مهم ترین دلایل از دست دادن حس بویایی چیست؟

از دست دادن حس بویایی نشانه چیست؟

دکتر سید عبداله نوربخش(پزشک ارزیاب)
24 دقیقه مطالعه
محتوا بازبینی شده توسط پزشکان دکترتو

محتوای این مقاله صرفا برای افزایش آگاهی شماست. قبل از هرگونه اقدام، جهت درمان از پزشکان دکترتو مشاوره بگیرید.

فهرست مطالب
خلاصه مقاله را در این پادکست گوش کنید
1:41
دانلود صوت

وقتی ناگهان بوی قهوه، عطر، غذای موردعلاقه یا حتی بوی دود را حس نمی‌کنید، طبیعی است که اولین سؤال این باشد: «چرا حس بویایی ندارم؟» حس بویایی فقط برای تشخیص بوها نیست؛ بخش مهمی از درک طعم غذا و حتی تشخیص خطرهایی مثل دود، گاز و غذای فاسد است. از دست دادن حس بویایی می‌تواند بعد از سرماخوردگی، آنفلوآنزا، سینوزیت، آلرژی یا کرونا اتفاق بیفتد، اما گاهی ضربه به سر، پولیپ بینی، بعضی داروها یا بیماری‌های عصبی نیز در آن نقش دارند. در این مقاله از دکترتو با علت‌های شایع از بین رفتن حس بویایی، زمان احتمالی برگشت بویایی، روش‌های درمان و مواردی که نیاز به بررسی پزشک دارند آشنا می‌شوید. اگر بویایی خود را از دست داده‌اید، بهتر است به متخصص گوش و حلق و بینی خوب در شهر خود مثل دکتر گوش و حلق و بینی تهران، دکتر از دست دادن بویایی (آنوسمی) تهران، دکتر آسم و آلرژی تهران و دکتر عمومی تهران مراجعه کنید.

از دست دادن حس بویایی چیست؟

از دست دادن حس بویایی ممکن است به صورت کاهش نسبی یا از بین رفتن کامل بوها ایجاد شود. کاهش حس بویایی را هیپوسمی و از بین رفتن کامل آن را آنوسمی می‌نامند. در زبان عمومی ممکن است از اصطلاح کربویی نیز برای اشاره به این وضعیت استفاده شود.

حس بویایی از طریق سلول‌های عصبی ویژه‌ای در قسمت بالایی بینی ایجاد می‌شود. مولکول‌های بو این سلول‌ها را تحریک می‌کنند و پیام‌های عصبی از طریق مسیر بویایی به مغز می‌رسند تا بو شناسایی شود. گرفتگی و انسداد بینی می‌تواند مانع رسیدن مولکول‌های بو به این سلول‌ها شود و آسیب به گیرنده‌ها یا مسیرهای عصبی نیز می‌تواند درک بو را مختل کند.

از‌دست‌دادن حس بویایی ممکن است موقت یا دائمی باشد. اگر فقط بخشی از توانایی بویایی کاهش پیدا کرده باشد، فرد ممکن است هنوز بعضی بوهای قوی را تشخیص دهد. در مقابل، در آنوسمی فرد توانایی تشخیص بوها را به طور کامل از دست می‌دهد. بنابراین، از بین رفتن حس بویایی می‌تواند دلایل متفاوتی داشته باشد.

علائم از دست دادن حس بویایی چیست؟

مهم‌ترین علامت کربویی، کاهش یا از بین رفتن توانایی تشخیص بوهاست. از دست دادن بویایی گرچه همیشه یک اورژانس فوری نیست. اما می‌تواند از نظر تغذیه، سلامت روان و ایمنی (مانند ناتوانی در تشخیص دود) عارضه‌های مهمی داشته باشد و در صورت شدید، ناگهانی یا طولانی‌بودن باید حتما توسط پزشک بررسی شود.

گاهی فرد تصور می‌کند مزه غذاها نیز از بین رفته است، در حالی که کاهش بویایی باعث شده درک طعم غذا محدود شود. از آنجا که بویایی نقش مهمی در درک طعم غذا دارد، از دست دادن حس بویایی و چشایی اغلب همزمان احساس می‌شود. در صورت طولانی شدن اختلال، کاهش اشتها، تغییر عادات غذایی و افت کیفیت زندگی نیز ممکن است ایجاد شود.

علت از بین رفتن حس بویایی و چشایی چیست؟

علت از بین رفتن حس بویایی می‌تواند به مشکلاتی در بینی، مسیرهای عصبی بویایی یا مغز مربوط باشد. شایع‌ترین دلیل از دست دادن حس بویایی، التهاب و گرفتگی بینی در اثر سرماخوردگی، آنفلوآنزا، کرونا، سینوزیت یا آلرژی است. پولیپ بینی و سایر انسدادهای داخل بینی نیز می‌توانند مانع رسیدن مولکول‌های بو به گیرنده‌های بویایی شوند. در بعضی افراد نیز افزایش سن، ضربه به سر، برخی بیماری‌های عصبی، داروها یا مواجهه با مواد شیمیایی باعث کاهش بویایی می‌شوند.

دلیل از بین رفتن حس بویایی همیشه با یک مشکل در بینی مشخص نمی‌شود. وقتی مسیر عصبی بویایی آسیب ببیند، فرد دچار کاهش حس بویایی می‌شود و به‌دنبال آن، درک طعم ترکیبی غذا نیز کم می‌شود؛ بسیاری از بیماران این حالت را به‌صورت از دست دادن حس بویایی و چشایی توصیف می‌کنند، در حالی‌که مزه‌های اصلی ممکن است تا حدی حفظ شده باشند. به همین دلیل، دلایل کربویی باید با توجه به زمان شروع علائم، وجود گرفتگی بینی یا عفونت، سابقه ضربه به سر و علائم همراه بررسی شود. اگر کاهش بویایی ناگهانی، شدید یا طولانی‌مدت باشد یا پس از ضربه به سر ایجاد شود، بهتر است علت آن توسط بهترین دکتر گوش و حلق و بینی ایران بررسی شود. به طور کلی، علت نداشتن حس بویایی را می‌توان در گروه‌های مشخصی قرار دارد که در جدول زیر آمده است.

