فهرست مطالب
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
زمان نمونه‌گیری یکی از نکات مهم در بررسی هورمون‌های زنان است، زیرا سطح بعضی هورمون‌ها در مراحل مختلف چرخه قاعدگی تغییر می‌کند. به همین دلیل، انجام آزمایش در یک روز مشخص برای همه هورمون‌ها مناسب نیست. حتی ساعت نمونه‌گیری یا زمان احتمالی تخمک‌گذاری نیز می‌تواند در انتخاب موعد بعضی آزمایش‌ها نقش داشته باشد. بهترین زمان انجام آزمایش هورمونی زنان بر اساس نوع هورمون و هدف بررسی مشخص می‌شود. برای مثال، FSH و استرادیول معمولا در ابتدای چرخه اندازه‌گیری می‌شوند، پروژسترون به زمان تخمک‌گذاری وابسته است و AMH را می‌توان تقریبا در هر روز سیکل بررسی کرد. در ادامه این مقاله از دکترتو زمان مناسب آزمایش هورمون‌های مختلف، شرایط آزمایش در پریودهای نامنظم، زمان بررسی بارداری و نکات مربوط به آزمایش‌های هورمونی در دوران یائسگی را توضیح می‌دهیم.
بهترین زمان برای آزمایش هورمونی برای خانم ها چه زمانی است؟
بهترین زمان آزمایش هورمونی زنان به نوع هورمون و هدف پزشک بستگی دارد و نمی‌توان یک روز مشخص را برای همه آزمایش‌ها تعیین کرد. بعضی هورمون‌ها در طول چرخه قاعدگی تغییرات زیادی دارند و باید در روز خاص و با رعایت شرایط آزمایش هورمونی زنان اندازه‌گیری شوند، در حالی که برخی دیگر مانند AMH تقریبا در تمام روزهای چرخه قابل اندازه‌گیری هستند. برای مثال، FSH و استرادیول در بسیاری از ارزیابی‌های باروری در روزهای ۲ تا ۴ چرخه بررسی می‌شوند اما پروژسترون معمولاً در مرحله بعد از تخمک‌گذاری اندازه‌گیری می‌شود.
۱. آزمایش FSH و LH در چه روزی انجام می‌شود؟
برای بررسی عملکرد تخمدان، پزشک معمولا FSH و استرادیول را در اوایل چرخه (معمولا روزهای ۲ تا ۴) درخواست می‌کند و در برخی پروتکل‌ها روز سوم چرخه انتخاب می‌شود؛ تعیین روز دقیق بر عهده پزشک است.
درباره LH نیز زمان مناسب به هدف آزمایش بستگی دارد؛ اگر بررسی برای ارزیابی پایه هورمونی باشد، بهترین دکتر زنان و زایمان ایران ممکن است آن را در همین روزهای ابتدایی چرخه درخواست کند اما اگر هدف بررسی تخمک‌گذاری باشد، ممکن است اندازه‌گیری در زمان دیگری انجام شود. به همین دلیل، انجام خودسرانه FSH و LH در یک روز ثابت برای همه زنان درست نیست. روز اول پریود نیز باید دقیق ثبت شود، چون مبنای شمارش روزهای چرخه است.
| آزمایش هورمونی | بهترین زمان انجام آزمایش | نکته مهم |
|---|---|---|
| FSH | روز دوم تا چهارم قاعدگی | برای بررسی ذخیره تخمدان و ارزیابی باروری، معمولا همراه با استرادیول اندازه‌گیری می‌شود. |
| LH | بر اساس هدف آزمایش؛ گاهی روز دوم تا چهارم قاعدگی | برای بررسی تخمک‌گذاری، زمان آزمایش ممکن است متفاوت باشد. |
| استرادیول (E2) | معمولا روز دوم تا چهارم قاعدگی | برای ارزیابی پایه عملکرد تخمدان، اغلب همراه با FSH بررسی می‌شود. |
| پروژسترون | حدود ۷ روز پیش از شروع قاعدگی بعدی | برای بررسی تخمک‌گذاری استفاده می‌شود؛ روز ۲۱ فقط برای چرخه‌های ۲۸ روزه مناسب است. |
| AMH | معمولا هر روز از چرخه قاعدگی | به روز خاصی از قاعدگی وابستگی زیادی ندارد. |
| پرولاکتین (PRL) | معمولا چند ساعت پس از بیدار شدن | پیش از آزمایش استراحت کنید؛ استرس و ورزش شدید می‌توانند نتیجه را تغییر دهند. |
| تستوسترون و سایر آندروژن‌ها | معمولا صبح؛ روز چرخه طبق دستور پزشک | در بررسی پرمویی، آکنه یا احتمال سندرم تخمدان پلی‌کیستیک کاربرد دارند. |
| TSH | معمولا در هر روز چرخه قاعدگی | برای بررسی عملکرد تیروئید استفاده می‌شود و معمولا به روز خاصی از قاعدگی نیاز ندارد. |
| بتا-hCG (آزمایش بارداری) | از زمان عقب‌افتادن قاعدگی یا حدود ۱۰ روز پس از لقاح | اگر زمان قاعدگی مشخص نیست، آزمایش را معمولا ۲۱ روز پس از آخرین رابطه بدون محافظت انجام دهید. |
می‌خوای وضعیت هورمون‌هات رو بررسی کنی؟
از متخصص زنان راهنمایی بگیر.
