خون در ادرار یا هماچوری به معنی مشاهده رگه یا لخته‌های خون در ادرار است. این اتفاق معمولا به ۲ شکل رخ می‌دهد: زمانی که می‌توانید تکه‌هایی خون را در ادرار ببینید (هماچوری ماکروسکوپی) و زمانی که نمی‌توانید اثری از خون در ادرار ببینید اما گلبول‌های قرمز در آن وجود دارند و با معاینات آزمایشگاهی مشخص میشوند (هماچوری میکروسکوپی). عفونت ادراری، سنگ کلیه و مثانه، بیماریهای کلیوی، مشکلات پروستات و بعضی بیماریهای دستگاه ادراری از علت‌های شناخته‌شده آن هستند. در برخی افراد نیز خون در ادرار بدون درد و علامت دیگری دیده میشود و به بررسی پزشکی نیاز دارد. درمان به علت زمینه‌ای بستگی دارد و نمی‌توان برای همه افراد یک روش درمانی واحد در نظر گرفت. در این مقاله از دکترتو، انواع هماچوری، علت‌ها، روش تشخیص، درمان و مواردی که نیاز به مراجعه فوری دارند را بررسی می‌کنیم. اگر به دنبال درمان این مشکل هستید، می‌توانید از پزشک متخصص شهر خود مثل دکتر کلیه و نفرولوژی تهران یا دکتر اورولوژی تهران کمک بگیرید.
خون در ادرار یا هماچوری چیست؟
خون در ادرار یا هماچوری (hematuria) به وجود گلبول‌های قرمز در ادرار گفته میشود. وجود خون در ادرار ممکن است با چشم قابل مشاهده باشد یا فقط در آزمایش مشخص شود. دیدن خون در ادرار همیشه به معنی وجود یک بیماری جدی نیست، اما باید علت آن بررسی شود.
هماچوری اصطلاح پزشکی‌ست که از کلمات یونانی haima (خون) و uron (ادرار) گرفته شده است. به عبارت دیگر، هماچوری زمانی رخ می‌دهد که گلبول‌های قرمز خون به دلیل آسیب، التهاب، یا بیماریهای دستگاه ادراری وارد ادرار شوند. این خونریزی میتواند از کلیه‌ها، حالب‌ها، مثانه، مجرای ادرار و در مردان گاهی از پروستات منشأ بگیرد.
هماچوری در ادرار ممکن است به صورت تغییر رنگ ادرار یا وجود خون در آزمایش دیده شود. این وضعیت به خودی خود یک بیماری مستقل نیست. در واقع، تغییر رنگ ادرار همیشه به معنی هماچوری نیست؛ بعضی غذاها و داروها نیز می‌توانند رنگ ادرار را تغییر دهند. بنابراین اصطلاح بیماری هماچوری بیشتر برای توصیف این وضعیت به کار می‌رود و علت اصلی باید جداگانه مشخص شود. در بعضی افراد مقدار خون بسیار کم است و ادرار از نظر ظاهری طبیعی باقی می‌ماند. در این حالت، آزمایش میتواند وجود گلبول‌های قرمز را مشخص کند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت healthdirect
Blood in your urine (wee), also called haematuria, is common. It might be found on a urine test, or you might notice it yourself
ترجمه فارسی:
خون در ادرار، که به آن هماچوری نیز گفته میشود، شایع است. ممکن است خون در آزمایش ادرار مشخص شود یا خودتان متوجه وجود آن در ادرار شوید.
عکس ادرار خونی
رنگ طبیعی ادرار معمولاً زرد روشن است. وجود خون میتواند رنگ ادرار را به صورتی، قرمز یا قهوه‌ای تغییر دهد. بنابراین ادرار قهوه ای همیشه به معنای وجود خون نیست و برای تشخیص دقیق، آزمایش ادرار اهمیت دارد. در هماچوری شدیدتر ممکن است رگه یا لخته خون نیز در ادرار دیده شود. با این حال، ظاهر ادرار به‌تنهایی برای تشخیص کافی نیست و در بسیاری از موارد انجام آزمایش ادرار ضروری است.
