سیاهرگ چیست و چه عملکردی در بدن انسان دارد؟

0
سیاهرگ
سیاهرگ

سیاهرگ‌ها در کنار بقیه بخش‌های سیستم گردش خون‌ عملکرد صحیح اندام‌ها را تضمین می‌کنند. عملکرد و تأمین حیات کلیه‌ی بافت‌ها و اندام‌های بدن انسان، متکی به یک سیستم گردش خون بسیار منظم و پیچیده‌ است که در یک نظم باورنکردنی می‌توانند خون، مواد مغذی و اکسیژن مورد نیاز آنها را تامین کنند. این سیستم گردش خون، در کنار این تامین مواد مغذی باید بتواند مواد دفعی و زائد بافت‌ها و اندام‌ها را از سلول‌ها دور کنند. سیاهرگ‌ها این مواد دفعی و ضایعات را از اندام‌ها دور می‌کنند و به اندام‌های دفعی بدن می‌رسانند.

ساختار کلی گردش خون انسان به‌گونه‌ای است که در آن رگ‌های اصلی به همراه مویرگ‌ها و شاخه‌ها و انشعابات متعدد ریز و درشت قرار گرفته‌است. شریان‌ها یا سرخرگ‌ها از قلب منشا می‌گیرند و عملکردشان دورکردن خون از قلب و رساندن اکسیژن و مواد مغذی به سلول‌ها است.

سیاهرگ‌ها در مقابل سرخرگ‌ها قرار گرفته‌اند که وظیفه آن‌ها در جهت عکس سرخرگ‌ها قرار دارد. هر دوی این رگ‌های اصلی، نقش بسیار مهمی را در سیستم گردش خون و سیستم تنفسی بدن انسان ایفا می‌کنند. برای درک کامل‌تر عملکرد سیاهرگ‌ها، درک این سیستم و کارکردشان می‌تواند مفید باشد. با دکترتو همراه باشید تا سیاهرگ‌ها را بیشتر بشناسیم.

سیاهرگ چیست؟

زمانی که خون از طریق شریان‌های بدن به حرکت در می‌آید، هنگام عبور از کنار بافت‌ها و اندام‌ها، اکسیژن خود را از دست می‌دهد و به‌جای آن این خون حاوی دی‌اکسیدکربن می‌شود. سیاهرگ‌ها یک سیستم گسترده‌ در بدن انسان‌ هستند که این خون‌های فاقد اکسیژن را از اندام‌ها و بافت‌های سراسر بدن جمع‌آوری می‌کنند و آن را به قلب بازمی‌گردانند. این رگ‌ها در واقع قسمتی از سیستم قلبی عروقی محسوب می‌شوند و عملکرد قلب را تضمین می‌کنند.

به‌این‌ترتیب موجب می‌شوند خون در یک سیستم بازیابی‌کننده مجددا دی‌اکسیدکربن خود را از دست بدهد و بعد از تصفیه‌شدن و جذب اکسیژن تازه، دوباره در بدن به حرکت درآید. دلیل اینکه به این رگ‌ها، سیاهرگ گفته‌ می‌شود این است که این دسته از رگ‌های اصلی بدن به‌دلیل حمل خون بدون‌ اکسیژن و دارای مواد دفعی و دی‌اکسیدکربن، رنگ تیره‌ای دارد و این رگ‌ها هم در بدن به رنگ آبی تیره دیده‌می‌شوند.


وظیفه سیاهرگ چیست؟

پاسخ به این سؤال بسیار ساده است. همان‌طور که گفته‌ شد سیاهرگ‌ها بخشی از سیستم گردش خون بدن را تشکیل می‌دهند و باید در همکاری با سرخرگ‌ و مویرگ‌ها، خون را در سراسر بخش‌های بدن به حرکت درآورند.

وظیفه اصلی سیاهرگ‌ها جمع‌آوری خون بدون اکسیژن از بافت‌ها و اندام‌های مختلف بدن و انتقال آن به قلب و در ادامه به ریه است. این خون در ریه دی اکسید کربن خود را از دست می‌دهد و اکسیژن می‌گیرد. سپس خون غنی از اکسیژن به قلب بر‌می‌گردد و وارد سیستم گردش خون می‌شود تا بافت‌ها و اندام‌های مختلف بدن را تغذیه کند.

veins-vs-artery
سرخرگ خون سرشار از اکسیژن را انتقال می‌دهد اما سیاهرگ خون مملو از دی اکسید کربن را به قلب باز می‌گرداند

تفاوت سرخرگ و سیاهرگ چیست؟

اولین تفاوت سرخرگ و سیاهرگ در عملکرد متفاوت این دو سیستم است. به سیستم سرخرگی، سیستم شریانی و به سیاهرگ‌ها سیستم وریدی گفته می‌شود. سرخرگ‌ها باید خون تمیز و دارای اکسیژن را از قلب دور کرده و به سمت اندام‌ها و بافت‌ها ببرند.

