فهرست مطالب
آگاهی از خطرناک ترین قرص اعصاب موجود در بازار و در دسترس، سلامت شما را تضمین کرده و جلوی عوارض گاها خطرناک ناشی از مصرف چنین داروهایی را میگیرد. اگرچه پزشکان تاکید میکنند که مصرف خودسرانه هر نوع دارویی بسیار خطرناک و ریسکی خواهد بود، اما بعضی از افراد همچنان بدون آگاهی کافی اقدام به مصرف داروهایی بدون مشاوره پزشکی میکنند. به دلیل اهمیت این موارد در این مقاله از دکترتو سعی در بررسی دقیقتر این داروها به همراه نحوه مصرف آنها خواهیم کرد. با ما همراه باشید.
کدام قرص های اعصاب خطرناک هستند؟
برخی داروها در صورت مصرف نادرست باعث آسیبهای عصبی یا سیستمیک میشوند. داروهایی مانند ایزونیازید، مترونیدازول، کلشیسین، مصرف بیشازحد ویتامین B6 و مواجهه با فلزات سنگین مانند آرسنیک با بروز نوروپاتی محیطی ارتباط دارند، بهویژه اگر طولانیمدت مصرف شوند. در حوزه داروهای اعصاب و روان، خطر اصلی معمولاً به سرکوب سیستم عصبی مرکزی، وابستگی، مسمومیت دارویی و تداخلات خطرناک مربوط میشود که در برخی گروههای دارویی شایعتر است.
- بنزودیازپینها
- داروهای خواب آور مشابه بنزودیازپین
- ضدافسردگیهای سه حلقهای
- لیتیوم و خطر مسمومیت
- برخی داروهای ضدروان پریشی پرخطر (مثل کلوزاپین)

1. بنزودیازپین ها
بنزودیازپینها داروهای آرامبخش قوی هستند که با کاهش فعالیت سیستم عصبی مرکزی باعث کاهش اضطراب، خوابآوری و شلشدن عضلات میشوند. این داروها معمولاً برای درمان کوتاهمدت اضطراب، بیخوابی یا تشنج تجویز خواهند شد. خطر اصلی بنزودیازپینها وابستگی، تحمل دارویی و علائم ترک است. مصرف طولانیمدت این دارو باعث اختلال حافظه، خوابآلودگی شدید، افزایش خطر سقوط (بهویژه در سالمندان) و در دوزهای بالا تنگی و سختی تنفس میشود.
2. داروهای خواب آور مشابه بنزودیازپین
داروهای موسوم به Z-drugs مانند زولپیدم، زوپیکلون و اززوپیکلون از نظر ساختار شیمیایی با بنزودیازپینها متفاوتاند، اما اثرات مشابهی بر گیرندههای GABA دارند. این داروها برای درمان بیخوابی تجویز میشوند و در مقایسه با بنزودیازپینها، در برخی بیماران با خطر کمتر وابستگی، رفتارهای غیرعادی در خواب، اختلال شناختی و افزایش خطر تصادف میشوند؛ بهویژه اگر همراه با الکل یا سایر آرامبخشها مصرف شوند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت ncbi.nlm.nih
Z-drugs are associated with dependence, cognitive impairment, and complex sleep behaviors.
ترجمه فارسی:
داروهای Z با وابستگی، اختلال شناختی و رفتارهای پیچیده در خواب مرتبط هستند.
3. ضدافسردگی های سه حلقه ای
داروهای ضد افسردگی سهحلقهای مانند آمی تریپتیلین و ایمی پرامین از داروهای قدیمی اما مؤثر هستند که بر انتقالدهندههای عصبی مغز اثر میگذارند. این داروها علاوه بر افسردگی، گاهی برای دردهای مزمن و میگرن نیز استفاده میشوند.
خطر این گروه دارویی بیشتر به عوارض قلبی، افت فشار، آریتمی و مسمومیت در مصرف بیشازحد مربوط است. به همین دلیل، در بیماران مسن یا دارای بیماری قلبی با احتیاط زیادی تجویز میشوند.
4. لیتیوم و خطر مسمومیت
لیتیوم یکی از داروهای اصلی درمان اختلال دوقطبی بوده که فاصله بین دوز درمانی و سمی آن کم است. افزایش سطح لیتیوم میتواند باعث لرزش، تهوع، گیجی و اختلال تعادل شود. در موارد شدید، مسمومیت با لیتیوم میتواند منجر به تشنج، کما، آسیب مغزی و مرگ شود. کمآبی بدن، اختلال کلیوی و مصرف همزمان برخی داروها خطر مسمومیت ناشی از مصرف این دارو را افزایش میدهند.
5. برخی داروهای ضدروان پریشی پرخطر (مثل کلوزاپین)
داروهای پرخطر ضدروان پریشی زیادی وجود دارند که باید نسبت به آنها آگاهی کافی داشت. داروهای ضدروانپریشی برای درمان سایکوز استفاده میشوند و به دو گروه تیپیک و آتیپیک تقسیم میشوند.
