سرطان تیروئید آناپلاستیک (ATC) که به‌عنوان کارسینوم آناپلاستیک تیروئید هم شناخته می‌شود، یک نوع بسیار تهاجمی از سرطان تیروئید است که با رشد کنترل‌نشده سلول‌ها در غده تیروئید آغاز شده و باعث بزرگ‌شدن سریع توده در گردن می‌شود. ATC کمتر از ۱ تا ۲ درصد تمام سرطان‌های تیروئید را تشکیل می‌دهد و پیش‌آگهی آن بسیار ضعیف است (میانگین بقا ۳ تا ۶ ماه بدون درمان). برخلاف انواع دیگر سرطان تیروئید، این نوع بیماری، رشد بسیار ناگهانی و کنترل‌نشده دارد و معمولا در سنین بالا دیده می‌شود. به همین دلیل، درمان آن دشوار است و نیاز به اقدام سریع دارد. آناپلاستیک به معنای سلول‌هایی است که شکل طبیعی خود را از دست داده‌اند و بسیار مهاجم هستند. با مشاهده علائم این بیماری حتما به متخصص غدد در شهر خود مثل دکتر غدد تهران، دکتر تیروئید تهران یا دکتر سرطان تیروئید تهران و دکتر آنکولوژی تهران مراجعه کنید.
سرطان تیروئید آناپلاستیک چیست؟
سرطان تیروئید آناپلاستیک نوعی سرطان بسیار نادر و تهاجمی است که در سلول‌های تیروئید شروع می‌شود. این بیماری با رشد سریع و غیرقابل کنترل سلول‌ها همراه است و باعث ایجاد توده‌ای بزرگ و سفت در گردن می‌شود. دلیل دقیق ابتلا به آن هنوز مشخص نیست اما تغییرات ژنتیکی نقش مهمی دارند.
درمان سرطان تیروئید آناپلاستیک معمولا شامل جراحی برای برداشتن تومور، پرتو درمانی و شیمی‌درمانی است. سرعت رشد بالا باعث می‌شود که تشخیص زودهنگام بسیار مهم باشد. اگر هر گونه توده‌ای در گردن مشاهده کردید، حتما به پزشک متخصص مراجعه کنید.
| نکات مهم درباره سرطان تیروئید آناپلاستیک | توضیحات |
|---|---|
| سرطان آناپلاستیک تیروئید چیست؟ | سرطان بسیار تهاجمی و با رشد سریع غده تیروئید با سلول‌های غیرطبیعی و مهاجم. |
| علائمش | توده‌ای با سرعت رشد بالا و سفت در گردن، مشکل در بلع و تنفس |
| علت ابتلا | جهش‌های ژنتیکی، سن بالا، سابقه سرطان تیروئید و قرارگیری در معرض اشعه |
| عوارض | گسترش سریع به غدد لنفاوی و اندام‌های دیگر، تهدیدکننده زندگی |
| روش درمان رایج | جراحی، پرتو درمانی، شیمی‌درمانی و درمان‌های هدفمند |
مراحل سرطان تیروئید آناپلاستیک
سرطان تیروئید آناپلاستیک معمولا در مراحل پیشرفته تشخیص داده می‌شود. در ابتدا، تومور فقط در غده تیروئید است اما به سرعت به بافت‌های اطراف گسترش می‌یابد. مرحله بعدی، زمانی است که سلول‌های سرطانی به غدد لنفاوی یا دیگر اندام‌ها می‌رسند. این سرطان سرعت رشد بسیار بالایی دارد و ممکن است ظرف چند هفته پیشرفت کند. به همین دلیل، معمولا در مرحله‌های ۳ یا ۴ تشخیص داده می‌شود:
- مرحله IVA : سرطان آناپلاستیک تیروئید فقط در تیروئید و غدد لنفاوی مجاور وجود دارد (البته تومور ممکن است به بافت‌های مجاور مانند عضلات گردن نفوذ کند)
- مرحله IVB : سرطان تیروئید آناپلاستیک در تیروئید و بافت‌های گردن وجود دارد اما در سایر قسمتهای بدن وجود ندارد.