عملکرد سیاهرگ‌ها دقیقا برخلاف سرخرگ‌هاست و آن‌ها باید خون بدون اکسیژن و تیره را به سمت قلب برگردانند. به‌این‌ترتیب جهت جریان در هر دو سیستم متفاوت است. نکته مهم دیگر پاسخ به این سوال است که چرا سیاهرگ تیره دیده می‌شود ولی سرخرگ نه؟

رنگ سیاهرگ تیره و به رنگ آبی تیره است، درحالی‌که رنگ سرخرگ‌ها قرمز روشن است. دلیل آن خونی است که در هر سیستم جریان دارد. خون دارای اکسیژن بالا روشن و قرمز است و به همین دلیل سرخرگ‌ها به رنگ قرمز دیده می‌شوند. در مقابل به‌دلیل وجود خون تیره و دارای دی‌اکسیدکربن در سیاهرگ‌ها، سیستم وریدی به رنگ تیره دیده می‌شود.

دیواره وریدها در مقایسه با سرخرگ‌ها بسیار نازک‌تر است و دیواره آن کشسانی بسیار بیشتری نسبت به شریان‌ها دارد. این امر مرتبط با وظیفه سیاهرگ در بدن است و به آن‌ها این اجازه را می‌دهد تا خون بیشتری نسبت به شریان‌ها در خود نگه دارند.


سیاهرگ چگونه خون را منتقل می کند؟

خون بدون اکسیژن که به رگ‌های خونی وارد می‌شود، پیش از ورود به سیاهرگ‌ها ابتدا در رگ‌های خونی کوچک بدن، یعنی مویرگ‌ها گردش می‌کنند. مویرگ‌ها کوچک‌ترین رگ‌های خونی بدن هستند که هم اکسیژن و هم دی‌اکسیدکربن می‌توانند از دیواره آن‌ها رد شود و بین اندام و بافت‌ها ردوبدل شوند.

حال در اینجا سیاهرگ‌ها که رگ‌های خونی کشسان هستند، وارد عمل می‌شوند. به سیستم سیاهرگی در بدن انسان، سیستم وریدی گفته می‌شود. این سیستم که شبکه‌های گسترده و پیچیده از سیاهرگ‌هاست، برای رساندن خون بدون اکسیژن به قلب در خلاف جهت گرانش زمین کار می‌کنند.

 سیاهرگ‌ها برای انجام این کار دارای ساختار به خصوصی هستند که به آن‌ها برای به جریان در آوردن خون در خلاف گرانش زمین کمک می‌کند. نکته مهم در خصوص سیستم وریدی این است که این رگ ها بر خلاف سیستم شریانی، یک سیستم فشار پایین دارند و برای رساندن و بازگرداندن خون به قلب به انقباضات ماهیچه‌ای متکی هستند.


شریان‌ها و وریدها چگونه با هم کار می‌کنند؟

سرخرگ و سیاهرگ با هم کار می‌کنند تا خون را به‌آرامی در بدن جریان دهند. آن‌ها از طریق ساختارهایی به نام مویرگ‌ها به هم متصل می‌شوند. مویرگ‌ها شبکه‌های کوچکی از لوله‌های نازک هستند که ازیک‌طرف به شریان و از طرف دیگر به ورید متصل می‌شوند.

شما در سراسر بدن مویرگ دارید. برخی از قسمت‌های بدن شما بسته به میزان انرژی مورد نیاز، مویرگ‌های بیشتری دارند. به‌عنوان‌مثال، ماهیچه‌ها انرژی بسیار بیشتری نسبت به پوست مصرف می‌کنند، به همین دلیل است که عضلات دارای مویرگ‌های بیشتری نسبت به پوست بیرونی هستند. به‌این‌ترتیب یک ساختار هماهنگ و مرتبط بین رگ‌های مختلف سیستم گردش خون به وجود می‌آید.

capilary-system
خون از سرخرگ وارد مویرگ‌ها می‌شود و اکسیژن و مواد مغذی رد و بدل می‌شود، سپس خون بدون اکسیژن وارد سیاهرگ شده و از اندام‌ها دور می‌شود.