انواع هماچوری یا خون در ادرار کدامند؟
انواع هماچوری یا وجود خون در ادرار بر اساس قابل مشاهده بودن به ۲ گروه اصلی، هماچوری ماکروسکوپی (گروس) و هماچوری میکروسکوپی طبقه‌بندی میشود. هر کدام از آنها نشان‌دهنده بیماری خاصی هستند و نیاز به ارزیابی بالینی و درمان مناسب دارند:
- هماچوری ماکروسکوپی یا گروس: خون با چشم دیده میشود و ادرار ممکن است قرمز، صورتی یا قهوه‌ای شود. در موارد شدیدتر، رگه یا لخته خون نیز دیده میشود.
- هماچوری میکروسکوپی: مقدار خون کم است و با چشم دیده نمی‌شود، اما در آزمایش ادرار گلبول قرمز مشاهده میشود.
اصطلاح هماچوری خوش خیم نیز در برخی شرایط برای ادرار خونی به کار می‌رود که پس از بررسی، علت جدی برای آن پیدا نمی‌شود؛ با این حال، تشخیص خوش‌خیم بودن آن باید پس از ارزیابی توسط پزشک انجام شود.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت webmd
Sometimes, you can’t see the blood in your urine. With microscopic hematuria, only a lab test can find the red blood cells
ترجمه فارسی:
گاهی خون در ادرار با چشم دیده نمی‌شود. در هماچوری میکروسکوپی، تنها آزمایش ادرار میتواند وجود گلبول‌های قرمز خون در ادرار را مشخص کند.
هماچوری در کودکان
خون در ادرار کودکان دختر و پسر میتواند دلایل متفاوتی داشته باشد و هرچند نسبت به برخی گروه‌های سنی بزرگسال ممکن است الگوی متفاوتی داشته باشد، اما هر مورد مشاهده خون در ادرار کودک نیاز به بررسی تخصصی دارد. عفونت ادراری، سنگ‌های کلیه و مجاری ادراری، التهاب کلیه، ضربه و برخی بیماریهای ارثی مانند سندرم آلپورت از علت‌های احتمالی هستند. دفع خون در ادرار کودکان دختر و پسر را نمی‌توان فقط بر اساس جنسیت مشخص کرد و باید علائم همراه و نتیجه آزمایش بررسی شود. برای مثال، عفونت ادراری در کودک میتواند با تب، سوزش ادرار یا تکرر ادرار همراه باشد.
وجود خون در ادرار نوزاد پسر یا دختر، به ارزیابی متخصص اورولوژی یا نفرولوژی نیاز دارد؛ به‌ویژه اگر همراه با تب، بی‌قراری، کاهش ادرار یا تغییر وضعیت عمومی کودک باشد. همچنین وجود خون در ادرار کودک 4 ساله نیاز به بررسی علت دارد. بسته به شرایط کودک ممکن است آزمایش ادرار، کشت ادرار، سونوگرافی یا بررسی‌های دیگر لازم باشد.
دفع خون در ادرار در بارداری
اگر باردار هستید و خون در ادرار خود مشاهده می‌کنید یا پزشک در آزمایش ادرار وجود خون را تشخیص داده است، باید علت آن به‌دقت بررسی شود. دلایل شایع خون در ادرار در بارداری عبارتند از:
- عفونت دستگاه ادراری (UTI): یکی از شایع‌ترین دلایل هماچوری که معمولاً به دلیل رشد باکتری‌ها در دستگاه ادراری ایجاد میشود.
- سنگ کلیه: سنگ کلیه از علل احتمالی هماچوری و درد شدید پهلو در بارداری است و در صورت وجود این علائم باید حتماً بررسی شود.
- اختلالات کلیوی: هماچوری میتواند نشانه بیماریهای کلیوی مانند گلومرولونفریت باشد.
برای جلوگیری از عوارض احتمالی، ارزیابی و درمان سریع توسط متخصص اورولوژی یا نفرولوژی ضروری است. در صورت بروز خون در ادرار در بارداری، باید علل اصلی چون عفونت، سنگ و بیماریهای کلیوی بررسی شوند و در صورت وجود علائم دیگری مانند افزایش فشار خون، سردرد یا ورم، احتمال پره‌اکلامپسی نیز ارزیابی شود.
علائم ادرار خونی چیست؟
خود هماچوری همیشه علامت ایجاد نمی‌کند و ممکن است فرد فقط متوجه تغییر رنگ ادرار شود. علائم همراه به علت خونریزی بستگی دارند. برای مثال، در عفونت ادراری ممکن است سوزش ادرار، تکرر ادرار، احساس فوریت برای دفع ادرار و درد زیر شکم ایجاد شود. اگر عفونت به کلیه‌ها رسیده باشد، تب، لرز، درد پهلو و تهوع نیز ممکن است وجود داشته باشد.
