب چشم، مشکلات بینایی و آسیبهای عصبی است. خطر انتقال و شدت عوارض به زمان عفونت در دوران بارداری و عوامل دیگری بستگی دارد.
| شاخص | توکسوپلاسموز اکتسابی (عمومی) | توکسوپلاسموز مادرزادی |
|---|---|---|
| نحوه انتقال | عفونت ناشی از بلع اووسیتهای دفعشده از مدفوع گربه آلوده یا مصرف گوشت نیمپز یا خام حاوی کیست بافتی | انتقال انگل از طریق جفت از مادر مبتلا به عفونت حاد اولیه در دوران بارداری به جنین |
| جامعه هدف | کودکان و بزرگسالان (افراد با سیستم ایمنی سالم یا دارای نقص ایمنی) | جنین در حال رشد و نوزاد تازه متولد شده |
| علائم اولیه | در صورت بروز علائم: تب، تورم غدد لنفاوی بهویژه در گردن، درد عضلانی و علائم شبهآنفولانزا | سهگانه کلاسیک توکسوپلاسموز مادرزادی شامل کوریورتینیت، هیدروسفالی و کلسیفیکاسیون داخل جمجمهای است. |
| شدت و پیامدهای بلندمدت | در افراد با سیستم ایمنی سالم معمولاً خودبهخود بهبود مییابد. | میتواند باعث سقط جنین یا مرگ داخل رحمی شود. |
| وابستگی به سن بارداری | ارتباطی با بارداری ندارد | میزان انتقال در سهماهه سوم بارداری بیشتر است، اما شدیدترین آسیبهای جنینی معمولاً در سهماهه اول رخ میدهند. |
| درمان | در افراد سالم معمولاً نیازی به درمان نیست. | در مادر باردار، در صورت عفونت حاد بدون شواهد درگیری جنین معمولاً اسپیرامایسین تجویز میشود. |
آیا توکسوپلاسموز خطرناک است؟
برای بیشتر افراد سالم که سیستم ایمنی طبیعی دارند، توکسوپلاسموز بیماری خطرناکی نیست و حتی ممکن است فرد متوجه ابتلا نشود. با این حال، شرایط برای همه یکسان نیست. زنان باردار و افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، بیشتر در معرض عوارض جدی قرار میگیرند. در افراد دچار نقص ایمنی، عفونت میتواند مغز، چشمها یا سایر اندامها را درگیر کند و علائمی مانند سردرد، گیجی، اختلال هماهنگی، تشنج یا مشکلات بینایی ایجاد کند.
علائم توکسوپلاسموز رو داری؟
همین الان از یک متخصص خوب، نوبت حضوری بگیر.
علائم توکسوپلاسموز چیست؟
بیشتر افرادی که به توکسوپلاسموز مبتلا میشوند، بهخصوص اگر سیستم ایمنی سالمی داشته باشند، هیچ علامتی ندارند. در صورت بروز علائم، بیماری ممکن است شبیه یک عفونت ویروسی خفیف باشد و برای چند هفته ادامه پیدا کند. در افراد دارای ضعف سیستم ایمنی، علائم توکسوپلاسموز میتوانند شدیدتر باشند و مغز یا چشمها را درگیر کنند. مهمترین علائم احتمالی عبارتاند از:
- تورم و حساس شدن غدد لنفاوی
- درد و کوفتگی عضلات
- بدندرد
- احساس خستگی
- تب خفیف
- سردرد
علت ابتلا به توکسوپلاسموز چیست؟
علت ابتلا به توکسوپلاسموز، ورود انگل خاصی به بدن است. این انگل از مسیرهای مختلفی میتواند وارد بدن انسان شود و برخلاف تصور رایج، فقط از طریق تماس مستقیم با گربه منتقل نمیشود. گربهها نقش مهمی در چرخه انتقال دارند، اما داشتن گربه بهتنهایی به معنی ابتلا نیست. مهمترین راههای انتقال شامل موارد زیر هستند:
- خوردن گوشت خام یا نیمپز آلوده
- مصرف آب آلوده به انگل
- خوردن میوه و سبزی که با خاک یا آب آلوده به مدفوع گربه آلوده شده و بهخوبی شسته یا پوستگیری نشده است.
- تماس با خاک آلوده به مدفوع گربه
- تمیز کردن جعبه خاک گربه آلوده
- مصرف شیر بز غیرپاستوریزه
- انتقال مادر به جنین در صورت عفونت جدید مادر
متن انگلیسی:
به نقل از سایت aao
The parasite can enter your body when you touch your mouth after cleaning a litter box with infected feces.