آناتومی و ساختار سیاهرگ‌ها به چه صورت است؟

نکته مهم در خصوص آناتومی سیاهرگ این است که عضله بسیار بیشتری در این رگ‌ها وجود دارد و به‌این‌ترتیب موجب می‌شود تا در زمان راه‌رفتن یا دویدن، این ماهیچه‌ها با فشاری که به وریدها می‌آورند، خون را به سمت بالا و به سمت قلب هدایت کنند.

اندازه وریدها معمولا از یک میلی‌متر تا قطر 1.5 سانتی‌متر متغیر است. به کوچک‌ترین وریدهای بدن ونول می‌گویند. این ونول‌ها در ارتباط با مویرگ‌ها و شریان‌ها هستند و با منشعب شدن به وریدهای بزرگ‌تر، نهایتا خون را به وریدهای بزرگ‌تر یعنی اجوف فوقانی و تحتانی برده تا آن‌ها خون را به دهلیز راست قلب منتقل کنند.

سیاهرگ‌ها هم دارای یک دیواره سه‌لایه هستند. آناتومی سیاهرگ‌ها دقیقا متناسب با وظیفه سیاهرگ در بدن است و این ساختار برای انتقال خون توسط سیاهرگ ضروری است. لایه‌های سیاهرگ به ترتیب زیر هستند:

1. تونیکا خارجی

این لایه بیرونی در دیواره سیاهرگ است و می‌توان آن را به‌عنوان ضخیم‌ترین لایه در نظر گرفت. این لایه بیشتر از جنس بافت همبند است. از طرفی تونیکا خارجی دارای تعداد زیادی رگ‌ خون بسیار کوچک است که به آنها vasa vasorum گفته می‌شود. کار این رگ‌های کوچک رساندن خون به دیواره رگ‌هاست.

2. لایه مدیا تونیکا

این لایه میانی، نازک‌ترین لایه دیواره سیاهرگ را تشکیل می‌دهد. این لایه حاوی مقادیر بسیار زیادی کلاژن است. کلاژن در واقع از اجزای اصلی تشکیل‌دهنده بافت همبند است.

3. لایه خارجی

درونی‌ترین لایه در دیواره رگ‌های وریدی را لایه تونیکا اینتیما می‌گویند. این لایه متشکل از یک‌لایه منفرد از سلول‌های اندوتلیوم است و در آن بازهم می‌تواند مقادیر بالایی از بافت همبند را مشاهده کرد. در این لایه گاهی اوقات دریچه‌های یک‌طرفه‌ای قرار دارد.

این دریچه‌ها که به آن دریچه‌های لانه‌کبوتری گفته‌می‌شود، خصوصا در رگ‌های دست‌وپا دیده‌می‌شوند. این‌ها همان دریچه‌های مخصوصی هستند که امکان گردش خون در خلاف نیروی گرانش زمین را در وریدها امکان‌پذیر می‌سازند. با وجود این دریچه‌ها، جریان خون در سیاهرگ‌ها به سمت عقب بر نمی‌گردد.

سیاهرگ یک ساختار سه‌لایه دارد و نسبت به سرخرگ، عضله بیشتر و خاصیت کشسانی بیشتری دارد تا بتواند خون کم‌فشار را بر خلاف جاذبه به قلب برساند.

انواع سیاهرگ‌ها در سیستم وریدی

تقسیم و دسته‌بندی سیاهرگ‌ها بر اساس مکان قرارگیری، ویژگی و عملکرد مخصوصی که دارد انجام شده‌است. در اولین تقسیم‌بندی آن‌ها به دودسته وریدهای ریوی و وریدهای سیستمیک دسته‌بندی می‌شوند.

در واقع بدن انسان خون را در دو مسیر مختلف به نام مدار سیستمیک و مدار ریوی به گردش در می‌آورد. به‌این‌ترتیب وریدها بر اساس مداری که در آن به حرکت در می‌آیند دسته‌بندی می‌شوند.

1. وریدهای ریوی

وریدهایی که در این مدار قرار دارند، خون بدون اکسیژن را از قلب به سمت ریه‌ها می‌برند. سپس بعد از جذب اکسیژن، خون از طریق این مدار مجددا به سمت قلب بازمی‌گردد. در کل در این مدار چهار رگ ریوی وجود دارد که این رگ‌ها با سایر رگ‌های سیستم وریدی بسیار متمایزند. دلیل آن هم این است که تنها این رگ‌ها می‌توانند خون دارای اکسیژن داشته باشند و بقیه‌ی سیاهرگ‌ها خون بدون اکسیژن را حمل می‌کنند.

