فهرست مطالب
- آموزش شیردهی نوزاد چگونه است؟
- آغوز چیست و چرا برای نوزاد مهم است؟
- زمانبندی و دفعات شیردهی نوزاد باید چگونه باشد؟
- جدول شیردهی نوزاد
- نوزاد چند بار در روز باید شیر بخورد؟
- وضعیت صحیح شیردهی به نوزاد (پوزیشن شیردهی به نوزاد) چگونه است؟
- شیردهی نوزاد دوقلو با تک قلو چه تفاوتی دارد؟
- سفید شدن پوست نوزاد در شیردهی
- مراقبت های بعد از شیردهی چیست؟
- تغذیه مادر شیرده باید چگونه باشد؟
- مدت شیردهی به نوزاد دختر و پسر تفاوت دارد؟
- شیردهی مادر معتاد به نوزاد ممکن است؟
- نتیجه گیری
شیردهی به نوزاد با شیر مادر، یکی از مهمترین بخشهای مراقبت در ماههای ابتدایی زندگی است و میتواند بر رشد جسمی، تقویت سیستم ایمنی و سلامت کلی کودک اثر بگذارد. با این حال، بسیاری از مادران، بهویژه در تجربه نخست، با پرسشهایی درباره نحوه صحیح شیر دادن، تعداد دفعات تغذیه، تشخیص کافی بودن شیر و مدیریت مشکلات رایج این دوره روبهرو میشوند. یادگیری اصول درست شیردهی میتواند این فرایند را برای مادر و نوزاد آسانتر کند و از مشکلاتی مانند درد نوک سینه، بیقراری نوزاد یا نگرانی درباره وزنگیری جلوگیری کند. در این مطلب از دکترتو، با شیردهی به نوزاد و روش صحیح آن آشنا میشوید.
آموزش شیردهی نوزاد چگونه است؟
آموزش شیردهی به نوزاد بهتر است مرحلهبهمرحله انجام شود تا هم نوزاد راحتتر سینه را بگیرد و هم مادر دچار درد و زخم نوک سینه نشود. برای شیردهی درست، مادر باید در وضعیت راحت بنشیند یا دراز بکشد، بدن نوزاد را نزدیک بدن خود نگه دارد و اجازه دهد نوزاد بخش زیادی از هاله سینه را در دهان بگیرد، نه فقط نوک سینه را.
مراحل شیردهی به نوزاد عبارتاند از:
- دستهای خود را بشویید و در محیطی آرام بنشینید.
- نوزاد را طوری بغل کنید که سر، گردن و بدن او در یک راستا باشند.
- شکم نوزاد را به بدن خود نزدیک کنید و صورت او را روبهروی سینه قرار دهید.
- نوک سینه را بهآرامی به لب بالای نوزاد نزدیک کنید تا دهانش را کاملا باز کند.
- وقتی دهان نوزاد باز شد، او را به سمت سینه بیاورید، نه اینکه بدن خود را به سمت نوزاد خم کنید.
- مطمئن شوید نوزاد فقط نوک سینه را نگرفته و بخش زیادی از هاله سینه داخل دهان او قرار دارد.
- به نشانههای مکیدن مؤثر توجه کنید؛ مثل حرکت منظم فک و شنیدن صدای قورت دادن شیر.
- اگر شیردهی دردناک است یا نوک سینه کشیده و سفید میشود، نوزاد را بهآرامی از سینه جدا کنید و دوباره سینه را به او بدهید.
- اجازه دهید نوزاد تا زمانی که خودش مکیدن را کند یا سینه را رها کند، شیر بخورد.
- بعد از پایان شیردهی، برای آروغ گرفتن نوزاد، او را چند دقیقه عمودی نگه دارید.
میخوای برای آموزش اصولی شیردهی از دکتر مشاوره بگیری؟
کلیک کن.
آغوز چیست و چرا برای نوزاد مهم است؟
آغوز اولین شیر مادر است که در روزهای ابتدایی بعد از زایمان تولید میشود. این شیر معمولا غلیظتر و زردتر از شیر معمولی است و مقدار کمی دارد، اما همان مقدار کم برای معده کوچک نوزاد کافی و بسیار ارزشمند است. آغوز سرشار از پروتئین، ویتامینها، مواد معدنی، آنتیبادیها و ترکیباتی است که به تقویت سیستم ایمنی نوزاد کمک میکنند.
