آزمایش ALT یا SGPT خون چیست؟ تفسیر نتایج آزمایش

0
ALT-TEST
آزمایش-ALT

آزمایش ALT یکی از آزمایش‌های بررسی عملکرد کبد است که سطح آلانین آمینوترانسفراز را در خون اندازه‌گیری می‌کند. این آزمایش ALT یا SGPT نامیده می‌شود. ALT یکی از آنزیم‌های کبدی است که به کبد در تولید انرژی کمک می‌کند. سطوح بالای این آنزیم‌ها می‌تواند نشانه آسیب یا تحریک کبدی باشد. از این آزمایش برای ارزیابی عملکرد کبد استفاده می‌کنند.

به طور کلی، آزمایش ALT به تنهایی انجام نمی‌شود. این آزمایش معمولا همراه با سایر آنزیم‌های کبدی به عنوان بخشی از آزمایش عملکرد کبد یا پنل متابولیک جامع (CMP) اندازه‌گیری می‌شود.

هدف انجام آزمایش آلانین آمینوترانسفراز (ALT)

این آزمایش که یکی از آزمایش‌های چکاپ کامل بدن است با هدف ارزیابی سلامت کبد است. هنگامی‌که سلول‌های کبدی آسیب می‌بینند آلانین آمینوترانسفراز به خون نشت می‌کند. سنجش میزان این آنزیم می‌تواند به تشخیص مشکلات کبدی کمک کند.

ALT معمولا همراه با سایر آنزیم‌ها و ترکیبات کبدی در خون آزمایش می‌شود. اندازه‌گیری‌ این آنزیم‌ها می‌تواند در تشخیص بیماری، غربالگری و نظارت بر درمان استفاده شود.


آزمایش ALT چه چیزی را اندازه گیری می‌کند؟

آزمایش ALT سطح آنزیم آلانین آمینوترانسفراز را در خون شما اندازه گیری می‌کند. ALT یکی از آنزیم‌هایی است که به عملکرد صحیح کبد کمک می‌کند. در حالت طبیعی آلانین آمینوترانسفراز در کبد یافت می‌شود، و فقط مقادیر بسیار کمی ALT در سایر قسمت‌های بدن وجود دارد. اگر میزان این آنزیم بیشتر از مقدار طبیعی باشد، نشان‌دهنده‌ی اختلال در عملکرد کبد است.


چه زمانی باید آزمایش آلانین آمینوترانسفراز را انجام دهم؟

در مواقع زیر باید برای انجام آزمایش ALT و دیگر آزمایش‌های کبدی اقدام کنید.

  • هنگامی که فرد دچار علائمی مانند تهوع و استفراغ، درد شکم، خارش، یرقان، خستگی و بی‌اشتهایی باشد، پزشک ممکن است برای تشخیص علت این علائم، آزمایش ALT را تجویز کند.
  • گاهی ممکن است بدون اینکه فرد علائمی داشته باشد، پزشک برای غربالگری و تشخیص زودهنگام بیماری‌های کبد مثل کبد چرب الکلی و غیرالکلی، سیروز کبد، هموکروماتوز، ویلسون، سندروم ژیلبرت، هپاتیت، بیماری‌های ناشی از مصرف بیش از حد دارو، این آزمایش را توصیه کند.
  • افرادی که برای غربالگری باید آزمایش ALT را انجام دهند، معمولا دارای عوامل خطر ابتلا به بیماری کبدی هستند. این عوامل خطر عبارت‌اند از: مصرف زیاد الکل، دیابت، چاقی یا سابقه خانوادگی مشکلات کبدی.
  • حتی اگر فرد عوامل خطری نداشته باشید، ممکن است پزشک آزمایش‌هایی را برای اندازه‌گیری ALT در طول معاینات معمول و چکاپ کامل بدن تجویز کند.
  • اگر قبلا بیماری کبدی داشته‌اید یا نتایج آزمایش ALT شما غیرطبیعی بوده‎ است، ممکن است برای نظارت بر درمان و مشاهده اینکه سطوح ALT خون شما در طول زمان چه تغییری می‌کند، این آزمایش انجام شود.
  • از نتیجه‌ی آزمایش‌های ALT و آنزیم‌های کبدی همچنین می‌توان برای نظارت بر عوارض جانبی داروهایی که می‌توانند بر سلامت و عملکرد کبد تأثیر بگذارند، استفاده شود.
alt-test
آزمایش ALT یکی از تست‌های پنل کبدی است که برای بررسی سلامت کبد انجام می‌شود.