2. وریدهای سیستمیک

این وریدها در واقع خون بدون اکسیژن را از بقیه بخش‌ها و بافت‌های بدن دور می‌کند و آن را به سمت قلب بازمی‌گرداند تا این خون برای دریافت مجدد اکسیژن وارد مدار ریوی شود. بیشتر سیاهرگ‌های مهم بدن در همین مدار سیستمیک قرار گرفته‌اند. خود رگ‌های موجود در مدار سیستمیک هم به انواع رگ‌های عمیق و رگ‌های سطحی دسته‌بندی می‌شوند.

سیاهرگ عمیق بیشتر در ماهیچه‌ها و در امتداد استخوان‌ها یافت می‌شوند. رگ‌های سطحی بیشتر در لایه چربی و زیرپوست قرار گرفته‌اند. جریان حرکت خون در این وریدهای سطحی آهسته‌تر از رگ‌های عمقی است. در مابین رگ‌های سطحی و عمقی، یک سری رگ‌های کوتاه به نام رگ‌های اتصال وجود دارد.

خون از سیاهرگ سطحی، اغلب از طریق این وریدهای اتصال به سمت وریدهای عمقی هدایت می‌شود. در رگ‌های اتصال دریچه‌های یک‌طرفه‌ای وجود دارد که امکان ورود خون از وریدهای سطحی به وریدهای عمقی را می‌دهد، اما در جهت معکوس این امکان وجود ندارد.


سیاهرگ‌های مهم بدن

در بدن انسان سیستم وریدی در کل بخش‌های بدن گسترده‌ شده‌است تا بتواند با دورترین و کوچک‌ترین اندام و بافت بدن هم مرتبط باشد. در کل حدود 34 سیاهرگ اصلی بدون درنظرگرفتن انشعابات بسیار کوچک در بدن انسان وجود دارد. سیاهرگ‌های مهم بدن انسان شامل مواردی مانند سیاهرگ ششی، سیاهرگ کرونری، سیاهرگ باب کبدی، سیاهرگ‌ رگ زیرین، سیاهرگ ترقوه‌ای، سیاهرگ کلیوی، سیاهرگ چهره‌ای، سیاهرگ نافی، سیاهرگ تک، سیاهرگ زیر بغلی، بازویی، سیاهرگ زند زبرین و زیرین، سیاهرگ رانی و غیره می‌شود.

1. سیاهرگ ششی

یکی از سیاهرگ‌های مهم بدن، سیاهرگ‌های ششی هستند که در مجموع چهار رگ هستند. به این سیاهرگ‌ها سیاهرگ ریوی هم گفته‌می‌شوند و وظیفه آنها انتقال خون روشن دارای اکسیژن از ریه‌ها به قلب است. از هر شش دو سیاهرگ منشعب‌ می‌شود و به قلب می‌رود.

سیاهرگ ششی به کدام حفره قلب متصل است؟

همان‌طور که گفته شد سیاهرگ‌های ششی که در کل 4 رگ هستند و از شش‌ها منشعب می‌شوند، همگی به دهلیز چپ قلب وصل می‌شوند و خون تصفیه‌شده و دارای اکسیژن را به این حفره قلب می‌ریزند. این رگ ها تنها وریدهایی هستند که خون اکسیژن‌دار در آن‌ها جریان دارد.


2. سیاهرگ بازویی

یکی دیگر از سیاهرگ‌های بسیار مهم بدن که در دسته وریدهای سیستمیک و رگ‌های عمقی قرار می‌گیرد، سیاهرگ وریدی است. این سیاهرگ‌ها وظیفه انتقال خون در سیستم فوقانی بدن را دارند و از به هم پیوستن سیاهرگ‌های زند زبرین و زند زیرین تشکیل می‌شوند.


3. سیاهرگ باب کبدی

دسته دیگر سیاهرگ‌های اصلی و مهم بدن، سیاهرگ‌های کبدی‌ هستند که خود شامل سه ورید اصلی می‌شوند و شامل ورید کبدی راست، میانی و ورید کبدی چپ می‌شوند. به آنها سیاهرگ باب کبدی یا سیاهرگ باب هم گفته می‌شود و این سیاهرگ‌ها در واقع از روده و طحال منشاء می‌گیرند و خون را به کبد می‌آورند. این خون حاوی مواد مغذی مورد نیاز سلول‌های کبدی است. نکته جالب در خصوص این سیاهرگ این است که بر عکس مابقی وریدها، این رگ‌ها باید تأمین‌کننده مواد مغذی یک اندام باشند و حرکتی به سمت قلب ندارند.


