فهرست مطالب
حجامت سر در بعضی روشهای سنتی برای کاهش سردرد، رویش مو، بهبود خلقوخو یا درمان مشکلاتی که به سودا نسبت داده میشوند، انجام میشود. در نوع خشک، فنجان با ایجاد مکش روی پوست قرار میگیرد. در نوع تر نیز پس از خراشدادن سطح پوست، مقدار کمی خون خارج میشود. حجامت فقط پوست و عروق سطحی را درگیر میکند و به مغز، ریشههای عمیق مو یا عوامل هورمونی ریزش مو دسترسی ندارد. بعضی پژوهشها از احتمال کاهش کوتاهمدت درد خبر دادهاند؛ اما برای بیشتر کاربردهای حجامت سر هنوز شواهد کافی وجود ندارد. در ادامه این مقاله از دکترتو، فواید احتمالی، محل انجام، مراقبتها و خطرهای این روش را بررسی خواهیم کرد.
حجامت سر چیست؟
حجامت سر (Hijama on the Head) یکی از حجامتهای موضعی است که در طب سنتی ایرانی برای مشکلات سر و اعصاب انجام میشود. حجامت سر به قراردادن فنجان مکنده روی بخشهایی از پوست سر، پیشانی یا پشت سر گفته میشود. این عبارت نام یک روش درمانی استاندارد در پزشکی نیست و محل، شدت مکش و تعداد جلسات آن میان درمانگران تفاوت دارد. حجامت سر برای سردردهای مزمن، ریزش مو و مشکلات عصبی میتواند مفید باشد، اما روشی حساس و پرریسک است.
در روشهایی که با عنوان حجامت سوزنی شناخته میشوند، پوست را با ابزار سوزنی یا تیغ خراش میدهند و سپس مکش ایجاد میکنند. این کار بهدلیل تماس با خون، به تجهیزات استریل و یکبارمصرف نیاز دارد. خارجشدن خون تیره یا ایجاد کبودی شدید، نشانه خروج سموم نیست. رنگ خون و آثار پوستی بیشتر به خونریزی سطحی، شدت مکش و تجمع خون در مویرگها مربوط است.
حجامت سر برای چی خوبه؟
بیشتر فواید حجامت سر که بیان میشوند، قطعی و اثباتشده نیستند. پژوهشهای انجامشده عمدتا کوچک هستند و روش اجرای یکسانی ندارند. بعضی مطالعات نیز حجامت را همراه با طب سوزنی، دارو یا درمانهای دیگر بررسی کردهاند؛ بنابراین مشخص نیست چه مقدار از نتیجه به خود حجامت مربوط است. اما طبق نظر طب سنتی از جمله فواید حجامت سر میتوان به درمان سردردهای مزمن (بهویژه سردردهای سوداوی و میگرنی)، کاهش ریزش مو و تقویت ریشه مو، بهبود حافظه و تمرکز، کاهش بیخوابی و اضطراب، تسکین وزوز گوش و سرگیجه و کمک به درمان افسردگی خفیف و گرفتگی عصبی اشاره کرد.
| کاربرد ادعایی حجامت سر | وضعیت شواهد |
|---|---|
| کاهش ریزش مو | شواهد کافی وجود ندارد. |
| رویش مجدد مو | اثبات نشده است. |
| درمان سودا | معیار پزشکی و شواهد بالینی مشخصی ندارد. |
| درمان افسردگی | درمان تاییدشده نیست. |
| کاهش میگرن | احتمال اثر کوتاهمدت وجود دارد، ولی شواهد کمکیفیت است. |
| کاهش سردرد تنشی | ممکن است بهطور موقت درد را کاهش دهد. |
| بهبود خواب و استرس | مطالعات محدود و غیرقطعی است. |
| افزایش خونرسانی پوست سر | تغییر موضعی و موقت ممکن است رخ دهد؛ ارتباط آن با رشد مو ثابت نیست. |
بیشترین شواهد حجامت به تسکین بعضی دردهای اسکلتیعضلانی مربوط است و نمیتوان این نتایج را به فواید حجامت سر برای ریزش مو، افسردگی یا تمام انواع سردرد تعمیم داد.