علتموارد شایع
عفونت و التهاب بینیسرماخوردگی، آنفولانزا، کرونا، سینوزیت و آلرژی
انسداد مسیر بویاییپولیپ بینی، تورم مخاط و برخی مشکلات ساختاری بینی
آسیب مسیرهای عصبیضربه به سر، افزایش سن و بعضی بیماری‌های عصبی
داروها و مواد شیمیاییبرخی داروها یا تماس طولانی با مواد شیمیایی تحریک‌کننده
بیماری‌های زمینه‌ایبرخی اختلالات هورمونی و بیماری‌های عصبی
تمام علت‌های مربوط به از دست دادن حس بویایی

1. آسیب غشا مخاطی بینی نشانه کربویی است؟

التهاب یا تحریک غشای مخاطی بینی می‌تواند عملکرد حس بویایی را کاهش دهد. این حالت بیشتر در سرماخوردگی، آنفلوآنزا، کرونا، سینوزیت، آلرژی، احتقان مزمن بینی و مصرف سیگار دیده می‌شود. گاهی کاهش بویایی به دلیل انسداد مسیر بینی ایجاد می‌شود؛ یعنی هوا و مولکول‌های بو نمی‌توانند به‌خوبی به ناحیه بویایی برسند.

پولیپ بینی، تورم شدید مخاط، ناهنجاری‌های ساختاری بینی یا انحراف تیغه بینی از جمله عواملی هستند که می‌توانند این مسیر را مسدود کنند. در موارد نادرتر، تومورها یا آسیب‌های مغزی و عصبی نیز ممکن است باعث اختلال بویایی شوند.

2. آسیب گیرنده های داخل بینی نشانه از بین رفتن حس بویایی است؟

گیرنده‌های بویایی داخل بینی، بوها را دریافت و از طریق اعصاب بویایی به مغز منتقل می‌کنند. آسیب به گیرنده‌ها یا هر بخش از این مسیر عصبی می‌تواند باعث کربویی یا کاهش حس بویایی شود. افزایش سن یکی از عوامل شایع است و حس بویایی معمولاً با بالا رفتن سن به‌تدریج ضعیف می‌شود.

برخی بیماری‌ها و شرایط پزشکی مانند آلزایمر، هانتینگتون، ام‌اس، صرع، سکته مغزی، کم‌کاری تیروئید، دیابت، پارکینسون، سوءتغذیه و بعضی اختلالات روان‌پزشکی مانند اسکیزوفرنی نیز می‌توانند این مسیر را تحت تأثیر قرار دهند. عوامل دیگری که ممکن است به گیرنده‌های بویایی یا مسیر انتقال پیام‌های بویایی آسیب بزنند عبارت‌اند از:

  • داروها: برخی آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای ضدافسردگی، ضدالتهاب، قلبی و فشارخون
  • آسیب سر و مغز: ضربه به سر، جراحی مغز یا آسیب به اعصاب بویایی
  • مواد شیمیایی: تماس طولانی با مواد سمی مانند برخی آفت‌کش‌ها و حلال‌ها
  • درمان سرطان: شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی در ناحیه سر و گردن
  • مصرف برخی مواد: مصرف طولانی‌مدت الکل یا سوءمصرف کوکائین
  • کربویی مادرزادی: در موارد بسیار نادر، برخی افراد به دلیل اختلالات ژنتیکی یا هورمونی خاص، از ابتدای زندگی دچار کاهش یا فقدان حس بویایی هستند.

در برخی گزارش‌ها، بسته به نوع شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی به‌ویژه در ناحیه سر و گردن، احتمال بروز اختلال بویایی در بعضی بیماران مطرح شده است، اما این موضوع در همه درمان‌ها شایع نیست و نیاز به ارزیابی و نظارت پزشک دارد.

3. از دست دادن حس بویایی و چشایی در آنفولانزا چگونه است؟

برخی عفونت‌های ویروسی دستگاه تنفسی فوقانی می‌توانند باعث کاهش یا اختلال بویایی شوند؛ این مسئله در آنفولانزا، عفونت‌های ویروسی فصلی و به‌ویژه در برخی ویروس‌ها مانند کرونا شایع‌تر گزارش شده است. اگر شما به آنفولانزا مبتلا شوید، به مشکلات متعددی دچار می‌شوید که یکی از آنها ممکن است منجر به کربویی شود.

نمی‌توان برای همه افراد یک زمان مشخص برای برگشت بویایی تعیین کرد. با برطرف شدن عفونت و التهاب، بویایی بسیاری از افراد به تدریج بهتر می‌شود؛ اما اگر بعد از برطرف شدن آنفولانزا یا سایر عفونت‌ها، حس بویایی شما ظرف چند هفته به‌طور قابل توجهی بهتر نشد یا پس از چند ماه همچنان مختل بود، حتما برای بررسی دقیق‌تر به پزشک یا متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنید؛ اطمینان خاطر زمانی مناسب است که ارزیابی لازم انجام شده باشد. شما می‌توانید از طریق اپلیکیشن دکترتو و با جستجوی تخصص گوش و حلق و بینی در شهر مورد نظر خود، به لیستی بلند بالا از متخصصین دسترسی داشته‌ باشید و برای بویایی خود اقدامات لازم را انجام دهید.

4. علت از دست دادن حس بویایی در سرماخوردگی چیست؟

از دست دادن حس بویایی در سرماخوردگی معمولاً به دلیل گرفتگی و التهاب مخاط بینی اتفاق می‌افتد. هنگامی که به سرماخوردگی مبتلا می‌شوید، غشا محیطی بینی شما آسیب می‌بیند. غشای بینی حاوی سلول‌هایی است که مولکول‌های شیمیایی بویایی را شناسایی می‌کنند و آن را در قالب یک تحریک الکتریکی به نام پیام عصبی به گیرنده‌های بویایی می‌رسانند.