4. سیاهرگ طحالی

این سیاهرگ هم در ارتباط با طحال عمل می‌کند و خون این اندام را به همراه بخشی از خون معده جمع‌آوری می‌کند و در ادامه بعد از ادغام شدن با سیاهرگ روده‌بند بالایی، سیاهرگ باب کبدی را تشکیل می‌دهد. این سیاهرگ هم به سمت کبد می‌رود و مواد مغذی سلول‌های کبدی را تأمین می‌کند.


5. سیاهرگ اکلیلی یا کرونری

این سیاهرگ‌ها در ارتباط با قلب عمل می‌کنند. وریدهای کرونری یا اکلیلی را می‌توان به دو گروه تقسیم کرد. یکی سیستم وریدی قلبی بزرگ‌تر و دیگری سیستم وریدی قلبی کوچک‌تر. البته در این میان، سیستم کاردیاک وریدی میانی هم وجود دارد. در کنار این سه رگ اصلی، ورید خلفی بطن چپ، ورید مارشال (متمایل به دهلیز چپ) و وریدهای قلبی قدامی که مستقیماً به دهلیز راست تخلیه می‌شوند هم وجود دارند.

وریدی‌های کرونری یا اکلیلی خون بدون اکسیژن را از میوکارد به دهلیز راست بازمی‌گردانند. بیشترین میزان خون وریدی از طریق سینوس کرونر بازمی‌گردد. در کنار آنها وریدهای بسیار کوچکی به نام وریدهای قلبی کوردیس هم وجود دارند که مستقیما به هر چهار حفره تخلیه می‌شوند. این وریدهای کوچک بیشترین فراوانی را در دهلیز راست دارند.


6. بزرگ‌سیاهرگ‌های زیرین و زبرین یا وریدهای اجوف

این سیاهرگ‌ها در بخش‌های فوقانی و تحتانی قرار می‌گیرند و خون را از این قسمت‌ها جمع‌آوری کرده و به قلب بازمی‌گردانند. سیاهرگ‌های زبرین خون بخش‌های سر، گردن و بازوها را جمع‌آوری می‌کند. سیاهرگ‌های زیرین هم خون بخش‌های تحتانی بدن مانند شکم و لگن را جمع‌آوری و به سمت قلب باز می‌گرداند.

به مجموعه کلی این وریدها، وریدهای اجوف می‌گویند که به دودسته اجوف تحتانی و فوقانی دسته‌بندی می‌شوند. این وریدها بزرگ‌ترین سیاهرگ در بدن انسان است. وظیفه این رگ این است که خون بدون اکسیژن را از نیم‌تنه پایینی و بالایی بدن جمع‌آوری کرده و به سمت قلب ببرند. مطالعات تصویربرداری اولتراسوند نشان‌داده که اندازه این ورید به‌طور قابل‌توجهی از فردی به فرد دیگر متغیر است.

بیماری-های-سیاهرگ
واریس یکی از رایچ‌ترین بیماری‌های سیاهرگی است که با ایجاد مشکل در دریچه‌های لانه کبوتری ایجاد می‌شود

بیماری های سیاهرگ

سیستم وریدی بدن همانند دیگر بخش‌های سیستم قلب و عروق در معرض یک سری بیماری‌ها و اختلالات است و تحت شرایط مختلف ممکن است هر یک از علائم بیماری‌های سیاهرگ در افراد مشاهده شود. قطعا تشخیص و درمان بیماری‌های سیاهرگ بر اساس بررسی و شناسایی هر این از این نشانه‌ها و علائم صورت می‌گیرد. در ادامه ببرخی از انواع بیماری قلبی و عروقی و به طور اختصاصی‌تر بیماری‌های سیاهرگ را معرفی می‌کنیم:

1. بیماری ترومبوز ورید عمقی

در بیماری ترومبوز سیاهرگ عمقی که در سیاهرگ‌های عمقی بدن مشاهده می‌شود، لخته‌های خون در وریدهای عمقی به وجود می‌آیند و مشکل‌ساز می‌شود. معمولا این لخته‌ها در سیاهرگ‌های پا ایجاد خواهند شد. به‌صورت بالقوه این امکان وجود دارد که با حرکت این لخته‌ها به سمت ریه، فرد دچار آمبولی ریه شود.


2. بیماری ترومبوفلبیت سطحی

این بیماری را به‌عنوان سفت‌شدن رگ‌های واریسی هم می‌شناسند. در این بیماری وریدهای سطحی ملتهب می‌شود و درد زیادی دارند. این بیماری هم معمولا در پاها ایجاد شده و موجب بروز لخته خون در وریدهای پا می‌شود. در بسیاری از مواقع ممکن است این لخته از وریدهای سطحی به سمت وریدهای عمقی حرکت کند.


