آمپول تتراکوزاکتاید دارویی هورمونی است که با تحریک غده فوق کلیه، تولید کورتیزول طبیعی بدن را افزایش میدهد و میتواند در کنترل برخی بیماریهای التهابی و بررسی عملکرد غده فوق کلیه کاربرد داشته باشد. این دارو برخلاف آمپولهای کورتونی، مستقیما کورتون وارد خون نمیکند؛ بلکه بدن را به ساخت آن وادار میکند. بااینحال، ممکن است عوارضی مشابه کورتون داشته باشد و مصرف آن به تشخیص و نظارت پزشک نیاز دارد. اما آمپول تتراکوزاکتاید دقیقا برای چیست؟ آیا برای کمردرد و دیسک کمر هم کاربرد دارد و چه افرادی نباید آن را تزریق کنند؟ در این مقاله از دکترتو با کاربردها، نحوه تزریق، عوارض و موارد منع مصرف آمپول تتراکوزاکتاید آشنا میشویم.
تتراکوزاکتاید چه دارویی است؟
تتراکوزاکتاید (به انگلیسی Tetracosactide) دارویی هورمونی است که از ۲۴ اسید آمینه اول هورمون ACTH ساخته شده و همان کار این هورمون را انجام میدهد. غده هیپوفیز در مغز بهطور طبیعی ACTH ترشح میکند و این هورمون به غده فوق کلیه دستور میدهد کورتیزول بسازد. تتراکوزاکتاید هم با رسیدن به غده فوق کلیه تولید کورتیزول و چند هورمون دیگر این غده را بالا میبرد. نام تجاری خارجی این دارو سیناکتن است و برخی منابع آن را با نام کوسینتروپین هم میشناسند.
کورتیزولی که بدن بعد از تزریق تتراکوزاکتاید میسازد التهاب را کم میکند و پاسخ ایمنی را آرام میکند. بعد از تزریق یک میلیگرم تتراکوزاکتاید طولانیاثر، سطح کورتیزول در ۸ تا ۱۲ ساعت اول به بیشترین مقدار میرسد، به مدت ۲۴ ساعت بالا میماند و بعد از ۳۶ تا ۴۸ ساعت به حالت پایه برمیگردد. همین زمانبندی دلیل این است که پزشک تزریق را بعد از چند روز اول به فاصله دو تا سه روز یک بار میرساند.
| شناسنامه دارویی | مشخصات |
|---|---|
| تتراکوزاکتاید چیست؟ | تتراکوزاکتاید یک داروی هورمونی و آنالوگ هورمون آدرنوکورتیکوتروپیک (ACTH) است که با تحریک غده فوق کلیوی، ترشح هورمونهایی مانند کورتیزول را افزایش میدهد. |
| نام ژنریک | تتراکوزاکتاید (Tetracosactide) |
| گروه دارویی | هورمونهای هیپوفیز و آنالوگهای آنها |
| شکل دارویی | محلول تزریقی ۲۵۰ میکروگرمی و سوسپانسیون تزریقی دپو با غلظت ۱ میلیگرم در میلیلیتر |
| نحوه مصرف | آمپول معمولی ۲۵۰ میکروگرمی برای آزمایش عملکرد غده فوق کلیه میتواند بهصورت عضلانی یا وریدی تجویز شود؛ اما نوع طولانیاثر یا دپو با غلظت ۱ میلیگرم در میلیلیتر فقط باید بهصورت عضلانی تزریق شود و تزریق وریدی آن ممنوع است. |
| مصرف در بارداری | اطلاعات کافی درباره ایمنی تتراکوزاکتاید در بارداری وجود ندارد. |
| مصرف در شیردهی | مشخص نیست تتراکوزاکتاید وارد شیر مادر میشود یا خیر؛ بنابراین مصرف آن در دوران شیردهی به ارزیابی پزشک و بررسی فواید و خطرات احتمالی نیاز دارد. |
| شرایط نگهداری | شرایط نگهداری به نوع فرآورده بستگی دارد؛ باید در دمای ۲ تا ۸ درجه سانتیگراد و دور از نور نگهداری شود. |
آمپول تتراکوزاکتاید ال آ چیست؟
آمپول تتراکوزاکتاید ال آ (Tetracosactide la injection) شکل طولانیاثر این دارو است که هر میلیلیتر آن یک میلیگرم تتراکوزاکتاید دارد و دارو را چند ساعت بهتدریج از محل تزریق آزاد میکند. حروف ال آ کوتاهشده عبارت انگلیسی Long Acting به معنی طولانیاثر هستند. داروی داخل آمپول ال آ به یک ترکیب روی چسبیده و به همین دلیل محلول آن سفید و شیریرنگ است و قبل از تزریق باید آن را تکان داد.