سنگ کلیه یا حالب معمولاً با درد شدید پهلو یا کمر همراه است که ممکن است به کشاله ران انتشار پیدا کند. وجود لخته‌های بزرگ خون نیز میتواند جریان ادرار را مختل و باعث درد لگنی یا مثانه شود. در جدول زیر علائم همراه و علت احتمالی در دفع خون در ادرار آورده شده است.
| علامت اصلی | علائم همراه | علت‌های احتمالی |
|---|---|---|
| تغییر رنگ ادرار به قرمز یا قهوه‌ای | ممکن است بدون درد باشد | هماچوری |
| درد یا فشار در لگن و مثانه | کاهش یا قطع جریان ادرار | لخته و انسداد ادراری |
| سوزش و تکرر ادرار | فوریت در دفع، درد زیر شکم | عفونت ادراری یا مثانه |
| درد شدید پهلو یا کمر | انتشار درد به کشاله ران، تهوع | سنگ کلیه یا حالب |
| درد پهلو همراه با تب و لرز | تهوع، ضعف یا بی‌حالی | عفونت کلیه |
| خون در ادرار بدون درد | ممکن است علامت دیگری وجود نداشته باشد | برخی بیماریهای کلیه یا مجاری ادراری |
| مشاهده شن‌ریزه یا سنگ در ادرار | درد پهلو یا کمر | سنگ کلیه یا مجاری ادراری |
| خستگی و ضعف | گاهی همراه با خونریزی قابل‌توجه | کم‌خونی یا بیماری زمینه‌ای |
خون در ادرار نشانه چیست؟
علت خون در ادرار میتواند از مشکلات ساده و قابل‌درمان مانند عفونت ادراری تا بیماریهای مهم‌تر دستگاه ادراری ناشی شود. برای تشخیص علت، سن، جنسیت، علائم همراه، سابقه پزشکی و نتیجه آزمایش‌های ادرار و در صورت نیاز تصویربرداری بررسی میشود. از شایع‌ترین دلیل خون در ادرار می‌توان به عفونت ادراری یا کلیه، سنگ کلیه یا مثانه، بزرگ شدن پروستات، ضربه به دستگاه ادراری، ورزش شدید، برخی بیماریهای کلیوی، مصرف بعضی داروها و بیماریهای دستگاه ادراری اشاره کرد.
علت وجود خون در ادرار همیشه یک بیماری خطرناک نیست، اما مشاهده واضح خون، تکرار آن یا همراهی با علائمی مانند درد، تب، کاهش وزن یا اختلال در دفع ادرار نیاز به بررسی پزشکی دارد. همچنین دلایل هماچوری بر اساس محل خونریزی و بیماری زمینه‌ای متفاوت است؛ بنابراین نمی‌توان تنها بر اساس رنگ ادرار علت را مشخص کرد. در جدول زیر علل هماچوی و ادرار خونی آورده شده است.
| علت احتمالی | علائم یا نشانه‌های همراه | نکته مهم |
|---|---|---|
| عفونت ادراری یا کلیه | سوزش، تکرر ادرار، فوریت، تب و لرز | از علل شایع هماچوری است |
| سنگ کلیه یا مثانه | درد شدید پهلو یا کمر، تهوع، درد هنگام دفع ادرار | ممکن است باعث لخته یا خون واضح در ادرار شود |
| بزرگ شدن پروستات | ضعف جریان ادرار، تکرر یا دشواری در شروع ادرار | بیشتر در مردان میانسال و مسن دیده میشود |
| بیماریهای کلیوی | تورم، فشار خون بالا، دفع پروتئین در ادرار | گاهی هماچوری تنها علامت اولیه است |
| ضربه به دستگاه ادراری | درد یا خونریزی پس از آسیب | نیاز به بررسی شدت آسیب دارد |
| ورزش شدید | خون در ادرار پس از فعالیت شدید | معمولاً موقتی است، بررسی توسط پزشک |
| برخی داروها | ممکن است بدون علامت دیگری دیده شود | بعضی داروها خطر خونریزی را افزایش می‌دهند |
| تومورهای دستگاه ادراری | گاهی خون در ادرار بدون درد | بررسی پزشکی در افراد دارای عوامل خطر ضروری است |
علت وجود خون در ادرار زنان چیست؟
در زنان، عفونت ادراری از علت‌های شایع دفع خون در ادرار است و ممکن است با سوزش، تکرر ادرار و درد زیر شکم همراه باشد. سنگ‌های کلیه و مجاری ادراری نیز می‌توانند باعث خونریزی شوند. برای بررسی خون در ادرار زنان باید ابتدا مشخص شود خون واقعاً از دستگاه ادراری آمده یا ممکن است با خون قاعدگی یا خونریزی واژینال اشتباه شده باشد.