اگر این غشا آسیب ببیند، تحریک انجام نمی‌شود. مانند این است که انگشت شما برای زدن کلید برق عمل نکند. با وجود اینکه جریان برق برقرار است و برق‌ها نرفته‌اند، اما انگشتی وجود ندارد که چراغ را روشن کند. در این موارد، بویایی شما مختل شده‌است و نمی‌توانید چیزی را بو کنید یا حتی مزه‌ها را دقیق احساس کنید. از بین رفتن حس بویایی در سرماخوردگی معمولاً با بهتر شدن عفونت و باز شدن بینی به تدریج برطرف می‌شود.

از دست دادن حس بویایی در سرماخوردگی چقدر طول می‌کشد؟

مدت زمان مشخصی برای همه افراد وجود ندارد. در بسیاری از موارد، بویایی با برطرف شدن سرماخوردگی و گرفتگی بینی طی چند هفته بهتر می‌شود، اما اگر حس بویایی بعد از چند هفته به حالت طبیعی برنگردد، بهتر است توسط پزشک بررسی شود.

بنابراین نمی‌توان به طور معمول گفت از دست دادن حس بویایی در سرماخوردگی حتماً ماه‌ها یا سال‌ها طول می‌کشد. ماندگاری طولانی‌مدت بیشتر زمانی اهمیت پیدا می‌کند که علت دیگری مانند آسیب عصبی، التهاب مزمن یا انسداد بینی وجود داشته باشد.

5. علت از دست دادن حس بویایی بعد از عمل بینی چیست؟

حس بویایی بعد از عمل بینی ممکن است به دلیل تورم و تغییر موقت مسیر عبور هوا کاهش پیدا کند. بنابراین چرا بعد از عمل بینی حس بویایی ندارم سوال شایعی است و در بسیاری از افراد، کاهش بویایی در دوره ابتدایی بهبود ایجاد می‌شود.

همچنین ممکن است از دست دادن حس بویایی و چشایی بعد از عمل بینی به دلیل ارتباط نزدیک این دو حس با یکدیگر احساس شود؛ کاهش بویایی می‌تواند باعث شود طعم غذاها نیز کمتر احساس شود.

حس بویایی بعد از عمل بینی کی برمی‌گردد؟

برگشتن حس بویایی بعد از عمل بینی به نوع عمل، میزان تورم، وضعیت داخل بینی و علت جراحی بستگی دارد. در بسیاری از افراد با کاهش تورم و باز شدن مسیر بینی، بویایی به تدریج بهتر می‌شود، اما نمی‌توان برای همه بیماران یک زمان دقیق مانند چند هفته تعیین کرد. از آنجایی که یکی از علائم خطرناک بعد از عمل بینی، از دست دادن حس بویایی است؛ اگر کاهش بویایی شدید، طولانی یا همراه با علائم غیرعادی باشد، بهتر است با جراح یا متخصص گوش و حلق و بینی مشورت کنید.

6. علت از دست دادن حس بویایی و چشایی در بارداری چیست؟

تغییرات هورمونی دوران بارداری می‌تواند حس بویایی و درک بوها و مزه‌ها را تغییر دهد. بعضی افراد در این دوران نسبت به بوهای خاص حساس‌تر می‌شوند یا از بعضی غذاها و رایحه‌ها بیزار می‌شوند. اگر کاهش بویایی شدید، کامل یا ماندگار باشد، نباید همه موارد را صرفاً به بارداری نسبت داد و بهتر است علت‌های دیگر مانند گرفتگی بینی، آلرژی یا عفونت نیز بررسی شوند.

7. علت از دست دادن حس بویایی در کودکان چیست؟

از دست دادن حس بویایی در کودکان اغلب با گرفتگی بینی و عفونت‌های تنفسی، آلرژی یا سینوزیت ارتباط دارد. در برخی موارد نیز ضربه به سر یا مشکلات ساختاری داخل بینی می‌تواند علت باشد. اگر کاهش بویایی کودک طولانی شود یا بدون علائم واضح تنفسی ایجاد شده باشد، بهتر است متخصص گوش و حلق و بینی علت را بررسی کند.

8. از بین رفتن حس بویایی و چشایی در سینوزیت و آلرژی

عفونت سینوسی منجر به التهاب در بینی و در نتیجه گرفتگی بینی می‌شود. در بسیاری از موارد، علائم سینوزیت با داروهای ضد درد OTC، شست‌وشوی بینی و در صورت نیاز داروهای موضعی داخل بینی بهبود می‌یابند و آنتی‌بیوتیک فقط در موارد مشکوک به عفونت باکتریایی و طبق تجویز پزشک مورد استفاده قرار می‌گیرد. در بعضی افراد مبتلا به سینوزیت یا پولیپ بینی، پزشک ممکن است اسپری یا قطره استروئیدی بینی را برای کاهش التهاب تجویز کند.

از دست دادن بویایی و چشایی با حساسیت، ناشی از گرفتگی بینی است. اگر نتوانید از طریق بینی نفس بکشید، ذرات هوا نمی‌توانند به اعصاب بینی شما برسند و حس بویایی را از دست می‌دهید. درمان آلرژی شدید به کمک قرص و داروهای ضد آلرژی که توسط متخصص تجویز می‌شوند، کمک کننده هستند.

متن انگلیسی:
steroid nasal sprays or drops might help if you have sinusitis or nasal polyps
ترجمه فارسی:
اگر سینوزیت یا پولیپ بینی دارید، مصرف اسپری‌ یا قطره‌های استروئیدی ممکن است کمک‌کننده باشد.

