فهرست مطالب
پرکاری تیروئید یکی از اختلالات متابولیکی شایع است که بر اثر افزایش بیشازحد ترشح هورمونهای تیروئیدی بهوجود میآید و باعث تسریع عملکردهای بدن مانند ضربان قلب، متابولیسم و دمای بدن میشود. این وضعیت، علاوه بر درمان دارویی، نیازمند اصلاح رژیم غذایی است تا از تحریک بیشتر غده تیروئید جلوگیری شود. غذاهای ممنوع در پرکاری تیروئید شامل گروههایی هستند که یا حاوی ید زیادند، یا باعث افزایش تحریک سیستم عصبی و متابولیسم میشوند. شناسایی و پرهیز از این خوراکیها برای کاهش علائم و حمایت از عملکرد طبیعی غده اهمیت دارد. انتخاب غذاهای کمچرب، کمید و بدون کافئین میتواند نقش حمایتی مؤثری در کنار درمان دارویی داشته باشد. در این مطلب از دکترتو، با غذاهای ممنوع در پرکاری تیروئید آشنا میشوید.
چرا برخی غذاها در پرکاری تیروئید ممنوع یا محدود هستند؟
برخی غذاها در پرکاری تیروئید «ممنوع» یا «محدود» هستند چون میتوانند تعادل هورمونی را برهم بزنند و علائم بیماری را تشدید کنند. مواد غذایی سرشار از ید باعث افزایش تولید هورمونهای تیروئیدی میشوند و نوشیدنیهای کافئیندار با تحریک متابولیسم، ضربان قلب و اضطراب را بیشتر میکنند. همچنین، غذاهای فرآوریشده و پرچرب التهاب و استرس اکسیداتیو را افزایش میدهند و گلوتن در برخی بیماران مبتلا به بیماری خودایمنی گریوز، پاسخ ایمنی را فعالتر میکند. به همین دلیل، تنظیم رژیم غذایی بخشی مهم از کنترل پرکاری تیروئید است.
خوراکی ها و غذاهای ممنوع در پرکاری تیروئید کدامند؟
در افراد مبتلا به تیروئید پرکار، برخی غذاها میتوانند علائم بیماری را تشدید کرده یا روند درمان را مختل کنند. در این وضعیت، کاهش مصرف مواد غذایی محرک تیروئید و انتخاب رژیم متعادل اهمیت زیادی دارد. از جمله غذاهای ممنوع یا محدود برای پرکاری تیروئید میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- غذاهای سرشار از ید: نمک یددار، جلبک دریایی، سوشی، ماهیهای دریایی و مکملهای حاوی ید.
- مواد غذایی محرک متابولیسم: نوشیدنیهای کافئیندار مانند قهوه، چای پررنگ، نوشابههای انرژیزا و شکلات.
- غذاهای فرآوریشده و پرچرب: فستفودها، گوشتهای فرآوریشده و غذاهای سرخشده که باعث افزایش التهاب و بار متابولیکی بدن میشوند.
- غذاهای حاوی گلوتن (در برخی بیماران): در افراد مبتلا به بیماریهای خودایمنی مانند گریوز، مصرف گلوتن ممکن است پاسخ ایمنی را تشدید کند.
- مکملها یا داروهای حاوی ید و تیروکسین: مصرف خودسرانه آنها میتواند منجر به افزایش بیشتر سطح هورمونهای تیروئیدی شود.
در مقابل، استفاده از مواد غذایی غنی از کلسیم و ویتامین D (مانند لبنیات کمچرب و سبزیجات برگ سبز) و مصرف سبزیجاتی مانند بروکلی و کلم که جذب ید را کاهش میدهند، میتواند به تعادل عملکرد تیروئید کمک کند. بعد از دادن آزمایش در یکی از آزمایشگاه تیروئید تهران و یا شهر محل سکونت خود از این رژیم غذایی میتوانید استفاده کنید.
متن انگلیسی:
medicalnewstoday
There is no specific hyperthyroidism diet. However, there are numerous minerals, vitamins, and nutrients you can eat to help you balance your thyroid hormones.
ترجمه متن:
رژیم غذایی خاصی برای پرکاری تیروئید وجود ندارد. با این حال، مواد معدنی، ویتامینها و مواد مغذی متعددی هستند که میتوانید با مصرف آنها به تعادل هورمونهای تیروئید کمک کنید.
غذاهای سرشار از ید
غذاهای حاوی ید زیاد مانند نمک یددار، جلبک دریایی، سوشی و ماهیهای دریایی میتوانند عملکرد تیروئید را تحریک کرده و باعث افزایش ترشح هورمونهای تیروئیدی شوند. در بیماران مبتلا به پرکاری تیروئید، مصرف این مواد باعث تشدید علائم مانند تپش قلب، اضطراب و کاهش وزن میشود. همچنین، مکملهای حاوی ید نیز باید تنها با تجویز پزشک مصرف شوند تا از افزایش بیشازحد ید در بدن جلوگیری شود.