لخته خون در ادرار نشانه چیست؟
لخته خون در ادرار معمولاً نشان‌دهنده خونریزی قابل توجه‌تر در دستگاه ادراری است. عفونت، سنگ، آسیب، مشکلات پروستات و برخی بیماریهای مثانه یا کلیه می‌توانند با تشکیل لخته همراه باشند. اگر لخته باعث انسداد مسیر خروج ادرار شود، فرد ممکن است دچار درد شدید، کاهش جریان ادرار یا ناتوانی در ادرار کردن شود. در این شرایط مراجعه فوری ضروری است.
لخته خون در ادرار زنان نشانه چیست؟
علت وجود لخته خون در ادرار زنان نیز میتواند عفونت، سنگ، بیماریهای دستگاه ادراری یا خونریزی از بخش دیگری از دستگاه تناسلی باشد. به همین دلیل تشخیص منشأ خون اهمیت دارد و نباید هر نوع خون مشاهده‌شده را هماچوری قطعی در نظر گرفت.
علت وجود خون در ادرار مردان چیست؟
علت خون در ادرار در مردان ممکن است تشکیل لخته خون در مثانه یا مجرای ادرار ناشی از تومورها، سنگ کلیه، یا تروما باشد. این وضعیت به‌طور کلی ناشی از خونریزی در دستگاه ادراری است. اگر خون در مجرای ادرار باقی بماند، لخته شده و در ادرار ظاهر میشود. وجود لخته‌های خونی میتواند نشان‌دهنده مشکلات اساسی مانند عفونت ادراری یا مشکلات پروستات (بزرگ شدن پروستات یا سرطان پروستات) باشد. علت چند قطره خون بعد از ادرار در مردان نیز میتواند به مشکلاتی مانند عفونت مجاری ادراری، سنگ، التهاب یا بیماریهای پروستات مربوط باشد و برای تشخیص دقیق، بررسی پزشکی لازم است.
خون در ادرار مردان بدون درد نشانه چیست؟
در پاسخ به این پرسش که خون در ادرار مردان بدون درد نشانه چیست، باید گفت این وضعیت میتواند به دلایلی مانند عفونت یا سنگ‌های دستگاه ادراری، بزرگ‌شدن پروستات یا بیماریهای کلیه و مثانه ایجاد شود. گاهی وجود خون در ادرار تنها با آزمایش مشخص میشود و حتی بدون درد نیز میتواند نشانه یک مشکل جدی باشد. بنابراین، مشاهده خون در ادرار مردان، حتی اگر با درد یا سوزش همراه نباشد، نیاز به بررسی پزشکی دارد.
علت تکرر ادرار و خون در ادرار چیست؟
ادرار مکرر همراه با هماچوری معمولا به دلیل عفونت دستگاه ادراری ایجاد میشود. بیماری‌هایی مانند دیابت و مثانه بیش فعال نیز می‌توانند به افزایش دفعات ادرار کمک کنند اما اینها دلایل مستقیم وجود خون در ادرار نیستند. اما وجود خون در ادرار میتواند با مشکلات اساسی دیگری مانند بیماری کلیه یا حتی سرطان مثانه همراه باشد. سنگ‌های کلیه، عفونت کلیه و سرطان دستگاه ادراری از عوامل احتمالی ایجاد خون در ادرار هستند.
