تغییر رنگ ادرار چه اطلاعاتی در مورد سلامت بدن می دهد؟

خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:

شاید هنگام رفتن به دستشویی کمتر به رنگ ادرار خود توجه کنید، اما همین تغییر ساده می‌تواند سرنخ‌های مهمی درباره وضعیت آب بدن، تغذیه، مصرف داروها و حتی برخی مشکلات سلامتی در اختیارتان قرار دهد. چرا گاهی ادرار کاملا بی‌رنگ است و گاهی زرد تیره، نارنجی، قرمز یا حتی سبز دیده می‌شود؟ آیا هر تغییر رنگی خطرناک است یا بعضی رنگ‌ها فقط نتیجه غذایی هستند که چند ساعت قبل خورده‌اید؟ رنگ طبیعی ادرار معمولا از بی‌رنگ تا زرد کم‌رنگ متغیر است و با میزان غلظت آن ارتباط دارد؛ اما زمانی که تغییر رنگ ادرار با بوی غیرعادی، کدورت، درد، تب، کاهش حجم ادرار، مشاهده خون یا زردی پوست همراه شود، نباید آن را نادیده گرفت. البته رنگ ادرار به‌تنهایی برای تشخیص هیچ بیماری‌ای کافی نیست و باید در کنار سایر علائم بررسی شود. در ادامه این مطلب از دکترتو، با معنی رنگ‌های مختلف ادرار، علت‌های احتمالی تغییر آن‌ها و نشانه‌هایی آشنا می‌شوید که مشخص می‌کنند چه زمانی کافی است آب بیشتری بنوشید و چه زمانی باید برای بررسی دقیق‌تر به پزشک متخصص شهر خود مثل دکتر اورولوژی تهران یا دکتر داخلی تهران مراجعه کنید.

تغییر رنگ ادرار چیست؟

تغییر رنگ، بو یا شفافیت ادرار ممکن است در اثر عوامل بی‌خطر یا بیماری رخ دهد. به هر تفاوت محسوس در رنگ همیشگی ادرار، تغییر رنگ ادرار می‌گویند. این تغییر می‌تواند شامل تیره‌تر یا روشن‌ترشدن ادرار، کدرشدن آن یا مشاهده رنگ‌هایی مانند قرمز، نارنجی، قهوه‌ای، سبز و سفید باشد. کلیه‌ها خون را تصفیه می‌کنند و آب، مواد زائد و ترکیبات اضافی بدن را وارد ادرار می‌کنند.

میزان آب موجود در ادرار و نوع موادی که از بدن دفع می‌شوند، رنگ آن را تغییر می‌دهند. رنگ زرد طبیعی ادرار نیز از رنگ‌دانه‌ای حاصل می‌شود که در روند تجزیه گلبول‌های قرمز و پردازش بیلی‌روبین به وجود می‌آید. تغییر رنگ ممکن است کوتاه‌مدت باشد و پس از چند بار ادرارکردن از بین برود. توجه داشته باشید که رنگ ادرار فقط یک سرنخ است و نمی‌توان بر اساس آن به‌تنهایی درباره سلامت کلیه، کبد یا دستگاه ادراری قضاوت کرد.

رنگ طبیعی ادرار چگونه است؟

در حالت نرمال رنگ ادرار طبیعی معمولا شفاف و زرد کم‌رنگ است. رنگی شبیه کاه روشن یا لیموناد کم‌رنگ اغلب نشان می‌دهد که بدن مایعات کافی دریافت کرده است. زردشدن ادرار به‌دلیل وجود رنگ‌دانه‌های طبیعی حاصل از متابولیسم بدن است؛ رنگ‌دانه‌هایی به نام اوروکروم یا اوروبیلین باعث زرد بودن رنگ ادرار می‌شوند. کلیه‌ها این ماده را از جریان خون فیلتر کرده و از طریق ادرار از بدن خارج می‌کنند. به همین خاطر ادرار طبیعی، به رنگ زرد است و از زرد کم‌رنگ تا زرد شفاف متغیر است.

رنگ طبیعی ادرار می‌تواند در طول روز کمی تغییر کند. اولین ادرار صبح اغلب زردتر است، زیرا فرد چند ساعت مایعات مصرف نکرده و ادرار غلیظ‌تر شده است. پس از نوشیدن آب، رنگ آن معمولا روشن‌تر می‌شود. ویژگی‌های معمول رنگ ادرار سالم عبارت‌اند از:

• زرد بسیار کم‌رنگ تا زرد روشن
• شفاف یا تقریبا شفاف
• بدون خون یا لخته قابل‌مشاهده
• بدون رسوب زیاد
• بدون کف ماندگار
• بدون بوی بسیار تند و ادامه‌دار
• حجم متناسب با مصرف مایعات

تغییر رنگ ادرار نشانه چیست؟

ادرار می‌تواند به علل مختلفی دچار تغییر رنگ شود. برخی از این علل ساده و بی‌خطر هستند؛ این در حالی است که برخی دیگر می‌توانند مشکلات بیشتری را برای بدن ایجاد کنند. دلیل تغییر رنگ ادرار را نمی‌توان فقط با مشاهده رنگ مشخص کرد. برای مثال، ادرار قرمز می‌تواند در اثر لبو ایجاد شود، اما احتمال وجود خون نیز مطرح است. ادرار قهوه‌ای ممکن است نتیجه یک دارو باشد یا به‌دلیل وجود بیلی‌روبین، خون یا رنگ‌دانه عضلانی ایجاد شود. علل کلی تغییر رنگ ادرار عبارت‌اند از:

• کم‌آبی یا مصرف زیاد مایعات
• مصرف لبو، توت‌ها و رنگ‌های خوراکی
• مصرف مکمل‌های ویتامینی
• مصرف بعضی داروها
• عفونت ادراری
• سنگ کلیه یا مثانه
• خونریزی دستگاه ادراری
• بیماری کلیه
• اختلالات کبد و مجاری صفراوی
• آسیب شدید عضلات
• آلودگی نمونه با خون قاعدگی یا ترشحات
• بیماری‌های نادر متابولیک

