با دیابت نوع یک بیشتر آشنا شوید

خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:

دیابت نوع یک که دیابت وابسته به انسولین نامیده می‌شود، یک بیماری مزمن است که در آن پانکراس انسولین کافی تولید نمی‌کند. این هورمون برای ورود گلوکز به سلول‌ها و تامین انرژی ضروری است. در دیابت نوع ۱، سیستم ایمنی به اشتباه سلول‌های بتای پانکراس را تخریب می‌کند و سطح انسولین خون کاهش می‌یابد. ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی، از جمله برخی ویروس‌ها، در ایجاد این بیماری نقش دارد. این دیابت معمولا در کودکی یا نوجوانی آغاز می‌شود اما ممکن است در بزرگسالی هم دیده شود. اما چطور دیابت نوع 1 را درمان کنیم و چه علائمی دارد؟ در ادامه این مطلب از دکترتو بیشتر با این بیماری آشنا خواهیم شد.

دیابت نوع یک چیست؟

دیابت نوع ۱ یک بیماری مزمن و از انواع دیابت است که در آن پانکراس نمی‌تواند انسولین تولید کند. انسولین هورمونی است که به بدن کمک می‌کند قند خون (گلوکز) را به سلول‌ها منتقل کند تا انرژی بسازند. در این بیماری، سیستم ایمنی به اشتباه سلول‌های بتای پانکراس را که مسئول تولید انسولین هستند، تخریب می‌کند. در نتیجه، کاهش یا توقف تولید انسولین اتفاق می‌افتد که باعث بالا رفتن قند خون می‌شود. دیابت نوع ۱ معمولا در کودکی یا نوجوانی شروع می‌شود و نیازمند مدیریت مادام‌العمر با انسولین، تغذیه مناسب و مراقبت‌های سبک زندگی است.

فرق دیابت نوع یک و دو چیست؟

تفاوت اصلی دیابت نوع ۱ و نوع ۲ در علت و نحوه تولید انسولین است. در دیابت نوع ۱، سیستم ایمنی به اشتباه سلول‌های بتای پانکراس را که انسولین تولید می‌کنند، تخریب می‌کند؛ بنابراین تولید انسولین کاهش یافته یا متوقف می‌شود. این نوع دیابت معمولا در کودکی یا نوجوانی شروع می‌شود و نیاز به تزریق مادام‌العمر انسولین دارد.

در دیابت نوع دو، پانکراس انسولین تولید می‌کند اما سلول‌های بدن به آن حساسیت کافی ندارند و دچار مقاومت به انسولین می‌شوند؛ معمولا در بزرگسالی بروز می‌کند و درمان شامل تغییر سبک زندگی، دارو و گاهی انسولین است.

علائم دیابت نوع یک

علائم دیابت نوع ۱ معمولا به‌طور ناگهانی ظاهر می‌شوند و ممکن است در مدت کوتاهی تشدید شوند. از شایع‌ترین علائم دیابت می‌توان به تشنگی شدید و مداوم، ادرار مکرر و زیاد و کاهش وزن غیرمنتظره اشاره کرد که با مشاهده آن‌ها باید به پزشک متخصص مراجعه کنید. سایر نشانه‌های دیابت نوع ۱ عبارت است از:

• خستگی و ضعف عمومی
• گرسنگی شدید و غیرمعمول
• تاری دید یا مشکلات بینایی موقت به علت تغییر سطح قند خون
• در برخی موارد تهوع، استفراغ، درد شکم و تنفس سریع

علائم دیابت نوع ۱ رو داری و نمی‌دونی چیکار کنی؟
همین حالا برای بررسی تخصصی نوبت بگیر.

دکتر متخصص غدد

نشانه های دیابت نوع یک در کودکان

زمانی به دیابت تیپ 1، دیابت نوجوانان هم می‌گفتند، چرا که بیشتر در کودکان و نوجوانان مشاهده می‌شود در حالی ‌که دیابت نوع دوم بیماری است که بیشتر در افراد بالغ و  بزرگسال رواج دارد، البته احتمال ابتلا در هر سنی وجود دارد. علائم دیابت نوع ۱ یا دیابت وابسته به انسولین در کودکان به‌ شرح زیر هستند:

• شب ادراری یا تکرر ادرار
• کاهش وزن
• احساس ضعف و خستگی
• گرسنگی یا تشنگی مکرر
• تغییرات خلقی
• تاری دید

نشانه های دیابت نوع ۱ و بارداری

علائم دیابت نوع یک در زنان باردار ممکن است نگران‌کننده باشد اما زنان مبتلا به دیابت نوع یک می‌توانند بارداری ایمن و نوزادی سالم داشته باشند. اما مهم است که عوارض دیابت را در طول بارداری جدی بگیرند تا بدتر نشوند. این علائم فشار خون بالا، از دست دادن بینایی و بیماری کلیوی هستند.