حالت تهوع و خون در ادرار نشانه چیست؟
همراهی تهوع با خون در ادرار، به‌ویژه در صورت وجود درد پهلو، میتواند در سنگ کلیه دیده شود. عفونت کلیه نیز ممکن است با تب، لرز، درد پهلو، تهوع و تغییرات ادرار همراه باشد. این ترکیب علائم به‌تنهایی به معنی یک بیماری جدی نیست، اما اگر با تب بالا، درد شدید، استفراغ مداوم یا کاهش ادرار همراه باشد، نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
درد زیر شکم و خون در ادرار نشانه چیست؟
درد زیر شکم همراه با خون در ادرار ممکن است در عفونت یا التهاب مثانه، سنگ‌های ادراری یا برخی مشکلات دیگر دستگاه ادراری دیده شود. اگر ادرار خونی بعد از رابطه جنسی مشاهده شود، باید مشخص شود که خون واقعاً از ادرار بوده یا از واژن آمده است. تکرار این حالت، وجود درد یا سوزش ادرار و مشاهده خون واضح نیاز به بررسی پزشکی دارد. برای بررسی دقیق علت، مراجعه به متخصص زنان یا اورولوژی توصیه میشود.
درد پهلو و خون در ادرار نشانه چیست؟
یکی از علت‌های شناخته‌شده این ترکیب، سنگ کلیه است؛ به‌خصوص اگر درد پهلو شدید و موجی باشد و به کشاله ران انتشار پیدا کند. عفونت کلیه نیز میتواند باعث درد پهلو و تغییرات ادرار شود و معمولاً با تب و لرز همراه است. برخی بیماریهای کلیوی نیز می‌توانند با خون و گاهی پروتئین در ادرار همراه باشند. اگر درد شدید، تب یا کاهش ادرار وجود داشته باشد، ارزیابی سریعتر ضروری است.
سنگ کلیه و خون در ادرار ارتباط شناخته‌شده‌ای دارند. حرکت سنگ در مسیر ادراری میتواند باعث خراش یا تحریک بافت و در نتیجه ایجاد هماچوری شود. برای تشخیص ممکن است آزمایش ادرار و تصویربرداری مانند سونوگرافی یا CT لازم باشد.
چه دارو هایی باعث تغییر رنگ ادرار به قرمز میشوند؟
هر ادرار قرمز یا قهوه‌ای الزاماً حاوی خون نیست. بعضی داروها می‌توانند رنگ ادرار را تغییر دهند. برای مثال، فنازوپریدین میتواند رنگ ادرار را نارنجی یا قرمز متمایل به نارنجی کند.
برخی داروها نیز با افزایش خطر خونریزی یا تحریک دستگاه ادراری ممکن است با هماچوری همراه شوند، اما نباید هر تغییر رنگ ناشی از دارو را خونریزی واقعی دانست. داروهای ضدانعقاد نیز می‌توانند احتمال خونریزی را افزایش دهند، ولی مشاهده خون در ادرار در فردی که این داروها را مصرف می‌کند همچنان نیاز به بررسی علت دارد.
عفونت ادراری و خون در ادرار نشانه چیست؟
عفونت ادراری میتواند باعث التهاب مخاط مجاری ادراری و ایجاد خون در ادرار شود. معمولاً علائمی مانند سوزش، تکرر، فوریت ادرار و درد زیر شکم نیز وجود دارند. در علایم عفونت ادراری اگر تب، لرز یا درد پهلو اضافه شود، احتمال درگیری کلیه مطرح میشود و باید سریعتر ارزیابی پزشکی انجام شود.
خون در ادرار و عفونت مثانه نشانه چیست؟
دفع خون در ادرار یکی از علائم عفونت مثانه است و معمولاً با سوزش، تکرر و احساس فوریت برای ادرار کردن همراه میشود. علائم عفونت مثانه ممکن است در افراد مختلف شدت متفاوتی داشته باشد. تشخیص بهترین دکتر مثانه ایران معمولاً با بررسی علائم و آزمایش ادرار و در صورت نیاز کشت ادرار انجام میشود. درمان عفونت باکتریایی معمولاً به آنتی‌بیوتیک مناسب نیاز دارد.
سرطان مثانه و خون در ادرار نشانه چیست؟
خون در ادرار، به‌خصوص هماچوری بدون درد، میتواند یکی از علائم سرطان مثانه باشد؛ اما وجود خون در ادرار به معنی ابتلا به سرطان نیست. عفونت و سنگ از علت‌های بسیار شایع‌تر هستند. خون قابل مشاهده یا تکرارشونده، به‌ویژه در افراد مسن‌تر یا افراد دارای عوامل خطر مانند مصرف سیگار، باید بررسی شود. علائم دیگری مانند تغییر در الگوی ادرار نیز ممکن است وجود داشته باشند. آشنایی با این علائم میتواند به تشخیص زودتر موارد مشکوک کمک کند.
