حجامت کبد چیست؟ آیا برای کبد چرب مفید است؟

حجامت کبد یا حجامت کبد چرب در طب سنتی با ادعاهایی مانند پاکسازی کبد، کاهش چربی کبد و بهبود جوش یا لکه‌های پوستی معرفی می‌شود. در حجامت تر، ابتدا با فنجان روی پوست مکش ایجاد می‌کنند و سپس با خراش‌های سطحی مقدار کمی خون خارج می‌شود. این خون از مویرگ‌های پوست می‌آید و حجامت به بافت داخلی کبد دسترسی ندارد. شواهد علمی درباره اثر حجامت بر بیماری‌های کبدی محدود و گاهی متناقض است. بنابراین نباید بررسی علت بالا بودن آنزیم‌ها، سونوگرافی، تغییر سبک زندگی یا درمان پزشکی را به‌دلیل انجام حجامت به تأخیر انداخت. در ادامه این مقاله از دکترتو، کاربردهای ادعایی، روش انجام، محل حجامت و خطرهای آن را بررسی می‌کند.

حجامت کبد چیست؟

حجامت کبد یکی از حجامت‌های موضعی مهم در طب سنتی ایرانی است که روی ناحیه راست زیر دنده‌ها (محل کبد) انجام می‌شود. طبق نظر طب سنتی این حجامت با هدف پاکسازی کبد از اخلاط فاسد (به‌ویژه سودا و صفرای غلیظ)، کاهش التهاب، چربی و سموم کبدی استفاده می‌شود. فواید اصلی آن شامل کمک به درمان کبد چرب، کاهش آنزیم‌های کبدی (ALT و AST)، بهبود هضم غذا، کاهش تلخی دهان، سنگینی و درد ناحیه کبد، و تقویت عملکرد کلی کبد است.

طبق نظریه علم پزشکی کبد در قسمت بالای سمت راست شکم و زیر دنده‌ها قرار دارد. مکش سطح پوست نمی‌تواند به این اندام برسد یا رسوبات چربی آن را بیرون بکشد. برخلاف تصور رایج، این فرایند:

• خون را مستقیما از کبد خارج نمی‌کند.
• چربی جمع‌شده در سلول‌های کبد را تخلیه نمی‌کند.
• مجاری صفراوی را پاک نمی‌کند.
• جایگزین درمان علت بیماری کبدی نیست.

حجامت کبد برای چی خوبه؟

موارد قطعی و تاییدشده‌ای به‌عنوان خواص حجامت کبد وجود ندارد. برخی افراد پس از حجامت احساس سبکی یا آرامش می‌کنند؛ اما این احساس لزوما به معنای بهبود عملکرد کبد نیست. چند مطالعه کوچک، کاهش آنزیم‌های کبدی، بهبود مقاومت به انسولین یا کاهش جزئی درجه کبد چرب را به عنوان فواید حجامت گزارش کرده‌اند. بااین‌حال، تعداد مطالعات کم است و شرکت‌کنندگان هم‌زمان رژیم غذایی و فعالیت بدنی داشته‌اند. در نتیجه، نمی‌توان تغییرات مشاهده‌شده را فقط به حجامت نسبت داد.

ادعای رایج	وضعیت شواهد
درمان قطعی کبد چرب	اثبات نشده است.
پاکسازی و سم‌زدایی کبد	پشتوانه علمی ندارد.
کاهش آنزیم‌های کبدی	نتایج محدود و ناکافی است.
کاهش وزن	روش قابل‌اعتماد لاغری نیست.
درمان جوش و لک صورت	اثربخشی قطعی ندارد.
درمان همانژیوم کبد	موثر نیست.
کاهش درد و گرفتگی عضلات	شواهد آن از کاربردهای کبدی بیشتر است.