داروهای ضد روانپریشی میتوانند به کاهش یا تسکین علائم مرتبط با روانپریشی کمک کنند. آنها همچنین ممکن است به اضطراب و آشفتگی و مشکلات خلقی، تفکر و معاشرت کمک کنند. برخی از داروهای ضد روانپریشی اگر شما تحت رواندرمانی و حمایت اجتماعی نیز قرار بگیرید، بهتر عمل میکنند.
| گروه دارویی اعصاب | نمونهها (مثال) | مهمترین خطر یا عارضه |
|---|---|---|
| بنزودیازپینها | دیازپام، لورازپام، آلپرازولام | وابستگی و تحمل دارویی، علائم ترک، اختلال حافظه، خوابآلودگی شدید، افزایش خطر سقوط و در دوز بالا سرکوب تنفسی |
| داروهای خوابآور مشابه بنزودیازپین (Z-drugs) | زولپیدم، زوپیکلون، اززوپیکلون | وابستگی، رفتارهای غیرعادی در خواب، اختلال شناختی، افزایش خطر تصادف (بهویژه همراه الکل) |
| ضدافسردگیهای سهحلقهای | آمیتریپتیلین، ایمیپرامین | عوارض قلبی، آریتمی، افت فشار خون و مسمومیت خطرناک در مصرف بیشازحد |
| داروهای تثبیتکننده خلق (لیتیوم) | لیتیوم کربنات | مسمومیت بهعلت فاصله کم دوز درمانی و سمی؛ لرزش، گیجی، تشنج، کما و آسیب مغزی |
| برخی داروهای ضدروانپریشی پرخطر | کلوزاپین | عوارض شدید سیستمیک و خونی، نیاز به پایش منظم و خطر تداخل دارویی |
| داروهای غیراختصاصی با اثر عصبی در مصرف نادرست | ایزونیازید، مترونیدازول، کلشیسین، ویتامین B6 (دوز بالا) | نوروپاتی محیطی بهویژه در مصرف طولانیمدت |
| الکل و مواد تضعیفکننده CNS (همراه داروهای اعصاب) | — | تشدید سرکوب سیستم عصبی مرکزی، کاهش سطح هوشیاری و خطر ایست تنفسی |
خطر تداخلات غذایی و دارویی با قرص های اعصاب
برخی مواد غذایی اثربخشی داروهای اعصاب را تغییر میدهند. مثلا گریپفروت با مهار آنزیمهای کبدی سطح خونی برخی داروهای ضدافسردگی و ضداضطراب را افزایش داده و خطر عوارض را بالا میبرد. الکل هم یکی از خطرناکترین تداخلات را دارد؛ زیرا همراه با قرصهای اعصاب، سرکوب شدید سیستم عصبی مرکزی، کاهش سطح هوشیاری و حتی ایست تنفسی ایجاد میکند.

چه افرادی بیشتر در معرض خطر قرص اعصاب هستند؟
افرادی که بهطور همزمان چند داروی اعصاب مصرف میکنند یا سابقه مصرف الکل و مواد مخدر دارند، در معرض خطر بالا قرار دارند. این ترکیبات اثرات داروها را غیرقابل پیشبینی میکنند. ورزشکاران یا افرادی که دچار آسیبهای عصبی یا عضلانی هستند نیز نسبت به برخی داروها حساستر هستند؛ بهویژه اگر دارو باعث کاهش هوشیاری یا هماهنگی حرکتی شود.
علاوهبراین موارد کودکان، سالمندان و افرادی با بیماریهای زمینهای بیش از دیگران در معرض عوارض داروهای اعصاب قرار دارند. سیستم عصبی این افراد حساستر است و احتمال مسمومیت یا عوارض شدید در آنها بالاتر است. همچنین افراد مبتلا به بیماریهای کبدی، کلیوی یا قلبی، به دلیل اختلال در دفع دارو، ممکن است سریعتر دچار تجمع دارویی و عوارض خطرناک شوند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت healthdirect
Medicines used to treat nerve pain usually act on natural chemicals (neurotransmitters) in the body’s nervous system. Most work by ‘calming down’ nerve activity to reduce your nerves’ hypersensitivity (strong reaction) to a pain cause.
ترجمه فارسی:
داروهایی که برای درمان درد عصبی استفاده میشوند معمولاً بر مواد شیمیایی طبیعی (انتقالدهندههای عصبی) در سیستم عصبی بدن عمل میکنند. اکثر آنها با آرام کردن فعالیت عصبی برای کاهش حساسیت بیش از حد اعصاب (واکنش شدید) به علت درد عمل میکنند.
نتیجه گیری
خطرناک ترین قرص اعصاب لزوماً یک داروی خاص نیست؛ بلکه دارویی است که بدون تشخیص درست، بدون نظارت پزشکی یا بهصورت نادرست مصرف میشود. بسیاری از این داروها در صورت استفاده صحیح، اثربخش و نجات دهنده هستند. آگاهی از عوارض احتمالی مصرف دارو، تداخلات احتمالی مصرف آن و اطلاع از گروههای پرخطر، نقش مهمی در پیشگیری از آسیبهای جدی و گاه جبرانناپذیر دارد.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
