فهرست مطالب
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
روغن کرچک روغنی غلیظ از دانه گیاه کرچک است و تنها کاربرد تاییدشدهاش رفع کوتاهمدت یبوست است. ماده موثر آن اسید ریسینولئیک دیواره روده را تحریک میکند و دفع را راه میاندازد، پس اثرش دو تا شش ساعت بعد از خوردن شروع میشود. روی پوست هم مرطوبکننده خوبی است و خشکی و ترک پوست را بهتر میکند. اما شواهد علمی رشد مو، رشد مژه و ابرو و باز شدن لوله رحم با روغن کرچک را تایید نمیکنند، هرچند این کاربردها بسیار تبلیغ میشوند. مصرف خوراکی آن دلپیچه و اسهال میسازد و در بارداری انقباض زودرس رحم ایجاد میکند. در این مقاله از دکترتو با کاربردهای واقعی روغن کرچک، مصرف خوراکی، زمان اثر، عوارض و موارد منع مصرف آن آشنا میشوید.
روغن کرچک چیست؟
روغن کرچک روغنی غلیظ و بیبو یا گاهی کمبو است که از دانه گیاه کرچک گرفته میشود. حدود ۹۰ درصد چربی آن را اسید ریسینولئیک تشکیل میدهد و همین ماده مسئول بیشتر اثرهای این روغن است. دانه خام گیاه کرچک سمی است و مادهای به نام ریسین دارد. در فرآیند روغنکشی و حرارتدادن، ریسین از بین میرود، پس روغن کرچکی که در داروخانه میخرید بیخطر است. هرگز دانه خام کرچک را نجوید و نخورید.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت clevelandclinic.org
“Castor oil contains ricinoleic acid, which attaches to your intestines and causes muscle contractions that help you poop.”
ترجمه فارسی:
روغن کرچک حاوی اسید ریسینولئیک است که به رودهها میچسبد و انقباضهای عضلانی ایجاد میکند که به دفع کمک میکنند.
روغن کرچک برای چی خوبه؟
روغن کرچک در ایران برای شش کاربرد رایج مصرف میشود که قدرت شواهدشان با هم فرق دارد. یکی از آنها اثر دارویی ثابتشده دارد، چند مورد اثر مرطوبکننده و تسکینی دارند و بقیه بر پایه تجربه و باور عمومی مصرف میشوند. کاربردهای رایج روغن کرچک عبارتند از:
- رفع یبوست
- تقویت و نرمی مو
- پرپشت کردن مژه
- پرپشت کردن ابرو
- رفع خشکی و لک پوست صورت
- مالیدن روی ناف
۱. رفع یبوست
رفع یبوست تنها کاربرد روغن کرچک است که پشتوانه دارویی روشنی دارد. اسید ریسینولئیک گیرندههای دیواره روده را تحریک میکند و انقباض روده را بیشتر میکند، پس روغن کرچک در دسته ملینهای محرک قرار میگیرد. روغن کرچک برای یبوست مقدار مصرف و محدودیت زمانی مشخصی دارد و برای نوزاد و کودک جای مصرف ندارد.
۲. خواص روغن کرچک برای مو
روغن کرچک مو را نرم و براق میکند اما رشد مو را بیشتر نمیکند. چربی غلیظ آن روی ساقه مو مینشیند، رطوبت را نگه میدارد و وز مو را میخواباند. همین ظاهر پرپشتتری میسازد که با رشد واقعی اشتباه گرفته میشود. شواهد علمی افزایش رشد مو با روغن کرچک را تایید نمیکنند. اگر ریزش مو دارید، روغن کرچک علت آن را درمان نمیکند و بررسی علت ریزش اولویت دارد.
میخوای برای زیبایی پوستت روغن کرچک استفاده کنی؟
از متخصص راهنمایی بگیر.
۳. روغن کرچک برای مژه
روغن کرچک مژهها را نرم و درخشان میکند و شکنندگیشان را کم میکند، اما مژه جدید نمیرویاند. هیچ کارآزمایی معتبری افزایش تعداد یا طول مژه با روغن کرچک را نشان نداده است. در مصرف نزدیک چشم احتیاط کنید. ورود روغن به چشم سوزش و تاری موقت ایجاد میکند و در افراد حساس التهاب پلک هم میسازد، پس مقدار خیلی کمی را با گوشپاککن روی خط مژه بمالید.
۴. خواص روغن کرچک برای پرپشت کردن ابرو
روغن کرچک ابرو را نرم و منظمتر نشان میدهد و مانند مژه، تار جدید تولید نمیکند. ابروی خشک و شکننده با مرطوب شدن پرتر به چشم میآید و همین باعث تصور رشد میشود.
ریزش ابرو علتهای پزشکی دارد که با روغن برطرف نمیشوند. کمکاری تیروئید، کمبود آهن و بیماریهای پوستی از شایعترین علتها هستند و بررسیشان بر ادامه دادن روغن اولویت دارد. برای دریافت راهنمایی دقیق مصرف میتوانید از بهترین دکتر پوست و مو ایران مشاوره بگیرید.
۵. روغن کرچک برای لک صورت و خشکی پوست
روغن کرچک مرطوبکننده قوی است و خشکی، پوستهپوسته شدن و ترک پوست را بهتر میکند. اسید ریسینولئیک خاصیت ضدالتهابی هم دارد و همین به آرام شدن پوست تحریکشده کمک میکند. روی لک صورت اما اثر روشنی ندارد. لک پوستی از تولید بیش از حد رنگدانه میآید و روغن کرچک روی این فرآیند کار نمیکند. چون این روغن غلیظ است و منافذ را میبندد، در پوست چرب و مستعد جوش ممکن است آکنه را بیشتر کند، پس اول روی ناحیه کوچکی امتحان کنید. چنانچه به مشکل پوستی دچار هستید بهتر است قبل از اقدام به مصرف خودسرانه از بهترین دکتر بیماری های پوستی و درماتولوژی ایران مشاوره بگیرید.
۶. مالیدن روی ناف
مالیدن روغن کرچک روی ناف در طب سنتی رایج است و اثر آن به مرطوب شدن پوست همان ناحیه محدود میماند. باور رایج این است که روغن از ناف جذب میشود و روی گوارش و رحم اثر میگذارد، در حالی که پوست ناف مسیر جذب ویژهای به اندامهای داخلی ندارد. قدرت شواهد شش کاربرد بالا با هم فرق دارد و همین مقایسه انتخاب را ساده میکند:
| کاربرد | قدرت شواهد | اثر واقعی |
|---|---|---|
| رفع یبوست | تاییدشده | ملین محرک با اثر ۲ تا ۶ ساعته |
| خشکی و ترک پوست | خوب | مرطوبکننده و ضدالتهاب |
| نرمی مو | محدود | ظاهر نرم و براق، بدون رشد |
| نرمی مژه و ابرو | محدود | کم شدن شکنندگی، بدون تار جدید |
| لک صورت | ضعیف | روی رنگدانه اثری ندارد |
| مالیدن روی ناف | ندارد | فقط رطوبت پوست همان ناحیه |
روغن کرچک خوراکی برای چی خوب است؟
روغن کرچک خوراکی فقط برای رفع یبوست و تخلیه روده قبل از بعضی معاینهها به کار میرود. کسانی که میپرسند خوردن روغن کرچک برای چی خوبه، معمولا انتظار اثری روی مو یا لاغری دارند که این روغن آن را ندارد. خوردن این روغن برای مو، پوست و لاغری هیچ جایگاهی ندارد و فقط دستگاه گوارش را درگیر میکند.
مقدار مصرف بزرگسال معمولا یک تا چهار قاشق غذاخوری در روز است و باید با نظر پزشک تعیین شود. طعم و غلظت این روغن آزاردهنده است، پس بسیاری آن را با آب پرتقال یا آب سرد مخلوط میکنند.
کپسول و قرص روغن کرچک همان ماده موثر را در پوشش ژلاتینی دارند و مزیتشان نداشتن طعم است. مقدار ماده موثر روی بسته نوشته شده و همان عدد را مبنا بگذارید، چون غلظت فرآوردههای مختلف یکسان نیست.
روغن کرچک چقدر طول میکشد تا اثر کند؟
روغن کرچک خوراکی معمولا دو تا شش ساعت بعد از مصرف اثر میکند. کپسول روغن کرچک کمی دیرتر شروع میکند، چون پوشش ژلاتینی باید اول در معده حل شود و فاصله آن به دو تا هشت ساعت میرسد. سرعت اثر به پر یا خالی بودن معده بستگی دارد. با معده خالی زودتر اثر میکند و بعد از غذای سنگین دیرتر. به همین دلیل آن را صبح مصرف کنید تا دفع در ساعتهای بیداری اتفاق بیفتد.
بعد از خوردن روغن کرچک تا زمان دفع، مواد خوراکی سنگینی نخورید و بهجایش آب و مایعات بنوشید. بعد از دفع هم با غذای سبک و زودهضم شروع کنید. خوراکیهای مناسب بعد از مصرف روغن کرچک عبارتند از:
- آب و مایعات فراوان برای جبران کمآبی
- سوپ ساده یا آب برنج
- نان سوخاری یا نان تست
- موز و سیب رندهشده
- ماست کمچرب برای برگرداندن باکتریهای روده
غذای چرب و سرخشده، لبنیات پرچرب و قهوه را تا یک روز کنار بگذارید، چون روده تحریکشده به آنها واکنش بدتری میدهد.
طرز استفاده از روغن کرچک روی پوست و مو چگونه است؟
طرز استفاده موضعی روغن کرچک چهار مرحله دارد و رقیق کردن آن مهمترین بخش است. مراحل استفاده به این ترتیب هستند:
- روغن کرچک را با یک روغن سبکتر مانند روغن نارگیل یا بادام به نسبت مساوی رقیق کنید، چون خالص و غلیظ آن پوست را سنگین میکند.
- مقدار کمی را روی ناحیه کوچکی از ساعد بمالید و ۲۴ ساعت صبر کنید تا از نبود حساسیت مطمئن شوید.
- مخلوط را روی پوست یا پوست سر بمالید و چند دقیقه ماساژ سبک بدهید.
- بعد از ۳۰ دقیقه تا چند ساعت با آب ولرم و شامپو یا شوینده ملایم بشویید.
هفتهای یک تا دو بار کافی است. استفاده روزانه روی صورت منافذ را میبندد و در پوست چرب جوش میسازد. برای مژه و ابرو مقدار خیلی کم و با گوشپاککن استفاده کنید و از تماس با داخل چشم پرهیز کنید.
دنبال راهحل طبیعی برای درمان مشکل پوستیت هستی؟ مشاوره بگیر.
کدام کاربردهای روغن کرچک پشتوانه علمی ندارند؟
چند کاربرد پرتبلیغ روغن کرچک شواهد علمی ندارند و دو موردشان خطرناک هم هستند. کاربردهای بیپشتوانه عبارتند از:
- رشد مو و پرپشت شدن آن، که هیچ کارآزمایی معتبری تاییدش نکرده
- رویاندن مژه و ابروی جدید
- باز شدن لوله رحم و درمان ناباروری
- مصرف واژینال برای عفونت یا خشکی
- لاغری و چربیسوزی با مصرف خوراکی
- سمزدایی بدن و پاکسازی کبد
دو مورد آخر فهرست بالا صرفا بیاثر نیستند و آسیب هم میزنند. مصرف واژینال روغن کرچک تعادل طبیعی باکتریهای واژن را به هم میزند و مصرف خوراکی برای لاغری هم اسهال و کمآبی و افت پتاسیم میسازد. باور «باز شدن لوله رحم» هم ریشه در اثر انقباضی این روغن دارد که به رحم هم میرسد و همین آن را خطرناک میکند.
عوارض و مضرات روغن کرچک چیست؟
عوارض روغن کرچک به شکل مصرف آن بستگی دارد و مصرف خوراکی عوارض بیشتری از مصرف موضعی دارد. عوارض شایع روغن کرچک عبارتند از:
- دلپیچه و درد شکم بعد از مصرف خوراکی
- اسهال و کمآبی در مقدار زیاد
- افت پتاسیم خون در مصرف طولانی
- وابستگی روده به ملین محرک
- بسته شدن منافذ پوست و جوش در پوست چرب
- سوزش و التهاب پلک در مصرف نزدیک چشم
- واکنش حساسیتی پوستی در افراد مستعد
مصرف خوراکی را از یک هفته بیشتر ادامه ندهید. مصرف طولانی ملین محرک کار خودبهخودی روده را کم میکند و همان یبوستی را میسازد که قرار بود برطرف شود.
چه کسانی نباید روغن کرچک مصرف کنند؟
زنان باردار و افراد مبتلا به بیماریهای روده نباید روغن کرچک خوراکی مصرف کنند. گروههایی که مصرف خوراکی برایشان مناسب نیست عبارتند از:
- زنان باردار، در تمام سهماههها
- دوران شیردهی، مگر با نظر پزشک
- نوزادان و کودکان زیر ۱۲ سال
- افراد مبتلا به انسداد روده یا درد شکم با علت نامشخص
- افراد مبتلا به بیماری التهابی روده
- افراد مبتلا به آپاندیسیت یا مشکوک به آن
- افراد دارای کمآبی شدید یا افت پتاسیم
خطر بارداری از همه جدیتر است و ریشهاش در همان سازوکار ملین بودن روغن است.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت clevelandclinic.org
“In people who are pregnant, castor oil can cause premature contractions.”
ترجمه فارسی:
در افراد باردار، روغن کرچک میتواند باعث انقباضهای زودرس شود.
۴.۶ (۱۳۶۴ نظر)۴.۵ (۱۲۲۵ نظر)۴.۴ (۱۱۲۸ نظر)۴.۷ (۱۰۰۳ نظر)۴.۱ (۹۱۱ نظر)۴.۸ (۶۲۶ نظر)نتیجه گیری
روغن کرچک یک ملین موثر و یک مرطوبکننده خوب است و بیشتر شهرتش از کاربردهایی میآید که هیچکدام این دو نیستند. فاصله بین آنچه درباره این روغن گفته میشود و آنچه شواهد نشان میدهند در مورد مو و مژه و ابرو از همهجا بیشتر است. انتظار درست از این روغن، بهتر شدن ظاهر و بافت مو و پوست است و برای رشد مو یا رفع ریزش باید علت را پیدا کرد. در مصرف خوراکی هم مدت مصرف مرز ایمنی است. اگر باردار هستید این روغن بهطور کامل از فهرست گزینههایتان خارج میشود.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