۱. علت تغییر رنگ ادرار در مردان

سوزاک ممکن است موجب ترشح چرکی مجرا شود که هنگام ادرارکردن با نمونه مخلوط شود. بزرگی پروستات عمدتاً با جریان ضعیف، تکرر، فوریت و تخلیه ناقص همراه است؛ تغییر رنگ در صورت خونریزی، عفونت یا عارضه همراه رخ می‌دهد. در این مردان، ادرار معمولا چرکی یا تیره‌تر از حد معمول خواهد شد. همچنین علت تغییر رنگ ادرار در مردان می‌تواند با کم‌آبی، دارو، عفونت، سنگ کلیه یا خونریزی دستگاه ادراری ارتباط داشته باشد. عفونت ادراری در مردان نسبت به زنان کمتر شایع است، اما باید علت زمینه‌ای آن بررسی شود. بزرگی پروستات، باقی‌ماندن ادرار در مثانه، سنگ مثانه و استفاده از سوند می‌توانند احتمال عفونت و کدرشدن ادرار را افزایش دهند.

متن انگلیسی:
Men older than 50 sometimes have blood in the urine due to an enlarged prostate gland.
ترجمه متن:
مردان بالای 50 سال گاهی به خاطر بزرگ شدن غده پروستات، وجود خون در ادرار را تجربه می‌کنند.

mayoclinic

۲. علت تغییر رنگ ادرار در زنان

در زنان، خون قاعدگی یا خونریزی واژینال ممکن است با ادرار مخلوط شود و ظاهر نمونه را قرمز نشان دهد. در صورت اثبات خون در آزمایش ادرار، علل دستگاه ادراری مانند عفونت، سنگ، التهاب یا ضایعات کلیه و مثانه باید بررسی شوند. عفونت ادراری در زنان شایع‌تر است. این عفونت ممکن است با ادرار کدر، بوی نامطبوع، سوزش ادرار، تکرر ادرار و درد پایین شکم همراه باشد. در صورت تب و درد پهلو، احتمال درگیری کلیه مطرح می‌شود. اگر ادرار قرمز خارج از دوره قاعدگی دیده شود، نباید آن را به مشکلات زنان نسبت داد و بررسی ادرار ضروری است.

تغییر رنگ ادرار در بارداری

زنانی که حالت تهوع بارداری و استفراغ صبحگاهی دارند، معمولا دچار کم‌آبی بدن می‌شوند. این افراد ممکن است متوجه شوند بدن آن‌ها ادرار کمتری تولید می‌کند و رنگ ادرار نیز تیره‌تر از حالت عادی است. در این شرایط جایگزین کردن مایعات و الکترولیت‌های از دست رفته از طریق نوشیدن مایعات، می‌تواند به بازگشت ادرار به حجم و رنگ عادی خود کمک کند.

مکمل حاوی ریبوفلاوین ممکن است ادرار را زرد درخشان کند. ادرار نارنجی باید از نظر کم‌آبی، داروهایی مانند فنازوپیریدین یا ریفامپین و در صورت وجود زردی، اختلال کبدی‌ـ‌صفراوی بررسی شود. بارداری به‌تنهایی نباید باعث ادرار قرمز، قهوه‌ای یا خونی شود. عفونت ادراری بارداری ممکن است بدون علائم واضح نیز وجود داشته باشد؛ به همین دلیل آزمایش ادرار بخشی از مراقبت‌های بارداری است. ادرار کدر، بدبو، خونی یا همراه با سوزش و درد باید بررسی شود.

۳. تغییر رنگ ادرار در کودکان

کودکان نیز به اندازه بزرگسالان در معرض تغییر رنگ ادرار قرار دارند. گاهی علت تغییر رنگ ادرار در کودکان، نگه داشتن ادرار برای مدت طولانی است. در این شرایط با اصلاح عادات دستشویی رفتن کودک، این مشکل تا حد زیادی برطرف خواهد شد. ادرار زرد تیره و کاهش دفعات ادرار می‌تواند نشانه کم‌آبی باشد. در شیرخواران، کاهش تعداد پوشک خیس، خشکی دهان، بی‌حالی و فرورفتگی چشم‌ها از علائم مهم کم‌آبی هستند

۴. تغییر رنگ ادرار بعد از ورزش

پس از ورزش، ادرار زرد تیره اغلب به غلیظ‌شدن ناشی از تعریق مربوط است. ادرار چای‌رنگ یا قهوه‌ای همراه با درد، ضعف یا تورم شدید عضلات می‌تواند نشانه رابدومیولیز باشد و به ارزیابی فوری نیاز دارد. اگر شما هم بعد از یک تمرین سخت مشاهده کردید که ادرارتان تیره شده است، باید با پزشک مشورت کنید تا بررسی کند که آیا کلیه‌های شما خوب کار می‌کنند یا خیر. علائم هشدار پس از ورزش عبارت‌اند از:

• درد عضلانی بسیار شدید و نامتناسب با تمرین
• ضعف واضح عضلات
• تورم عضلات
• ادرار چای‌رنگ یا قهوه‌ای
• کاهش مقدار ادرار
• تهوع، بی‌حالی یا گیجی

۵. بیماری‌ و اثر آن بر تغییر رنگ ادرار

بیماری‌های مختلف می‌توانند از طریق ورود خون، پروتئین، بیلی‌روبین، سلول‌های التهابی یا رنگ‌دانه عضلانی، رنگ ادرار را تغییر دهند. یک رنگ مشخص همیشه به معنای یک بیماری مشخص نیست. برخی از بیماری‌هایی که علت تغییر رنگ ادرار هستند شامل مواردی هستند که در جدول می‌بینید.