3. رگ‌های واریسی

در بیماری واریس که سیاهرگ‌ها را درگیر می‌کند، وریدهای سطحی زیرپوست درگیر می‌شود و به‌وضوح متورم می‌شوند. با ضعیف‌شدن دیواره‌های سیاهرگ و بروز مشکل در دریچه‌های لانه‌کبوتری ممکن است خون به عقب برگردد و در جریان خون مشکل به وجود بیاید.

در این ویدئو دکتر هاله حسینی فروتن متخصص قلب و عروق و واریس در مورد بیماری واریس با شما صبحت می‌کند.

4. نارسایی مزمن وریدی

این بیماری هم یک بیماری مزمن سیاهرگی است که در آن به دلیل عملکرد نادرست دریچه‌های یک‌طرفه، خون در وریدهای سطحی و عمقی پاها جمع می‌شود. در نارسایی مزمن وریدی رگ‌های پا اجازه نمی‌دهند که خون به سمت قلب بازگردند. در نتیجه خون به سمت عقب بازگشته و در پاها جمع می‌شود.

درحالی‌که بیماری وریدهای واریسی معمولا مشابه نارسایی مزمن وریدی است، معمولا در این بیماری نشانه‌های شدیدتری مشاهده می‌شود. برای مثال سفت‌شدن و متورم‌شدن بافت پوستی و در برخی موارد بروز زخم در این بیماری دیده‌می‌شود. نشانه‌های دیگر نارسایی مزمن وریدی شامل تورم، درد بسیار شدید، گرفتگی عضلات، تغییرات رنگ پوست و زخم‌های پا است. این بیماری می‌تواند بسیار دردناک و ناتوان‌کننده باشد.


5. خونریزی سیاهرگی

یکی دیگر از بیماری‌های سیاهرگی، خونریزی‌هایی است که در هر یک از وریدها ایجاد می‌شود. معمولا این خونریزی‌ها به دنبال آسیب به رگ‌ها ایجاد می‌شوند. هرگونه پارگی یا بریدگی، قطع عضو و ایجاد سوراخ در بخش‌های مختلف بدن می‌تواند موجب خونریزی سیاهرگی شود. معمولا خون تیره‌ای در این خونریزی‌ها جریان می‌یابد. این بیماری نیاز به رسیدگی فوری و جلوگیری از ادامه‌ی خونریزی دارد.

انواع-سیاهرگ
تورم و درد در پاها یکی از رایج‌ترین علائم بیماری‌های وریدی است

علائم بیماری‌های سیاهرگ چیست؟

تمام بیماری‌های سیاهرگی با یک سری نشانه‌ها و علائم مشاهده می‌شوند. درحالی‌که علائم هر یک از بیماری‌های سیاهرگی می‌تواند متفاوت باشد، برخی از رایج‌ترین علائم بیماری‌های سیاهرگ شامل موارد زیر می‌شود:

  • التهاب شدید در رگ‌ها سطحی و عمقی و تورم و اِدم
  • تغییر رنگ در پوست نواحی مختلف
  • زخم‌های مختلف خصوصا در زیر زانو یا بالای قوزک پا
  • حساسیت بالا و درد شدید خصوصا در پاها
  • رگ‌هایی که در صورت لمس، گرم حس می‌شوند.
  • احساس سوزش و خارش در رگ‌های دست و پا.

این علائم بیماری‌های سیاهرگ در بخش‌های مختلف بدن ممکن است مشاهده شود، اما به‌صورت ویژه بیشتر در پاها شایع هستند. در صورت مشاهده هر یک از این نشانه‌ها و ادامه‌دار بودن آنها باید سریعا برای تشخیص و درمان بیماری‌های سیاهرگ به پزشک متخصص قلب و عروق مراجعه کرد.

مشاوره با متخصصان
قلب و عروق
دکترِتو

نحوه تشخیص و درمان بیماری‌های سیاهرگ به چه صورت است؟

پزشکان هر یک از علائم بیماری‌های سیاهرگ را بررسی می‌کند و سپس تست‌ها و آزمایشات لازم را انجام می‌دهند. برای تشخیص و درمان بیماری‌های سیاهرگی، پزشکان از روش ونوگرافی استفاده می‌کنند. در این روش پزشک یک ماده حاجب را به رگ‌های فرد بیمار تزریق می‌کند و سپس از یک ناحیه به‌خصوص از رگ‌ها تصویر اشعه ایکس می‌گیرد. بعد از این کارها، پزشک برای درمان تصمیم‌گیری می‌کند.