به نقل از سایت nhs

9. علت از دست دادن حس بویایی در تصادف چیست؟

علت از دست دادن حس بویایی در تصادف می‌تواند آسیب به سر و مسیرهای عصبی بویایی باشد. ضربه مغزی، به‌خصوص در نواحی مرتبط با مسیر بویایی، می‌تواند باعث کاهش یا از بین رفتن بویایی شود. اگر کاهش بویایی بعد از تصادف همراه با سردرد شدید، اختلال هوشیاری، تشنج، ضعف یا سایر علائم عصبی ایجاد شده باشد، ارزیابی پزشکی ضروری است.

10. علت از دست دادن حس بویایی و مزه در امیکرون چیست؟

امیکرون یکی از انواع بیماری کرونا است که نوع خفیف‌تر آن است و معمولا با گلودرد خود را نشان می‌دهد. قبل‌تر توضیح دادیم که ممکن است بویایی در کرونا از بین برود و این به علت التهاب گیرنده‌های عصبی بویایی است. در اومیکرون هم همین مسئله مطرح است.

شاید مدت زمان از دست دادن حس بویایی و چشایی و علائم امیکرون نسبت به سایر انواع کرونا کمتر باشد. اما به همان شکل بویایی می‌تواند به طور کامل و یا نیمه، از بین برود. اگر علائم کربویی را دارید، در خانه بمانید و از مشاوره تلفنی دکترتو کمک بگیرید تا برای شرایط شما بهترین تصمیم گرفته شود.

11. علت کربویی ناگهانی چیست؟

اگر بویایی ناگهان از بین برود، باید به زمان شروع، وجود علائم تنفسی و سابقه ضربه یا بیماری توجه کرد. عفونت‌های ویروسی، التهاب بینی و سینوس‌ها و انسداد بینی از علت‌های شایع هستند؛ اما در صورت نبود علت واضح یا وجود علائم عصبی، بررسی پزشکی اهمیت بیشتری دارد.

12. علت کم شدن حس بویایی چیست؟

علت کم شدن حس بویایی با از بین رفتن کامل آن تفاوت دارد. در کاهش بویایی، فرد هنوز می‌تواند بعضی بوها را تشخیص دهد، اما شدت یا وضوح بوها نسبت به قبل کمتر شده است. این حالت می‌تواند در اثر سرماخوردگی، آلرژی، سینوزیت، گرفتگی بینی، افزایش سن یا برخی بیماری‌ها و داروها ایجاد شود. در مقابل، وقتی فرد هیچ بویی را تشخیص نمی‌دهد، با از بین رفتن کامل حس بویایی یا کربویی مواجه هستیم که می‌تواند به انسداد شدید بینی، عفونت، آسیب گیرنده‌های بویایی یا مسیر عصبی آن مربوط باشد.

بنابراین، علت ضعیف شدن حس بویایی همیشه همان دلیل کم شدن حس بویایی در موارد کربویی کامل نیست. اگر بوها را ضعیف‌تر از گذشته احساس می‌کنید، احتمالاً دچار کاهش بویایی شده‌اید؛ اما اگر هیچ بویی را حتی در شرایطی که بینی گرفته نیست تشخیص نمی‌دهید، بررسی علت از بین رفتن کامل بویایی اهمیت بیشتری دارد.

علت کربویی چیست؟
علت از بین رفتن بویایی و چشایی در بارداری چیست؟
علت از دست دادن حس بویایی و مزه در امیکرون چیست؟
افراد مبتلا به کربویی ممکن است قادر به درک کامل مزه‌ی غذاها نباشند.
تغییر در حس چشایی در دوران بارداری توسط هورمون‌های بارداری ایجاد می‌شود.
ممکن است بویایی در کرونا از بین برود و این به علت التهاب گیرنده‌های عصبی بویایی است.

از دست دادن حس بویایی نشانه کرونا است؟

اختلالات حس بویایی و چشایی هر ساله صدها هزار آمریکایی را روانه‌ی مراکز پزشکی می‌کند. از دست دادن حس بویایی می‌­تواند یکی از علائم کرونا باشد؛ حتی اگر فرد مورد نظر، هیچ­گونه علائم دیگری نداشته­‌باشد. کربویی و کرونا ارتباط شناخته‌شده‌ای دارند، اما هر فردی که بویایی خود را از دست می‌دهد لزوماً مبتلا به کرونا نیست. شدت و مدت اختلال بویایی نیز بین افراد متفاوت است.

در برخی افراد از‌دست‌دادن حس بویایی به طور کامل و همراه با حس چشایی رخ داده‌است و در برخی افراد این عارضه خفیف‌تر است. اغلب افرادی که به این مشکل مبتلا شده‌اند، به کرونای خفیف مبتلا بوده‌اند و گاهی تنها علامت آنها از این بیماری ممکن است از‌دست‌دادن حس بویایی باشد. به‌طوری‌که حتی متوجه ابتلا به ویروس کرونا نیز نشده‌اند. ویروس کرونا بی‌صدا آمده و رفته است اما نگرانی از نابویایی به مشکلی جدی تبدیل شده‌است.

ممکن است کربویی کرونا از بین برود و این به علت التهاب گیرنده‌های عصبی بویایی است. در اومیکرون هم همین مسئله مطرح است. شاید مدت زمانی از دست رفتن حس بویایی در اومیکرون نسبت به سایر انواع کرونا کمتر باشد. اما به همان شکل بویایی می‌تواند به طور کامل و یا نیمه، از بین برود.

التهاب عصب بویایی به علت از دست دادن حس بویایی با کرونا چیست؟

از دست دادن حس بویایی در کرونا لزوماً به دلیل التهاب مستقیم عصب بویایی نیست. ویروس SARS-CoV-2 می‌تواند سلول‌های پشتیبان اطراف گیرنده‌های بویایی را تحت تأثیر قرار دهد و عملکرد طبیعی سیستم بویایی را مختل کند. به همین دلیل، کربویی می‌تواند در زمان ابتلا به کرونا یا پس از آن ایجاد شود. البته کاهش یا از بین رفتن بویایی فقط به کرونا محدود نیست و عفونت‌های تنفسی مانند سرماخوردگی و آنفولانزا، سینوزیت و آلرژی نیز می‌توانند چنین علائمی ایجاد کنند.