بیماری یا وضعیت	رنگ یا ظاهر احتمالی ادرار	علت تغییر رنگ
عفونت ادراری	کدر، بدبو و گاهی صورتی یا قرمز	وجود سلول‌های التهابی، باکتری، چرک یا خون در ادرار
سنگ کلیه و مجاری ادراری	صورتی، قرمز یا قهوه‌ای	خراش و خونریزی در مسیر دستگاه ادراری
بیماری کبد و مجاری صفراوی	نارنجی، قهوه‌ای تیره یا شبیه چای	افزایش بیلی‌روبین و دفع آن از طریق ادرار
آسیب شدید عضلات	قهوه‌ای تیره، چای‌رنگ یا شبیه نوشابه	ورود میوگلوبین، نوعی رنگ‌دانه عضلانی، به ادرار
کم‌آبی بدن	زرد تیره یا کهربایی	افزایش غلظت ادرار
دیابت کنترل‌نشده	بسیار روشن یا کم‌رنگ، همراه با افزایش حجم ادرار	افزایش دفع آب و تکرر ادرار در اثر بالا بودن قند خون
آسیب کلیه ناشی از دیابت	کف‌آلود یا حباب‌دار	دفع غیرطبیعی پروتئین در ادرار
کم‌خونی همولیتیک	قرمز مایل به قهوه‌ای یا تیره	تخریب گلبول‌های قرمز و دفع هموگلوبین یا رنگ‌دانه‌های مرتبط

تغییر رنگ ادرار در کرونا

زمانی که بیماری کرونا شدید باشد، این احتمال وجود دارد که کلیه‌ها دچار آسیب جدی شوند. در این موقعیت، ممکن است حجم ادرار کاهش پیدا کند و بیماران علائمی نظیر ادرار صورتی، قرمز یا کف‌آلود را تجربه کنند. البته تغییر رنگ ادرار علامت اختصاصی کرونا نیست. تب، کاهش اشتها، اسهال، استفراغ و مصرف کم مایعات در زمان بیماری می‌توانند باعث ادرار زرد تیره شوند.

فکر می‌کنی مشکل پروستات باعث تغییر رنگ ادرارت شده؟

برای ارزیابی نوبت بگیر.

بهترین دکتر اورولوژی ایران

۶. تاثیر مواد غذایی بر تغییر رنگ ادرار

برخی از غذاها نیز می‌توانند رنگ ادرار را تغییر دهند. معمولا‌ این تغییر رنگ موقتی است و پس از 12 تا 24 ساعت به حالت عادی برمی‌گردد. رنگ‌دانه‌های طبیعی یا مصنوعی بعضی غذاها پس از جذب و پردازش بدن، از طریق کلیه دفع می‌شوند. اگر تغییر رنگ بیش از یک تا دو روز ادامه داشت یا همراه با درد و سوزش بود، نباید آن را فقط به غذا نسبت داد. در اینجا به برخی از غذاهایی که می‌توانند رنگ ادرار را تغییر دهند اشاره کرده‌ایم:

• هویج می‌تواند ادرار را نارنجی‌رنگ کند
• ریواس و باقالی ممکن است در برخی افراد رنگ ادرار را قرمزـقهوه‌ای یا تیره کنند
• غذاهای غنی از ویتامین B می‌توانند ادرار را به رنگ زرد یا سبز روشن درآورند
• هر غذایی که دارای رنگ مصنوعی باشد نیز می‌تواند رنگ ادرار را تغییر دهد

تغییر رنگ ادرار بعد از خوردن لبو

خوردن لبو یا بسیاری از مواد غذایی قرمز رنگ، می‌تواند باعث قرمز شدن ادرار شود. این وضعیت می‌تواند 14 درصد از افراد را تحت تاثیر قرار دهد و معمولا نگران کننده نیست. تغییر رنگ به دلیل وجود ترکیبی در لبو به نام بتانین است که رنگدانه قرمز را به لبو می‌دهد. برخی از افراد در تجزیه این رنگدانه مشکل دارند. در این افراد، پس از مصرف لبو، بتانین در بدن حرکت کرده و در نهایت به کلیه‌ها راه پیدا می‌کند. از آنجا، بتانین از طریق ادرار از بدن خارج می‌شود و در نتیجه ادرار را صورتی یا قرمز می‌کند.

۷. داروهایی که باعث تغییر رنگ ادرار می شوند کدامند؟

بعضی داروها تغییر رنگ بی‌خطر و قابل‌انتظار ایجاد می‌کنند، اما ادرار تیره همراه با زردی، مدفوع روشن، ضعف، تب یا کاهش ادرار باید بررسی شود. دارو نباید بدون مشورت قطع شود. هرگز نباید داروی خود را فقط به دلیل تغییر رنگ ادرار قطع کنید. ابتدا بروشور دارو و نام ماده موثره را بررسی کنید و در صورت وجود علائم همراه با پزشک یا داروساز گفت‌وگو کنید. رایج‌ترین داروهایی که سبب تغییر رنگ ادرار می‌شوند را در جدول زیر می‌بینید.

نام دارو یا مکمل	رنگ احتمالی ادرار	توضیح
فنازوپیریدین	نارنجی، قرمز مایل به نارنجی یا قهوه‌ای	دارویی برای کاهش موقت سوزش و درد مجاری ادراری است و تغییر رنگ ادرار با مصرف آن شایع است.
نیتروفورانتوئین	زرد تیره، زنگاری یا قهوه‌ای	آنتی‌بیوتیکی است که برای درمان عفونت ادراری استفاده می‌شود و ممکن است ادرار را تیره کند.
مترونیدازول	قهوه‌ای یا قرمز مایل به قهوه‌ای	در برخی افراد باعث تیره‌شدن ادرار می‌شود.
ریفامپین	نارنجی تا قرمز مایل به نارنجی	ممکن است ادرار و سایر ترشحات بدن مانند اشک و عرق را نیز نارنجی یا قرمز کند.
ریبوفلاوین یا ویتامین B2	زرد درخشان یا فسفری	دفع مقدار اضافی این ویتامین از طریق ادرار باعث زردشدن شدید آن می‌شود.
تریامترن	آبی مایل به سبز	این داروی ادرارآور ممکن است در مواردی رنگ ادرار را آبی یا سبز کند.
آمی‌تریپتیلین	سبز یا آبی مایل به سبز	این داروی ضدافسردگی در برخی افراد باعث تغییر رنگ غیرمعمول ادرار می‌شود.
لوودوپا	قرمز، قهوه‌ای یا سیاه	ممکن است ادرار را تیره کند؛ این تغییر رنگ گاهی پس از قرارگرفتن ادرار در معرض هوا واضح‌تر می‌شود.