1. حجامت سر برای ریزش مو فایده ای دارد؟
شواهد معتبری وجود ندارد که نشان دهد حجامت سر برای ریزش مو در زنان باعث توقف ریزش مو یا رویش پایدار آن میشود. افزایش موقت جریان خون پوست پس از مکش، بهتنهایی برای فعالکردن فولیکولهای غیرفعال کافی نیست. ریزش مو میتواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از جمله:
- الگوی ارثی ریزش مو
- کمبود آهن یا بیماری تیروئید
- تغییرات هورمونی
- استرس جسمی یا روانی شدید
- بیماریهای خودایمنی
- عفونت و التهاب پوست سر
- بعضی داروها
- کشش مداوم موها
چند گزارش موردی درباره حجامت همراه با درمانهای گیاهی یا سنتی برای آلوپسی منتشر شده است. بهدلیل تکموردیبودن و استفاده همزمان از چند درمان، نمیتوان رویش مو را به حجامت نسبت داد. در زنان، ریزش مو ممکن است با کمبود آهن، اختلالات تیروئید، تغییرات پس از زایمان، یائسگی یا افزایش هورمونهای مردانه ارتباط داشته باشد. حجامت علت این مشکلات را درمان نمیکند و حجامت تر در زنانی که قاعدگیهای سنگین یا کمخونی دارند، ممکن است ضعف و کمبود آهن را بیشتر کند.
برای رفع مشکل ریزش مو میخوای حجامت کنی؟
از متخصص راهنمایی بگیر.
2. حجامت سر برای سودا موثر است؟
حجامت سر برای دفع سودا بسیار مؤثر است. در طب سنتی ایرانی، سودا (خلط سیاه و خشک) یکی از مهمترین عوامل ایجاد سردردهای مزمن، افسردگی، بیخوابی، ریزش مو، وسواس و سنگینی سر محسوب میشود. حجامت سر یکی از بهترین و مستقیمترین روشها برای خارج کردن سودای فاسد از ناحیه مغز و سر است. اگر علائم قوی سودا (سردرد مزمن، افسردگی، ریزش مو) دارید، حجامت سر میتواند گزینه بسیار خوبی باشد.
همچنین حجامت این منطقه میتواند وزوز گوش و سرگیجه ناشی از سودا را کاهش دهد. بهتر است به این نکته توجه داشته باشید که حجامت سر حساس است و باید توسط متخصص طب سنتی باتجربه انجام شود. در افراد با فشار خون بالا، کمخونی شدید، سابقه تشنج یا مشکلات مغزی ممنوع یا با احتیاط شدید است.
حجامت پشت گوش برای وزوز گوش مناسب است؟
3. حجامت سر برای افسردگی خوب است؟
حجامت سر برای افسردگی (بهویژه نوع سوداوی) در طب سنتی ایرانی مفید شناخته میشود. بعضی افراد ممکن است پس از یک جلسه حجامت احساس آرامش کنند؛ اما بهبود موقت تنش با درمان اختلال افسردگی تفاوت دارد. پژوهش کافی برای اثبات اثر حجامت بر علائم اصلی افسردگی، پیشگیری از عود یا کاهش افکار آسیب به خود وجود ندارد.
یکی از مهمترین فواید حجامت سر در افسردگی، دفع سودای فاسد از مغز و سر است که در طب سنتی مهمترین علت افسردگی، غم، بیحوصلگی و افکار منفی محسوب میشود. این روش درمان افسردگی بدون دارو کمکی است و جایگزین داروهای ضد افسردگی و رواندرمانی نمیشود.
4. حجامت سر برای میگرن خوب است؟
حجامت ممکن است در بعضی افراد شدت یا تعداد حملات میگرن را برای مدتی کاهش دهد؛ اما شواهد موجود کیفیت بالایی ندارند. یک مرور پژوهشی نتیجه گرفته است که مطالعات اولیه امیدوارکنندهاند، ولی برای تایید نتیجه به پژوهشهای دقیقتر نیاز است.