1. حجامت کبد برای جوش صورت موثر است؟

حجامت کبد برای جوش صورت می‌تواند مؤثر باشد، به‌خصوص اگر جوش‌ها ناشی از گرمی کبد، صفرای زیاد یا غلظت خون باشند. در طب سنتی، کبد مرکز تولید صفرا است و وقتی صفرای غلیظ و حرارت‌دار در کبد زیاد شود، وارد خون شده و باعث جوش‌های قرمز، التهابی و چرکی روی صورت (به‌ویژه پیشانی، گونه و چانه) می‌گردد. حجامت کبد با خارج کردن خون غلیظ و صفرای فاسد، حرارت کبد را کاهش داده، خون را تصفیه کرده و به تدریج جوش های کبد چرب را کم و خشک می‌کند.

این روش معمولاً همراه با رژیم غذایی خنک (کاهش غذاهای تند، سرخ‌کردنی، شکلات و فست‌فود) و مصرف دمنوش‌های مناسب برای کبد نتیجه بهتری می‌دهد. البته حجامت کبد درمان کمکی است و برای جوش‌های هورمونی، عفونی یا ناشی از مشکلات پوستی دیگر، ممکن است به تنهایی کافی نباشد.

برای رفع مشکل کبدی می‌خوای سراغ حجامت بری؟

از متخصص راهنمایی بگیر.

بهترین دکتر طب سنتی ایران

2. درمان همانژیوم کبد با حجامت ممکن است؟

خیر، همانژیوم کبدی با حجامت درمان نمی‌شود. همانژیوم توده‌ای خوش‌خیم و متشکل از رگ‌های خونی است. اگر تشخیص همانژیوم کبدی با تصویربرداری قطعی باشد و فرد سیروز یا عامل خطر بدخیمی کبد نداشته باشد، معمولاً پیگیری تصویربرداری روتین لازم نیست. پیگیری در صورت نامطمئن‌بودن تشخیص، وجود عوامل خطر یا بروز علائم و عوارض انجام می‌شود.

اگر ضایعه بزرگ شود، درد یا فشار ایجاد کند یا تشخیص آن قطعی نباشد، پزشک ممکن است تصویربرداری دوره‌ای، بستن یا مسدودکردن رگ تغذیه‌کننده و در موارد خاص جراحی را بررسی کند. حجامت اندازه همانژیوم را کاهش نمی‌دهد و جریان خون آن را متوقف نمی‌کند. به‌تعویق‌انداختن پیگیری تصویربرداری به امید درمان با حجامت می‌تواند تشخیص ضایعات دیگر کبدی را نیز به تأخیر بیندازد.

متن انگلیسی:
When cupping therapy removes the spoiled and senile corpuscles and the impurities from the blood, and it increases blood flow in all tissues and organs, consequently in the liver tissue. So, the liver cells will be activated and then the whole liver will be activated to perform its other functions in a complete performing.
ترجمه فارسی:
وقتی بادکش درمانی، گلبول‌های فرسوده و پیر و ناخالصی‌ها را از خون خارج می‌کند و جریان خون را در تمام بافت‌ها و اندام‌ها، به تبع آن در بافت کبد، افزایش می‌دهد. بنابراین، سلول‌های کبدی فعال می‌شوند و سپس کل کبد برای انجام سایر وظایف خود به طور کامل فعال می‌شود.

به نقل از سایت lybrate

3. حجامت لکه علائم کبد چرب در صورت موثر است؟

حجامت، درمان تاییدشده‌ای برای لکه‌های صورت نیست. اصطلاح لکه کبدی معمولا به لکه‌های ناشی از آفتاب و افزایش سن اشاره دارد و این لکه‌ها برخلاف نامشان ارتباط مستقیمی با عملکرد کبد ندارند. لکه‌های قهوه‌ای صورت می‌توانند به‌دلیل ملاسما، آفتاب، التهاب پوست، تغییرات هورمونی یا مصرف بعضی داروها ایجاد شوند. تیرگی مخملی گردن و صورت نیز گاهی با مقاومت به انسولین ارتباط دارد.