متاسفانه طبق جدیدترین تحقیقات دانشگاه کینکز کالج لندن، دیابت نوع 1 نوزاد را هم تحت تاثیر قرار می‌دهد.

علت دیابت نوع ۱

دیابت نوع ۱ یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی به اشتباه سلول‌های بتای پانکراس را که انسولین تولید می‌کنند، تخریب می‌کند. نتیجه، کاهش یا توقف کامل تولید انسولین و افزایش قند خون است. این بیماری معمولا ناشی از ترکیب عوامل ژنتیکی و محیطی مانند برخی ویروس‌ها است و باعث می‌شود بدن نتواند گلوکز را به سلول‌ها منتقل کند.

عوامل موثر در ایجاد دیابت نوع ۱ عبارت است از:

• حمله سیستم ایمنی به سلول‌های بتای پانکراس
• ترکیب ژنتیک و استعداد خانوادگی
• عفونت‌ها یا برخی ویروس‌ها
• عوامل محیطی ناشناخته

ریسک فاکتورها یا عوامل خطر ابتلا به دیابت نوع ۱ چیست؟

عوامل خطر دیابت نوع ۱ معمولا شامل ویژگی‌های ژنتیکی و محیطی است که احتمال واکنش خودایمنی علیه سلول‌های بتای پانکراس را افزایش می‌دهند. این عوامل به تنهایی علت قطعی نیستند اما می‌توانند شانس ابتلا را بالا ببرند:

• سابقه خانوادگی دیابت نوع ۱
• وجود ژن‌های خاص مرتبط با سیستم ایمنی
• برخی عفونت‌های ویروسی در کودکی

تشخیص دیابت نوع یک – از کجا بفهمیم دیابت نوع یک داریم؟

معمولا روش‌ها و آزمایش‌های مختلفی برای تشخیص دیابت تیپ ۱ وجود دارد که برخی‌ها سریع و در لحظه انجام می‌شوند و برخی آزمایش‌ها هم زمان‌بر هستند و باید چند ساعتی بیمار تحت کنترل باشد، این موضوع در رابطه با سایر انواع دیابت همچون دیابت بارداری هم صدق می‌کند.

دیابت نوع 1 معمولا به‌سرعت پیشروی می‌کند. متخصص دیابت و غدد برای تشخیص دیابت نوع یک از آزمایش قند استفاده می‌کند. تست‌های زیر به تشخیص این دیابت کمک می‌کنند:

• میزان قند خون ناشتا در دو آزمایش جداگانه بیشتر از ۱۲۶ میلی‌گرم باشد
• میزان قند خون تصادفی بیشتر از ۲۰۰ میلی‌گرم باشد و فرد سایر علائم دیابت را هم داشته‌باشد.
• جواب آزمایش هموگلوبین ای‌وان‌سی (Hemoglobin A1c) در دو آزمایش مجزا بیشتر از ۶.۵ باشد.

گاهی ممکن است چکاپ برای افراد دیابتی تا بروز عوارض یا تشدید علائم علی‌رغم درمان به تاخیر بیفتد.

میزان قند خون در دیابت نوع یک باید چقدر باشد؟

در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱، سطح ایده‌آل قند خون معمولا ناشتا بین ۴ تا ۷ میلی‌مول بر لیتر (۷۲ تا ۱۲۶ میلی‌گرم بر دسی‌لیتر) و پس از وعده‌های غذایی کمتر از ۱۸۰ میلی‌گرم بر دسی‌لیتر (حدود ۱۰ میلی‌مول بر لیتر) است. این اعداد ممکن است باتوجه به سن، وضعیت سلامت و توصیه پزشک تغییر کنند.

سن ابتلا به دیابت نوع ۱ چقدر است؟

دیابت نوع ۱ معمولا در کودکی یا نوجوانی شروع می‌شود، معمولا بین سن ۴ تا ۱۴ سال شایع‌تر است اما می‌تواند در هر سنی از جمله بزرگسالی هم ظاهر شود. شروع بیماری معمولا سریع است و علائم نسبتا سریع بروز می‌کنند، بنابراین تشخیص به موقع و مدیریت انسولین اهمیت زیادی دارد.