تغییر رنگ ادرار با قرص هیرویت

بسیاری از افراد، پس از مصرف قرص هیرویت، تغییر رنگ ادرار را تجربه می‌کنند. این تغییر رنگ به خاطر وجود ویتامین‌های گروه B رخ می‌دهد که مقادیر اضافی این ویتامین‌ها از طریق ادرار از بدن خارج می‌شود. اگر فرمول محصول حاوی ریبوفلاوین یا ویتامین B2 باشد، ممکن است ادرار را زرد روشن، درخشان یا فسفری کند. این حالت معمولا از دفع مقدار اضافی ویتامین محلول در آب ناشی می‌شود. فرمول مکمل‌ها ممکن است در محصولات و دوره‌های مختلف تغییر کند؛ بنابراین برچسب ترکیبات را بررسی کنید.

علت تغییر رنگ ادرار بعد از خوردن مولتی ویتامین

زرد درخشان‌شدن ادرار پس از مولتی‌ویتامین معمولاً به ریبوفلاوین مربوط است. این ظاهر به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که فرد همه ویتامین‌ها را بیش از نیاز دریافت کرده یا دچار مسمومیت شده است. مقدار ریبوفلاوین موجود در دوز معمول مولتی ویتامین نیز می‌تواند این ظاهر را ایجاد کند. شایع‌ترین علت این تغییر رنگ، ویتامین B2 است که به نام ریبوفلاوین نیز شناخته می‌شود و در اکثر مولتی‌ویتامین‌ها وجود دارد. بتاکاروتن یا ویتامین C اضافی نیز ممکن است باعث تغییر رنگ ادرار به نارنجی تیره یا زرد تیره شوند. البته این تغییر رنگ خطرناک نیست بلکه نشان می‌دهد شما بیش از نیاز بدن خود ویتامین دریافت کرده‌اید و مقدار اضافی آن بعد از مخلوط شدن با ادرار، از این طریق دفع می‌شود.

تغییر رنگ ادرار با قرص فنازوپیریدین

قرص فنازومکس یا فنازوپیریدین برای تسکین درد و سوزش هنگام دفع ادرار در افراد مبتلا به عفونت‌های دستگاه ادراری (UTIs) تجویز می‌شود. از آنجایی که ماده فعال موجود در این دارو یک پودر قهوه‌ای مایل به قرمز است، فنازوپیریدین می‌تواند ادرار را به رنگ نارنجی روشن تا نارنجی متمایل به قرمز تبدیل کند. البته این ویژگی بی‌ضرر است و پس از قطع مصرف دارو از بین می‌رود.

علت تغییر رنگ ادرار با قرص مترونیدازول

این که قرص مترونیدازول چگونه باعث تغییر رنگ ادرار به قهوه‌ای می‌شود به طور دقیق مشخص نیست. اما محققان بر این باورند که مواد فعال موجود در این دارو، ابتدا در کبد پردازش می‌شوند و سپس از طریق ادرار دفع می‌شوند. این امر باعث می‌شود که در دوره مصرف این دارو، برخی از بیماران تغییر رنگ ادرار را تجربه کنند. ادرار تیره همراه با درد بالای شکم، تهوع شدید، مدفوع روشن یا زردی پوست و چشم ممکن است نشانه مشکل کبدی باشد. در این شرایط باید ارزیابی پزشکی انجام شود.

قرص نیتروفورانتوئین و تغییر رنگ ادرار

نیتروفورانتوئین یک آنتی‌بیوتیک است و می‌تواند عفونت‌های ادراری را درمان و از بروز آن‌ها پیشگیری کند. از آنجایی که نیتروفورانتوئین، در ادرار حل می‌شود و اثرات خود را روی سیستم ادراری می‌گذارد، می‌تواند باعث قهوه‌ای شدن رنگ ادرار نیز شود. این تغییر شناخته‌شده معمولا به‌تنهایی نگران‌کننده نیست.

قرص اپتی وومن و تغییر رنگ ادرار

از آنجایی که اپتی وومن یک داروی مولتی‌ویتامین در نظر گرفته می‌شود، مصرف آن می‌تواند باعث تغییر رنگ ادرار در برخی از افراد شود. البته ممکن است همه بیماران این عارضه را تجربه نکنند. اگر نوع مصرفی حاوی ریبوفلاوین باشد، ممکن است ادرار پس از مصرف زرد درخشان یا فسفری شود. این اثر معمولا چند ساعت پس از مصرف بیشتر دیده می‌شود و با افزایش فاصله از زمان مصرف کاهش پیدا می‌کند.

انواع رنگ ادرار نشانه چیست؟

هر رنگ ادرار می‌تواند نشان دهنده یک مشکل خاص باشد. آشنایی با این رنگ‌های غیرطبیعی ادرار، به شما در تشخیص سریع‌تر مشکل کمک می‌کند. رنگ‌های ادرار اطلاعاتی درباره غلظت ادرار و موادی که از بدن دفع می‌شوند به ما می‌دهد. بااین‌حال، یک رنگ ممکن است چند علت متفاوت داشته باشد. رنگ‌های ادرار باید در نور مناسب و داخل ظرف تمیز بررسی شوند. رنگ مواد شوینده داخل توالت، خون قاعدگی و حتی رنگ ظرف می‌توانند نتیجه مشاهده را تغییر دهند.