نحوه انجام آزمایش ALT

آزمایش آلانین آمینوترانسفراز معمولا به عنوان بخشی از آزمایش عملکرد کبد توسط پزشک تجویز می‌شود. آزمایش ALT بر روی نمونه خونی انجام می‌شود که معمولا از ورید بازوی شما در بیمارستان، آزمایشگاه، کلینیک یا مطب پزشک گرفته می‌شود.

قبل از آزمایش ALT (چگونه باید برای تست ALT آماده شویم؟)

بسیاری از انواع داروها و مکمل‌ها این پتانسیل را دارند که بر سطح ALT شما تأثیر بگذارند. قبل از انجام آزمایش، باید به پزشک خود در مورد هر دارو یا مکمل غذایی که مصرف می‌کنید، اطلاع دهید. در برخی موارد، ممکن است به شما گفته شود که قبل از انجام آزمایش، مصرف دارو را متوقف کنید. ورزش شدید هم می‌تواند بر سطح ALT شما تأثیر بگذارد، بنابراین اگر مرتباً تمرینات بدنی سختی انجام می‌دهید، زودتر به پزشک خود اطلاع دهید.

برای انجام این آزمایش نیازی به ناشتا بودن نیست.

تست ALT چگونه انجام می‌شود؟

یک تکنسین یا پرستار برای آزمایش ALT از شما نمونه خون می‌گیرد. بعد از خون‌گیری نمونه خون شما به آزمایشگاه منتقل می‌شود. بعد از آماده‌سازی نمونه، آزمایش ALTتوسط تکنسین آزمایشگاه و با استفاده از دستگاه‌های به‌خصوصی انجام می‌شود.

آزمایشات ALT چه خطراتی دارد؟

خون‌گیری یک روش معمول است که عوارض جانبی خاصی ندارد. کل فرآیند فقط چند دقیقه طول می‌کشد. ممکن است طی فرآیند خون‌گیری هنگام ورود و خروج سوزن، احساس سوزش مختصر یا درد داشته باشید.

معمولا یک بانداژ روی محل خون‌گیری قرار می‌گیرد تا از خونریزی جلوگیری کند. برخی از افراد پس از آزمایش دچار کبودی یا درد در بازو می‌شوند، اما این اثرات به‌ندرت طولانی‌مدت هستند.

بعد از آزمایش ALT

اگر به شما گفته شده که قبل از خونگیری ناشتا باشید، یک میان وعده همراه خود داشته باشید تا بتوانید بلافاصله پس از انجام آزمایش چیزی بخورید. شما معمولا بعد از خون‌گیری می‌توانید رانندگی کنید و پس از خون‌گیری بیشتر فعالیت‌های عادی خود را از سر بگیرید.


راهنمای خواندن نتیجه آزمایش

نتایج آزمایش ALT معمولا ظرف چند روز کاری آماده می‌شود. نتیجه آزمایش ممکن است برای پزشک شما ارسال شود. همچنین خودتان می‌توانید جواب آزمایش را از آزمایشگاه تحویل بگیرید. برای تفسیر نتیجه آزمایش بهتر است به پزشک مراجعه کنید.

محدوده نرمال آزمایش ALT

در گزارش آزمایش سطح ALT شما و محدوده مرجع آزمایشگاه گزارش شده‌است. در بیشتر موارد،ALT بر حسب واحد در لیتر (U/L) یا واحد بین المللی در لیتر (IU/L) گزارش می‌شود.

هنگام بررسی نتایج خود، به خاطر داشته باشید که هیچ محدوده مرجع جهانی برای ALT  وجود ندارد. ممکن است در روش‌های آزمایشگاهی تغییراتی وجود داشته باشد که بر محدوده نرمال این آنزیم تأثیر بگذارد. به همین دلیل، مهم است که به محدوده مرجع ارائه‌شده توسط آزمایشگاه تکیه کنید. نتایج آزمون شما با بررسی مقادیر دیگر آزمایش‌های کبدی تفسیر می‌شود.