برای درمان بسته به‌شدت بیماری و نوع و مکان آن، از روش‌های مختلفی مانند درمان با لیزر، جراحی و غیره استفاده می‌شود. اسکلروتراپی هم روش درمانی اختصاصی دیگری است که برای درمان بیماری‌های سیاهرگ، خصوصا درمان رگ‌های واریسی استفاده می‌شود.

دارو درمانی هم به‌عنوان روش‌های تکمیلی درمانی برای درمان بیماری‌های وریدی مورداستفاده قرار می‌گیرد. مهم‌ترین این داروها، داروهای ضدلخته هستند. داروهای ضدانعقاد خون مانند هپارین و برخی داروهای دیگر هم ممکن است باتوجه‌به تشخیص پزشک معالج برای درمان بیماری‌های سیاهرگی تجویز شوند.


دلایل مهم بروز بیماری‌های سیاهرگی چیست؟

بیماری‌های دردناک و مزمن سیاهرگی می‌توانند به دلایل مختلفی بروز کنند که اکثر آنها به سبک زندگی فرد مربوط می‌شوند. مهم‌ترین آنها شامل اضافه‌وزن و چاقی است. حتی افزایش وزن ناشی از حاملگی هم می‌تواند موجب بروز بیماری‌های سیاهرگی در افراد می‌شود.

سابقه خانوادگی در بروز هر یک از این بیماری‌ها، خصوصا بیماری مزمن نارسایی وریدی بی‌تأثیر نیست. همچنین ممکن است به دلیل آسیب‌دیدگی‌های مختلف، جراحی و لخته‌شدن قبلی خون، وریدهای پا آسیب ببینند.

فشارخون بالا در وریدهای پا به‌دلیل نشستن یا ایستادن طولانی‌مدت هم می‌تواند موجب بروز بیماری‌های سیاهرگی شوند. ورزش‌نکردن، سیگارکشیدن، مصرف الکل و عدم تحرک می‌تواند موجب بروز هر یک از این نشانه‌ها و بیماری‌ها شود. در مواردی به دلیل آسیب‌های مختلفی که به رگ‌های خونی وارد می‌شود و رگ دچار زخم و خونریزی می‌شوند، بیماری‌های وریدی در فرد بروز می‌کند.


روش‌های جلوگیری از بیماری‌های وریدی

برای جلوگیری از این بیماری‌ها باید دیواره‌ها و دریچه‌های وریدی را قوی نگه داشت تا عملکرد مناسبی داشته باشند. ورزش منظم برای گردش مناسب خون در رگ‌ها، وزن مناسب برای کاهش خطر ابتلا به فشارخون بالا و خودداری از ایستادن‌های طولانی‌مدت می‌تواند تا حد زیادی از بروز بیماری‌های سیاهرگی مختلف جلوگیری کند.


سؤالات متداول شما

در ادامه به بررسی سوالات رایجی که کاربران در مورد مشکلات و بیماری‌های مربوط به سیاهرگ‌ها می‌پرسند می‌پردازیم.

تفاوت بین وریدهای واریسی و عنکبوتی چیست؟

وریدهای واریسی وریدهای بزرگ‌شده‌ای هستند که پیچ‌خورده و برآمده به نظر می‌رسند. وریدهای واریسی معمولا متورم هستند و از سطح پوست بیرون‌زده‌اند. وریدهای واریسی ممکن است به‌صورت برجستگی‌های متمایل به آبی ظاهر شوند و سطوح مختلفی از درد و ناراحتی را ایجاد کنند.
وریدهای عنکبوتی رگ‌های کوچک قابل‌مشاهده درون‌پوست هستند. آن‌ها بیشتر روی صورت و پاها ایجاد می‌شوند.

استریپینگ وریدی (vein stripping) چیست؟

استریپینگ وریدی یک جراحی وریدی سنتی است که شامل برداشتن بخشی از ورید معیوب است که از قسمت داخلی پا (ورید صافن) می‌گذرد و در نتیجه منبع اصلی جریان خون به شاخه‌های ورید واریسی را می‌بندد. با حذف یا بستن جریان خون به وریدهای واریسی، سایر روش‌های درمانی مؤثرتر خواهند بود. “بستن” و یا “جدا کردن” سیاهرگ صافن بزرگ، جزو روش‌های سنتی برای خارج کردن ورید معیوب از گردش خون هستند. بااین‌حال تکنیک‌های جدیدتر و کم تهاجمی‌تری مانند ابلیشن لیزری درون وریدی هم می‌توانند انتخاب مناسبی باشند.