بازگشت چشایی بعد از کرونا چگونه است؟

بازگشت چشایی بعد از کرونا معمولاً با بهبود اختلال بویایی همراه است و زمان آن در افراد مختلف متفاوت است. کاهش بویایی باعث می‌شود فرد بخش مهمی از طعم و عطر غذا را درک نکند و تصور کند حس چشایی خود را از دست داده است. در بیشتر موارد، با برطرف شدن عفونت و بهبود عملکرد سیستم بویایی، درک طعم نیز بهتر می‌شود. اگر اختلال بویایی یا چشایی برای مدت طولانی باقی بماند، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود.

از دست دادن حس بویایی در کرونا چقدر طول میکشد؟

از دست دادن حس بویایی در کرونا معمولاً موقتی است، اما مدت زمان بازگشت آن برای همه افراد یکسان نیست. بعضی افراد طی چند روز یا چند هفته بهبود پیدا می‌کنند، در حالی که در برخی دیگر کاهش بویایی ممکن است برای مدت طولانی‌تری ادامه داشته باشد. بنابراین نمی‌توان زمان مشخصی مانند ۴ تا ۱۲ هفته را برای همه افراد تعیین کرد. اگر بویایی پس از بهبود بیماری همچنان کاهش یافته یا به‌طور کامل از بین رفته است، ارزیابی پزشکی و در صورت نیاز توانبخشی بویایی می‌تواند به روند بهبود کمک کند.

تشخیص کربویی چگونه انجام می‌شود؟

اندازه‌گیری میزان از‌دست‌دادن بو، دشوار است. پزشک شما ممکن است سوالاتی را در مورد علائم فعلی شما بپرسد، بینی شما را بررسی کند، معاینه کامل فیزیکی انجام دهد یا از سابقه‌ی بیماری‌تان بپرسد. به علاوه ممکن است سوالاتی در مورد زمان شروع مشکل بپرسد، این که همه یا فقط برخی از بوها را حس نمی‌کنید و اینکه آیا می‌توانید طعم غذا را حس کنید یا خیر؟ طبق پاسخ شما، پزشک ممکن است یک یا چند تست زیر را انجام دهد:

  • سی تی اسکن
  • MRI
  • عکس رادیولوژی ساده از جمجمه
  • آندوسکوپی بینی برای بررسی داخل بینی.

چگونه حس بویایی را برگردانیم؟

درمان حس بویایی به علت کاهش یا از بین رفتن آن بستگی دارد. اگر بویایی به دلیل سرماخوردگی، آلرژی، سینوزیت یا گرفتگی بینی کاهش یافته باشد، با برطرف شدن التهاب و درمان بیماری زمینه‌ای معمولاً بهتر می‌شود. در برخی دیگر ممکن است برای برگشتن حس بویایی، به توانبخشی بویایی یا درمان تخصصی‌تری نیاز باشد. بنابراین درمان از دست دادن حس بویایی برای همه افراد یکسان نیست.

اگر حس بویایی به‌طور کامل از بین رفته باشد، درمان از بین رفتن حس بویایی نیز به علت و مدت زمان آن بستگی دارد. در مواردی که کاهش بویایی با کاهش درک طعم همراه است، درمان حس بویایی و چشایی نیز باید برطرف کردن علت اصلی را هدف قرار دهد. به طور کلی، درمان کربویی می‌تواند شامل روش‌های زیر باشد:

  • درمان دارویی: اسپری استروئیدی بینی، آنتی‌هیستامین یا داروهای ضدالتهاب، در صورت تجویز پزشک.
  • تمرین بویایی (توانبخشی): استشمام منظم رایحه‌هایی مانند لیمو، میخک، اکالیپتوس و رز.
  • جراحی: برای رفع پولیپ یا انحراف شدید تیغه بینی، در صورت نیاز.

1. دارو و قرص برای درمان حس بویایی چیست؟

دارو برای برگشت حس بویایی به علت اختلال بستگی دارد و داروی واحدی برای تمام انواع نابویایی وجود ندارد. آنتی‌بیوتیک‌ها برای هر نوع کاهش بویایی کاربرد ندارد و نباید صرفا به دلیل از بین رفتن بویایی مصرف شود. پزشک ممکن است در شرایط خاص از موارد زیر استفاده کند:

  • اسپری یا قطره استروئیدی بینی برای بعضی مشکلات التهابی مانند سینوزیت یا پولیپ
  • داروهای ضدحساسیت در صورت وجود آلرژی
  • درمان بیماری یا عفونت زمینه‌ای
  • آنتی‌بیوتیک فقط در صورت وجود عفونت باکتریایی و تجویز پزشک

بنابراین درمان از بین رفتن حس بویایی با توجه به علت انجام می‌شود، نه صرفا بر اساس علامت.

2. درمان خانگی برای برگشت حس بویایی چیست؟

در مواردی که گرفتگی بینی ناشی از عفونت یا آلرژی وجود دارد، شست‌وشوی بینی با محلول سالین می‌تواند به پاک شدن ترشحات و کاهش گرفتگی کمک کند. محلول شست‌وشو باید به شکل ایمن تهیه و استفاده شود. همچنین ترک سیگار، پرهیز از مواد تحریک‌کننده و درمان بیماری زمینه‌ای می‌تواند در حفظ عملکرد بویایی مؤثر باشد.

شواهد کافی برای اینکه یک داروی گیاهی مشخص بتواند همه انواع کربویی را درمان کند وجود ندارد. استفاده خودسرانه از عصاره‌ها یا فرآورده‌های گیاهی داخل بینی نیز می‌تواند باعث تحریک مخاط شود. اگر علت بویایی مشخص نشده است، بهتر است قبل از مصرف هر فرآورده‌ای با بهترین دکتر آسم و آلرژی ایران مشورت شود. در جدول زیر برخی از روش‌هایی که بدون مصرف دارو می‌توانند به درمان و بازگشت حس بویایی شما کمک کنند، آورده شده است.