رنگ ادرار	دلیل احتمالی
زرد پررنگ	کم‌آبی بدن
قهوه‌ای	بیماری‌های کلیوی یا کبدی، مصرف داروها
نارنجی	کم‌آبی بدن، مصرف مکمل‌های مولتی‌ویتامین و سایر داروها
سفید یا شیری	کیلوریا
قرمز	بزرگ شدن پروستات، تومور و کیست، سنگ کلیه، مصرف خوراکی‌های قرمز (همچون لبو) و برخی از داروها
رنگ چای	عدم تعادل مایعات بدن، بیماری‌های کلیوی و کبدی
آبی یا سبز	عفونت دستگاه ادراری، مصرف رنگ خوراکی، مصرف برخی از داروها

۱. رنگ زرد پررنگ ادرار نشانه چیست؟

ادرار زرد پررنگ اغلب نشانه غلیظ‌ شدن ادرار و کمبود مایعات است. این حالت صبح‌ها، پس از تعریق، تب، ورزش یا مصرف کم آب بیشتر دیده می‌شود. ادرار خیلی زرد یا زرد فسفری پس از مکمل‌های B اغلب بی‌خطر است. در مقابل، ادرار زرد تیره همراه با بوی بد، کدری، سوزش و تکرر می‌تواند با عفونت ادراری ارتباط داشته باشد. بوی بد و رنگ زرد به‌تنهایی عفونت را ثابت نمی‌کنند. اگر دلیل زرد بودن ادرار کم‌آبی باشد، پس از دریافت تدریجی مایعات باید رنگ آن روشن‌تر شود.

۲. رنگ ادرار قهوه ای نشانه چیست؟

اگر رنگ ادرار قهوه ای تیره و حتی رو به سیاه است، این وضعیت می‌تواند نشان دهنده وجود بیماری کبدی یا بیماری کلیوی باشد. مصرف برخی از مواد غذایی مانند باقالی یا ریواس نیز می‌تواند علت قهوه‌ای شدن ادرار باشد. از این گذشته، برخی از داروها مانند پریماکین، کلروکین، متوکاربامول و داروهای مسهل نیز می‌توانند علت تغییر رنگ ادرار به قهوه‌ای باشند. اگر ادرار قهوه‌ای با پوست و چشم زرد، خارش و مدفوع روشن همراه باشد، باید کبد و مجاری صفراوی بررسی شوند. اگر پس از ورزش شدید همراه با درد و ضعف عضلات ایجاد شده باشد، احتمال رابدومیولیز مطرح است.

۳. رنگ ادرار نارنجی نشانه چیست؟

علت نارنجی بودن ادرار می‌تواند کم آبی بدن فرد باشد، بنابراین برای رفع این وضعیت ممکن است نیاز به افزایش مصرف مایعات داشته باشید. رنگ ادرار نارنجی اغلب با کم‌آبی، مکمل‌های ویتامینی یا داروهایی مانند فنازوپیریدین ارتباط دارد. بعضی داروها مانند ریفامپین نیز مایعات بدن را نارنجی می‌کنند. برخی از داروها نیز ممکن است ادرار را نارنجی کنند، این داروها عبارت‌اند از:

• مکمل‌های مولتی‌ویتامین
• سولفاسالازین (یک داروی ضدالتهابی)
• فنازوپیریدین
• داروهای مسهل
• برخی از داروهای شیمی درمانی

۴. ادرار سفید نشانه چیست؟

کیلوریا (Chyluria) وضعیتی است که در آن یک ماده شیری که در طول هضم ایجاد می‌شود و chyle نام دارد، وارد ادرار می‌شود و ادرار را سفید یا شیری‌رنگ می‌کند. این عارضه بیشتر به دلیل یک عفونت انگلی رخ می‌دهد که سیستم لنفاوی و مجاری ادراری را تحت تاثیر قرار می‌دهد. همچنین ادرار سفید یا شیری معمولا به معنای وجود ذرات معلق در ادرار است. گلبول‌های سفید، باکتری‌ها، بلورها، مخاط، چربی یا ترشحات می‌توانند ادرار را سفید و کدر نشان دهند.

ادرار سفید در زنان نشانه چیست؟

علت ادرار سفید در زنان ممکن است عفونت ادراری، بلورهای ادرار یا مخلوط‌شدن ترشحات واژن با نمونه شود. عفونت قارچی یا باکتریایی واژن نیز می‌تواند باعث شود ترشحات در زمان ادرارکردن وارد ظرف یا توالت شوند. برای نمونه‌گیری دقیق‌تر، ناحیه تناسلی باید تمیز شود و ادرار وسط جریان در ظرف تمیز جمع‌آوری شود. وجود خارش، ترشح غیرعادی، بوی واژن یا درد هنگام رابطه می‌تواند به نفع مشکل واژینال باشد، نه لزوما بیماری کلیه.

ادرار سفید در مردان نشانه چیست؟

ادرار سفید در مردان ممکن است در اثر ورود مایع منی، التهاب مجرای ادرار، عفونت ادراری، التهاب پروستات یا بلورهای ادراری ایجاد شود. کدرشدن ادرار به‌ویژه پس از رابطه ممکن است از باقی‌ماندن مایع منی در مجرا ناشی شود. اگر این حالت مرتب تکرار شود یا با درد لگن، ترشح مجرا، سوزش و تب همراه باشد، بررسی پزشکی لازم است.