فلبکتومی چیست؟

فلبکتومی شامل برداشتن ورید واریسی از طریق برش‌های کوچک است. پزشک ممکن است از این تکنیک برای برداشتن یک ورید یا مجموعه‌های وریدی استفاده کند. این عمل با استفاده از یک بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و جای زخم خاصی از آن به جا نخواهد ماند.

پزشکم به من گفته به بیماری نارسایی وریدی دچار شده‌ام. این یعنی چی؟

نارسایی وریدی وضعیتی است که در آن دریچه‌های وریدهای پا کار نمی‌کنند و در نتیجه نارسایی و رفلاکس ایجاد می‌شود. علائم رایج نارسایی وریدی شامل ورم پا، درد یا ناراحتی، تغییر رنگ قهوه‌ای و خارش هستند. در صورت عدم درمان، نارسایی وریدی ممکن است منجر به پارگی پوست و بروز زخم شود.

لیزر درمانی درون وریدی چیست؟

لیزردرمانی درون وریدی با استفاده از لیزر Dornier 940 انجام می‌شود و یک درمان ایمن و بسیار مؤثر برای وریدهای واریسی است. این روش معمولا در مطب پزشک و با استفاده از بی‌حسی موضعی انجام می‌شود. معمولا روز بعد از این عمل می‌توانید به سر کار برگردید. این عمل با حداقل درد بعد از عمل همراه است.


راهنمای مراجعه به پزشک

سیاهرگ‌ها بخش مهمی از سیستم گردش خون بدن هستند. سیاهرگ‌ها خون کم اکسیژن را از اندام‌ها جمع‌آوری می‌کند و به قلب بر‌می‌گرداند. این خون در مرحله بعد به ریه‌ها می‌رود تا مجددا از اکسیژن پر شود. ساختار وریدها از سه لایه تشکیل شده اسن. تفاوت ساختار ورید و شریان در این است که ورید ساختار عضلانی و خاصیت کشسانی بیشتری دارد. در واقع ورید برای اینکه خون کم فشار را در جهت خلاف جاذبه به قلب برساند، نیاز به عضلات بیشتری دارد.

بیماری‌های مختلفی در وریدها ایجاد می‌شوند که شناخته‌شده‌ترین آنها واریس و ترومبوز است. اطلاع از علائم بیماری‌های سیاهرگی به تشخیص زودهنگام و درمان مؤثر این بیماری‌ها کمک زیادی می‌کند.

پیشگیری از بیماری‌های وریدی و شریانی تأثیر بسزایی بر عملکرد قلب دارند. در صورت بروز علائمی مثل ورم پا یا ورم مویرگ‌ها به متخصص قلب و عروق مراجعه کنید. مراقبت و رسیدگی زودهنگام می‌تواند از بروز مشکلات جدی قلب، پیشگیری کند. برای پیدا کردن بهترین متخصص قلب و عروق به وب‌سایت دکترتو مراجعه کنید. در دکترتو علاوه‌بر آشنایی با دکتر قلب و عروق خوب، می‌توانید از پزشک مورد نظرتان نوبت بگیرید و یا از خدمات مشاوره آنلاین و تلفنی دکترتو استفاده کنید.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!


https://www.webmd.com/heart/difference-between-arteries-and-veins
https://www.healthline.com/health/venous-system#venous-conditions
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/16872-chronic-venous-insufficiency-cvi
https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/chronic-venous-insufficiency
https://www.healthline.com/health/is-blood-blue
https://www.thoughtco.com/vein-anatomy-373252
https://www.independent.co.uk/independentpremium/how-many-veins-why-adams-apple-b1865505.html
https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-vein
https://radiopaedia.org/articles/coronary-veins?lang=us

فرزانه هستم، 30 ساله و عاشق دنیای سئو و محتوانویسی که با کنجکاوی دنبال آموختن چیزهای جدیدم؛ فارغ از هرگونه قرارداد و قانون و سبک خاصی. دنیای مجازی و اینترنت، فرصتی برای بودن با بهترین تیم‌ها رو برام فراهم کرده که می‌تونم بدون دغدغه و نگرانی هر روز احساس بهتر شدن و ارتقاء‌شغلی را با تمام وجودم لمس کنم. افتخار می‌کنم که با تیم خوب دکترتو، به این احساس ناب دست پیدا می‌کنم.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید