بی ادراری چیست؟ درمان بی ادراری یا قطع ادرار چگونه است؟

قطع ادرار

بی ادراری (قطع ادرار) چیست؟

بی ادراری یا قطع ادرار زمانی رخ می دهد که کلیه ها تولید ادرار را متوقف کنند. فرد ابتدا دچار الیگوری یا کاهش دفع ادرار می شود و سپس به سمت قطع ادرار پیشرفت می کند. این وضعیت معمولا در نتیجه ی بیماری یا آسیب در کلیه ها دیده می شود. تولید ادرار یک فرآیند حیاتی است و نتیجه ی فیلتر کردن و دفع مواد زائد، مایعات، الکترولیت ها و سایر مواد دیگری است که بدن به آن ها نیازی ندارد. فرآیند توقف تولید ادرار به این صورت است که موادی که در حال خروج از بدن هستند، در بدن می مانند و کلیه ها کار خود را متوقف می کنند و تولید ادرار نیز متوقف می شود. توقف تولید ادرار می تواند منجر به بیماری های دیگری نیز شود و اگر درمان نشود، تهدید کننده زندگی است و می تواند خطرناک باشد. بی ادراری زمانی تشخیص داده می شود که کلیه ها کم تر از ۵۰۰ میلی لیتر ادرار در روز تولید کنند. خروجی ادرار روزانه معمولا بین ۱ تا ۲ لیتر برای یک فرد بزرگسال است. بی ادراری عمدتا با بیماری های حاد کلیوی(ناگهانی و کوتاه مدت) یا مزمن(بلند مدت) مرتبط است. اگر در معرض این بیماری هستید، برای تشخیص و درمان مناسب به پزشک مراجعه کنید. درمان اولیه می تواند به پیشگیری از عوارض احتمالی و تهدید کننده ی زندگی کمک کند.

تشخیص بی ادراری (قطع ادرار)

تشخیص بی ادراری و علت آن با بررسی تاریخچه ی پزشکی و سابقه ی دارویی شروع می شود. پزشک درباره ی علائم و تغییرات ادرار به شرح زیر، سوالاتی خواهد پرسید:

  • تورم
  • خستگی
  • تغییر در اشتها
  • خون در ادرار
  • تعداد دفعات ادرار
  • مقدار ادرار
  • درد شکم یا درد پهلو

پزشک ممکن است آزمایش های دیگری مانند آزمایش خون برای بررسی عملکرد کلیه، آزمایش ادرار برای بررسی وجود خون یا قند در ادرار، نمونه برداری از کلیه یا آزمایش های تصویربرداری مانند سونوگرافی، عکس رادیوگرافی ساده، سی تی اسکن یا اسکن ام آر آی را درخواست کند. ممکن است تا زمانی که عملکرد کلیه ی فرد به حالت اولیه باز گردد یا علت قطع ادرار مشخص شود، بیمار بستری شود.

علائم بی ادراری (قطع ادرار)

بی ادراری یا قطع ادرار نشانه و علامتی از بیماری و نه خود بیماری است. گاهی اوقات فرد ممکن است علائم دیگری از بیماری زمینه ایی که باعث کاهش تولید ادرار شده است را داشته باشد.

بیماری کلیوی: علائم بیماری کلیوی می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • تورم در پاها، مچ پا و صورت
  • جوش یا خارش پوست
  • درد پهلو در پشت یا کنار بدن
  • حالت تهوع یا استفراغ
  • تنگی نفس
  • سرگیجه
  • مشکل در تمرکز
  • خستگی

نارسایی قلبی: علائم نارسایی قلبی می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • تنگی نفس
  • تورم پاها
  • خستگی یا سرگیجه
  • حالت تهوع
  • کاهش اشتها
  • ضربان قلب بالا
  • سرفه یا خس خس سینه

کتواسیدوز دیابتی: علائم کتواسیدوز دیابتی شامل موارد زیر است:

  • تشنگی بیش از حد
  • خشکی دهان
  • استفراغ
  • درد شکم
  • اسهال
  • از دست دادن اشتها
  • خستگی
  • گیجی
  • بوی میوه ای در نفس

دکترتو: سامانه نوبت دهی اینترنتی پزشکان

هرگاه فرد دچار علائم و نشانه های فوق یا قطع ادرار شود، باید بلافاصله به پزشک یا به نزدیک ترین مرکز مراقبتی یا اورژانس مراجعه کند. اگر میزان دفع ادرار نتواند به حالت اولیه برگردد، می تواند خطرناک باشد. بیماری زمینه ای که موجب قطع ادرار می شود نیز بسیار خطرناک است. عارضه ی اصلی قطع ادرار، آسیب کلیوی یا نارسایی کلیوی است که می تواند دائمی باشد و باعث نیاز فرد به دیالیز یا پیوند کلیه می شود. در صورت عدم درمان، بی ادراری می تواند کشنده باشد، بنابراین اگر فردی مظنون به بی ادراری باشد، درمان سریع ضروری است.

دلایل بی ادراری (قطع ادرار)

بی ادراری یا قطع ادرار عمدتا به علت مشکلات کلیوی ایجاد می شود، اما مشکلات قلبی نیز می توانند باعث قطع ادرار شوند.

برخی از علل بی ادراری عبارتند از:

دیابت: بالا بودن پیوسته ی سطح قند خون در فرد دیابتی مانند حالتی که در دیابت کنترل نشده وجود دارد، می تواند باعث کتواسیدوز دیابتی شود. کتواسیدوز دیابتی می تواند باعث آسیب عروق خونی کوچک در کلیه ها شود. این فرآیند باعث نارسایی حاد کلیه و کاهش تولید ادرار یا قطع ادرار می شود.

سنگ کلیه: این سنگ ها باعث انسداد در مجاری ادراری کلیه یا حالب می شود (لوله هایی که ادرار از طریق آن از کلیه ها خارج می شود و به مثانه می رود و سپس به پیشابراه رفته و در نهایت از بدن خارج می شود). این انسداد ها به معنای عدم توانایی ادرار برای خروج از بدن است.

نارسایی کلیه: نارسایی حاد کلیه به معنای توقف عملکرد کلیه ها و عدم توانایی کلیه جهت فیلتر کردن ادرار است.

فشار خون بالا: به عنوان بیماری فشار خون نیز شناخته می شود. فشار خون بالا می تواند به مرور زمان باعث آسیب به عروق خونی کلیه ها شود. اگر فشار خون درمان نشود، می تواند منجر به آسیب دائمی کلیه ها و قطع ادرار شود.

تومور: رشد توده ی توموری در کلیه ها یا در نزدیکی کلیه ها می تواند باعث انسداد و جلوگیری از خروج ادرار از بدن شود.

نارسایی قلبی: در نارسایی قلبی، قلب نمی تواند به اندازه ی کافی خون را در بدن پمپ کند. اگر به اندازه ی کافی مایع در رگ های خونی وجود نداشته باشد، پروسه هایی که در بدن اتفاق می افتند، متوقف می شوند. یکی از ارگان هایی که تحت تاثیر قرار میگیرد، کلیه است، که تولید و دفع ادرار را متوقف می کند تا مایع بیش تری را در بدن حفظ کند.

درمان بی ادراری (قطع ادرار)

اگر بی ادراری نشانه ای از یک بیماری زمینه ای باشد، درمان به نوع بیماری زمینه ای بستگی دارد.

مدیریت دیابت: افراد مبتلا به دیابت باید قند خون خود را تحت کنترل داشته باشند. کنترل قند خون به طور منظم، رعایت رژیم غذایی، ورزش و مصرف تمام داروهای تجویز شده طبق دستورالعمل، در کنترل قند خون کمک کننده است. مراجعه ی منظم به پزشک باعث تشخیص زود هنگام مشکلات کلیوی و پیشگیری از عوارض ناشی از آن می شود.

تغییر سبک زندگی: ایجاد تغییرات مثبت در سبک زندگی نیز برای افرادی که فشار خون بالا دارند بسیار مهم است. پزشک ممکن است تغییرات رژیم غذایی و ورزش و مصرف دارو، برای کمک به حفظ فشار خون پایین را پیشنهاد دهد. کاهش استرس و داشتن خواب کافی نیز ضروری است.

از بین بردن سنگ کلیه و یا تومور: انسداد کلیه به علت سنگ کلیه یا تومور، نیاز به درمان جهت حذف عامل انسدادی دارد. درمان ممکن است به معنی جراحی، شیمی درمانی یا پرتودرمانی برای کاهش یا حذف تومور یا سنگ باشد.

مدیریت بیماری های کلیوی

بیماری های کلیوی با دیالیز ( روشی جهت حذف مایعات اضافی، الکترولیت ها و مواد زائد از خون است) درمان می شوند. در صورت نیاز، دیالیز ۳ تا ۴ بار در هفته در کلینیک سرپایی یا بیمارستان انجام می شود. چندین راه برای دیالیز وجود دارد. به طور معمول، خون از بدن خارج می شود و از فیلتر مخصوصی برای حذف مواد زائد عبور می کند و سپس دوباره به بدن تزریق می شود. کسی که دچار آسیب کلیوی است و دیالیز می شود می تواند کاندید پیوند کلیه باشد. به دلیل خطرات و مراقبت های طولانی مدت پس از پیوند، همه ی افراد کاندید این نوع جراحی نیستند. استنت حالب ممکن است در جمع آوری ادرار کمک کننده باشد.

پیش آگهی بی ادراری (قطع ادرار)

چشم انداز و پیش آگهی افراد مبتلا به بی ادراری به عوامل متعددی بستگی دارد، از جمله علل اصلی بی ادراری، سرعت تشخیص و درمان، وضعیت کلی سلامت فرد. به علت خطرناک بودن بی ادراری و بیماری های مرتبط با آن، در صورت مشاهده ی هرگونه تغییرات در خروجی ادرار بهتر است که به سرعت به پزشک مراجعه کنید.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

در صورت قطع ادرار یا در واقع  بی ادراری، برای درمان و مدیریت بیماری و عوارض ناشی از آن به دکتر کلیه و مجاری ادراری مراجعه کنید.

تنظیم و ترجمه: نرجس خبازی

منبع: medicalnewstoday ، healthline

دکترتو: نوبت دهی اینترنتی پزشکان

نظرات کاربران

نظر دهید

نظر دهید