کبد چرب معمولا در مراحل اولیه علامت پوستی مشخصی ایجاد نمی‌کند. زردی پوست و چشم، خارش گسترده، کبودی آسان یا رگ‌های عنکبوتی می‌توانند نشانه بیماری پیشرفته‌تر کبد و از علائم کبد چرب بر روی پوست و چهره باشند و به بررسی پزشکی نیاز دارند. شما می‌توانید برای بررسی علائم خود همین حالا از بهترین دکتر گوارش و کبد ایران نوبتتان را دریافت کنید.

4. حجامت کبد و لاغری ارتباطی با هم دارند؟

حجامت کبد و لاغری ارتباط غیرمستقیم اما معناداری دارند. در طب سنتی، حجامت کبد با دفع اخلاط غلیظ (به‌ویژه سودا و صفرا) و پاکسازی کبد، عملکرد متابولیسم و هضم را بهبود می‌بخشد. وقتی کبد پاک و سالم‌تر شود، چربی‌سوزی بهتر انجام می‌گیرد، اشتها تنظیم شده، نفخ و سنگینی شکم کاهش پیدا می‌کند و بدن تمایل کمتری به ذخیره چربی نشان می‌دهد. بسیاری از افراد بعد از چند جلسه حجامت کبد گزارش می‌کنند که لاغری‌شان سریع‌تر و آسان‌تر شده است.

با این حال، حجامت به تنهایی باعث لاغری قابل توجه نمی‌شود. این روش بیشتر کمکی است و برای گرفتن نتیجه خوب باید حتماً همراه با رژیم غذایی مناسب، ورزش منظم و اصلاح سبک زندگی انجام شود. حجامت کبد به‌خصوص برای افرادی که به دلیل کبد چرب یا اختلال متابولیسم کبدی لاغری‌شان متوقف شده، مفیدتر است.

متن انگلیسی:
Hijamat resulted in a relative improvement in fatty liver severity and improved HOMA-IR and liver enzymes more than lifestyle modification alone in patients with NAFLD.
ترجمه فارسی:
حجامت در مقایسه با اصلاح سبک زندگی به تنهایی، منجر به بهبود نسبی شدت کبد چرب و بهبود شاخص مقاومت به انسولین (HOMA-IR) و آنزیم‌های کبدی در بیماران مبتلا به کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) شد.

به نقل از سایت pmc.ncbi.nlm.nih

حجامت کبد چگونه است؟

آنچه با عنوان حجامت کبد انجام می‌شود، معمولا تفاوت اساسی با حجامت تر در نقاط دیگر بدن ندارد. حجامت کبد معمولاً با حجم کم انجام می‌شود و بهترین زمان آن فصل بهار (اردیبهشت) و پاییز است. این روش درمان کمکی محسوب می‌شود و باید حتماً تحت نظر متخصص طب سنتی باتجربه انجام شود. در افراد مبتلا به مشکلات انعقادی خون، زخم معده فعال یا التهاب حاد کبد، انجام آن ممنوع یا با احتیاط شدید است. مراحل رایج آن شامل موارد زیر است:

• پوست بررسی و ضدعفونی می‌شود.
• فنجان با پمپ یا روش حرارتی روی پوست مکش ایجاد می‌کند.
• پس از چند دقیقه فنجان برداشته می‌شود.
• خراش‌های سطحی و متعدد روی پوست ایجاد می‌شوند.
• فنجان دوباره قرار می‌گیرد و مقدار کمی خون وارد آن می‌شود.
• محل زخم تمیز و پانسمان می‌شود.

استفاده از تیغ، لانست و فنجان یکبارمصرف ضروری است. وسایل آلوده یا مشترک می‌توانند عفونت پوستی و بیماری‌های منتقل‌شونده از راه خون را گسترش دهند.