روش درمانیهدف
پرهیز از عوامل محرککاهش التهاب بینی
ترک سیگاربهبود عملکرد بویایی
تمرین بویاییبازآموزی حس بویایی
جراحی بینیرفع انسداد بینی
بررسی داروهاجایگزینی داروی مؤثر بر بویایی
درمان های غیر دارویی از دست رفتن حس بویایی

3. نابویایی های غیر قابل درمان چیست؟

برخی اختلالات بویایی، به‌ویژه زمانی که آسیب دائمی به مسیرهای بویایی ایجاد شده باشد، ممکن است به طور کامل برگشت‌پذیر نباشند؛ به خصوص اگر عامل آن سن باشد. با این حال، تشخیص غیرقابل درمان باید بعد از بررسی علت انجام شود و نباید صرفا بر اساس طولانی شدن علائم مطرح شود. اما کارهایی وجود دارد که می‌توانید با انجام آن‌ها، حتی با وجود ناتوانی در احساس بویایی، دلپذیرتر و ایمن‌تر زندگی کنید.

به عنوان مثال، نصب آشکارسازهای آتش و آلارم دود در خانه و دفترتان و توجه و مراقبت از پس‌مانده‌های غذا، برای مثال اگر در مورد سالم‌بودن غذا شک‌دارید، آن را نخورید. در حال حاضر برای افراد مبتلا به کربویی مادرزادی درمانی وجود ندارد. افرادی که بخشی از حس بویایی خود را از دست‌داده‌اند، می‌توانند با افزودن طعم‌دنده‌های مخصوص به مواد غذایی، از غذا لذت بیشتری ببرند.

4. درمان نفهمیدن بو و مزه در سرماخوردگی چیست؟

درمان نفهمیدن بو و مزه در سرماخوردگی معمولاً با برطرف شدن عفونت و گرفتگی بینی انجام می‌شود و در بیشتر موارد نیازی به درمان اختصاصی ندارد. در پاسخ به این پرسش که سرما خوردم حس بویایی ندارم چیکار کنم باید گفت استراحت، مصرف مایعات کافی و شست‌وشوی بینی با سرم نمکی می‌تواند به کاهش گرفتگی و التهاب بینی کمک کند. با بهتر شدن علائم سرماخوردگی، حس بویایی و درک مزه نیز معمولاً به‌تدریج برمی‌گردد.

درمان کربویی در سرماخوردگی به شدت و علت علائم بستگی دارد. مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک یا داروهای مخصوص بازگشت بویایی توصیه نمی‌شود؛ مگر اینکه پزشک علت دیگری را تشخیص دهد. اگر کاهش بویایی پس از برطرف شدن سرماخوردگی ادامه پیدا کرد، شدید بود یا به‌طور کامل از بین رفت، بهتر است برای بررسی علت به پزشک مراجعه کنید.

5. درمان از دست دادن حس بویایی و چشایی در کرونا چیست؟

درمان از دست دادن حس بویایی و چشایی در کرونا بیشتر به زمان، درمان مناسب بیماری زمینه‌ای و در صورت ماندگاری اختلال، توانبخشی بویایی وابسته است. درمان اختصاصی و قطعی برای همه موارد وجود ندارد.

درمان کربویی کرونا نیز به معنی مصرف یک داروی مشخص برای بازگرداندن فوری بو نیست. اگر اختلال بعد از برطرف شدن بیماری ادامه داشته باشد، تمرین بویایی می‌تواند یکی از گزینه‌هایی باشد که با نظر پزشک انجام می‌شود.

توانبخشی بویایی در درمان کربویی کرونا

روش توانبخشی بویایی از ۴ گروه عصاره مدد می‌گیرد. روش درمان به این صورت است که از هر گروه یک عصاره را انتخاب می‌کنید. عصاره رز، لیمو، آویشن یا اکالیپتوس انتخاب و هر عصاره دو بار در روز (صبح و عصر) به مدت ۱۰ ثانیه توسط بیمار استشمام می‌شود.

بین استشمام هر عصاره ۱۰ ثانیه فاصله داده‌می‌شود.بهتر است این عصاره با غلظت بالا در دسترس بیمار قرار بگیرند. گاهی ممکن است طول درمان بین ۴ تا ۱۲ هفته زمان ببرد. استشمام مرتب این عصاره‌ها می‌تواند در درمان اختلال‌های بویایی موثر باشد. این عصاره‌ها جایگزین هم دارند.

متن انگلیسی:
Sniffing peanut butter, peppermint, and other strong scents may help you retrain your brain and restore your sense of smell
ترجمه فارسی:
استشمام کره بادام زمینی، نعناع فلفلی و سایر رایحه‌های قوی ممکن است به شما کمک کند مغز خود را دوباره آموزش دهید تا حس بویایی را بازیابی کند.

به نقل از سایت health.harvard

شستشوی بینی با سرم ولرم در درمان کربویی کرونا

برای مدت ۲ تا ۴ هفته روزانه ۲ تا ۳ بار بینی‌تان را با سرم شستشوی ولرم بشویید. با به‌کارگیری این روش به کاهش التهابات و آثار عفونت در مجرای تنفسی کمک زیادی می‌شود. استفاده از اسپری‌های درمانی مانند فلوتیکازون، بکلومتازون، مومتازون و بودزوناید در کاهش عفونت‌های تنفسی، پاکسازی مجرای آن و بازگشت سریع‌تر حس بویایی موثر است. با مشورت پزشک‌‌تان می‌توانید یکی از این اسپری‌ها را ۲ بار در طول روز استفاده‌کنید.

آنتی بیوتیک در درمان کربویی کرونا

استفاده از این داروها و کپسول‌هایی که برای درمان کرونا تجویز شده‌اند تاثیری در بازگشت حس بویایی ندارد. پس صرفا به دلیل این علامت استفاده بی‌رویه این داروها را ادامه‌ ندهید.