طبق نظر طب سنتی حجامت سر برای میگرن میتواند مفید و مؤثر باشد، بهخصوص اگر نوع میگرن شما سوداوی (سرد و خشک) باشد. این روش باعث کاهش فرکانس و شدت حملات میگرن، دفع سودای فاسد و خون غلیظ از ناحیه سر و مغز، بهبود گردش خون مغزی و کاهش فشار داخل سر و تسکین سردردهای ضرباندار، یکطرفه و همراه با تهوع میشود.
در موارد زیر ابتدا باید علت سردرد بررسی شود:
- شروع ناگهانی شدیدترین سردرد زندگی
- سردرد همراه با تب یا سفتی گردن
- اختلال تکلم، ضعف یا بیحسی یک سمت بدن
- سردرد پس از ضربه به سر
- تغییر واضح الگوی همیشگی میگرن
- سردرد همراه با کاهش هوشیاری یا تشنج
انجام حجامت هنگام سردرد شدید و تشخیصدادهنشده میتواند مراجعه برای درمان ضروری را به تأخیر بیندازد.
سردرد میگرنی مزمن خستهات کرده و دنبال درمانی؟ مشاوره بگیر.
5. حجامت سر برای استرس و اختلال خواب موثر است؟
چند مطالعه کوچک، حجامت را بهتنهایی یا همراه با طب سوزنی بررسی کردهاند و در بعضی شرکتکنندگان بهبود خواب گزارش شده است. بااینحال، نتایج محدود هستند و برای توصیه عمومی کفایت نمیکنند. اختلال خواب ممکن است از استرس، افسردگی، درد، مصرف بعضی داروها، کافئین، آپنه خواب یا نامنظمبودن ساعت خواب ناشی شود. درمان به علت مشکل وابسته است.
طبق نظر طب سنتی حجامت سر برای استرس و اختلال خواب میتواند مؤثر باشد، بهخصوص وقتی این مشکلات ناشی از غلبه سودا (سردی و خشکی) باشند. حجامت سر با دفع سودای فاسد از سر که باعث افکار منفی، تنش ذهنی و بیقراری میشود، استرس و اضطراب را کاهش میدهد.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت maximumpotentialphysio
Cupping therapy can also alleviate tension and stress, contributing to overall headache relief.
ترجمه فارسی:
بادکش درمانی همچنین میتواند تنش و استرس را کاهش دهد و به تسکین کلی سردرد کمک کند.
6. حجامت برای سردرد فایده دارد؟
حجامت ممکن است در بعضی سردردهای تنشی یا دردهای مرتبط با گرفتگی گردن، تسکین کوتاهمدت ایجاد کند. مکش پوست و تحریک حسی میتوانند برای مدتی درک درد را تغییر دهند؛ اما این اثر در همه افراد رخ نمیدهد و علت اصلی سردرد را برطرف نمیکند. سردرد انواع مختلفی دارد. میگرن، سردرد تنشی، سردرد ناشی از مصرف بیشازحد مسکن، سردرد خوشه ای و افزایش شدید فشارخون یا بحران فشارخون و عفونتها درمان یکسانی ندارند. سردردهای مکرر پیش از انتخاب روش مکمل باید تشخیص داده شوند.
همچنین خود حجامت ممکن است باعث سردرد، سرگیجه، افت فشار یا غش شود. اگر سردرد پس از حجامت شدید است یا با تهوع مداوم، اختلال دید، ضعف و گیجی همراه شده است، مراجعه پزشکی ضروری است. شما میتوانید هماکنون از بهترین دکتر درمان میگرن ایران بدین منظور نوبت بگیرید.
7. حجامت سر بانوان چه فوایدی دارد؟
طبق نظر طب سنتی حجامت سر برای بانوان بیشتر در درمان سردرد، ریزش مو، استرس و مشکلات هورمونی مفید است. طبق علم مدرن میگرن در بعضی زنان تحتتاثیر نوسان هورمون استروژن در زمان قاعدگی، بارداری یا یائسگی قرار میگیرد. حجامت این نوسان هورمونی را تنظیم نمیکند. ریزش مو نیز ممکن است با زایمان، کمبود آهن، اختلال تیروئید یا تغییرات هورمونی ارتباط داشته باشد.