اهمیت آغوز فقط به تغذیه محدود نمیشود. آغوز به محافظت از روده نوزاد، دفع مکونیوم یا همان مدفوع اولیه و کاهش احتمال زردی کمک میکند. به همین دلیل، حتی اگر مادر احساس کند «شیرش هنوز نیامده»، بهتر است نوزاد را مرتب به سینه بگذارد، چون همین قطرههای اولیه برای نوزاد بسیار مهم هستند. کلیولند کلینیک توضیح میدهد که آغوز طی ۲ تا ۴ روز بعد از تولد به شیر انتقالی تبدیل میشود.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت my.clevelandclinic
Colostrum is high in protein and low in fat and sugar. It’s filled with white blood cells that produce antibodies. These antibodies strengthen your baby’s immune system, protecting him or her from infection.
ترجمه فارسی:
آغوز سرشار از پروتئین و کم چرب و کم قند است. این شیر پر از گلبولهای سفید خون است که آنتیبادی تولید میکنند. این آنتیبادیها سیستم ایمنی کودک شما را تقویت کرده و از او در برابر عفونت محافظت میکنند.
زمانبندی و دفعات شیردهی نوزاد باید چگونه باشد؟
زمانبندی شیردهی در هفتههای اول بهتر است بر اساس نیاز نوزاد باشد، نه یک برنامه خشک و ساعتی. نوزادان تازه متولد شده معمولا معده کوچکی دارند و زودبهزود گرسنه میشوند. نوزاد شیرخوار معمولا در ۲۴ ساعت حدود ۸ تا ۱۲ بار شیر میخورد و بعضی وعدهها ممکن است کوتاهتر یا طولانیتر باشند.
در هفتههای اول، نوزاد ممکن است هر ۱ تا ۳ ساعت شیر بخواهد؛ حتی در شب. این حالت طبیعی است و به بدن مادر پیام میدهد شیر بیشتری تولید کند. اگر نوزاد خوب شیر میخورد، بعد از شیردهی آرام میشود، پوشک خیس کافی دارد و وزنگیری او مناسب است، معمولا نیاز نیست نگران طول هر وعده یا فاصله دقیق بین وعدهها باشید.
جدول شیردهی نوزاد
جدول شیردهی نوزاد یک راهنمای تقریبی برای آشنایی با دفعات شیر خوردن در سنین مختلف است. با این حال، همه نوزادان الگوی یکسانی ندارند و ممکن است بعضی از آنها در دورههای رشد، شبها یا هنگام بیقراری دفعات بیشتری شیر بخواهند. اگر نوزاد بعد از شیر خوردن آرام میشود، پوشک خیس کافی دارد و وزنگیری مناسبی دارد، معمولا شیر کافی دریافت میکند. در صورت کم شدن پوشک خیس، خوابآلودگی غیرعادی، بیقراری مداوم یا وزنگیری نامناسب، بهتر است با بهترین دکتر کودکان و اطفال ایران یا مشاور شیردهی مشورت شود.
| سن نوزاد | دفعات تقریبی شیردهی در ۲۴ ساعت | نکته مهم |
|---|---|---|
| روز اول تولد | ۸ تا ۱۲ بار | مقدار آغوز کم است، اما برای معده کوچک نوزاد کافی است. |
| روز ۲ تا ۷ | ۸ تا ۱۲ بار | نوزاد معمولا هر ۱ تا ۳ ساعت شیر میخواهد. |
| هفته دوم تا پایان ماه اول | ۸ تا ۱۲ بار | در دورههای رشد، ممکن است دفعات شیر خوردن بیشتر شود. |
| ۱ تا ۳ ماهگی | حدود ۷ تا ۹ بار | بعضی نوزادان بهتدریج وعدههای منظمتری پیدا میکنند. |
| ۳ تا ۶ ماهگی | حدود ۶ تا ۸ بار | شیر مادر هنوز غذای اصلی نوزاد است. |
| بعد از ۶ ماهگی | متغیر | غذای کمکی شروع میشود، اما شیردهی همچنان ادامه دارد. |
نوزاد چند بار در روز باید شیر بخورد؟
نوزاد تازه متولد شده معمولا باید در شبانهروز ۸ تا ۱۲ بار شیر بخورد. بعضی نوزادان در روزهای اول خوابآلود هستند و ممکن است لازم باشد مادر با تماس پوست با پوست، عوض کردن پوشک یا تحریک ملایم پاها و پشت، آنها را برای شیر خوردن بیدار کند. اگر نوزاد بعد از شیر خوردن آرام میشود، صدای قورت دادن شیر شنیده میشود، پوشک خیس کافی دارد و وزنگیری او مناسب است، معمولا شیر کافی دریافت میکند.