| شکل آمپول تتراکوزاکتاید | کاربرد | روش تزریق |
|---|---|---|
| تتراکوزاکتاید ۲۵۰ میکروگرمی | آزمایش استاندارد ۳۰ دقیقهای برای بررسی عملکرد غده فوق کلیه | عضلانی یا وریدی، طبق پروتکل آزمایش و دستور پزشک |
| تتراکوزاکتاید دپو ۱ میلیگرمی | درمان کوتاهمدت برخی بیماریهای التهابی و انجام آزمایشهای طولانیتر ۵ ساعته یا سهروزه در شرایط مشخص | فقط عضلانی؛ پیش از تزریق باید بهخوبی تکان داده شود. |
آمپول تتراکوزاکتاید کورتون دارد؟
آمپول تتراکوزاکتاید کورتون ندارد، اما بدن را به ساختن کورتون طبیعی وادار میکند و به همین دلیل اثرها و عوارضی شبیه کورتون دارد. آمپولهای کورتونی مانند دگزامتازون خود هورمون را مستقیم وارد خون میکنند. تتراکوزاکتاید از مسیر غده فوق کلیه کار میکند و بدن مجموعهای از هورمونهای طبیعی همین غده را میسازد.
تتراکوزاکتاید فقط وقتی اثر دارد که غده فوق کلیه سالم باشد. بیماری که غده فوق کلیهاش آسیب دیده، مثلا در بیماری آدیسون، با این آمپول کورتیزول بیشتری نمیسازد. برای همین پزشک از همین ویژگی برای تشخیص کمکاری غده فوق کلیه استفاده میکند. کسی که به آمپول کورتون حساسیت یا منع مصرف دارد هم نباید تتراکوزاکتاید را جایگزین بیخطر آن بداند، چون کورتیزول ساختهشده همان عوارض را دارد.
آمپول تتراکوزاکتاید برای چه بیماری است؟
آمپول تتراکوزاکتاید برای درمان کوتاهمدت بیماریهایی که در آنها کورتون درمان اصلی است و برای آزمایش غده فوق کلیه کاربرد دارد. پزشک بیشتر وقتی سراغ این آمپول میرود که بیمار نتواند قرص کورتون را تحمل کند یا دوز معمول کورتون جواب نداده است. موارد مصرف آمپول تتراکوزاکتاید عبارتاند از:
- آزمایش تشخیص کمکاری غده فوق کلیه
- دورههای شعلهور شدن کولیت اولسراتیو و بیماری کرون
- آرتریت روماتوئید نوجوانان
- درمان کمکی آرتریت روماتوئید و آرتروز
- اسپاسم شیرخوارگی
متن انگلیسی:
به نقل از سایت medicines
Synacthen Depot should normally only be used for short-term therapy in conditions for which glucocorticoids are indicated in principle, for example, in ulcerative colitis and Crohn’s disease, juvenile rheumatoid arthritis, or as adjunct therapy in patients with rheumatoid arthritis and osteoarthrosis.
ترجمه فارسی:
سیناکتن دپو معمولا فقط باید برای درمان کوتاهمدت بیماریهایی به کار رود که در اصل کورتون برای آنها تجویز میشود، مانند کولیت اولسراتیو و بیماری کرون، آرتریت روماتوئید نوجوانان یا بهعنوان درمان کمکی در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید و آرتروز.
آمپول تتراکوزاکتاید برای کمردرد خوب است؟
آمپول تتراکوزاکتاید ممکن است کمردرد ناشی از التهاب را چند روز کم کند، اما کمردرد جزو موارد مصرف تاییدشده آن نیست و پژوهشی که اثرش را بر کمردرد ثابت کند وجود ندارد. علت اثر ضد درد آمپول تتراکوزاکتاید همان کورتیزولی است که بدن بعد از تزریق میسازد. کورتونها در درد سیاتیک و دیسک کمر هم اثر کوتاه و محدودی دارند و کورتون خوراکی در درمان سیاتیک فایده روشنی نشان نداده است.
تتراکوزاکتاید فشار دیسک روی عصب را برطرف نمیکند و علت کمردرد سر جای خودش میماند. عوارض آمپول تتراکوزاکتاید برای کمردرد این است که تکرار تزریق برای هر بار برگشت درد، بیمار را در معرض عوارض کورتون مانند بالا رفتن قند و فشار خون قرار میدهد. داروهایی که در فهرست بهترین آمپول برای کمر درد آمدهاند هر کدام جایگاه مشخصی دارند و تزریق اپیدورال کورتون در درد شدید ناشی از دیسک کمر شواهد بیشتری از تتراکوزاکتاید دارد. درد دیسک گردن هم همین وضعیت را دارد و آمپول تتراکوزاکتاید برای درد آن درمان اصلی به حساب نمیآید.