حجامت تر برای زنان دارای شرایط زیر میتواند خطر بیشتری داشته باشد:
- قاعدگیهای سنگین
- کمخونی یا ذخایر پایین آهن
- بارداری
- فشارخون پایین و سابقه غش
- مصرف داروهای ضدانعقاد
- بیماریهای خونریزیدهنده
در دوران بارداری یا شیردهی، انجام حجامت بدون تایید پزشک مناسب نیست. بانوانی که ریزش مو همراه با بینظمی قاعدگی، جوش شدید یا افزایش موهای زائد دارند، بهتر است از نظر اختلالات هورمونی بررسی شوند.
محل حجامت سر کجاست؟
برای محل حجامت سر نقطه پزشکی و استانداردی تعریف نشده است. بعضی درمانگران فنجان را روی فرق سر، پشت سر، پیشانی یا اطراف خط رویش مو قرار میدهند. تفاوت محلها نشان میدهد که این روش پروتکل درمانی یکسانی ندارد. اما نقاط مناسب حجامت سر شامل وسط سر (تاج سر)، پشت سر (ناحیه پسسری) و دو طرف پیشانی میشود.
قرارگیری فنجان روی پوست پوشیده از مو دشوار است؛ زیرا موها مانع ایجاد خلأ کامل میشوند. حجامت نباید روی پوست دچار زخم، عفونت، جوش چرکی، پسوریازیس فعال، خال برجسته یا ناحیهای با جراحی تازه انجام شود. قرارگیری فنجان نزدیک چشم، روی شقیقه، عروق برجسته یا نقاطی که بافت محافظ کمی دارند، میتواند خطر آسیب را افزایش دهد. شدت مکش نیز نباید بهاندازهای باشد که باعث تاول، پارگی پوست یا درد شدید شود.
حجامت کف سر و حجامت پیشانی سر
حجامت کف سر مستقیما روی پوست دارای مو انجام میشود. ایجاد مکش در این ناحیه ممکن است به کوتاهکردن موهای یک بخش نیاز داشته باشد. همچنین خراشدادن کف سر میتواند باعث خونریزی، التهاب فولیکول مو، عفونت و اسکار شود.
حجامت پیشانی روی پوست بدون مو انجام میشود و قرارگیری فنجان در آن آسانتر است. بااینحال، آثار کبودی و تغییر رنگ در صورت بیشتر دیده میشوند. نزدیکی به چشمها و عروق سطحی نیز به احتیاط بیشتری نیاز دارد. هیچ مدرک قابلاعتمادی نشان نمیدهد که حجامت فرق سر نسبت به پیشانی برای درمان ریزش مو، میگرن یا اختلال خواب موثرتر است. انتخاب نقاط مختلف بر پایه روشهای سنتی انجام میشود، نه مقایسههای بالینی معتبر.
بهترین زمان حجامت سر کی است؟
طبق نظر طب سنتی بهترین فصل برای انجام این کار بهار و پاییز است. حجم خونگیری باید کم (۳۰ تا ۷۰ میلیلیتر) باشد و معمولاً ۴ تا ۶ جلسه با فاصله ۳-۴ هفتهای توصیه میشود.
طبق علم مدرن مهمتر از زمان تقویمی، شرایط جسمی فرد است. حجامت تر در زمان بیماری حاد، تب، کمآبی، ضعف شدید، عفونت پوست، افت فشار یا خونریزی فعال مناسب نیست. فردی که کمخونی، اختلال انعقاد یا بیماری زمینهای دارد، باید پیش از انجام آن با پزشک مشورت کند.
مصرف داروهایی مانند وارفارین، هپارین، ریواروکسابان، آپیکسابان یا بعضی داروهای ضدپلاکت میتواند خونریزی را افزایش دهد. دارو نباید برای انجام حجامت خودسرانه قطع شود. شما میتوانید برای کسب اطلاعات بیشتر همین حالا با بهترین دکتر طب سنتی ایران مشورت کنید.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت pmc.ncbi.nlm.nih
Wet cupping might be considered a complementary treatment for migraine headache pain relief and improvement to a patient’s quality of life.
ترجمه فارسی:
بادکش مرطوب را میتوان به عنوان یک درمان مکمل برای تسکین درد سردرد میگرنی و بهبود کیفیت زندگی بیمار در نظر گرفت.