۲. آزمایش استرادیول (E2) چه روزی باید انجام شود؟
آزمایش استرادیول یا E2 بسته به هدف می‌تواند در زمان‌های مختلف چرخه انجام شود. اگر هدف بررسی عملکرد تخمدان یا ارزیابی ذخیره تخمدانی همراه با FSH باشد، معمولا استرادیول در روزهای ۲ تا ۳ چرخه اندازه‌گیری می‌شود.
بااین‌حال، استرادیول در طول چرخه تغییر می‌کند و ممکن است برای بررسی شرایط دیگری مانند اختلال تخمک‌گذاری، درمان ناباروری یا وضعیت هورمونی خاص، پزشک روز دیگری را انتخاب کند. بنابراین اگر در برگه آزمایش فقط عبارت E2 نوشته شده است، بهتر است پیش از مراجعه از دکتر زنان و زایمان تهران درباره روز مناسب سؤال کنید.
۳. آزمایش پروژسترون چه زمانی انجام می‌شود؟
آزمایش پروژسترون برای بررسی تخمک‌گذاری معمولا در نیمه دوم چرخه انجام می‌شود؛ بهترین زمان انجام آزمایش هورمونی زنانه پروژسترون حدود ۷ روز پیش از شروع قاعدگی بعدی است. بنابراین عبارت رایج روز ۲۱ چرخه فقط برای زنانی که چرخه تقریبا ۲۸ روزه دارند مناسب است و برای چرخه‌های کوتاه‌تر یا طولانی‌تر باید زمان آزمایش تغییر کند. افزایش پروژسترون پس از تخمک‌گذاری رخ می‌دهد، به همین دلیل آزمایش باید در مرحله‌ای انجام شود که احتمالا سطح آن بالا رفته است.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت drbrighten
Progesterone levels are highest 5-7 days following ovulation, which is within our luteal phase (the second half of your cycle). This is why testing is recommended days 19-22 of a 28 day cycle.
ترجمه فارسی:
سطح پروژسترون حدود ۵ تا ۷ روز پس از تخمک‌گذاری به بالاترین میزان خود می‌رسد. این زمان در مرحله لوتئال (نیمه دوم چرخه قاعدگی) قرار دارد. به همین دلیل، در یک چرخه قاعدگی ۲۸ روزه، انجام آزمایش پروژسترون در روزهای ۱۹ تا ۲۲ توصیه می‌شود.
۴. آزمایش ذخیره تخمدان AMH را چه زمانی باید انجام دهیم؟
برخلاف FSH و استرادیول که معمولا در اوایل چرخه اندازه‌گیری می‌شوند، آزمایش AMH را می‌توان تقریبا در هر روز از چرخه قاعدگی انجام داد. این ویژگی یکی از مزایای AMH در ارزیابی ذخیره تخمدانی است، زیرا سطح آن در مقایسه با برخی هورمون‌های دیگر وابستگی کمتری به زمان چرخه دارد. بااین‌حال، تفسیر AMH باید با توجه به سن، سابقه پزشکی و هدف آزمایش انجام شود.
۵. بهترین زمان برای انجام آزمایش پرولاکتین چه زمانی است؟
برای کاهش تغییرات موقت سطح پرولاکتین، توصیه شده است که نمونه‌گیری صبح، ترجیحا در حالت ناشتا، پس از حداقل ۳۰ دقیقه استراحت و بدون استرس، ورزش یا تحریک پستان انجام شود؛ زمان دقیق نمونه‌گیری را طبق دستور پزشک یا آزمایشگاه رعایت کنید. اگر نتیجه بالا باشد، پزشک ممکن است با توجه به شرایط، آزمایش را تکرار کند تا مشخص شود افزایش واقعی است یا تحت تاثیر شرایط موقت بوده است.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت gynaecologycliniclondon
Your hormone levels naturally change throughout your menstrual cycle. FSH, LH, oestradiol and progesterone can all look different depending on when you have your blood test.
ترجمه فارسی:
سطح هورمون‌ها در طول چرخه قاعدگی به‌طور طبیعی تغییر می‌کند. میزان هورمون‌های FSH، LH، استرادیول و پروژسترون در آزمایش خون می‌تواند بر اساس زمان انجام آزمایش در چرخه قاعدگی متفاوت باشد.
۶. بهترین زمان آزمایش آندروژن‌ها و تستوسترون کی است؟
برای اندازه‌گیری تستوسترون و سایر آندروژن‌ها، زمان نمونه‌گیری باید با هدف آزمایش هماهنگ شود. به‌دلیل بالاتر بودن سطح تستوسترون در ساعات صبح، بسیاری از آزمایشگاه‌ها نمونه‌گیری را در اوایل روز انجام می‌دهند، مگر اینکه پزشک زمان دیگری را توصیه کرده باشد.