حجامت کبد کجاست؟

برای حجامت کبد، نقطه علمی و استانداردی تعریف نشده است. در روش‌های سنتی، نقاط مختلفی میان ۲ کتف، روی کمر، پشت بدن یا نزدیک شانه‌ها انتخاب می‌شوند. تفاوت این نقاط نشان می‌دهد که محل انجام بر پایه یک پروتکل پزشکی ثابت نیست. قرارگرفتن فنجان در سمت راست بدن نیز به معنای اثر مستقیم بر کبد نیست. مکش فقط پوست و عروق سطحی را درگیر می‌کند. از طرفی حجامت نباید روی زخم، عفونت پوستی، سوختگی، رگ‌های واریسی، برجستگی عروقی، محل جراحی تازه یا پوست دچار التهاب انجام شود.

حجامت کبد روی پا

طبق نظر طب سنتی حجامت کبد روی پا یکی از روش‌های غیرمستقیم حجامت برای تقویت و پاکسازی کبد است. در طب سنتی، نقاط خاصی در ساق پا (به‌خصوص دو طرف ساق پا، پشت زانو و کف پا) به عنوان نقاط مرتبط با کبد در نظر گرفته می‌شوند. حجامت پا در این نقاط با بهبود گردش خون در ناحیه لگن و پایین تنه، کمک به دفع اخلاط فاسد از کبد، کاهش چربی و التهاب کبد، و بهبود عملکرد متابولیسم کبدی می‌کند. این روش بیشتر برای افراد مبتلا به کبد چرب، گرفتگی صفراوی و سردی کبد مفید است.

حجامت ساق پا معمولاً با حجم کم انجام می‌شود و اغلب با حجامت کبد (ناحیه راست زیر دنده‌ها) ترکیب می‌گردد تا اثر بهتری داشته باشد. این کار باید حتماً توسط متخصص طب سنتی باتجربه انجام شود.

حجامت قوزک پا برای کبد

حجامت قوزک پا برای کبد یک روش غیرمستقیم و حمایتی در طب سنتی است. نقاط قوزک پا (به‌خصوص داخل و خارج قوزک) از نظر انرژی و رفلکسولوژی با کبد و مجاری صفراوی ارتباط دارند. حجامت این نقاط با تحریک جریان خون و انرژی در مریدین کبد، کمک به دفع اخلاط سرد و فاسد (به‌ویژه سودا و بلغم)، کاهش التهاب و چربی کبد، و بهبود عملکرد متابولیسم کبدی عمل می‌کند. این روش بیشتر برای افراد مبتلا به کبد چرب خفیف، سردی کبد، گرفتگی صفراوی و مشکلات گوارشی ناشی از ضعف کبد مفید است.

حجامت قوزک پا معمولاً با حجم بسیار کم انجام می‌شود و اغلب به عنوان مکمل حجامت مستقیم کبد یا حجامت ساق پا استفاده می‌گردد. این کار باید حتماً توسط متخصص طب سنتی باتجربه و با رعایت شرایط فرد انجام شود.

درمان کبد چرب با حجامت ممکن است؟

در حال حاضر، حجامت به‌عنوان درمان قطعی یا درمان اصلی کبد چرب شناخته نمی‌شود. یک مطالعه کوچک نشان داده است که اضافه‌کردن چند جلسه حجامت به اصلاح سبک زندگی ممکن است بعضی شاخص‌ها را بهبود دهد. بااین‌حال، این نتیجه برای توصیه عمومی کافی نیست.

درمان خانگی کبد چرب بیشتر بر اصلاح عوامل زمینه‌ای تمرکز دارد:

• کاهش تدریجی وزن در افراد دارای اضافه‌وزن
• فعالیت بدنی منظم
• کاهش نوشیدنی‌های شیرین و کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده
• مصرف بیشتر سبزی‌ها، غلات کامل و چربی‌های غیراشباع
• کنترل دیابت، فشارخون و چربی خون
• پرهیز از الکل
• مصرف داروهای تجویزشده و پیگیری میزان فیبروز کبد

طبیعی‌شدن یک آزمایش بعد از حجامت نیز درمان بیماری را اثبات نمی‌کند. آنزیم‌های کبدی ممکن است نوسان داشته باشند و بعضی افراد با وجود آنزیم‌های طبیعی، همچنان کبد چرب یا فیبروز داشته باشند. برای درمان مشکلات کبدی خود با روش‌های طبیعی همین حالا از بهترین دکتر طب سنتی ایران نوبت بگیرید.

فصل حجامت کبد کی است؟

از نظر پزشکی، فصل مشخصی برای حجامت کبد وجود ندارد. ادعاهایی درباره بهتر بودن حجامت در بهار، روزهای خاص ماه یا ساعت مشخص، با شواهد بالینی معتبر تایید نشده‌اند. اثربخشی و ایمنی حجامت به فصل وابسته نیست. وضعیت سلامت فرد اهمیت بیشتری دارد. حجامت تر در شرایط زیر مناسب نیست یا باید تا زمان بررسی پزشک به تعویق بیفتد:

• کم‌خونی یا ضعف شدید
• تب و بیماری حاد
• کم‌آبی بدن
• عفونت یا زخم پوستی
• بارداری
• اختلال انعقاد خون
• مصرف داروهای رقیق‌کننده خون
• بیماری پیشرفته کبد، قلب یا عروق

انتخاب روز یا فصل خاص نمی‌تواند خطر خونریزی، عفونت یا کم‌خونی را از بین ببرد.

مراقبت های بعد از حجامت کبد

پس از حجامت تر، خراش‌های پوست باید مانند زخم سطحی مراقبت شوند. اگرچه قرمزی خفیف و آثار دایره‌ای ممکن است طی یک تا ۲ هفته کم‌رنگ شوند اما درد شدید، قرمزی رو‌به‌گسترش، ترشح زرد، تب، تورم زیاد یا خونریزی مداوم طبیعی نیست و به بررسی پزشکی نیاز دارد. مهم‌ترین اقدامات مراقبتی عبارت‌اند از:

• پانسمان را تمیز نگه دارید و با دست آلوده لمس نکنید.
• تا بسته‌شدن خراش‌ها از شنا، سونا و قرارگرفتن در آب آلوده خودداری کنید.
• محل را نخارانید و پوسته‌ها را جدا نکنید.
• در صورت سرگیجه بنشینید یا دراز بکشید و مایعات کافی بنوشید.
• تا رفع ضعف یا سرگیجه، ورزش سنگین و رانندگی انجام ندهید.
• از مصرف خودسرانه پمادهای گیاهی، روغن یا مواد ضدعفونی‌کننده محرک روی زخم پرهیز کنید.
• تیغ، فنجان و وسایل آلوده را در دسترس دیگران قرار ندهید.

پزشکان پیشنهادی

4.6 (570 نظر)

دکتر حمیدالله افراسیابیان

پزشک طب سنتی

نوبت بگیرید

4.9 (318 نظر)

دکتر زهره فیض آبادی

پزشک طب سنتی

نوبت بگیرید

4.9 (224 نظر)

دکتر مرضیه بیگم سیاهپوش

پزشک طب سنتی

نوبت بگیرید

4.8 (225 نظر)

دکتر محمد علی سروش زاده

پزشک طب سنتی

نوبت بگیرید

4.9 (149 نظر)

دکتر حماسه تواهن

پزشک طب سنتی

نوبت بگیرید

4.7 (110 نظر)

دکتر محمدابراهیم زحلی نژاد

پزشک طب سنتی

نوبت بگیرید

مضرات حجامت کبد

حجامت، به‌ویژه نوع تر، بدون عارضه نیست. شدت خطر به سلامت فرد، محل انجام و رعایت اصول استریل وابسته است. عوارض احتمالی شامل موارد زیر هستند:

• درد، حساسیت و کبودی پوست
• تاول و سوختگی در روش‌های حرارتی
• عفونت پوست یا آبسه
• خونریزی طولانی
• کاهش فشارخون، سرگیجه و غش
• باقی‌ماندن لک یا اسکار
• کم‌خونی در صورت تکرار یا خون‌گیری زیاد
• انتقال عفونت‌های خونی با وسایل مشترک
• تشدید برخی بیماری‌های پوستی

افراد مبتلا به کم‌خونی، اختلالات خونریزی‌دهنده، بیماری قلبی‌عروقی، سابقه لخته، بیماری پوستی فعال یا افراد باردار نباید بدون تایید پزشک حجامت کنند. عوارض حجامت برای این افراد می‌تواند شدیدتر شود. در سیروز پیشرفته، کاهش پلاکت یا اختلال ساخت عوامل انعقادی می‌تواند خونریزی را افزایش دهد. آسیت، ضعف سیستم ایمنی و سوءتغذیه نیز احتمال عفونت و دیر جوش‌خوردن زخم را بیشتر می‌کنند.

برای کبد چرب حجامت بهتر است یا خون دادن و فصد؟

برای بیشتر مبتلایان به کبد چرب، هیچ‌کدام از حجامت، خون‌دادن یا فصد درمان اصلی نیستند. انتخاب میان این روش‌ها و اینکه حجامت بهتر است یا خون دادن یا فصد، بدون بررسی آزمایش خون، ذخایر آهن و علت بیماری کبدی منطقی نیست.

روش	نحوه خون‌گیری	کاربرد پزشکی مشخص	جایگاه در کبد چرب
حجامت تر	خراش‌های سطحی پوست و مکش	درمان استاندارد بیماری کبدی نیست.	شواهد محدود و ناکافی
اهدای خون	خون‌گیری از ورید	کمک به تامین خون موردنیاز بیماران	درمان کبد چرب محسوب نمی‌شود.
فصد یا خون‌گیری درمانی	خارج‌کردن حجم مشخصی از خون وریدی	درمان اضافه‌بار آهن در شرایط مشخص	فقط در صورت تشخیص و تجویز پزشکی

خون‌گیری درمانی بیشتر برای بیماری‌هایی مانند اضافه‌بار آهن انجام می‌شود. بالا بودن فریتین در کبد چرب همیشه به معنای تجمع بیش‌ازحد آهن نیست؛ التهاب نیز می‌تواند فریتین را بالا ببرد. خون‌گیری در فردی که کمبود آهن یا کم‌خونی دارد، وضعیت او را بدتر می‌کند. بنابراین تصمیم درباره فصد پزشکی به آزمایش‌هایی مانند شمارش سلول‌های خون، فریتین و درصد اشباع ترانسفرین نیاز دارد. اهدای خون و حجامت نباید جایگزین خون‌گیری درمانی برنامه‌ریزی‌شده شوند.

نتیجه گیری

حجامت کبد اصطلاحی سنتی برای انجام حجامت با هدف بهبود بیماری‌های کبدی است؛ اما این روش مستقیما کبد را پاکسازی نمی‌کند و درمان تاییدشده کبد چرب، همانژیوم یا لکه‌های صورت نیست. مطالعات محدود، احتمال تغییر بعضی آنزیم‌ها یا شاخص‌های متابولیک را مطرح کرده‌اند؛ ولی شواهد برای توصیه آن به‌عنوان درمان کافی نیست. کنترل وزن، تغذیه مناسب، فعالیت بدنی و درمان دیابت و چربی خون نقش اصلی را در بهبود کبد چرب دارند. افراد مبتلا به سیروز، هپاتیت پیشرفته، کم‌خونی، اختلال انعقاد یا مصرف‌کنندگان داروهای رقیق‌کننده خون باید از حجامت خودسرانه پرهیز کنند. انجام حجامت نباید باعث قطع دارو یا به‌تعویق‌افتادن بررسی بیماری کبدی شود.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!