اگر نوزاد بیشتر از این تعداد شیر میخواهد، همیشه به معنی کم بودن شیر مادر نیست. گاهی نوزاد در دورههای رشد، عصرها یا هنگام نیاز به آرامش بیشتر، دفعات بیشتری شیر میخورد. اما اگر نوزاد بعد از بیشتر وعدهها بیقرار است، وزن کافی نمیگیرد، بعد از روز پنجم کمتر از ۶ پوشک خیس در روز دارد یا پوست او زرد به نظر میرسد، باید سریعتر توسط پزشک کودک یا مشاور شیردهی بررسی شود.
برای از شیر گرفتن کودک چه کنیم؟
وضعیت صحیح شیردهی به نوزاد (پوزیشن شیردهی به نوزاد) چگونه است؟
نوزاد تازه متولد شده معمولا باید در شبانهروز ۸ تا ۱۲ بار شیر بخورد. بعضی نوزادان در روزهای اول خوابآلود هستند و ممکن است لازم باشد مادر با تماس پوست با پوست، عوض کردن پوشک یا تحریک ملایم پاها و پشت، آنها را برای شیر خوردن بیدار کند. اگر نوزاد بعد از شیر خوردن آرام میشود، صدای قورت دادن شیر شنیده میشود، پوشک خیس کافی دارد و وزنگیری او مناسب است، معمولا شیر کافی دریافت میکند.
اگر نوزاد بیشتر از این تعداد شیر میخواهد، همیشه به معنی کم بودن شیر مادر نیست. گاهی نوزاد در دورههای رشد، عصرها یا هنگام نیاز به آرامش بیشتر، دفعات بیشتری شیر میخورد. اما اگر نوزاد بعد از بیشتر وعدهها بیقرار است، وزن کافی نمیگیرد، بعد از روز پنجم کمتر از ۶ پوشک خیس در روز دارد یا پوست او زرد به نظر میرسد، باید سریعتر توسط پزشک کودک یا مشاور شیردهی بررسی شود.
شیردهی نوزاد دوقلو با تک قلو چه تفاوتی دارد؟
شیردهی نوزاد دوقلو امکانپذیر است، اما معمولا به تمرین، حمایت و برنامهریزی بیشتری نیاز دارد. مادر میتواند هر نوزاد را جداگانه شیر بدهد یا پس از یادگیری گرفتن درست سینه، از شیردهی همزمان استفاده کند. در روزهای اول، شیر دادن جداگانه کمک میکند مادر متوجه شود هر نوزاد چقدر خوب سینه را میگیرد و آیا هر دو نوزاد پوشک خیس و وزنگیری کافی دارند یا نه.
برای شیردهی همزمان دوقلوها، پوزیشن زیر بغلی دوطرفه یا ترکیب گهوارهای و زیر بغلی کاربرد دارد. بهتر است مادر از بالش شیردهی یا چند بالش معمولی برای حمایت از بدن نوزادان و دستهای خود استفاده کند. اگر یکی از نوزادان ضعیفتر میمکد، نارس است یا وزنگیری کمتری دارد، باید برنامه شیردهی با نظر پزشک کودک یا مشاور شیردهی تنظیم شود.
سفید شدن پوست نوزاد در شیردهی
سفید شدن پوست نوزاد در شیردهی همیشه یک علت مشخص و نگرانکننده ندارد. گاهی پوست اطراف دهان یا گونه به دلیل فشار دست، تماس با سینه یا تغییر موقت جریان خون کمی روشنتر دیده میشود و با تغییر وضعیت نوزاد برطرف میشود. اما اگر رنگپریدگی واضح است، لبها کبود میشوند، نوزاد شل و بیحال میشود، نفس کشیدن او سخت است یا هنگام شیر خوردن عرق میکند، باید شیردهی را متوقف کنید و فوری با اورژانس یا پزشک تماس بگیرید.