محدوده نرمال این آزمایش بین 7 تا 55 واحد در لیتر است. مقدار نرمال این آنزیم در مردان کمی بالاتر از زنان است. باز هم تأکید می‌کنیم که بهتر است در این زمینه به محدوده مرجعی که آزمایشگاه گزارش می‌کند، توجه کنید.

آزمایش ALT مقدار یکی از آنزیم‌های کبدی را اندازه‌گیری می‌کند و برای انجام آن نیازی به ناشتایی نیست. مقدار نرمال این آزمایش بین 7 تا 55 واحد در لیتر است.

تفسیر نتایج آزمایش آلانین آمینوترانسفراز

از آنجایی که ALT بیشتر در کبد متمرکز است، نتایج غیرطبیعی تست ALT با شرایطی مرتبط است که بر کبد تأثیر می‌گذارد، مانند هپاتیت و سیروز کبدی. گاهیALT می‌تواند بدون هیچ مشکل اساسی بالا باشد، زیرا عوامل متعددی می‌توانند بر ALT  تأثیر بگذارند و در بیشتر موارد، ALT بالا نشانه بیماری شدید کبدی نیست.

زمانی‌که سطح ALT بسیار بالا باشد، ممکن است نشانه‌ای از یک مشکل حاد کبدی باشد. سطح پایین ALT می‌تواند نشان‌دهنده یک بیماری مزمن باشد. با این حال، اختلال در سطح ALT به‌تنهایی برای پیش‌بینی یک بیماری کبدی قابل اعتماد نیست. باید همراه با این آزمایش آنزیم‌های کبدی دیگر هم بررسی شوند.

سطوح کمی بالای ALT ممکن است ناشی از موارد زیر باشد:

  • سوءمصرف الکل
  • سیروز (آسیب طولانی مدت و اسکار کبد)
  • مونونوکلئوز
  • داروهایی مانند استاتین‌ها، آسپرین و برخی داروهای خواب‌آور.

سطوح نسبتا بالای ALT ممکن است به دلیل موارد زیر باشد:

  • بیماری مزمن کبد
  • سوءمصرف الکل
  • آسیب کلیه
  • سیروز
  • انسداد مجاری صفراوی
  • حمله قلبی یا نارسایی قلبی 
  • آسیب عضلانی
  • گرمازدگی
  • آسیب به گلبول‌های قرمز
  • مصرف بیش‌از‌حد ویتامین A.

سطوح بسیار بالای ALT می تواند ناشی از موارد زیر باشد:

  • هپاتیت حاد ویروسی
  • مصرف بیش‌از‌حد برخی داروها از جمله استامینوفن
  • سرطان کبد
  • سپسیس.

عوامل تأثیرگذار بر نتیجه آزمایش ALT

برای تفسیر نتیجه آزمایش، پزشک فاکتورهای متعددی را در نظر می‌گیرد. این موارد شامل سابقه بیماری‌، سلامت فعلی شما و سطوح آنزیم‌های دیگر است. علاوه بر این، پزشک ممکن است عوامل فردی دیگری را هم در نظر بگیرد که می‌تواند بر سطح طبیعی ALT  تأثیر بگذارد، از جمله:

  • ورزش: ورزش شدید می‌تواند باعث افزایش موقت سطح ALT شود.
  • داروها: تعدادی از داروها و مکمل‌ها می‌توانند اندازه ALT را تغییر دهند.
  • جنسیت: مردان معمولا سطوح ALT بالاتری نسبت به زنان دارند. این موضوع احتمالا به تفاوت‌های هورمونی مربوط می‌شود.
  • قاعدگی: سطح ALT می‌تواند در طول چرخه قاعدگی بالا یا پایین برود.
  • سن: با افزایش سن میزان ALT خون کاهش می‌یابد، اگرچه علت دقیق آن مشخص نیست.
  • شاخص توده بدنی: تفسیر نتایج آزمایش در افراد با وزن بالاتر متغیر است.
LIVER-disease
اگر مقدار آنزیم ALT در خون خیلی بالا باشد، می‌تواند نشانه‌ی اختلالات و بیماری‌های کبدی حاد و مزمن باشد.