مواد غذایی محرک متابولیسم
نوشیدنیها و خوراکیهای کافئیندار مانند قهوه، چای پررنگ، نوشابههای انرژیزا و شکلات با افزایش ضربان قلب و تحریک سیستم عصبی، میتوانند متابولیسم را بیش از حد بالا ببرند. در افراد مبتلا به پرکاری تیروئید، این مسئله ممکن است باعث تشدید لرزش دست، اضطراب و بیخوابی شود. محدود کردن یا حذف کافئین از رژیم غذایی میتواند به کاهش این علائم کمک کند.
غذاهای فرآوری شده و پرچرب
غذاهای فرآوریشده مانند فستفودها، سوسیس، کالباس و انواع غذاهای سرخشده حاوی چربیهای ترانس و اشباع هستند که باعث افزایش التهاب و استرس اکسیداتیو در بدن میشوند. این وضعیت میتواند تعادل هورمونی را بر هم زده و علائم پرکاری تیروئید را تشدید کند. جایگزین کردن این خوراکیها با غذاهای تازه، بخارپز و کمچرب به بهبود وضعیت عمومی بدن کمک میکند.

غذاهای حاوی گلوتن (در برخی بیماران)
در بیماران مبتلا به بیماریهای خودایمنی مانند گریوز، مصرف گلوتن ممکن است باعث تشدید پاسخ ایمنی بدن و افزایش التهاب در بافت تیروئید شود. به همین دلیل توصیه میشود این افراد مصرف نان، ماکارونی و محصولات حاوی آرد گندم را محدود کرده و از غلات بدون گلوتن مانند برنج، ذرت یا جو دوسر استفاده کنند.
مکمل ها یا داروهای حاوی ید و تیروکسین
مصرف خودسرانه مکملهای حاوی ید یا داروهای تیروئیدی مانند لووتیروکسین بدون مشورت با پزشک میتواند منجر به افزایش سطح هورمونهای تیروئیدی و بروز علائم شدید پرکاری شود. حتی دوزهای جزئی اضافی از این داروها ممکن است تعادل هورمونی را بر هم بزند. پایش منظم سطح هورمونها و مصرف دارو تنها طبق دستور پزشک برای پیشگیری از این مشکل ضروری است.
متن انگلیسی:
nesaz
In a condition like hyperthyroidism, where your body may be creating more inflammation, ginger can help reduce that inflammatory response.
ترجمه متن:
در شرایطی مانند پرکاری تیروئید که میزان التهاب بدن افزایش مییابد، مصرف زنجبیل میتواند میزان پاسخ التهابی بدن را کاهش دهد.
| دسته غذایی | غذاهای ممنوع یا محدود | جایگزینهای مجاز و توصیهشده |
|---|---|---|
| غلات و نانها | غلات غنیشده با ید، نانهای تهیهشده با نمک یددار | نان و برنج سبوسدار بدون نمک یددار، جو دوسر ساده |
| لبنیات | شیر، ماست و پنیرهای صنعتی (بهویژه با نمک یددار یا افزودنی) | لبنیات محلی بدون افزودنی، شیر و ماست کمچرب ساده |
| گوشت و پروتئینها | گوشتهای فرآوریشده، ماهی و میگو دریایی | گوشت قرمز و مرغ تازه، تخممرغ در حد اعتدال، حبوبات و عدس |
| سبزیجات | کلم، بروکلی، گلکلم، شلغم (در مصرف زیاد) | اسفناج، کدو، بادمجان، هویج، خیار |
| میوهها | میوههای خشکشده صنعتی و بستهبندیشده | سیب، گلابی، هندوانه، پرتقال، توتفرنگی تازه |
| نوشیدنیها | قهوه و چای پررنگ، نوشیدنی انرژیزا، الکل | چای سبز ملایم، دمنوش بابونه و بهلیمو، آب و آبمیوه طبیعی |
| چاشنیها و ادویهها | نمک یددار، سس سویا، سسهای صنعتی | نمک بدون ید، زردچوبه، دارچین، زنجبیل، آبلیمو تازه |
| چربیها و روغنها | روغنهای جامد و مارگارین | روغن زیتون، کنجد، آووکادو، مغزها در حد متعادل |
| خوراکیهای آماده و شیرینیها | کیک و بیسکویت صنعتی، شکلات و شیرینی بستهبندیشده | میوه خشک خانگی، شکلات تلخ خالص در حد کم، خرما |
رعایت رژیم غذایی تیروئید پرکار تا چه زمانی لازم است؟
مدت زمان رعایت رژیم غذایی در پرکاری تیروئید به علت بیماری و پاسخ بدن به درمان بستگی دارد. معمولاً تا زمانی که سطح هورمونهای تیروئیدی به حالت طبیعی بازگردد و پزشک روند پایدار را تأیید کند، ادامه رژیم ضروری است. در بسیاری از بیماران، رعایت رژیم متعادل و محدود کردن مصرف ید باید در کنار درمان دارویی یا ید رادیواکتیو ادامه یابد تا از عود مجدد بیماری جلوگیری شود. حتی پس از کنترل پرکاری، حفظ عادات غذایی سالم به پایداری عملکرد تیروئید کمک میکند.