دفع پروتئین در ادرار و دفع خون نشانه چیست؟
همراهی خون با پروتئین در ادرار میتواند در برخی بیماریهای کلیوی دیده شود. اگر در آزمایش هم گلبول قرمز و هم پروتئین افزایش یافته باشد، پزشک ممکن است بررسی عملکرد کلیه و علت‌های مربوط به بافت کلیه را در نظر بگیرد. در چنین شرایطی بررسی دفع پروتئین در ادرار در کنار سایر نتایج آزمایش اهمیت دارد و نباید فقط بر اساس یک نتیجه آزمایش تشخیص قطعی داد.
خون در ادرار بدون درد نشانه چیست؟
خون در ادرار بدون درد ممکن است در برخی عفونت‌ها، بیماریهای کلیوی، سنگ‌ها و بیماریهای دستگاه ادراری دیده شود. در مواردی نیز فرد هیچ علامت دیگری ندارد و خون تنها در آزمایش مشخص میشود. هماچوری بدون درد را نمی‌توان فقط با توجه به نبود درد تعیین کرد. به‌خصوص در هماچوری واضح و بدون درد، پزشک باید علت‌های مهم‌تر دستگاه ادراری را نیز در نظر بگیرد.
راه های تشخیص ادرار خونی چیست؟
برای تشخیص علت ادرار خونی، پزشک ابتدا درباره زمان شروع خون، میزان آن، علائم همراه، داروهای مصرفی و سابقه سنگ یا بیماریهای دستگاه ادراری سؤال می‌کند. سپس بر اساس شرایط فرد، آزمایش ادرار، آزمایش خون، کشت ادرار و روشهای تصویربرداری یا بررسی مستقیم مثانه را درخواست می‌کند.
آزمایش ادرار برای بررسی گلبول‌های قرمز، گلبول‌های سفید، پروتئین و سایر یافته‌های غیرطبیعی انجام میشود. وجود گلبول سفید میتواند با عفونت یا التهاب مرتبط باشد، اما به‌تنهایی تشخیص قطعی عفونت نیست. برای تفسیر wbc در آزمایش ادرار باید علائم، سایر نتایج آزمایش و در صورت نیاز کشت ادرار نیز بررسی شود.
Blood مثبت در آزمایش ادرار لزوماً به معنای وجود گلبول قرمز نیست و ممکن است در شرایط دیگری نیز دیده شود؛ بنابراین نتیجه نوار ادرار باید با بررسی میکروسکوپی تفسیر شود. بررسی rbc در آزمایش ادرار به مشخص شدن وجود و میزان گلبول‌های قرمز کمک می‌کند. کشت ادرار نیز در صورت شک به عفونت برای شناسایی عامل عفونت و انتخاب درمان مناسب انجام میشود.
در صورت نیاز، آزمایش خون برای بررسی عملکرد کلیه و شرایط مرتبط انجام میشود. سونوگرافی میتواند کلیه‌ها و مثانه و برخی سنگ‌ها یا انسدادها را بررسی کند. CT یا CT urography نیز در شرایطی که پزشک به تصویربرداری دقیق‌تر از دستگاه ادراری نیاز داشته باشد استفاده میشود. این روش با اشعه یونیزان انجام میشود و انتخاب آن به شرایط فرد بستگی دارد. سیستوسکوپی نیز امکان مشاهده مستقیم داخل مثانه و بررسی برخی علل هماچوری را فراهم می‌کند. تمام روشهای تشخیص خون در ادرار در جدول زیر آمده است.
| روش تشخیصی | کاربرد اصلی |
|---|---|
| آزمایش ادرار | بررسی خون، RBC و WBC |
| کشت ادرار | تشخیص عفونت |
| آزمایش خون | بررسی عملکرد کلیه |
| سونوگرافی | بررسی کلیه و مثانه |
| CT یا CT urography | بررسی دقیق دستگاه ادراری |
| سیستوسکوپی | مشاهده داخل مثانه |
درمان خون در ادرار زنان و مردان چیست؟
درمان خون در ادرار به علت ایجاد آن بستگی دارد و ممکن است از درمان دارویی تا روشهای مداخله‌ای یا جراحی متفاوت باشد. برای مثال، در عفونت باکتریایی دستگاه ادراری ممکن است آنتی‌بیوتیک مناسب تجویز شود. در سنگ‌های ادراری، بسته به اندازه و محل سنگ، ممکن است دفع خودبه‌خودی، دارو، سنگ‌شکنی یا جراحی لازم باشد.