- مرحله IVC: سرطان تیروئید آناپلاستیک در تیروئید و همچنین سایر قسمتهای بدن مانند استخوان‌ها، ریه‌ها یا مغز گسترش یافته است.
توجه: IV یک عدد رومی است. عدد رومی IV معادل ۴ است و ممکن است در برخی دسته‌بندی‌ها، این مراحل را با عناوین 4A، 4B و 4C هم مشاهده کنید.
علائم سرطان تیروئید آناپلاستیک چیست؟
رایج‌ترین علامتی که سرطان آناپلاستیک با آن آشکار می‌شود این است که متوجه یک توده در حال رشد در گردن خود می‌شوید. زمانی که پزشک توده گردن را احساس می‌کند، معمولا بزرگ و بسیار سفت است. این تومورها در علائم سرطان تیروئید خیلی سریع رشد می‌کنند و ممکن است تا چند روز یا چند هفته پیش از آن هرگز متوجه وجودش نشده بودید و اکنون به نظر می‌رسد هر روز بزرگ‌تر می‌شود.
توده معمولا ثابت و چسبنده به بافت‌های اطراف است که تمایز آن از ندول‌های خوش‌خیم را آسان‌تر می‌کند. اگر هر غده‌ای حتی کوچک در ناحیه گردن خود مشاهده کردید، به دکتر غدد مراجعه کنید. بعضی از علائمی که همراه با سرطان تیروئید آناپلاستیک ظاهر می‌شوند، عبارت است از:
- سرفه خشک با یا بدون خون
- مشکل در بلع
- صدای خشن یا تغییر یافته
- تنفس با صدای بلند یا مشکل
- توده در پایین گردن
- درد یا فشار در گردن
- هیپرتیروئیدیسم یا هیپوتیروئیدیسم (ممکن است نادر باشد)
- گیر کردن غذا یا قرص‌ها هنگام قورت دادن
- تنگی نفس زمانی که صاف دراز کشیده‌اید
علت ابتلا به سرطان تیروئید آناپلاستیک چیست؟
سن بالای ۶۰ سال یکی از مهم‌ترین عوامل خطر ابتلا به سرطان تیروئید آناپلاستیک است. کسانی که سابقه خانوادگی بیماری‌های تیروئید یا سرطان تیروئید دارند، در معرض خطر بیشتری قرار می‌گیرند. قرار گرفتن در معرض اشعه‌های یونیزان مانند درمان‌های رادیواکتیو در ناحیه گردن، می‌تواند باعث افزایش احتمال بیماری شود.
همچنین، داشتن انواع دیگر سرطان تیروئید می‌تواند زمینه‌ساز تبدیل به نوع آناپلاستیک باشد. انجام معاینات دوره‌ای و پیگیری دقیق در صورت وجود عوامل خطر، اهمیت زیادی دارد. برخی موارد می‌توانند شانس ابتلا به کارسینوم آناپلاستیک را افزایش دهند. این موارد عبارت‌اند از:
- سن: بیشتر موارد این سرطان در افراد ۶۰ تا ۷۰ ساله رخ می‌دهد
- جنسیت: زنان بیشتر از مردان به آن مبتلا می‌شوند
- تاریخچه پزشکی: ابتلا به گواتر یا سایر اشکال سرطان تیروئید در گذشته
- جهش‌های ژنتیکی خاص مانند BRAF V600E یا TP53
- تشعشع: اگر در ناحیه سر و گردن خود تحت پرتو درمانی قرار گرفته باشید یا در معرض مواد رادیواکتیو قرار گرفته باشید، خطر ابتلای شما به سرطان تیروئید آناپلاستیک بیشتر است
- گروه خونی: برخی مطالعات پیشنهاد می‌کنند که افراد در گروه خونی B ممکن است شانس بیشتری برای ابتلا به این سرطان داشته‌باشند
متن انگلیسی:
به نقل از سایت macmillan
Anaplastic thyroid cancer is the rarest type of thyroid gland cancer. It is more common in women and mostly affects people over the age of 60. It usually grows more quickly than other types of thyroid cancer.