۵. ادرار قرمز نشانه چیست؟

علت قرمز بودن ادرار می‌تواند نشان دهنده وجود خون در ادرار باشد. این خون به خاطر بیماری‌هایی مثل بزرگ شدن پروستات، تومورهای سرطانی یا غیرسرطانی، سنگ کلیه و کیست ایجاد می‌شود. با این حال ادرار قرمز همیشه هم نشان‌دهنده یک مشکل جدی نیست و گاهی خوراکی‌های قرمز رنگ یا داروهایی همچون ریفامپین و داروهای یبوست (که حاوی گیاه سنا هستند)، این تغییر رنگ را ایجاد می‌کنند. برخی از دلایل ادرار قرمز عبارتند از:

• عفونت ادراری
• سنگ کلیه یا مثانه
• التهاب کلیه
• مشکلات پروستات
• آسیب دستگاه ادراری
• خون قاعدگی
• مصرف لبو
• بعضی داروها
• بیماری‌های مثانه یا کلیه
• ورزش شدید

دچار عفونت ادراری شدی و رنگ ادرارت نغییر کرده؟ همین حالا مشاوره بگیر.

بهترین دکتر مثانه ایران

ادرار قرمز در زنان نشانه چیست؟

قرمزی ادرار در زنان ممکن است به‌دلیل قاعدگی یا لکه‌بینی باشد، اما عفونت، سنگ و خونریزی دستگاه ادراری نیز باید در نظر گرفته شوند. اگر مشخص نیست خون از واژن یا ادرار می‌آید، نمونه ادرار خارج از دوره قاعدگی و با روش صحیح جمع‌آوری می‌شود. قرمزی همراه با سوزش و تکرر بیشتر با عفونت هماهنگ است؛ درحالی‌که درد شدید پهلو ممکن است با سنگ ارتباط داشته باشد.

ادرار قرمز در مردان نشانه چیست؟

قرمزی ادرار در مردان می‌تواند ناشی از عفونت، سنگ، مشکلات پروستات، آسیب یا خونریزی مثانه و کلیه باشد. مشاهده خون بدون درد نیز باید جدی گرفته شود. اگر خون با دشواری شروع ادرار، جریان ضعیف، قطره‌قطره‌آمدن یا احساس تخلیه ناقص همراه باشد، ارزیابی پروستات و مثانه اهمیت دارد.

۶. ادرار به رنگ چای نشانه چیست؟

ادراری که به رنگ چای است می‌تواند ناشی از عوامل متعددی باشد. ادرار چای یا کولا‌رنگ می‌تواند با خون در ادرار، التهاب گلومرولی کلیه، بیلی‌روبین یا رنگ‌دانه عضلانی ارتباط داشته باشد. این ظاهر، به‌ویژه همراه با ورم، زردی، کاهش ادرار یا درد عضلات، باید بررسی شود. گاهی نیز ادرار رنگ چای، نشان‌دهنده بیماری‌های کلیوی و کبدی است. نشانه‌های همراه، علت را بهتر مشخص می‌کنند:

• ادرار چای‌رنگ و ورم صورت یا پاها: احتمال بیماری کلیه
• ادرار چای‌رنگ: ناشی از خون، بیلی‌روبین یا میوگلوبین
• کف ماندگار: باید از نظر پروتئینوری بررسی شود
• ادرار چای‌رنگ و زردی: احتمال مشکل کبدی یا صفراوی
• ادرار چای‌رنگ پس از ورزش با درد عضلات: احتمال آسیب عضلانی
• ادرار چای‌رنگ و کاهش ادرار: نیازمند بررسی سریع

۷. ادرار سبز رنگ در بزرگسالان نشانه چیست؟

برخی از گونه‌های خاص باکتری که سبب عفونت دستگاه ادراری می‌شوند می‌توانند باعث ایجاد ادرار سبزرنگ شوند. گاهی نیز مصرف زیاد از حد غذاهایی که حاوی مقادیر زیادی رنگ خوراکی هستند می‌تواند باعث آبی یا سبزشدن ادرار شود. از این گذشته، برخی از داروها نیز سبب ررنگ ادرار سبز و ادرار سبز کم رنگ می‌شوند. این داروها عبارت‌اند از:

• آمی تریپتیلین (یک داروی ضدافسردگی)
• ایندومتاسین (مسکن)
• پروپوفول (داروی بیهوشی)

۸. ادرار سیاه نشانه چیست؟

ادرار سیاه بسیار نادر است و می‌تواند به داروها، خون‌ریزی، بیماری‌های متابولیک یا تغییر رنگ ادرار پس از تماس با هوا مربوط باشد. در بیماری نادری به نام آلکاپتونوری، ادرار پس از مدتی ماندن در هوا به رنگ قهوه‌ای تیره یا سیاه درمی‌آید. بعضی داروها مانند لوودوپا نیز ممکن است ادرار را قرمز، قهوه‌ای یا سیاه کنند. وجود ذرات سیاه در ادرار لزوما به معنای سیاه‌بودن خود ادرار نیست. ذرات ممکن است لخته خون، بلور، رسوب، مخاط یا آلودگی محیط باشند. آزمایش میکروسکوپی ادرار می‌تواند ماهیت آنها را مشخص کند. علت ادرار سیاه یا بسیار تیره و علت وجود ذرات سیاه در ادرار می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• ادرار قهوه‌ای بسیار غلیظ
• خون یا لخته
• بعضی داروها
• آلکاپتونوری
• بعضی انواع پورفیری
• دفع رنگ‌دانه عضلانی
• بیماری‌های بسیار نادر همراه با دفع ملانین
• آلودگی ظرف یا آب توالت

ادرار سیاه در زنان نشانه چیست؟ 

سیاهی ادرار در زنان ممکن است در واقع خون تیره، لخته‌های کوچک یا آلودگی ادرار با خون قاعدگی باشد. بعضی داروها و بیماری‌های کبدی یا متابولیک نیز می‌توانند رنگ بسیار تیره ایجاد کنند. برای مشخص‌شدن منبع رنگ، نمونه باید در ظرف تمیز و خارج از دوره خونریزی واژینال جمع‌آوری شود. ادرار بسیار تیره همراه با زردی، ضعف، درد یا کاهش ادرار نیازمند بررسی فوری است.