در بررسی افزایش آندروژن در زنان، به‌خصوص هنگام ارزیابی سندرم تخمدان پلی‌کیستیک، کیفیت روش آزمایش اهمیت زیادی دارد و اندازه‌گیری تستوسترون تام و آزاد یا شاخص آندروژن آزاد ممکن است بر اساس شرایط فرد استفاده شود. برخلاف FSH و پروژسترون، معمولا نمی‌توان یک روز واحد از چرخه را برای تمام آزمایش‌های آندروژنی تعیین کرد.
آیا همه آزمایش‌های هورمونی زنان به روز مشخصی از سیکل قاعدگی نیاز دارند؟
در پاسخ به اینکه برای آزمایش هورمونی حتما باید پریود باشیم یا روز خاصی از سیکل قاعدگی تست بدهیم باید گفت که بعضی آزمایش‌ها به روز چرخه وابسته‌اند و بعضی دیگر را می‌توان در هر زمان انجام داد. برای مثال، FSH و استرادیول در ارزیابی ذخیره تخمدانی معمولا در روزهای ۲ تا ۴ چرخه اندازه‌گیری می‌شوند. از طرف دیگر، هورمون‌هایی مانند پرولاکتین و برخی هورمون‌های دیگر ممکن است بیشتر به ساعت نمونه‌گیری یا شرایط بدن وابسته باشند.
بهترین زمان انجام آزمایش هورمونی برای بارداری کی است؟
برای آزمایش تشخیص بارداری هورمون اصلی مورد بررسی hCG یا بتا-hCG است. آزمایش خون hCG می‌تواند بارداری را کمی زودتر از تست ادرار، حدود ۱۱ روز پس از لقاح و نزدیک به زمان مورد انتظار قاعدگی شناسایی کند اما برای استفاده روتین، انجام تست از روز اول عقب‌افتادن پریود قابل‌اعتمادتر است.
بااین‌حال، برای تست بارداری معمولی، آزمایش از روز اول عقب افتادن پریود قابل‌اعتمادتر است. اگر زمان پریود مشخص نباشد، توصیه می‌شود تست حداقل ۲۱ روز پس از آخرین رابطه بدون محافظت انجام شود در صورت منفی بودن تست و ادامه قطع پریود، تکرار تست یا مراجعه به پزشک توصیه می‌شود. بنابراین برای بررسی احتمال بارداری لازم نیست آزمایش‌هایی مانند FSH یا LH انجام دهید؛ تست اصلی و استاندارد بارداری، اندازه‌گیری hCG (بتا-hCG) در خون یا ادرار است.
آزمایش هورمونی در دوران یائسگی چه زمانی انجام می‌شود؟
در زنان بالای ۴۵ سال که علائم معمول یائسگی دارند، تشخیص معمولا بر اساس شرح‌حال و معاینه انجام می‌شود و در این موارد معمولا نیازی به آزمایش‌های هورمونی روتین مثل FSH نیست، مگر اینکه پزشک با توجه به شرایط خاص تصمیم دیگری بگیرد. جواب آزمایش یائسگی هم معمولا بر اساس علائم و سابقه قاعدگی تفسیر می‌شود.
در تشخیص نارسایی زودرس تخمدان هم بر وجود علائم و افزایش FSH در دو نمونه با فاصله ۴ تا ۶ هفته تاکید شده است. برای مشخص کردن نیاز به آزمایش هورمونی در دوران یائسگی و تفسیر نتایج بر اساس علائم خود، می‌توانید از طریق اپلیکیشن دکترتو با متخصص زنان مشورت کنید.
۴.۸ (۲۴۹۵ نظر)۴ (۲۴۴۱ نظر)۴.۱ (۲۳۱۹ نظر)۴.۴ (۱۹۱۴ نظر)۴.۷ (۱۶۱۳ نظر)۴.۷ (۱۴۳۱ نظر)نتیجه گیری
بهترین زمان انجام آزمایش هورمونی زنان به نوع هورمون، هدف آزمایش و شرایط فرد بستگی دارد. بعضی آزمایش‌ها باید در روزهای مشخصی از چرخه قاعدگی انجام شوند، درحالی‌که برای برخی دیگر، مانند آزمایش ذخیره تخمدان، زمان انجام محدودیت کمتری دارد. بررسی هورمون‌ها در زمان مناسب به تفسیر دقیق‌تر نتایج کمک می‌کند و احتمال برداشت نادرست از تغییرات طبیعی هورمونی را کاهش می‌دهد. در شرایطی مانند بررسی باروری، نامنظمی پریود یا یائسگی، پزشک زمان آزمایش را متناسب با وضعیت فرد تعیین می‌کند. بنابراین، قبل از انجام آزمایش، بهتر است درباره زمان مناسب و آمادگی‌های لازم با پزشک مشورت کنید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