در بیماریهای پروستات نیز درمان بر اساس علت و شدت علائم انتخاب میشود. بیماریهای کلیوی یا تومورهای دستگاه ادراری به درمان تخصصی متناسب با علت نیاز دارند. بنابراین در درمان خون در ادرار زنان و مردان، ابتدا باید علت خونریزی مشخص شود و سپس درمان مناسب انتخاب شود.
قرص و دارو برای ادرار خونی
داروهای درمان هماچوری یک گروه دارویی مشخص نیستند. پزشک با توجه به علت، داروی مناسب را انتخاب می‌کند. برای نمونه، در عفونت ادراری ممکن است آنتی‌بیوتیک تجویز شود. اگر بزرگی پروستات باعث هماچوری شده باشد، داروهایی مانند فیناستراید، دوتاستراید و تامسولوسین تجویز میشوند. مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک، مسکن یا داروهای گیاهی برای قطع خون در ادرار توصیه نمی‌شود؛ زیرا ممکن است علت اصلی همچنان باقی بماند. در برخی موارد، جراحی نیز ممکن است یک گزینه‌ی درمانی مناسب باشد.
درمان خانگی ادرار خونی یا هماچوری
در درمان سنتی خون در ادرار نباید جایگزین تشخیص پزشکی شد. نوشیدن مقدار مناسب مایعات، در صورت نداشتن محدودیت پزشکی، میتواند به حفظ آب بدن کمک کند، اما آب زیاد به‌تنهایی درمان هماچوری نیست. اگر علت خون در ادرار عفونت، سنگ، بیماری کلیه یا مشکل دیگری باشد، درمان باید متناسب با همان علت انجام شود. افراد مبتلا به بیماری کلیه، نارسایی قلبی یا برخی شرایط دیگر نیز ممکن است محدودیت مصرف مایعات داشته باشند؛ بنابراین افزایش شدید مصرف آب برای همه مناسب نیست.
آیا وجود خون در ادرار خطرناک است؟
وجود خون در ادرار همیشه به معنای یک بیماری خطرناک نیست، اما نباید آن را نادیده گرفت. هماچوری ممکن است در اثر عفونت ادراری، سنگ کلیه یا مثانه، بیماریهای کلیوی یا مشکلات پروستات ایجاد شود و در برخی موارد نیز میتواند نشانه بیماریهای جدیتر دستگاه ادراری باشد. حتی اگر خونریزی بدون درد یا فقط یک‌بار اتفاق افتاده باشد، بررسی علت آن اهمیت دارد.
اگر خون در ادرار همراه با درد شدید، تب و لرز، تهوع و استفراغ، ضعف یا سرگیجه، لخته خون یا مشکل در دفع ادرار باشد، مراجعه سریع به پزشک ضروری است. تشخیص علت هماچوری معمولاً با آزمایش ادرار و در صورت نیاز کشت ادرار، آزمایش خون، تصویربرداری یا سیستوسکوپی انجام میشود. بنابراین، در صورت مشاهده خون در ادرار بهتر است برای بررسی علت به بهترین دکتر اورولوژی ایران مراجعه کنید.
چه مقدار خون در ادرار خطرناک است؟
وجود هر مقدار خون در ادرار غیرطبیعی است و باید مورد ارزیابی قرار گیرد. اگر ادرار به رنگ قرمز روشن، صورتی، یا قهوه‌ای تغییر کند، برای چه مقدار خون در ادرار خطرناک است یک عدد یا حجم مشخص وجود ندارد که بتوان بر اساس آن خطر را تعیین کرد. حتی مقدار کم خون نیز ممکن است نیاز به بررسی داشته باشد و مقدار زیاد خون لزوماً شدت بیماری زمینه‌ای را مشخص نمی‌کند.
وجود خون قابل مشاهده، لخته یا خونریزی تکرارشونده اهمیت بیشتری دارد. اگر خون باعث انسداد جریان ادرار شود یا با درد شدید، تب و بدحالی همراه باشد، مراجعه فوری ضروری است.