ترجمه فارسی:
انگل میتواند زمانی وارد بدن شود که پس از تمیز کردن جعبه خاک گربه حاوی مدفوع آلوده، دهان خود را لمس کنید.
آیا توکسوپلاسموز از فردی به فرد دیگر منتقل میشود؟
توکسوپلاسموز و توکسوپلاسموز گربه معمولاً از فردی به فرد دیگر از طریق تماس روزمره، دست دادن یا بغل کردن منتقل نمیشود و استثناهای اصلی آن انتقال مادر به جنین، پیوند عضو و بهندرت انتقال خون آلوده است. زمانی که مادر برای نخستین بار در دوران بارداری یا درست پیش از آن آلوده شده باشد. انتقال از طریق تزریق خون آلوده و پیوند عضو نیز ممکن است، اما بسیار نادر است. بنابراین فرد مبتلا معمولاً نیازی به جداسازی از اعضای خانواده ندارد.
توکسوپلاسموز چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص توکسوپلاسموز معمولاً بر اساس علائم، سابقه احتمالی تماس و آزمایش خون انجام میشود. بهترین دکتر عفونی ایران در صورت شک به عفونت ممکن است آنتیبادیهای اختصاصی علیه توکسوپلاسما گوندی (Toxoplasma gondii) را بررسی کند. رایجترین موارد مورد بررسی، آنتیبادیها هستند و وقتی عفونت حاد بهخصوص در دوران بارداری مطرح است، پزشک ممکن است آزمایشهای تأییدی درخواست کند. در برخی شرایط خاص، آزمایش PCR روی مایع آمنیوتیک نیز برای بررسی عفونت جنین استفاده میشود.
تست توکسوپلاسما در آزمایش خون چه چیزی را تشخیص میدهد؟
آزمایش خون توکسوپلاسما بیشتر برای بررسی پاسخ سیستم ایمنی به انگل و مشخص کردن سابقه یا احتمال عفونت استفاده میشود. پزشک معمولاً IgG و IgM اختصاصی توکسوپلاسما را در نظر میگیرد. مثبت بودن IgG بهطور کلی نشاندهنده تماس قبلی با انگل است اما برای مشخص کردن زمان دقیق ابتلا کافی نیست.
مثبت شدن IgM نیز لزوماً به معنی عفونت بسیار جدید نیست، زیرا ممکن است مدت زیادی پس از عفونت در خون باقی بماند. به همین دلیل، اگر نتیجه آزمایش در دوران بارداری با احتمال عفونت اخیر همراه باشد، پزشک ممکن است آزمایشهای تکمیلی یا آزمایش تأییدی را درخواست کند.
توکسوپلاسموز در بارداری چیست؟
توکسوپلاسموز در بارداری زمانی اهمیت ویژه پیدا میکند که مادر برای نخستین بار در دوران بارداری یا اندکی پیش از آن آلوده شود. مادر ممکن است کاملاً بدون علامت باشد، اما انگل میتواند از طریق جفت به جنین منتقل شود. عفونت مادرزادی میتواند در برخی نوزادان آسیب چشمی یا عصبی ایجاد کند و گاهی علائم آن بلافاصله پس از تولد دیده نمیشوند.
به همین دلیل، در صورت مشکوک بودن به عفونت جدید، آزمایشهای خون و در صورت نیاز بررسیهای تخصصیتر انجام میشود. درمان نیز به زمان بارداری و احتمال یا تأیید عفونت جنین بستگی دارد و باید توسط بهترین دکتر جنین شناسی ایران تنظیم شود.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت mayoclinic
Infection during the first trimester often causes more-severe disease. It also may result in miscarriage.
ترجمه فارسی:
ابتلا در سهماهه اول بارداری اغلب میتواند باعث بیماری شدیدتر شود و همچنین ممکن است به سقط جنین منجر شود.
درمان توکسوپلاسموز در انسان چیست؟
درمان توکسوپلاسموز به وضعیت ایمنی فرد، شدت بیماری و بارداری یا عدم بارداری بستگی دارد. بیشتر افراد سالمی که علائم خفیف دارند، بدون درمان اختصاصی بهبود پیدا میکنند. با این حال، در موارد شدید، طولانی یا درگیری چشم، مغز و سایر اندامها، پزشک ممکن است درمان ضدانگلی را تجویز کند.
در افراد دچار ضعف سیستم ایمنی، درمان اهمیت بیشتری دارد و ممکن است برای مدت طولانی ادامه پیدا کند. لازم است بدانید داروهای موجود معمولاً انگل فعال را هدف میگیرند و دارویی که تمام فرمهای کیستی انگل را بهطور کامل از بدن حذف کند شناخته نشده است. بنابراین اصطلاح درمان قطعی توکسوپلاسموز را باید با احتیاط به کار برد.