۹. ادرار به رنگ آب نشانه چیست؟

ادرار به رنگ آب یا ادرار کاملا بی‌رنگ معمولا نشان می‌دهد که ادرار بسیار رقیق شده است. شایع‌ترین علت این وضعیت، نوشیدن مقدار زیاد آب یا سایر مایعات است. در این حالت کلیه‌ها آب اضافی را دفع می‌کنند و رنگ‌دانه زرد طبیعی ادرار کمتر دیده می‌شود. روشن‌شدن موقت ادرار پس از مصرف مایعات معمولا نگران‌کننده نیست. علت بی رنگ بودن ادرار ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• نوشیدن مقدار زیاد آب در مدت کوتاه
• مصرف زیاد چای، قهوه یا نوشیدنی‌های دیگر
• مصرف داروهای ادرارآور
• افزایش قند خون و دفع حجم بیشتر ادرار
• بعضی اختلالات کلیوی که توانایی تغلیظ ادرار را کاهش می‌دهند
• عادت به نوشیدن مداوم آب، حتی بدون احساس تشنگی

متن انگلیسی:
Caffeine-heavy drinks or alcoholic ones can dehydrate you and make your pee darker.
ترجمه متن:
نوشیدنی‌های حاوی کافئین زیاد یا نوشیدنی‌های الکلی می‌توانند بدن را دهیدراته کنند و ادرار را تیره‌تر کنند.

karpagamhospital

۱۰. ادرار تیره نشانه چیست؟

ادرار تیره یک توصیف کلی است و ممکن است منظور از آن ادرار زرد پررنگ، کهربایی، نارنجی، قهوه‌ای، قرمز تیره یا چای‌رنگ باشد. هرکدام از این رنگ‌ها علت‌های متفاوتی دارند. به همین دلیل، نخست باید مشخص شود ادرار دقیقا چه رنگی است و آیا همراه با درد، تب، زردی یا کاهش مقدار ادرار دیده می‌شود. اگر علت تیره‌شدن ادرار کم‌آبی باشد، رنگ آن معمولا پس از مصرف تدریجی و کافی مایعات روشن‌تر می‌شود. ادامه‌داشتن ادرار تیره باوجود دریافت مایعات کافی، احتمال علت‌های دیگر را مطرح می‌کند. علت‌های مهم ادرار تیره عبارت‌اند از:

• کم‌آبی و غلیظ‌شدن ادرار
• مصرف بعضی مواد غذایی یا رنگ‌های خوراکی
• مصرف مکمل‌ها یا داروهای خاص
• وجود خون در ادرار
• عفونت ادراری
• سنگ کلیه یا مثانه
• التهاب بافت کلیه
• بیماری کبد یا انسداد مجاری صفراوی
• آسیب شدید عضلات
• خونریزی دستگاه ادراری
• بعضی بیماری‌های ارثی و متابولیک نادر

کدام رنگ ادرار خطرناک است؟

هیچ رنگی به‌تنهایی بیماری مشخصی را ثابت نمی‌کند. بااین‌حال، ادرار قرمز، قهوه‌ای، چای‌رنگ، سیاه یا سفید و کدر بیشتر از ادرار زرد کم‌رنگ به بررسی نیاز دارد. خطر واقعی به علت تغییر رنگ و نشانه‌های همراه بستگی دارد. برای مثال، ادرار قرمز ممکن است پس از خوردن لبو دیده شود، اما می‌تواند نشانه وجود خون نیز باشد. ادرار نارنجی ممکن است از یک دارو ناشی شود یا همراه با زردی، نشانه اختلال کبد و مجاری صفراوی باشد. بنابراین، برای تصمیم‌گیری نباید فقط به رنگ توجه کرد.

وضعیت	رنگ یا ظاهر احتمالی ادرار	نکته مهم
رنگ ادرار عفونی	کدر، شیری، گاهی قرمز و بدبو	رنگ به‌تنهایی عفونت را ثابت نمی‌کند؛ سوزش، تکرر و تب اهمیت دارند
رنگ ادرار کلیه سالم	شفاف و زرد کم‌رنگ	رنگ طبیعی با میزان مصرف مایعات تغییر می‌کند
رنگ ادرار افراد دیابتی	رنگ مشخصی ندارد؛ ممکن است به‌دلیل ادرار زیاد بسیار روشن باشد	ادرار کف‌آلود مداوم می‌تواند با دفع پروتئین و آسیب کلیه ارتباط داشته باشد
رنگ ادرار در عفونت ادراری	کدر، شیری، قرمز یا زرد تیره	بوی بد، سوزش و تکرر از رنگ مهم‌تر هستند
رنگ ادرار در چربی‌سوزی	رنگ ویژه و قابل‌اعتمادی ندارد	کتون‌های ادرار با نگاه‌کردن تشخیص داده نمی‌شوند؛ ادرار تیره اغلب از کم‌آبی است
رنگ ادرار سنگ کلیه	ممکن است طبیعی، صورتی، قرمز یا قهوه‌ای باشد	درد شدید پهلو، تهوع و خون در ادرار به نفع سنگ هستند
رنگ ادرار کبد چرب	کبد چرب رنگ اختصاصی ایجاد نمی‌کند	ادرار قهوه‌ای یا نارنجی همراه با زردی می‌تواند نشانه درگیری کبد یا صفرا باشد
رنگ ادرار در نوزاد	زرد بسیار کم‌رنگ	لکه صورتی یا نارنجی روزهای اول ممکن است بلور اورات باشد، اما تداوم آن باید بررسی شود
رنگ ادرار در زنان	مانند مردان، زرد کم‌رنگ	قاعدگی و ترشحات ممکن است ظاهر نمونه را تغییر دهند
رنگ ادرار در مردان	مانند زنان، زرد کم‌رنگ	مشکلات پروستات و ورود مایع منی می‌توانند ظاهر ادرار را تغییر دهند