آمپول تتراکوزاکتاید برای ویتیلیگو موثر است؟
شواهد علمی معتبر و دستورالعملهای درمانی، آمپول تتراکوزاکتاید را بهعنوان درمان استاندارد ویتیلیگو معرفی نمیکنند. ویتیلیگو یک بیماری خودایمنی است که در آن سلولهای تولیدکننده رنگدانه پوست تخریب میشوند. اگرچه تتراکوزاکتاید با تحریک غدد فوق کلیوی بر ترشح هورمونهای کورتیکواستروئیدی تاثیر میگذارد، اثربخشی آن برای بازگرداندن رنگدانه پوست در افراد مبتلا به ویتیلیگو ثابت نشده است.
آمپول تتراکوزاکتاید برای پوست تاثیری دارد؟
آمپول تتراکوزاکتاید داروی اختصاصی برای درمان مشکلات پوستی نیست و برای جوانسازی، رفع لک، روشنکردن پوست یا ترمیم آسیبهای پوستی کاربرد تاییدشدهای ندارد. این دارو با تحریک غدد فوق کلیوی، ترشح هورمونهایی مانند کورتیزول را افزایش میدهد و ممکن است بر پاسخهای التهابی و ایمنی بدن تاثیر بگذارد. بااینحال، این اثر به معنای اثربخشی مستقیم دارو برای بهبود سلامت یا ظاهر پوست نیست. برای بررسی تاثیر آمپول تتراکوزاکتاید و ارزیابی ایمنی مصرف آن، میتوانید از طریق اپلیکیشن دکترتو با بهترین متخصصان مشورت کنید.
نحوه تزریق آمپول تتراکوزاکتاید چگونه است؟
روش تزریق و مقدار مصرف آمپول تتراکوزاکتاید به نوع فرآورده و هدف درمان بستگی دارد. آمپول معمولی ۲۵۰ میکروگرمی که بیشتر برای آزمایش عملکرد غده فوق کلیه استفاده میشود، میتواند طبق پروتکل آزمایش بهصورت عضلانی یا وریدی تزریق شود.
اما آمپول تتراکوزاکتاید ال آ یا دپو با غلظت یک میلیگرم در میلیلیتر، فقط برای تزریق عضلانی است و تزریق وریدی آن ممنوع است. در درمان بیماریهای التهابی با نوع دپو، پزشک ممکن است در شروع درمان روزانه یک میلیگرم تجویز کند و پس از چند روز، فاصله تزریقها را به دو تا سه روز یکبار افزایش دهد. مقدار مصرف در کودکان باید متناسب با شرایط و تشخیص پزشک تعیین شود. مراحل و نکات مهم تزریق آمپول تتراکوزاکتاید عبارتاند از:
- پیش از تزریق، سابقه آسم، آلرژی دارویی یا واکنش حساسیتی به تتراکوزاکتاید و ACTH را به پزشک یا پرستار اطلاع دهید.
- تزریق باید در مرکز درمانی و تحت نظارت کادر درمان انجام شود تا در صورت بروز واکنش حساسیتی شدید، امکان رسیدگی فوری وجود داشته باشد.
- پیش از تزریق نوع دپو، سوسپانسیون شیریرنگ باید بهخوبی تکان داده شود تا یکنواخت شود. این کار برای آمپول معمولی ۲۵۰ میکروگرمی که محلول شفاف است، لازم نیست.
- نوع دپو در عمق عضله، معمولا عضله باسن، تزریق میشود. تزریق نوع معمولی نیز بر اساس هدف آزمایش و دستور پزشک میتواند عضلانی یا وریدی باشد.
- پس از تزریق، بهویژه در نوع دپو، دستکم ۳۰ دقیقه در مرکز درمانی تحت نظر بمانید؛ زیرا احتمال بروز واکنش حساسیتی شدید وجود دارد.
- بروز علائمی مانند کهیر، خارش منتشر، تورم صورت یا گلو، تنگی نفس، سرگیجه شدید یا افت فشار خون را فورا به کادر درمان اطلاع دهید. تورم صورت یا گلو و تنگی نفس میتوانند نشانه واکنش حساسیتی اورژانسی باشند.
آمپول تتراکوزاکتاید چه عوارضی دارد؟
عوارض آمپول تتراکوزاکتاید شامل واکنش حساسیتی به خود دارو و عوارض کورتیزولی است که بدن بعد از تزریق میسازد. واکنش حساسیتی به تتراکوزاکتاید میتواند تا شوک آنافیلاکسی پیش برود و در افراد مبتلا به آسم یا آلرژی شدیدتر است. عوارض کورتیزولی هم با تکرار تزریق بیشتر میشوند. عوارض تتراکوزاکتاید عبارتاند از:
- درد، قرمزی و سفت شدن محل تزریق
- گرگرفتگی، سرگیجه و سردرد
- تهوع یا استفراغ
- افزایش اشتها و احتباس آب
- بالا رفتن قند خون
- بینظمی قاعدگی
- تغییر خلق، بیخوابی یا بیقراری
مصرف طولانی یا تکراری تتراکوزاکتاید عوارض جدی کورتون را هم به همراه دارد. با بروز هر یک از این عوارض با پزشک تماس بگیرید:
- کهیر، تورم صورت یا گلو و تنگی نفس، که نیاز به اورژانس دارد.
- فشار خون بالا یا سردرد شدید
- درد معده، مدفوع سیاه یا استفراغ خونی
- عفونتهای مکرر یا زخمهایی که دیر خوب میشوند.
- تاری دید یا درد چشم
- گرد شدن صورت، ترکهای بنفش پوست و ضعف عضلات
چه کسانی نباید آمپول تتراکوزاکتاید تزریق کنند؟
موارد منع مصرف تتراکوزاکتاید شامل حساسیت به دارو یا ACTH، آسم و سایر بیماریهای آلرژیک، عفونت فعال، زخم گوارشی، نارسایی قلبی مقاوم به درمان، سندرم کوشینگ، روانپریشی حاد، نارسایی اولیه غده فوق کلیه و سندرم آدرنوژنیتال است. پزشک باید پیش از تجویز، سابقه بیماریها و حساسیتهای دارویی فرد را بررسی کند.
نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به پزشک
آمپول تتراکوزاکتاید دارویی هورمونی است که با تحریک غده فوق کلیه اثر کورتون را در بدن ایجاد میکند و جایگاه اصلی آن آزمایش این غده و درمان کوتاهمدت بیماریهای التهابی است. کمردرد و دیسک جزو کاربردهای تاییدشده آن نیستند و تزریق تکراری برای درد، عوارض کورتون را بدون رفع علت درد به همراه دارد. خطر جدی این آمپول واکنش حساسیتی در نیم ساعت اول است، بهویژه در افراد مبتلا به آسم.
اگر برای کمردرد مدام به این آمپول نیاز پیدا میکنید، از متخصص ستون فقرات یا پزشک غدد بخواهید علت درد را بررسی کند و روش درمان دیگری پیشنهاد دهد. قبل از تزریق این دارو با بهترین دکتر غدد و متابولیسم ایران، دکتر غدد و متابولیسم تهران یا شهر محل سکونت خود مشورت کنید.
دکترتو مراقب سلامت شماست!
پرسشهای متداول درباره آمپول تتراکوزاکتاید
اطلاعات کافی درباره ایمنی تتراکوزاکتاید در بارداری وجود ندارد و پزشک فقط وقتی آن را برای زن باردار تجویز میکند که فایدهاش از خطر احتمالی برای جنین بیشتر باشد. معلوم نیست تتراکوزاکتاید وارد شیر مادر میشود یا نه، پس مادر شیرده باید قبل از تزریق با پزشک مشورت کند. پزشکان تزریق تتراکوزاکتاید را برای کمردرد دوران بارداری توصیه نمیکنند.
جای آمپول تتراکوزاکتاید ال آ گاهی سفت میشود، چون داروی شیریرنگ آن بهتدریج و طی چند ساعت از عضله آزاد میشود و بافت اطراف به آن واکنش نشان میدهد. این سفتی معمولا طی چند روز خودبهخود نرم میشود و کمپرس گرم به بهبود آن کمک میکند. اگر محل تزریق داغ، قرمز و دردناکتر شد یا تب کردید، ممکن است آبسه ایجاد شده باشد و باید پزشک آن را ببیند.
آمپول تتراکوزاکتاید را در یخچال و در دمای ۲ تا ۸ درجه نگه دارید و آن را داخل جعبه خودش بگذارید تا از نور دور بماند. آمپول را در فریزر نگذارید و بیرون از یخچال در گرما رها نکنید. اگر آمپول ال آ بعد از تکان دادن یکدست نشد یا ذرات درشت داشت، آن را تزریق نکنید.

۰ دیدگاه ثبت شده برای: آمپول تتراکوزاکتاید چیست و چه کاربردی دارد؟