درمان خانگی توکسوپلاسموز چیست؟
برای توکسوپلاسموز، درمان خانگی مشخصی که بتواند انگل را از بین ببرد وجود ندارد. اگر عفونت در فرد سالم خفیف باشد، معمولاً استراحت، مصرف مایعات کافی و تغذیه متعادل میتواند به تحمل بهتر علائم کمک کند تا بدن روند بهبود طبیعی خود را طی کند. با این حال، این اقدامات جایگزین درمان پزشکی در افراد نیازمند درمان نیستند. زنان باردار، افراد دارای نقص سیستم ایمنی و کسانی که علائم شدید یا توکسوپلاسموز چشمی دارند نباید بیماری را با دمنوش یا درمانهای خانگی مدیریت کنند.
چه داروهایی برای درمان توکسوپلاسموز استفاده میشوند؟
در مواردی که درمان دارویی لازم باشد، پزشک ممکن است از ترکیبی از داروهای ضدانگلی استفاده کند. پیریمتامین یکی از داروهای اصلی درمان است و معمولاً همراه با سولفادیازین و فولینیک اسید یا لوکوورین تجویز میشود. فولینیک اسید برای کاهش خطر سرکوب مغز استخوان ناشی از پیریمتامین اهمیت دارد. در افرادی که به داروهای سولفا حساسیت دارند، کلیندامایسین ممکن است بهعنوان جایگزین استفاده شود و در برخی شرایط، رژیمهای دیگری نیز وجود دارند. انتخاب دارو به محل درگیری، سن، وضعیت ایمنی، بارداری و شرایط فرد بستگی دارد.
برای درمان توکسوپلاسموز در بارداری ار بهترین متخصص نوبت بگیر!
چگونه از توکسوپلاسموز پیشگیری کنیم؟
بخش مهمی از پیشگیری از توکسوپلاسموز به رعایت ایمنی مواد غذایی و بهداشت دستها مربوط میشود. پخت کامل گوشت، شستن میوه و سبزی و جلوگیری از آلودگی متقاطع در آشپزخانه میتواند خطر انتقال انگل را کاهش دهد. هنگام باغبانی یا کار با خاک نیز بهتر است دستکش استفاده شود و دستها پس از آن بهخوبی شسته شوند. اگر گربه خانگی دارید، نیازی نیست صرفاً به دلیل داشتن گربه آن را از خود دور کنید؛ مهم این است که تماس با مدفوع گربه و خاک آلوده مدیریت شود. تعویض روزانه خاک گربه و شستن دستها اهمیت دارد.
واکسن توکسوپلاسموز گربه
در حال حاضر واکسن مؤثر و مورد استفاده عمومی برای پیشگیری از توکسوپلاسموز در گربهها یا انسان وجود ندارد. بنابراین پیشگیری در گربهها بیشتر از طریق کاهش احتمال تماس آنها با منبع آلودگی انجام میشود. یکی از اقدامات مهم این است که گربه خانگی با غذای تجاری مناسب تغذیه شود و گوشت خام یا نیمپز دریافت نکند. نگهداشتن گربه در داخل خانه نیز میتواند احتمال شکار پرندگان و جوندگان آلوده را کاهش دهد. همچنین تمیز کردن روزانه جعبه خاک و رعایت بهداشت دستها اهمیت دارد.
۴.۳ (۱۳۱۴ نظر)۴.۶ (۵۱۹ نظر)۴.۳ (۳۰۳ نظر)۴.۱ (۲۶۴ نظر)۴.۸ (۲۰۰ نظر)۴.۶ (۲۰۲ نظر)نتیجه گیری
توکسوپلاسموز یک عفونت انگلی شایع است که در بیشتر افراد سالم بدون علامت یا با علائم خفیف شبیه آنفلوآنزا دیده میشود. راههای ابتلا شامل خوردن گوشت آلوده و نیمپز، مصرف مواد غذایی یا آب آلوده و تماس با خاک یا مدفوع گربه آلوده است. اهمیت بیماری در زنان باردار و افراد دارای ضعف سیستم ایمنی بیشتر است. در بارداری، عفونت جدید مادر میتواند به جنین منتقل شود، در حالی که فرد مادر ممکن است هیچ علامتی نداشته باشد. اگر احتمال ابتلا وجود دارد، بهویژه در دوران بارداری یا در صورت ضعف سیستم ایمنی، برای بررسی علائم و انجام آزمایشهای لازم با پزشک مشورت کنید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