تغییر رنگ ادرار چطور تشخیص داده می شود؟

تغییر رنگ خفیف و بدون علامت را می‌توان با توجه به غذا، دارو و آب‌رسانی کوتاه‌مدت پیگیری کرد. خون قابل‌مشاهده، لخته، ناتوانی در ادرارکردن، تب، درد شدید، زردی یا کاهش ادرار باید بدون انتظار چندروزه ارزیابی شود. پزشک از شما سوالاتی در مورد سایر علائمتان می‌پرسد و در صورت نیاز، ازمایش ادرار را تجویز می‌کند. سپس نمونه‌ای از ادرار را به آزمایشگاه می‌فرستد و در آنجا، این نمونه را از نظر وجود خون، پروتئین یا باکتری، بررسی می‌کند. پزشک همچنین ممکن است آزمایش خون را برای بررسی آسیب احتمالی به کلیه، وجود دیابت یا تجمع آنزیم‌های کبدی تجویز کند. بر اساس شرایط فرد، ممکن است این بررسی‌ها انجام شوند:

• آزمایش کامل ادرار
• کشت ادرار برای بررسی عفونت
• شمارش سلول‌های خونی
• آزمایش عملکرد کلیه
• آزمایش آنزیم‌های کبدی و بیلی‌روبین
• قند خون و آزمایش‌های دیابت
• آزمایش کراتین کیناز در احتمال آسیب عضلانی
• آزمایش بارداری
• سونوگرافی کلیه و مثانه
• سی تی اسکن برای بررسی سنگ یا خونریزی
• بررسی سلول‌های ادرار
• سیستوسکوپی برای مشاهده داخل مثانه

چه زمانی تغییر رنگ ادرار خطرناک است؟

اگر رنگ ادرار بدون هیچ دلیل مشخصی تغییر کرده و گاهی لکه‌هایی از خون را در ادرار مشاهده می‌کنید، احتمالا این یک وضعیت جدی است و نیاز به درمان دارد. عدم پیگیری تغییرات در رنگ ادرار، می‌تواند سبب بروز مشکلات جدی و حتی آسیب‌های دائمی شود. در صورت مشاهده خون در ادرار باید علت آن بررسی شود. خون ممکن است ادرار را صورتی، قرمز یا قهوه‌ای کند و در بعضی افراد بدون درد باشد. مشاهده لخته یا ناتوانی در دفع ادرار می‌تواند نشان‌دهنده انسداد مسیر ادرار باشد.

روش های درمان تغییر رنگ ادرار چیست؟

درمان تغییر رنگ ادرار به علت زمینه‌ای آن بستگی دارد. خود رنگ ادرار یک بیماری مستقل نیست؛ بنابراین روش واحدی برای درمان همه موارد وجود ندارد. اگر پزشک پس از انجام آزمایش متوجه شود که تغییرات ادرار، به دلیل یک مشکل سلامتی رخ داده، ابتدا این عامل زمینه‌ای را با تجویز دارو یا تغییر در سبک زندگی درمان می‌کند. این گونه ادرار می‌تواند به رنگ، بو یا ظاهر عادی خود بازگردد. پیش از انتخاب درمان باید مشخص شود تغییر رنگ از کم‌آبی، غذا، دارو، خون، عفونت، بیماری کلیوی، اختلال کبدی یا آسیب عضلات ناشی شده است. درمان خودسرانه ممکن است نشانه‌ها را پنهان کند یا رسیدگی به علت اصلی را به تاخیر بیندازد. برخی از روش‌های درمان علت تغییر رنگ ادرار عبارتند از:

• جبران مایعات در کم‌آبی
• درمان عفونت ادراری بر اساس تشخیص پزشک
• کنترل درد و درمان سنگ کلیه
• بررسی و درمان بیماری کلیه
• درمان اختلالات کبد و مجاری صفراوی
• درمان فوری رابدومیولیز و دریافت مایعات وریدی
• تغییر دارو فقط با نظر پزشک
• اصلاح مقدار یا نوع مکمل در صورت نیاز
• درمان مشکلات پروستات
• پیگیری خونریزی دستگاه ادراری

پزشکان پیشنهادی

4.8 (5227 نظر)

دکتر مهدی قاضی

تخصص اورولوژی

نوبت بگیرید

4.5 (1680 نظر)

دکتر محمدرضا جعفری

تخصص اورولوژی

نوبت بگیرید

4.9 (1402 نظر)

دکتر علیرضا گلشن

فلوشیپ اندویورولوژی

نوبت بگیرید

4.5 (1135 نظر)

دکتر محمد ناتمی

تخصص اورولوژی

نوبت بگیرید

4.7 (1041 نظر)

دکتر محسن آرمین

فلوشیپ اندویورولوژی

نوبت بگیرید

4.9 (1004 نظر)

دکتر فرشاد نامداری

فلوشیپ پیوند کلیه

نوبت بگیرید

نتیجه گیری

تغییر رنگ ادرار، بو و ظاهر ادرار معمولا بی ضرر است و به میزان آبی که می‌نوشید، غذاهایی که می‌خورید یا داروهایی که مصرف می‌کنید ارتباط دارد. اما، برخی از این تغییرات می‌توانند نشان دهنده یک بیماری زمینه‌ای مانند بیماری کلیوی، کبدی یا عفونت باشند. ادرار قرمز، قهوه‌ای، چای‌رنگ، سیاه یا سفید می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد و رنگ به‌تنهایی تشخیص‌دهنده نیست. مشاهده خون، تب، درد پهلو، زردی، کاهش ادرار یا ادرار تیره پس از ورزش شدید نیازمند بررسی پزشکی است. هنگام تغییر رنگ، غذاها، داروها، مکمل‌ها و نشانه‌های همراه را یادداشت کنید و دارو را بدون مشورت قطع نکنید. اگر ادرار شما حباب‌دار، کف‌آلود یا خون‌آلود شده یا متوجه هر گونه تغییری شدید که بیش از چند روز طول می‌کشد حتما به بهترین دکتر اورولوژی ایران یا بهترین دکتر داخلی ایران مراجعه کنید تا یک برنامه درمانی مناسب را برای وضعیت شما در نظر بگیرد.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!