مشاوره رژیم پرکاری تیروئید با بهترین دکتر غدد
میخواهید رژیم غذاییتان را برای کنترل پرکاری تیروئید اصلاح کنید یا دربارهی مکملها و محدودیت ید تصمیم بگیرید؟ همین حالا با بهترین دکتر غدد ایران مشورت کنید تا بر اساس نتایج آزمایش (TSH، T3، T4، ویتامین D، آهن، سلنیوم) یک برنامهی تغذیهای و درمانی شخصیسازیشده بگیرید. در ادامه لیستی از برجسته ترین پزشکان در شهرهای مختلف ایران را مشاهده میکنید.
نتیجه گیری
مدیریت پرکاری تیروئید تنها به مصرف دارو محدود نمیشود و رعایت رژیم غذایی متعادل نقش مهمی در کنترل علائم و پیشگیری از تشدید بیماری دارد. محدود کردن مصرف خوراکیهای حاوی ید، کافئین و غذاهای فرآوریشده میتواند به تثبیت سطح هورمونها کمک کند. بیماران باید از مصرف خودسرانه مکملهای ید یا داروهای تیروئیدی اجتناب کنند و رژیم غذایی خود را تحت نظر پزشک تنظیم نمایند. استفاده از غذاهای طبیعی، لبنیات کمچرب، سبزیجات مهارکننده جذب ید و منابع غنی از کلسیم و ویتامین D میتواند به بهبود وضعیت عمومی بدن کمک کند و روند درمان پرکاری تیروئید را تسریع نماید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
سلام من پروکاری تروئید دارم این جلسه ازمایش دادم دکترم گفت خیلی خوب شده روزی نصف قرص متی مازول میخورم با قرص کلسیم حالا دو ماه دیگ عروسیم هست ولی خیلی لاغر شدم آیا قرص یا پودر گین اپ بخورم برای تروئید ضرر داره لطفا جواب بدین میخام بدنم و صورتم یکم چاق باشه
سلام من ۳۰ سالمه پرکاری تروئید دارم این جلسه آزمایش دادم دکترم گفت خیلی خوب شده روزی نصف قرص متی مازول میخورم با قرص کلسیم ۲ ماه دیگ هم عروسیم خیلی لاغر شدم آیا پودر یا قرص گین اپ بخورم برام ضرر داره لطفا جواب بدین دو ماه دیگ عروسیم هست میخام یکم صورتم و بدنم چاق شه
سلام. مصرف قرصهای چاقکننده مثل گینآپ در شرایطی که پرکاری تیروئید دارید، اصلاً توصیه نمیشه چون ترکیباتش ممکنه با داروهاتون تداخل داشته باشه و تنظیم هورمونها رو به هم بزنه. بهترین کار اینه که زیر نظر متخصص غدد و با کمک یک متخصص تغذیه، یه برنامه غذایی پرکالری و سالم داشته باشید تا هم وزنتون افزایش پیدا کنه هم سلامتیتون به خطر نیفته.
متخصص تغذیه
سلام من تیروید پرکار دارم برایم عمل نوشتن نمیخوام عمل بکنم میخوام خودم تیروئد پرکارمو پایین بیارم که بشه کم کار به وسیله زالو درمانی و رژیم و…..آیا میشه
سلام. کاهش دادن تیروئید پرکار به کمکار با روشهای خانگی مثل زالو درمانی و رژیم غذایی نه تنها علمی نیست، بلکه میتونه بسیار خطرناک و غیرقابل کنترل باشه. پرکاری تیروئید یک بیماری هورمونی جدی است که روی تمام اعضای بدن تأثیر میگذاره و حتماً باید تحت نظر پزشک فوقتخصص غدد با روشهای استانداردی مثل دارو، ید رادیواکتیو یا جراحی درمان بشه. لطفاً برای حفظ سلامتیتان به پزشک متخصص مراجعه کنید تا با بررسی شرایط، بهترین گزینه درمانی رو بهتون پیشنهاد بده.
متخصص غدد
سلام و ادب و احترام.
من 10 سال هست پر کاری تیرویید دارم. تا ۳سال پیش خوب بود. متی مازول مصرف میکنم. ولی الان تا دوز متی مازول پایین میاد مثل موشک پرکاری عود میکنه.
حالا به نظرتون همچنان متی مازول با روزی دوتا ادامه بدم؟ ضرر نداره؟ مدتهاست استفاده میکنم
سلام و ادب. با توجه به عود مکرر پرکاری تیروئید با کاهش دوز متیمازول، لازم است گزینههای درمانی دیگر با پزشک معالجتان مجدداً بررسی شود. مصرف طولانیمدت دوز نسبتاً بالای متیمازول میتواند عوارضی مانند تأثیر بر کبد یا کاهش گلبولهای سفید داشته باشد. برای ارزیابی دقیق و تصمیمگیری درباره درمان دائمیتر (مانند ید درمانی یا جراحی)، حتماً به یک متخصص غدد مراجعه کنید تا با بررسی آزمایشهای اخیر و سونوگرافی، بهترین مسیر درمانی را تعیین کنند.
متخصص غدد