زرد شدن پوست نوزاد هم میتواند نشانه مهمی باشد و نباید نادیده گرفته شود؛ بهویژه اگر با کم شدن دفعات شیر خوردن، کاهش پوشک خیس، خوابآلودگی غیرعادی یا ادامه کاهش وزن همراه باشد. در این شرایط بهتر است نوزاد سریعتر توسط پزشک کودک بررسی شود.
مراقبت های بعد از شیردهی چیست؟
مراقبتهای بعد از شیردهی برای راحتی نوزاد و کاهش نفخ، دلدرد یا بالا آوردن شیر اهمیت دارد. آروغ گرفتن پس از شیردهی ممکن است در برخی نوزادان، بهویژه هنگام بلع هوا یا علائم رفلاکس، کمککننده باشد؛ اما روش قطعی برای پیشگیری از نفخ، کولیک یا بالا آوردن شیر نیست. بعد از شیر خوردن، نوزاد را چند دقیقه در وضعیت عمودی نگه دارید و در صورت نیاز بهآرامی آروغ او را بگیرید. بعضی نوزادان در حین شیر خوردن به آروغ گرفتن نیاز دارند و بعضی دیگر بعد از پایان شیردهی راحتتر آروغ میزنند. مراقبتهای بعد از شیردهی عبارتاند از:
- نوزاد را چند دقیقه در وضعیت عمودی نگه دارید.
- هنگام آروغ گرفتن، سر و گردن نوزاد را حمایت کنید.پشت نوزاد را آرام ماساژ دهید یا خیلی ملایم ضربه بزنید.
- اگر نوزاد آرام است، لازم نیست مدت زیادی برای آروغ گرفتن تلاش کنید.
- در صورت بالا آوردن مقدار کم شیر، دهان و لباس نوزاد را تمیز کنید.بعد از شیردهی، نوزاد را برای خواب به پشت بخوابانید.
- اگر مادر درد نوک سینه دارد، وضعیت گرفتن سینه را بررسی کند.پوشک خیس و مدفوع نوزاد را در روزهای اول پیگیری کنید.
بالا آوردن مقدار کمی شیر هنگام آروغ گرفتن معمولا طبیعی است. بهتر است هنگام آروغ گرفتن، یک پارچه تمیز در دسترس داشته باشید و سر و گردن نوزاد را خوب نگه دارید.
تغذیه مادر شیرده باید چگونه باشد؟
تغذیه مادر شیرده باید متنوع، کافی و متعادل باشد. مادر در دوران شیردهی به آب کافی، پروتئین، غلات کامل، میوه، سبزیجات، لبنیات یا جایگزینهای غنیشده و چربیهای مفید نیاز دارد. نوشیدن آب بر اساس تشنگی، خوردن وعدههای منظم و پرهیز از رژیمهای سخت میتواند به افزایش شیر مادر، حفظ انرژی مادر و ادامه شیردهی کمک کند.
برای بیشتر مادران، لازم نیست غذای خاصی به طور کامل حذف شود؛ مگر اینکه نوزاد با نظر پزشک به مادهای حساسیت داشته باشد. مصرف زیاد کافئین، نوشیدنیهای انرژیزا، دخانیات، الکل و گیاهان دارویی نامطمئن میتواند مشکلساز شود. اگر مادر داروی خاصی مصرف میکند، بهتر است قبل از قطع دارو یا ادامه مصرف، با پزشک یا داروساز مشورت کند.
عرق رازیانه در شیردهی نوزاد پسر
عرق رازیانه در شیردهی نوزاد پسر نباید به عنوان روش قطعی افزایش شیر یا راهی برای اثرگذاری بر جنسیت و ویژگیهای نوزاد مصرف شود. رازیانه در طب سنتی به عنوان شیرافزا شناخته میشود، اما شواهد علمی درباره اثر آن محدود و یکدست نیست. بنابراین مصرف رازیانه نباید جایگزین بررسی علت کم بودن شیر، اصلاح وضعیت شیردهی و مشاوره تخصصی شود.