دیابت در کودکان

دیابت نوع یک و ازدواج

دیابت نوع ۱ معمولا تاثیر مستقیم بر توانایی ازدواج ندارد اما مدیریت بیماری اهمیت زیادی دارد. برنامه‌ریزی برای زندگی مشترک شامل اطلاع شریک زندگی، هماهنگی رژیم غذایی و برنامه انسولین، و پیش‌بینی شرایط اضطراری می‌شود. با مراقبت مناسب و کنترل قند خون، افراد مبتلا می‌توانند زندگی زناشویی سالم و موفق داشته باشند.

درمان دیابت نوع یک

در حال حاضر دیابت نوع ۱ درمان قطعی ندارد. مدیریت بیماری شامل تزریق انسولین یا استفاده از پمپ انسولین، رعایت رژیم غذایی مناسب و حفظ سبک زندگی سالم است. هدف اصلی کنترل قند خون، پیشگیری از عوارض کوتاه‌مدت و بلندمدت و حفظ کیفیت زندگی است. کنترل منظم قند خون و مشاوره با پزشک متخصص برای تعیین دوز و برنامه درمانی ضروری است.

روش‌های زیر برای کنترل بیماری دیابت نوع ۱ کمک‌کننده هستند:

• تزریق انواع انسولین برای دیابت به ‌صورت منظم و روزانه
• چک قند خون به صورت روزانه
• شمارش کربوهیدرات
• پیوند پانکراس
• داروی متفورمین همراه با انسولین
• کنترل وزن
• ورزش منظم
• تغییر سبک زندگی و مصرف میوه و داشتن برنامه غذایی سالم
• کنترل مصرف کربوهیدرات، چربی و پروتئین

۱. درمان دیابت نوع 1 بدون تزریق انسولین ممکن است؟

درمان دیابت نوع یک بدون تزریق انسولین ممکن است خطرناک به نظر برسد. با این حال روش‌های درمان خانگی دیابت، هیدراته نگه داشتن بدن و مصرف مناسب کربوهیدرات به عنوان مکمل، روش مناسبی است. بهتر است بدون مشورت با پزشک این کار را نکنید زیرا با گذشت زمان بیمارتر و ضعیف‌تر خواهید شد.

۲. جدیدترین درمان دیابت نوع 1

پس از سال‌ها تحقیق روی روش‌های درمان دیابت تیپ ۱، روش درمان جدیدی کشف شده است که نتیجه آزمایش آن روی حیوانات مثبت بوده است. اگر درمان جدید دیابت نوع یک روی انسان هم به نتیجه مثبتی ختم شود، شاهد پیشرفت بزرگی برای درمان دیابت تیپ 1 خواهیم بود.

در این روش درمان جدید که از بتادرمانی و سلول‌های بنیادی کمک گرفته شده است دیگر خبری از تزریق مداوم انسولین نخواهد بود. سلول‌های بنیادی بدن خود بیمار به‌ کار می‌افتند و هورمون‌هایی را به ‌صورت طبیعی تولید می‌کنند که به درمان دیابت تیپ 1 ختم می‌شود. درواقع، سلول‌های بنیادی، انسولین تولید می‌کنند و میزان تزریق انسولین به ‌صورت دستی کم می‌شود.

دیابت نوع ۱ هنوز درمان قطعی ندارد، با مصرف انسولین و دیگر داروها، پیوند پانکراس، رعایت رژیم غذایی، ورزش و کنترل وزن و برخی روش‌های طب سنتی می‌تواند قند خون را کنترل کرد.

۳. درمان دیابت نوع 1 با سلولهای بنیادی

روش درمان دیابت نوع یک در جهان بسیار بحث برانگیز است. استفاده از سلول‌های بنیادی مزانشیمی (MSCs) یکی از آن‌ها است. سلول‌های بنیادی مزانشیمی در بافت‌های مختلف مانند بافت بند ناف، مغز استخوان و چربی هستند. این سلول‌ها می‌توانند التهاب را کاهش دهند و سیستم ایمنی را قوی کنند.

۴. درمان دیابت نوع ۱ با گانودرما

شفا یافتگان دیابت نوع یک این روش را هم نسبتا مناسب می‌دانند. عصاره قارچ گانودرما G. lucidum به عنوان یک درمان کمکی جایگزین برای دیابت شناخته شده است. در میان بسیاری از ترکیبات فعال بیولوژیکی، G. lucidum، اثرات کاهش قند خونی دارند.

دکتر متخصص برای درمان دیابت نوع یک اینجاست، فقط یک کلیک تا نوبت.

دکتر دیابت نوع ۱

۵. درمان دیابت نوع یک در طب سنتی

طب سنتی راهکارهای زیادی برای درمان دیابت نوع یک ارائه می‌دهد. درست است که منشا داروها در طب سنتی گیاهی هستند و عوارض داروهای شیمیایی را ندارند اما از آنجایی که واکنش بدن افراد باهم تفاوت دارد حتما پیش از انتخاب هر روش دارویی سنتی با دکتر دیابت خود مشورت کنید.