تست‌های مرتبط با آزمایش ALT

همانطور که اشاره کردیم، آلانین آمینوترانسفراز یکی از چندین آنزیم تولید‌شده در کبد است. مقدار این آنزیم‌ها معمولا با هم آزمایش می‌شود. در ادامه به برخی شباهت‌ها و تفاوت‌های بین ALT و سایر تست‌های مرتبط می‌پردازیم.

آزمایش آلانین آمینوترانسفراز چه تفاوتی با آزمایش عملکرد کبد دارد؟

ALT یکی از پنج آنزیم کبد است که در آزمایش عملکرد کبد اندازه‌گیری می‌شود. آزمایش عملکرد کبد به غیر از ALT معمولا این موارد را اندازه‌گیری می‌کند:

  • آسپارتات آمینوترانسفراز (AST)
  • آلکالین فسفاتاز (ALP)
  • آلبومین
  • بیلی روبین.

اندازه‌گیری ALT معمولا به‌عنوان بخشی از آزمایش عملکرد کبد انجام می‌شود و به‌ندرت به‌تنهایی درخواست می‌شود.


ALT یا آلانین آمینوترانسفراز چه تفاوتی با آسپارتات آمینوترانسفراز (AST) دارد؟

آنزیم آسپارتات آمینوترانسفراز، که AST هم نامیده می‌شود، آنزیم دیگری است که اغلب در آزمایش عملکرد کبد همراه با ALT اندازه گیری می‌شود. AST و ALT هر دو به‌عنوان آنزیم‌های کبدی شناخته می‌شوند، اما AST در سایر قسمت‌های بدن مثل استخوان‌ها غلظت بیشتری نسبت به ALT دارد. این دو تست در اکثر مواقع با‌ هم درخواست می‌شود.


آلانین آمینوترانسفراز چه تفاوتی با آلکالین فسفاتاز (ALP) دارد؟

آلکالین فسفاتاز یا ALP آنزیم کبدی دیگری است که در آزمایش عملکرد کبدی اندازه‌گیری می‌شود. ALP در کبد تولید و یافت می‌شود، اما در تعدادی از بافت‌های دیگر بدن از جمله استخوان‌ها هم وجود دارد.

ALP و ALK برای تشخیص انواع مختلف مشکلات کبدی استفاده می‌شود. ALT نشان‌دهنده‌ی آسیب احتمالی به سلول‌های کبد است و ALP اغلب برای ارتباط آن با انسداد احتمالی مجاری صفراوی داخل و خارج کبد بررسی می‌شود.

از آنجایی که ALP در استخوان‌ها وجود دارد، آزمایش ALP یک روش مؤثر برای تشخیص اختلالات استخوانی است.


سؤالات متداول شما

در این بخش به سؤالات و پرسش‌های تکمیلی می‌پردازیم.

آیا نتایج آزمایش دقیق است؟

روش‌های آزمایشگاهی برای اندازه‌گیری ALT قابل اعتماد هستند و در صورت ایجاد شبهه می‌توانید آزمایش را مجددا تکرار کنید. با این حال، هیچ آزمایشی 100٪ دقیق نیست. خطای نتایج آزمایش، اغلب به نمونه‌گیری نادرست نمونه خون مربوط می‌شود.

آیا به آزمایشات دیگری نیاز دارم؟

اگر در آزمایش عملکرد کبد (پنل کبدی) یا تست پنل متابولیک جامع، سطوح ALT شما غیرطبیعی باشد، آزمایش‌های پیگیری دیگری تجویز می‌شوند. اگر ALT به میزان قابل‌توجهی بالا باشد و یا علائمی داشته باشید که نشان‌دهنده‌ی مشکلات کبدی است، ممکن است برخی آزمایش‌ها مانند آزمایش کامل خون، تصویربرداری، و در برخی موارد بیوپسی کبد برای شما تجویز شود.
مجموعه‌ای از این آزمایشات در طول زمان ممکن است به صورت دقیق‌تر و قوی‌تر سلامت کبد شما را بررسی کنند.