درمان از دست دادن حس بویایی و چشایی در کرونا چگونه است؟
درمان کربویی بستگی به علت آن دارد.

آیا از دست دادن حس بویایی خطرناک است؟

از دست دادن حس بویایی فقط روی لذت بردن از غذا اثر نمی‌گذارد. فردی که بویایی ندارد ممکن است نتواند دود، نشت گاز یا غذای فاسد را تشخیص دهد. به همین دلیل استفاده از هشداردهنده دود و گاز در خانه و توجه بیشتر به تاریخ مصرف و شرایط نگهداری غذا توصیه می‌شود.

اختلال بویایی طولانی‌مدت می‌تواند روی اشتها، تغذیه و کیفیت زندگی نیز اثر بگذارد و در برخی افراد با مشکلات روحی همراه شود. اگر کاهش بویایی بدون علت واضح ایجاد شده، چند هفته باقی مانده، بعد از ضربه به سر اتفاق افتاده یا همراه با علائم عصبی دیگری است، مراجعه به متخصص گوش و حلق و بینی اهمیت دارد.

نتیجه گیری

کاهش یا از بین رفتن بویایی می‌تواند از یک گرفتگی ساده بینی در سرماخوردگی و آلرژی تا مشکلاتی مانند پولیپ، آسیب سر یا اختلالات عصبی علت‌های مختلفی داشته باشد. در بسیاری از موارد، با برطرف شدن بیماری زمینه‌ای بویایی نیز بهتر می‌شود؛ اما اگر مشکل برای چند هفته ادامه پیدا کند یا علت مشخصی نداشته باشد، بهتر است بررسی پزشکی انجام شود. درمان کربویی نیز به علت آن بستگی دارد و ممکن است شامل درمان بیماری زمینه‌ای، داروهای تجویزی یا توانبخشی بویایی باشد. در صورت ماندگاری علائم، متخصص گوش و حلق و بینی می‌تواند علت و بهترین مسیر درمان را مشخص کند.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!

پرسش‌های متداول

از بین رفتن حس بویایی و چشایی تا چند روز طول می‌کشد؟

زمان برگشت بویایی و چشایی به علت آن بستگی دارد. در سرماخوردگی و برخی عفونت‌های تنفسی، ممکن است با برطرف شدن گرفتگی و التهاب طی چند هفته بهتر شود؛ اما در بعضی افراد اختلال بویایی طولانی‌تر می‌شود. اگر بویایی بعد از چند هفته به حالت طبیعی برنگشت، مراجعه به پزشک توصیه می‌شود.

تفاوت از دست دادن حس بویایی و چشایی در سرماخوردگی و کرونا چیست؟

هر دو بیماری می‌توانند باعث کاهش بویایی و درک طعم شوند و صرفاً از روی این علامت نمی‌توان آن‌ها را از هم تشخیص داد. در سرماخوردگی، گرفتگی و التهاب بینی نقش مهمی دارند؛ کووید-۱۹ نیز می‌تواند مستقیماً با اختلال بویایی همراه باشد.

چگونه حس بویایی را تقویت کنیم؟

اگر علت کاهش بویایی قابل درمان باشد، درمان علت زمینه‌ای مهم‌ترین اقدام است. در برخی افراد نیز تمرین بویایی می‌تواند به بهبود عملکرد بویایی کمک کند. پرهیز از سیگار و مواد تحریک‌کننده بینی و درمان مشکلاتی مانند آلرژی و سینوزیت نیز اهمیت دارد.

آیا حس بویایی و چشایی با هم ارتباط دارند؟

بله. بویایی نقش مهمی در ایجاد درک کامل طعم غذا دارد. به همین دلیل وقتی حس بویایی کاهش پیدا می‌کند، فرد ممکن است تصور کند چشایی خود را نیز از دست داده است، در حالی که گیرنده‌های اصلی چشایی همچنان فعال هستند.

مطالب مرتبط

دیدگاه شما

۸۴ دیدگاه ثبت شده برای: از دست دادن حس بویایی نشانه چیست؟

  1. Mmm نیم‌رخ
    Mmm

    سلام من بو حس نمی کنم در اثر تصادف اینجوری شده آیا برگشتن بویایم هس ؟؟

    1. همیارِ دکترِتو نیم‌رخ
      همیارِ دکترِتو
      در پاسخ به Mmm

      سلام. از دست دادن حس بویایی بعد از تصادف معمولا به خاطر ضربه به سر و آسیب به عصب بویاییه و برگشتنش بستگی به شدت آسیب داره. بعضی‌ها طی چند هفته تا چند ماه کم‌کم برمی‌گرده و بعضی‌ها کامل برنمی‌گرده، ولی پیگیری زودتر شانس بهبود رو بیشتر می‌کنه. حتما به بهترین دکتر گوش و حلق و بینی ایران و بهترین دکتر مغز و اعصاب و نورولوژی ایران مراجعه کنید تا معاینه و در صورت نیاز ام‌آرآی انجام بشه. 

      برای ارتباط گرفتن با پزشکان در سراسر ایران اپلیکیشن دکترتو را دانلود کنید.

  2. Mmm نیم‌رخ
    Mmm

    سلام من بو حس نمی کنم در اثر تصادف اینجوری شده آیا برگشتن بویایم هس

  3. مهران نیم‌رخ
    مهران

    در مورد مدت زمان از بین رفتن حس بویایی پس از سرماخوردگی، مبالغه شده است.

  4.  نیم‌رخ
    ناشناس

    درود…من نزدیک به ۵ ساله که حس بویایی ندارم. البته متادون مصرف میکنم و سیگار هم کم و بیش می کشم. آیا این دو مخصوصا مصرف متادون میتونه باعثش شده باشه؟

    1. همیار دکترِتو نیم‌رخ
      همیار دکترِتو
      در پاسخ به ناشناس

      سلام، وقت شما بخیر.
      متادون به‌طور معمول علت اصلی از بین رفتن حس بویایی نیست. اما سیگار می‌تواند به مرور زمان باعث کاهش حس بویایی شود. از طرفی، اگر این مشکل حدود ۵ سال ادامه داشته، باید علل دیگری مانند آلرژی مزمن، سینوزیت، پولیپ بینی، آسیب عصب بویایی یا عوارض برخی عفونت‌های ویروسی نیز بررسی شوند.
      ❗ اگر کاهش بویایی ناگهانی ایجاد شده یا همراه با سردرد شدید، اختلال بینایی یا علائم عصبی باشد، باید سریع‌تر بررسی شوید.
      دوست عزیز، توصیه می‌شود برای بررسی دقیق‌تر به بهترین دکتر گوش و حلق و بینی ایران مراجعه کنید تا در صورت نیاز آندوسکوپی بینی یا تصویربرداری انجام شود. اگر علت مشخص نشد، ممکن است ارجاع به متخصص مغز و اعصاب نیز لازم باشد. شما می‌توانید با دانلود اپلیکیشن دکترتو به راحتی با بهترین پزشکان ایران در ارتباط باشید.

  5. ساعدی نیم‌رخ
    ساعدی

    چند وقتیه حس بویایم رو از دست دادم، نمیدونم چکار کنم که برگرده؟

    1. همیارِ دکترِتو نیم‌رخ
      همیارِ دکترِتو
      در پاسخ به ساعدی

      سلام. از دست دادن حس بویایی معمولا به خاطر عفونت سینوسی، آلرژی یا حتی درگیری عصب بویایی بعد از سرماخوردگی رخ میدهد و اغلب خودبهخود یا با درمان بهبود مییابد. برای اینکه علت دقیق پیدا شود و درمان مناسب شروع شود، بهتر است به بهترین دکتر گوش و حلق و بینی ایران مراجعه کنید تا با معاینه بینی و سینوسها، راهکارهای مؤثری مثل شستوشو با سرم نمکی یا داروهای ضدالتهاب را تجویز کند. برای ارتباط گرفتن با پزشکان در سراسر ایران اپلیکیشن دکترتو را دانلود کنید.

  6. کوروش نیم‌رخ
    کوروش

    دکترا فقط میگن احتمال داره برنگرده خوب پس برا چی شدی متخصص گوش و حلق و بینی

    1. همیار دکترتو نیم‌رخ
      همیار دکترتو
      در پاسخ به کوروش

      سلام بر شما
      کار پزشک تضمین صددرصد نیست، بلکه تشخیص، درمان و کم کردن ریسک برگشت بیماریه؛ بعضی بیماری‌ها ذاتاً احتمال عود دارن اما بدون درمان تخصصی همون احتمال تبدیل به آسیب جدی‌تر میشه.

  7.  نیم‌رخ
    ناشناس

    من الان ۳ ماهه که بعد از گرفتن کرونا بویایی ندارم وبرام خیلی عذاب اور و عصبی کننده است

  8. معصومه نصرتی نیم‌رخ
    معصومه نصرتی

    سلام من بعد ازعمل بینی حس بویاییم خیلی ضعیف شده به دکتر گفتم گفت من با بویاییت کاری نکردم ولی بعد از عمل اینطوری شد راهنماییم کنید لطفا مزه ی هیچی ذو هم احساس نمیکنم

    1. همیارِ دکترِتو نیم‌رخ
      همیارِ دکترِتو
      در پاسخ به معصومه نصرتی

      سلام. کاهش حس بویایی و چشایی پس از عمل بینی می‌تونه موقتی باشه و معمولاً طی چند هفته تا چند ماه بهبود پیدا می‌کنه. بهتره این موضوع رو مجدداً با جراح خود در میان بذارید و اگر بهبودی حاصل نشد، برای بررسی دقیق‌تر به یک متخصص گوش، حلق و بینی مراجعه کنید تا احتمال التهاب یا آسیب عصبی بررسی بشه.
      متخصص گوش و حلق و بینی

  9.  نیم‌رخ
    ناشناس

    سلام من بعد ازعمل بینی حس بویاییم خیلی ضعیف شده به دکتر گفتم گفت من با بویاییت کاری نکردم ولی بعد از عمل اینطوری شد راهنماییم کنید لطفا مزه ی هیچی ذو هم احساس نمیکنم

    1. همیارِ دکترِتو نیم‌رخ
      همیارِ دکترِتو
      در پاسخ به ناشناس

      سلام. کاهش حس بویایی و چشایی پس از عمل بینی می‌تواند به دلیل تورم مسیرهای عصبی یا تغییرات موقتی در مخاط باشد. در بسیاری از موارد این وضعیت به مرور زمان بهبود می‌یابد. برای ارزیابی دقیق و دریافت راهکار مناسب، بهتر است به یک متخصص گوش، حلق و بینی که در جراحی‌های بینی تبحر دارد مراجعه کنید. گاهی تمرینات بویایی و در مواردی داروهای ضدالتهاب می‌توانند کمک‌کننده باشند.
      متخصص گوش و حلق و بینی

  10. سهیلا نیم‌رخ
    سهیلا

    سلام
    من سه ماه پیش که انفولانزا گرفتم بویایی وچشایی خودم رو از دادم
    والانم هر کار میکنم چیزهای تند بو میکشم اثری نداره
    لطفا کمکم کنید

    1. همیار دکترتو نیم‌رخ
      همیار دکترتو
      در پاسخ به سهیلا

      سلام وقت بخیر
      از دست رفتن بویایی بعد از آنفلوآنزا معمولا به التهاب عصب بویایی مربوط است. شستشوی بینی با سرم می‌تواند کمک کند. اگر با این روش هم بهبود نیافتید، مراجعه به متخصص گوش‌وحلق‌بینی ضروری است.
      دکتر متخصص گوش و حلق و بینی

مجله سلامت دکترتو بیماری از دست دادن حس بویایی نشانه چیست؟