درمان دیابت تیپ 1 در طب سنتی صرفا محدود به گیاهان دارویی نمی‌شود، بلکه مصرف خوراکی‌هایی مانند میوه، سبزیجات، آجیل و مغزها هم در طب سنتی برای کنترل دیابت تیپ 1 توصیه شده است. طب سنتی مصرف میوه‌های زیر را هم برای کنترل و درمان دیابت وابسته به انسولین تجویز می‌کند:

• سیب
• گواوا
• آلو سیاه
• گیلاس
• توت فرنگی
• آووکادو
• گریپ فروت
• کیوی
• پرتقال
• گلابی

البته مصرف مواد غذایی توصیه شده، بدون مشورت با پزشک متخصص توصیه نمی‌شود. این موارد درمان قطعی نیستند و می‌توانند نقش مکمل داشته‌باشند.

عوارض دیابت نوع یک در کودکان و بزرگسالان

دیابت نوع ۱ اگر کنترل نشود، می‌تواند عوارض جدی و بلندمدت ایجاد کند. عوارض دیابت ناشی از بالا رفتن طولانی‌مدت قند خون و آسیب به اندام‌های مختلف بدن هستند و می‌توانند زندگی روزمره و سلامت فرد را تحت تاثیر قرار دهند.

عوارض دیابت نوع یک در کودکان و بزرگسالان عبارت است از؛

• آسیب به عروق خونی و قلب
• مشکلات کلیوی و کاهش عملکرد کلیه
• آسیب به چشم و کاهش بینایی
• مشکلات عصبی و بی‌حسی دست و پا
• افزایش خطر عفونت‌ها
• مشکلات رشد در کودکان

دیابت نوع یک خطرناک است؟

دیابت نوع ۱ اگر به درستی کنترل نشود می‌تواند خطرناک باشد. بالا رفتن قند خون و کمبود انسولین می‌تواند منجر به مشکلات جدی مانند کتواسیدوز دیابتی شود که وضعیت اورژانسی است. با درمان مناسب، رعایت رژیم غذایی و پایش منظم قند خون، می‌توان خطرات جدی را به حداقل رساند و زندگی سالم و طبیعی داشت.

پیشگیری از دیابت نوع یک

در حال حاضر پیشگیری قطعی از دیابت نوع ۱ ممکن نیست زیرا این بیماری خودایمنی است و عوامل ژنتیکی و محیطی در آن نقش دارند. با این حال، تشخیص زودهنگام و بررسی افراد در معرض خطر می‌تواند به کاهش شدت علائم و جلوگیری از بروز عوارض کمک کند. پژوهش‌ها در زمینه واکسن‌ها و درمان‌های پیشگیرانه ادامه دارد.

پزشکان پیشنهادی

4.7 (5953 نظر)

دکتر بهروز مقدادی

تخصص کودکان و اطفال

نوبت بگیرید

4.8 (5726 نظر)

دکتر بهنام مقدادی

تخصص کودکان و اطفال

نوبت بگیرید

4.8 (5095 نظر)

دکتر مهدی قاضی

تخصص اورولوژی

نوبت بگیرید

4.9 (3840 نظر)

دکتر حمیدرضا معظم

تخصص کودکان و اطفال

نوبت بگیرید

4.9 (3706 نظر)

دکتر محمود هادی زاده

فلوشیپ اینترونشنال کاردیولوژی

نوبت بگیرید

4.9 (3250 نظر)

دکتر حمیدرضا شرکت العباسیه

فوق تخصص عفونی کودکان

نوبت بگیرید

نتیجه گیری

دیابت نوع یک یک بیماری مزمن و خودایمنی است که نیازمند مدیریت مادام‌العمر با انسولین، رژیم غذایی و سبک زندگی سالم است. با کنترل منظم قند خون و پیروی از توصیه‌های پزشک، می‌توان از بروز عوارض جدی پیشگیری کرد. انجام ورزش منظم، پیگیری وضعیت سلامتی و رعایت سبک زندگی مناسب نقش مهمی در کنترل بیماری دارد. همچنین آموزش صحیح بیمار و خانواده برای مدیریت روزانه قند خون بسیار ضروری است. در صورت مشاهده علائمی مانند تشنگی زیاد، ادرار مکرر، کاهش وزن یا خستگی شدید، لازم است سریع به پزشک متخصص غدد یا داخلی مراجعه کنید.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!