آزمایش ALT چقدر طول می‌کشد؟

خون‌گیری برای اکثر آزمایش‌های خون فقط چند دقیقه طول می‌‍کشد. گاهی اوقات، پیدا‌کردن ورید ممکن است سخت باشد، بنابراین تکنسین ممکن است نیاز داشته باشد بیش از یک بار تلاش کند. بعد از نمونه‌گیری عموما بین 30 دقیقه تا یک‌ ساعت زمان برای آماده‌سازی نمونه و انجام آزمایش نیاز است. البته زمان قطعی آماده‌شدن جواب آزمایش به‌میزان زیادی به پروتکل‌های آزمایشگاه بستگی دارد و بین 1 ساعت تا چند روز طول می‌کشد.

چقدر طول می‌کشد تا نتایج آزمایش ALT آماده شود؟

نمونه‌های خون توسط دستگاه پردازش می‌شوند و ممکن است چند ساعت تا یک روز طول بکشد تا نتایج در دسترس باشد. اگر نتایج آزمایش نشان‌دهنده وجود مشکلی در کبد باشد، ممکن است پزشک آزمایش‌های دیگری را تجویز کند تا بفهمد مشکل چیست و چگونه آن را درمان کند.

قبل از آزمایش ALT باید ناشتا باشم؟

ازآنجایی‌که ALT معمولا همراه با سایر آزمایش‌های کبد در یک پنل آزمایش می‌شود، به شما گفته می‌شود که تا ۱۲ ساعت قبل از آزمایش خون ناشتا باشید. در این مدت نمی‌توانید هیچ غذایی بخورید و فقط می‌توانید آب بنوشید.
هنگامی‌که ALT به تنهایی آزمایش می‌شود، ناشتایی ضروری نیست. به همین دلیل، باید با پزشک خود در مورد جزئیات آزمایش خود مشورت کنید و طبق دستورالعمل پزشک عمل کنید. در این زمینه از آزمایشگاه هم می‌توانید سؤال بپرسید.

آیا می‌توانم در خانه آزمایش ALT بدهم؟

گزینه‌هایی برای انجام تست‌ ALT در خانه وجود دارد، اما انجام این آزمایش در یک محیط پزشکی بسیار رایج‌تر است. برخی از کیت‌های آزمایش خانگی قابلیت اندازه‌گیری آنزیم‌های کبدی، از جمله ALT را دارند. با این آزمایش‌ها، می‌توانید نمونه خون خود را در خانه تهیه کنید، اما باید آن را به آزمایشگاه پست کنید تا بتوان آن را تجزیه و تحلیل کرد. آزمایشات خانگی معمولا نیازی به نسخه پزشک ندارند.


راهنمای مراجعه به پزشک

ALT یکی از آنزیم‌های کبدی است که در معمولا فقط در کبد یافت می‌شود. افزایش آنزیم‌های کبدی از جمله ALT دلایل مختلفی می‌تواند داشته باشد. افزایش آنزیم‌های کبدی ممکن است موقتی باشد یا در اثر بیماری‌های مختلف کبدی یا گوارشی ایجاد شده باشد. اگر آزمایش خون شما سطوح بالایی از آنزیم‌های کبدی را نشان داد، باید به فوق تخصص گوارش و کبد مراجعه کنید. دکتر کبد می‌تواند پس از بررسی سابقه بیماری و علائم فعلی شما، نتایج آزمایش را بررسی کند و درصورت نیاز برخی آزمایش‌های پیگیری دیگر را تجویز کند تا دلیل اصلی اختلالات ALT شما مشخص شود و اقدام به درمان کند.

در سایت دکترتو، می‌توانید لیست بهترین پزشکان فوق تخصص کبد را مشاهده و اقدام به گرفتن نوبت به صورت آنلاین کنید. علاوه بر این می‌توانید از خدمات مشاوره آنلاین و مشاور تلفنی با پزشکان برای تفسیر نتیجه آزمایش خود استفاده کنید.

دکترتو، مراقب سلامتی شماست!

منابع

فاطمه قشلاقی رحیمی هستم کارشناس سئو و تولید محتوا. دکترتو جاییه که بهم فرصت میده درباره علمی که عاشقشم تحقیق کنم و نتایج تحقیقمو با مردم به اشتراک بذارم تا سطح آگاهی اجتماعی درمورد دنیای پزشکی ارتقا پیدا کنه.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید