فهرست مطالب
شروع زخم پای دیابتی معمولاً تدریجی و خاموش است. این زخم اغلب از یک آسیب کوچک پوستی آغاز میشود که به دلیل اختلال در حس پا یا کاهش خونرسانی، بهدرستی ترمیم نمیشود. تشخیص زودهنگام این مرحله اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تشخیص و درمان بهموقع تا حد زیادی از پیشرفت زخم و عفونت، احتمال بستری شدن و حتی قطع عضو جلوگیری میکند. به همین دلیل، بررسی روزانه پاها در افراد مبتلا به دیابت یکی از مهمترین اقدامات محسوب میشود که در این مقاله از دکترتو به آن پرداخته خواهد شد.
اولین نشانه های شروع زخم پای دیابتی
تشخیص زخم پای دیابتی در مراحل اولیه بهترین راه برای جلوگیری از پیشرفت آن به یک وضعیت جدی و غیرقابلکنترل است. متخصصان توصیه میکنند افراد دیابتی پاهای خود را به صورت روزانه بررسی و در صورت مشاهده هر تغییر غیرطبیعی به پزشک مراجعه کنند.
علائم هشداردهنده شروع زخم پای دیابتی شامل قرمزی و تورم موضعی، احساس داغی، ترشح مایع یا چرک، تغییرات پوستی مانند تاول، بریدگی یا پینه، درد هنگام راه رفتن (در افراد بدون نوروپاتی)، بوی نامطبوع، ترکهای پوستی ناشی از عفونتهای قارچی (مانند پای ورزشکاران) و در موارد عفونی پیشرفتهتر، تب و لرز است. در ادامه هر یک را به صورت مجزا توضیح دادهایم.
- تاول یا ساییدگی
- ترک پاشنه یا شکاف پوستی عمیق
- پینه یا میخچه ضخیم با نقطه تیره در مرکز
- قرمزی، گرمی یا تورم موضعی
- ترشح کم یا بوی غیرعادی
1. تاول یا ساییدگی که خوب نمیشود
بسیاری از زخمهای پای دیابتی با یک آسیب کوچک مانند تاول پوستی یا ساییدگی آغاز میشوند. به دلیل کاهش جریان خون یا نوروپاتی محیطی، این ضایعات بهطور طبیعی ترمیم نمیشوند و بهتدریج به زخم تبدیل میگردند. در بسیاری از بیماران، نبود درد باعث میشود زخم تا مراحل پیشرفته شناسایی نشود.
2. ترک پاشنه یا شکاف پوستی عمیق
ترکهای عمیق پاشنه میتوانند بهعنوان عامل خطر یا مسیر ورود عفونت عمل کنند، اما بهتنهایی معیار قطعی شروع زخم پای دیابتی محسوب نمیشوند. این ضایعات اغلب به علت خشکی پوست و کاهش حس ظاهر و نادیده گرفته میشوند. این علائم در صورت عدم درمان به زخمهای عمیق و عفونی تبدیل میشوند.
دیابت داری و نگران وضعیت پاهات هستی؟
برای بررسی فوری نوبت بگیر.
3. پینه یا میخچه ضخیم با نقطه تیره در مرکز
پینههای ضخیم یا میخچه در نواحی تحت فشار پا یکی از نشانههای مهم شروع زخم پای دیابتی هستند. گاهی یک نقطه تیره در مرکز پینه دیده میشود که نشاندهنده خونریزی یا زخم زیرین خواهد بود. این پینهها زخم را پنهان کرده و بدون برداشتن اصولی، خطر پیشرفت زخم را افزایش میدهند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت jamanetwork
People with diabetes often develop damage to their peripheral nerves (neuropathy). Sensory neuropathy leads to decreased sensation of pain and pressure, which may cause people with diabetes not to feel a sharp object in their shoe that can puncture the skin and cause a foot ulcer.
ترجمه فارسی:
افراد مبتلا به دیابت اغلب آسیب به اعصاب محیطی (نوروپاتی) را تجربه میکنند. نوروپاتی حسی منجر به کاهش احساس درد و فشار میشود که احتمالا باعث بیحسی افراد مبتلا شده و وجود جسم تیز در کفش که پوست را سوراخ کرده و باعث زخم پا شده احساس نمیکنند.
4. قرمزی، گرمی یا تورم موضعی
قرمزی، تورم و افزایش دمای موضعی پوست پا از اولین علائم التهاب و شروع زخم هستند. این نشانهها بهویژه در اطراف نواحی پرفشار پا دیده میشوند و هشداری اولیه برای مراجعه سریع به پزشک هستند.
5. ترشح کم یا بوی غیرعادی (علامت هشدار)
خروج مقدار کمی مایع از پوست یا ایجاد بوی غیرعادی، حتی بدون زخم میتواند نشانه شروع زخم پای دیابتی یا عفونت اولیه باشد. لکهدار شدن جوراب یا کفش هم از علائمی هستند که نباید نادیده گرفته شود.
علائم نگرانکنندهای روی پاهات مشاهده کردی؟ مشاوره بگیر.
شایع ترین محل های شروع زخم پای دیابتی
قسمت جلویی پا شایعترین محل شروع زخم پای دیابتی است. بر اساس دادههای ناشی از تحقیقات معتبر، حدود نیمی از زخمهای پای دیابتی در ناحیه جلوی پا، بهویژه زیر سر متاتارسها و انگشت شست، ایجاد میشوند. این موضوع با الگوی توزیع فشار در پا ارتباط مستقیم دارد.
علت های اصلی شروع زخم پای دیابتی
عوامل خطر بسیاری در بیماران دیابتی وجود دارد که میتواند آغازگر ایجاد زخم پای دیابتیک باشد. علل اصلی شروع زخم پای دیابتی عبارتند از:
- کنترل نامناسب قند خون (که باعث آسیب عروق و اعصاب میشود.)
- گردش خون ضعیف (بیماری عروق محیطی)
- نوروپاتی دیابتی و کاهش حس محافظتی پا
- اختلال عملکرد سیستم ایمنی
- عفونتهای پوستی یا قارچی درماننشده
این عوارض دیابت اغلب بهصورت همزمان عمل کرده و خطر ایجاد زخم را افزایش میدهند.
| علامت زخم پای دیابتی | علت ایجاد آن علامت |
|---|---|
| تاول، خراش یا زخم که دیر خوب میشود | کاهش خونرسانی و اختلال ترمیم زخم بهعلت دیابت |
| قرمزی موضعی پوست | التهاب بافتی ناشی از فشار، اصطکاک یا عفونت اولیه |
| تورم پا یا اطراف زخم | پاسخ التهابی بدن یا شروع عفونت موضعی |
| گرمی غیرعادی پوست | افزایش جریان خون موضعی در اثر التهاب یا عفونت |
| ترشح شفاف، زرد یا چرکی | تخریب بافت و فعالیت میکروارگانیسمها (عفونت) |
| بوی بد پا یا زخم | عفونت باکتریایی و تجزیه بافت مرده |
| پینه یا میخچه ضخیم | فشار مزمن روی نقاط خاص پا بهعلت تغییر توزیع وزن |
| نقطه تیره زیر پینه | خونریزی یا زخم پنهان زیر لایه پینه |
| بیدرد بودن زخم | نوروپاتی دیابتی و کاهش حس درد |
| درد هنگام راه رفتن (در افراد بدون نوروپاتی) | التهاب، عفونت یا فشار مستقیم روی زخم |
| تغییر رنگ پوست اطراف زخم (قرمز تیره، بنفش) | اختلال خونرسانی یا التهاب پیشرفته |
| تب یا لرز (در مراحل پیشرفته) | گسترش عفونت به جریان خون یا بافتهای عمقی |
اقدامات لازم در زمان تشخیص شروع زخم پای دیابتی
در صورت مشاهده علائم اولیه زخم پای دیابتی اقدامات زیر توصیه میشود. این اقدامات برای پیشگیری از خطرات احتمالی اهمیت بسیار زیادی دارند.
- مراجعه سریع به پزشک یا کلینیک زخم
- کاهش فشار از روی ناحیه درگیر
- استفاده از کفش مناسب و طبی
- کنترل دقیق قند خون
- شروع مراقبت اصولی از زخم و پوست پا
روالهای مراقبت روزانه از پا برای افراد دیابتی در چنین شرایطی هم عبارتند از:
- بررسی روزانه پاها از نظر زخم، ترک یا تغییر رنگ
- شستوشوی منظم و مرطوبسازی مناسب (بدون مرطوب کردن بین انگشتان)
- کوتاه کردن صحیح ناخنها
- اجتناب از راه رفتن با پای برهنه
متن انگلیسی:
به نقل از سایت uofmhealth
Ulcers form due to a combination of factors, such as lack of feeling in the foot, poor circulation, foot deformities, irritation (such as friction or pressure), and trauma, as well as duration of diabetes.
ترجمه فارسی:
زخمها به دلیل عواملی مانند فقدان حس در پا، گردش خون ضعیف، بدشکلیهای پا، تحریک (مانند اصطکاک یا فشار)، ضربه و همچنین مدت زمان ابتلا به دیابت، تشکیل میشوند.
4.7 (5682 نظر)4.8 (5475 نظر)4.8 (4998 نظر)4.9 (3584 نظر)5 (3129 نظر)4.9 (3161 نظر)نتیجه گیری
شروع زخم پای دیابتی یکی از جدیترین و شایعترین عوارض دیابت است که اغلب از آسیبهای کوچک و ظاهراً بیاهمیت مانند بریدگی، تاول، فشار کفش نامناسب یا پینه ضخیم آغاز میشود. بهدلیل نوروپاتی (آسیب عصبی) و کاهش گردش خون ناشی از قند خون بالا، این آسیبها بهبود نمییابند و بهتدریج به زخم عمیق تبدیل میشوند. علائم اولیه شامل قرمزی، تورم خفیف، گرمی موضعی، ترک پوست، بیحسی یا گزگز، و گاهی ترشح یا بوی غیرطبیعی است؛ اما بهدلیل کاهش حس درد، بسیاری از بیماران متوجه پیشرفت آن نمیشوند تا زمانی که عفونت یا نکروز رخ دهد.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!