مصرف زیاد دمنوشها یا ترکیبات گیاهی حاوی رازیانه، انیسون و گیاهان دیگر میتواند برای مادر و نوزاد مشکل ایجاد کند. همچنین رازیانه ممکن است در افراد حساس به خانواده گیاهانی مانند هویج و کرفس واکنش آلرژیک ایجاد کند. بنابراین مادر شیرده بهتر است بدون نظر پزشک یا داروساز، عرق رازیانه یا مکملهای گیاهی را به مقدار زیاد و طولانیمدت مصرف نکند.
مدت شیردهی به نوزاد دختر و پسر تفاوت دارد؟
مدت شیردهی به نوزاد دختر و پسر تفاوت علمی ثابتشدهای ندارد. نیاز نوزاد به شیر بر اساس سن، وزن، رشد، وضعیت سلامت، قدرت مکیدن و الگوی تغذیه او مشخص میشود، نه جنسیت. بنابراین نوزاد دختر و پسر هر ۲ در ۶ ماه اول میتوانند فقط از شیر مادر تغذیه کنند، مگر اینکه پزشک به دلیل خاصی توصیه دیگری داشته باشد.
به طور کلی، توصیه میشود شیردهی در ساعت اول تولد شروع شود، نوزاد در ۶ ماه اول فقط شیر مادر دریافت کند و بعد از شروع غذای کمکی، شیردهی تا ۲ سالگی یا بیشتر ادامه داشته باشد. مدت هر وعده شیردهی هم در نوزادان متفاوت است. بعضی نوزادان در ۱۰ تا ۱۵ دقیقه شیر کافی میخورند و بعضی دیگر زمان بیشتری لازم دارند. نشانههای سیر شدن و وزنگیری مناسب مهمتر از زمان دقیق شیردهی هستند
شیردهی مادر معتاد به نوزاد ممکن است؟
شیردهی مادر مبتلا به اختلال مصرف مواد باید حتماً با نظر پزشک، متخصص زنان، پزشک کودک و تیم درمان اعتیاد بررسی شود. اگر مادر از مواد غیرقانونی یا مواد مخدر غیرتجویزی استفاده میکند، شیردهی میتواند برای نوزاد خطرناک باشد و معمولاً توصیه نمیشود. اما اگر مادر مصرف مواد غیرقانونی را قطع کرده و تحت درمان پایدار با داروهایی مانند متادون یا بوپرنورفین است، در صورت نبود منع دیگر و با نظر تیم درمان، شیردهی معمولاً قابل تشویق است.
تصمیم نهایی باید با توجه به شرایط مادر، نوع دارو، زمان آخرین مصرف، نتیجه آزمایشها، وضعیت درمان و سلامت نوزاد گرفته شود. پنهان کردن مصرف مواد یا دارو از پزشک میتواند سلامت نوزاد را به خطر بیندازد؛ بنابراین مادر باید شرایط خود را صادقانه مطرح کند تا ایمنترین تصمیم برای او و نوزاد گرفته شود.
4.7 (6025 نظر)4.8 (5799 نظر)4.9 (3911 نظر)4.9 (3281 نظر)4.9 (3192 نظر)4.9 (2137 نظر)نتیجه گیری
شیردهی به نوزاد فرایندی طبیعی اما نیازمند یادگیری و تطبیق با نیازهای کودک است. رعایت اصول صحیح در نحوه گرفتن سینه، توجه به دفعات تغذیه، شناخت نشانههای دریافت کافی شیر و مراقبتهای پس از شیردهی میتواند به بهبود این تجربه کمک کند. هر نوزاد الگوی تغذیه متفاوتی دارد و شرایط خاصی مانند تولد دوقلو، خوابآلودگی نوزاد یا نگرانی درباره میزان شیر، ممکن است این فرایند را پیچیدهتر کند. در مجموع، آگاهی از اصول پایه شیردهی و شناخت بهتر نیازهای نوزاد، به مادر کمک میکند این مرحله مهم از مراقبت کودک را با اطمینان بیشتری پشت سر بگذارد.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!