ترجمه فارسی:
سرطان تیروئید آناپلاستیک نادرترین نوع سرطان غده تیروئید است. این بیماری بیشتر در زنان دیده می‌شود و معمولا افراد بالای ۶۰ سال را مبتلا می‌کند. رشد این بیماری معمولا سریع‌تر از سایر انواع سرطان تیروئید است.
تشخیص سرطان آناپلاستیک تیروئید به چه صورت است؟
معمولا سرطان آناپلاستیک تیروئید توسط بیمار تشخیص داده می‌شود که متوجه رشد سریع توده گردن یا علائم ناشی از تهاجم مستقیم سرطان تیروئید آناپلاستیک مانند تغییر در صدا یا بلع می‌شود. در واقع، کارسینوم آناپلاستیک ممکن است آنقدر سریع رشد کند که سایر اعضای خانواده یا ناظران در مورد ایجاد سریع یک توده در گردن فرد نظر دهند.
سرطان تیروئید آناپلاستیک با رشد سلول‌های سرطانی غیرطبیعی در تیروئید شروع می‌شود. همانطور که این سلول‌ها تکثیر می‌شوند، یک برآمدگی یا ندول در تیروئید ایجاد می‌کنند که معمولا از کنار یا جلوی غده تیروئید بیرون می‌آید. متاسفانه، از آنجایی که سرطان‌های تیروئید آناپلاستیک با چنین سرعتی رشد می‌کنند، به ندرت در اوایل شکل‌گیری یافت می‌شوند یا تصادفا در یک معاینه فیزیکی معمول در تست سرطان تیروئید در خانه مورد توجه قرار می‌گیرند.
آزمایش‌هایی که ممکن است برای تشخیص سرطان آناپلاستیک تیروئید انجام شوند، عبارت است از:
- آزمایش تیروئید
- سونوگرافی
- بیوپسی سوزنی (معمولا ناکافی است و نیاز به بیوپسی هسته‌ای یا باز دارد)
- لارنگوسکوپی
- تست‌های تصویربرداری مانند ام آر آی یا سی تی اسکن
راه های درمان سرطان آناپلاستیک تیروئید
بهترین راه برای درمان سرطان آناپلاستیک تیروئید این است که تمام تومورهای سرطانی را با جراحی خارج کنید. اگر سرطان شما به سایر قسمتهای گردن، قفسه سینه و جاهای دیگر گسترش یافته باشد، احتمالا به شیمی درمانی یا پرتودرمانی یا هر دو نیاز خواهید داشت. اما در بیشتر موارد شیمی درمانی و پرتودرمانی کمک چندانی نمی‌کنند.
گاهی اوقات ممکن است برای کمک به تنفس راحت‌تر یا غذا خوردن نیاز به جراحی داشته‌باشید. گزینه دیگر این است که از پزشک خود در مورد ثبت‌نام در درمان‌های بالینی سؤال کنید. این مطالعات داروها و درمان‌های آزمایشی را بررسی می‌کنند که ممکن است برای مبارزه با سرطان شما بهتر عمل کنند:
- جراحی برای برداشتن تومور و بافت‌های اطراف
- پرتو درمانی برای کاهش اندازه تومور
- شیمی‌درمانی برای مقابله با سلول‌های سرطانی (اثربخشی محدودی دارد و معمولا با پرتودرمانی ترکیب می‌شود)
- درمان‌های هدفمند که به جهش‌های ژنتیکی سلول‌ها حمله می‌کنند
- مراقبت حمایتی برای کاهش درد و علائم
- ترکیب درمان‌ها بر اساس وضعیت بیمار
- پیگیری و کنترل منظم برای ارزیابی پیشرفت بیماری
روش جدید درمان سرطان تیروئید آناپلاستیک
در سال‌های گذشته، درمان سرطان تیروئید آناپلاستیک بیشتر به سمت داروهای هدفمند و ایمونوتراپی می‌رود. این روش‌ها به جای اینکه فقط سلول‌های سرطانی را از بین ببرند، سیستم ایمنی بدن را فعال می‌کنند تا بدن به مبارزه با سرطان بپردازد. همچنین داروهایی ساخته شده‌اند که جهش‌های خاص سلول‌های سرطانی را هدف قرار می‌دهند و باعث کاهش رشد تومور می‌شوند. این پیشرفت‌ها امید زیادی برای بهبود کیفیت زندگی و افزایش طول عمر بیماران سرطان تیروئید ایجاد کرده‌اند. البته درمان ترکیبی همچنان رایج است.
نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به دکتر
سرطان تیروئید آناپلاستیک یک نوع نادر و کشنده از سرطان تیروئید است که بیشتر افراد مسن را تحت تاثیر قرار می‌دهد. این بیماری به سرعت گسترش می‌یابد و معمولا اولین نشانه آن تورم سریع غدد لنفاوی گردن و غده تیروئید است. در صورت تشخیص در مراحل اولیه، ممکن است این بیماری با جراحی بهبود پیدا کند. اما در اکثر اوقات گزینه درمانی زیادی پیش روی افراد مبتلا به سرطان تیروئید آناپلاستیک وجود ندارد.
در صورت بروز هر گونه علائمی در گردن و حنجره خود مانند گرفتگی صدا یا برآمدگی جلوی گردن،حتما به بهترین دکتر غدد و متابولیسم ایران، بهترین دکتر تیروئید ایران یا بهترین دکتر آنکولوژی ایران مراجعه کنید. تشخیص به موقع، نقش اساسی در درمان این بیماری دارد. در دکترتو می‌توانید با بهترین فوق تخصص غدد و متخصص انکولوژی برای تشخیص و درمان این بیماری آشنا شوید و با آنها در مورد علائم خود و بهترین روش درمان مشورت کنید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
پرسش‌های متداول
سرطان تیروئید آناپلاستیک زمانی ایجاد می‌شود که سلول‌های تیروئید دچار جهش‌های ژنتیکی شده و رشد غیرقابل کنترل پیدا کنند. این تغییرات باعث می‌شوند سلول‌ها شکل طبیعی خود را از دست داده و سریع‌تر تقسیم شوند. گاهی این سرطان از انواع کم‌تهاجمی‌تر تیروئید شروع می‌شود و به شکل آناپلاستیک تبدیل می‌شود. سرعت رشد بالای سلول‌ها و توانایی‌شان در نفوذ به بافت‌های اطراف، باعث پیشرفت سریع بیماری می‌شود. به همین دلیل، معمولا توده‌ای بزرگ و سفت در گردن به‌سرعت دیده می‌شود.
بله، سرطان تیروئید آناپلاستیک معمولا به سرعت به غدد لنفاوی اطراف گسترش پیدا می‌کند. این موضوع باعث می‌شود بیماری سخت‌تر درمان شود و نیاز به روش‌های ترکیبی مانند جراحی و شیمی‌درمانی باشد. علاوه بر غدد لنفاوی، این سرطان می‌تواند به اندام‌های دیگر مانند ریه‌ها و استخوان‌ها هم سرایت کند. به همین دلیل، کنترل و پیگیری دقیق بیمار توسط تیم پزشکی بسیار اهمیت دارد تا روند پیشرفت بیماری به موقع شناسایی شود.
واژه «آناپلاستیک» به سلول‌هایی اشاره دارد که شکل و ساختار طبیعی خود را از دست داده‌اند و به سرعت تقسیم و رشد می‌کنند. این سلول‌ها دیگر شبیه سلول‌های سالم نیستند و نمی‌توانند عملکرد طبیعی‌شان را انجام دهند. در سرطان تیروئید آناپلاستیک، این سلول‌ها بسیار مهاجم بوده و به سرعت در بافت‌های اطراف گسترش پیدا می‌کنند. همین ویژگی باعث می‌شود این نوع سرطان بسیار خطرناک و دشوار برای درمان باشد.
کارسینوم آناپلاستیک تیروئید یکی از کشنده‌ترین انواع سرطان تیروئید است. سرعت رشد بسیار بالا و گسترش سریع آن به بافت‌های اطراف و اندام‌های دیگر، درمان را دشوار می‌کند. معمولا میانگین عمر بیماران پس از تشخیص، معمولا ۴ تا ۱۲ ماه است. به همین دلیل تشخیص زودهنگام و شروع سریع درمان اهمیت دارد.