بهترین زمان برای حجامت خانم ها کی است؟
مراقبت های بعد از حجامت سر چیست؟
مراقبت از پوست پس از حجامت تر برای پیشگیری از عفونت اهمیت دارد. خراشها باید مانند زخمهای سطحی مراقبت شوند. اگرچه قرمزی خفیف، حساسیت و آثار گرد فنجان ممکن است چند روز باقی بمانند اما درد روبهافزایش، ترشح چرکی، تب، تورم، بوی نامطبوع یا قرمزی منتشر میتوانند نشانه عفونت باشند. اقدامات مناسب پس از حجامت سر عبارتاند از:
- محل زخم را با دست آلوده لمس نکنید.
- پانسمان را طبق توصیه فرد آموزشدیده تعویض کنید.
- تا بستهشدن خراشها از استخر، سونا و آب آلوده دور بمانید.
- روی زخم رنگ مو، مواد دکلره، ژل و محصولات معطر نزنید.
- پوستهها را جدا نکنید و محل را نخارانید.
- از قراردادن کلاه آلوده یا بسیار تنگ روی زخم پرهیز کنید.
- در صورت سرگیجه بنشینید یا دراز بکشید.
- تا برطرفشدن ضعف، رانندگی و ورزش شدید انجام ندهید.
- از مصرف پمادهای گیاهی یا مواد ناشناخته روی زخم خودداری کنید.
مضرات حجامت سر چیست؟
حجامت سر ممکن است با عوارض خفیف تا جدی همراه شود. حجامت تر بهدلیل ایجاد زخم و تماس با خون، خطر بیشتری از حجامت خشک دارد. خراش عمیق یا عفونت شدید پوست سر میتواند به فولیکول مو آسیب بزند در نتیجه به دنبال تشکیل اسکار، احتمال دارد مو در آن ناحیه دوباره رشد نکند. بنابراین انجام حجامت سر برای درمان ریزش مو، در بعضی شرایط ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد. بطورکلی عوارض حجامت در ناحیه سر عبارتاند از:
- درد و حساسیت پوست سر
- کبودی و تغییر رنگ پوست
- خونریزی طولانی
- سرگیجه، تهوع یا غش
- سوختگی در حجامت با آتش
- تاول و پارگی پوست
- عفونت باکتریایی یا آبسه
- انتقال عفونتهای خونی با وسایل مشترک
- باقیماندن اسکار
- کمخونی در صورت تکرار خونگیری
- التهاب یا عفونت فولیکولهای مو
- تشدید بعضی بیماریهای پوستی
فرد مبتلا به هموفیلی، کاهش پلاکت، کمخونی، سرطان، نارسایی اندامها، عفونت حاد یا بیماری قلبیعروقی باید از حجامت خودسرانه پرهیز کند. حجامت در محل دارای پوست ملتهب یا عفونی نیز مناسب نیست.
4.9 (1914 نظر)5 (1049 نظر)4.9 (839 نظر)4.9 (836 نظر)4.9 (809 نظر)4.5 (876 نظر)نتیجه گیری
حجامت سر روشی سنتی است که به شکل خشک یا تر روی پوست سر و پیشانی انجام میشود. شواهد محدودی احتمال کاهش کوتاهمدت میگرن و بعضی دردها را مطرح کردهاند؛ اما این شواهد برای اثبات درمان قطعی کافی نیستند. حجامت سر برای رویش مجدد مو، درمان ریزش موی زنان، افسردگی، سودا یا اختلال خواب اثربخشی ثابتشدهای ندارد. این روش نمیتواند علتهای هورمونی، خودایمنی، عصبی یا روانشناختی را برطرف کند. همچنین ممکن است باعث عفونت، خونریزی، سوختگی، کمخونی و اسکار پوست سر شود. حجامت نباید جایگزین بررسی پزشکی سردردهای مکرر، ریزش مو یا افسردگی شود. افراد دارای کمخونی، اختلال انعقاد، بیماری پوستی یا مصرفکنندگان داروهای رقیقکننده خون، پیش از انجام حجامت به ارزیابی پزشکی نیاز دارند.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!