چگونه می‌توان از خون در ادرار جلوگیری کرد؟
جلوگیری از هماچوری به معنای جلوگیری از علت اصلی بروز آن است.برای پیشگیری از عفونت ادراری، روزانه مقدار زیادی آب بنوشید. بلافاصله پس از مقاربت جنسی ادرار کنید و بهداشت را رعایت کنید. البته همه موارد هماچوری قابل پیشگیری نیستند، اما برخی اقدامات می‌توانند احتمال بعضی علت‌ها را کاهش دهند:
- مصرف مایعات به میزان مناسب و متناسب با شرایط بدن
- رعایت بهداشت و درمان به‌موقع عفونت‌های ادراری
- پرهیز از مصرف خودسرانه داروها
- رعایت توصیه‌های غذایی در صورت سابقه سنگ کلیه
- پیشگیری از ضربه به کلیه و دستگاه ادراری
- ترک سیگار برای کاهش عوامل خطر سرطان مثانه
- پیگیری بیماریهای کلیوی و پروستات در صورت وجود
در صورت مشاهده خون در ادرار، پیشگیری جایگزین بررسی علت نمی‌شود. پیشنهاد ما این است که به محض مشاهده علائم، به بهترین دکتر کلیه و نفرولوژی ایران مراجعه کنید.
نتیجه گیری
خون در ادرار یا هماچوری میتواند از عفونت ادراری و سنگ تا بیماریهای کلیوی و مشکلات دستگاه ادراری علت‌های مختلفی داشته باشد. گاهی خون با چشم دیده میشود و گاهی فقط در آزمایش ادرار مشخص میشود. وجود خون همیشه به معنی بیماری خطرناک نیست، اما به‌خصوص اگر تکرار شود، بدون درد باشد یا با لخته، درد شدید، تب یا اختلال در دفع ادرار همراه شود، باید بررسی شود. درمان نیز بر اساس علت انتخاب میشود و مصرف خودسرانه دارو یا درمان خانگی جای تشخیص پزشکی را نمی‌گیرد. در پلتفرم سلامت دیجیتال دکترتو امکان دریافت نوبت ویزیت حضوری یا مشاوره با بهترین پزشکان برای شما فراهم شده است.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
پرسش‌های متداول
تفاوت هماچوری و هموگلوبینوری در منشأ ماده‌ای است که در ادرار دیده میشود. در هماچوری، گلبول‌های قرمز وارد ادرار میشوند. در هموگلوبینوری، هموگلوبین آزاد در ادرار وجود دارد که معمولاً در اثر تخریب گلبول‌های قرمز در خون ایجاد میشود. آزمایش میکروسکوپی ادرار میتواند به افتراق این دو وضعیت کمک کند. بنابراین مثبت شدن Blood در نوار ادرار به‌تنهایی برای تشخیص هماچوری کافی نیست و باید با یافته‌های میکروسکوپی و شرایط بالینی تفسیر شود.
در بسیاری از موارد علت قابل درمان است، اما خون در ادرار کودک باید با توجه به سن و علائم همراه بررسی شود. عفونت، سنگ، التهاب کلیه، ضربه و بعضی بیماریهای ارثی از علت‌های احتمالی هستند. اگر کودک تب، درد، تورم، کاهش ادرار یا بدحالی دارد، مراجعه پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
افرادی که سابقه سنگ کلیه یا عفونت‌های مکرر ادراری دارند، ممکن است بیشتر با هماچوری مواجه شوند. برخی بیماریهای کلیوی، مشکلات پروستات و مصرف داروهای مؤثر بر انعقاد خون نیز می‌توانند اهمیت داشته باشند. سن بالاتر و مصرف سیگار از عوامل خطر مهم‌تری برای برخی بیماریهای دستگاه ادراری، از جمله سرطان مثانه، هستند. با این حال، وجود عامل خطر به معنی ابتلای قطعی به بیماری نیست و هر مورد باید بر اساس علائم و آزمایش‌ها ارزیابی شود.
ایا وجود خون در ادرار در بارداری خطرناک است؟ خون در ادرار در دوران بارداری لزوماً نشانه یک وضعیت خطرناک نیست، اما باید علت آن مشخص شود. عفونت ادراری و سنگ از علت‌های احتمالی هستند. تب، درد پهلو، سوزش شدید، خون واضح یا کاهش ادرار در بارداری نیازمند ارزیابی سریعتر است.
