زمانی که فرد مبتلا به بیماری عصبی تشنج میکند، مهم‌ترین اقدام، کمک به تشنج نکردن فرد یا به‌عبارتی کاهش علائم و درمان آن است. سلول‌های عصبی مغز برای برقراری ارتباط با دیگر سلول‌ها، سیگنال‌های الکتریکی را ایجاد و ارسال می‌کنند. هر اتفاقی که این مسیر ارتباطی را مختل کند، می‌تواند باعث تشنج شود. اگرچه مشاهده‌ی فردی که در حال تشنج است می‌تواند شوکه‌کننده باشد اما با دانستن کمک‌های اولیه صحیح و واکنش مناسب در این لحظات می‌توانید به فرد کمک کنید. در ادامه این مطلب همراه ما باشید تا به بررسی روش‌های کمک‌رسانی بپردازیم. اگر خودتان یا یکی از آشنایانتان نیاز به کمک متخصص دارید، می‌توانید در سایت دکترتو از بهترین متخصصان اعصاب نوبت ویزیت حضوری بگیرید.
کمک های اولیه در تشنج: مواجهه با تشنج و فرد بیهوش
محرک‌هایی مانند چراغ‌های چشمک‌زن، مصرف کافئین و الکل و پرخوری می‌توانند باعث تحریک و شروع تشنج شوند. علائمی که در زمان تشنج ایجاد می‌شوند شامل از دست‌دادن هوشیاری، سردرگمی، اسپاسم عضلانی غیر قابل کنترل و فشار دادن دندان‌ها روی یکدیگر هستند. در این شرایط نیاز به آمادگی برای کمک و درمان تشنج دارید. اما برای تشنج چیکار کنیم؟ موارد زیر را قدم به قدم انجام دهید.
آرامش خود را حفظ کنید
مهم‌ترین کاری که می‌توانید برای کمک به تشنج نکردن فرد انجام دهید، حفظ خونسردی و آرامش خاطر است. حدود ۸۰ درصد از تشنج‌ها در مدت زمان ۳ دقیقه به پایان می‌رسند پس باید سریع و موثر عمل کنید. پس از قطع تشنج فرد بهبود می‌یابد و تنفس به حالت عادی برمی‌گردد.
هنگام تشنج، از سر بیمار محافظت کنید
تا پایان تشنج سر بیمار را محکم نگه‌دارید تا در هنگام تکان‌های عضلانی، سر او به جایی برخورد نکند. بهتر است سر و گردن و کمر را در یک راستا قرار دهید تا بیمار دچار آسیب نخاعی نشود. می‌توانید وسیله نرمی مانند یک بالش یا یک ژاکت تا شده زیر سر او قرار دهید.
سعی کنید فرد را به پهلو بچرخانید. برای اینکار یک پا را از زانو خم کنید و در حالی که فرد را به پهلو چرخاندید، یک دست را زیر سر بیمار بگذارید. این کار باعث باز ماندن راه هوایی و پاک‌شدن جریان بزاق از دهان می‌شود.
برای کمک به تشنج بیمار، اطراف او را خالی کنید
همه اشیاء سخت یا تیز در نزدیکی بیمار را از او دور کنید. اگر می‌توانید عینک، کراوات یا روسری او را بیرون بیاورید. اگر فرد نشسته است، سعی کنید به‌آرامی او را روی یک سطح صاف قرار دهید تا سقوط نکند. برای کمک به تشنج، جمعیت اطراف بیمار را متفرق و خالی کنید. در صورتی‌که در یک مکان عمومی هستید، مسیری را برای عبور کارکنان اورژانس پزشکی ایجاد کنید و به دیگران بگویید که مسیر را خالی نگه دارند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت ukhealthcare
Contrary to common belief, it’s essential to let the seizure run its course.
ترجمه فارسی:
برخلاف باور عمومی، بهتر است که اجازه دهیم تشنج به مسیر خود ادامه دهد (جلوی آن را نگیرید).
هنگام تشنج، با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید
اگر اولین تشنج شخص باشد، تشنج در بارداری یا دیابت اتفاق بیفتد یا اگر فرد مجروح شده است، برای دریافت کمک با اورژانس تماس بگیرید. درصورتیکه تشنج بیش از ۵ دقیقه طول کشید یا پس از پایان تشنج فرد به هوش نیامد، حتما با ۱۱۵ تماس بگیرید.
اطلاعات بیماری خود را روی کاغذ بنویسید و همیشه همراه خود داشته باشید
بهتر است شخص مبتلا به تشنج اطلاعات مهم مانند نوع بیماری، شماره تماس اضطراری، داروهای مصرفی و حساسیت دارویی را روی یک کاغذ بنویسد و آن را در جیب یا کیف پول خود نگه دارد. در مواقع اضطراری این اطلاعات به اطرافیان و پزشکان کمک میکند تا ارزیابی بهتری در مورد بیماری او داشته باشد.
در هنگام تشنج بزرگسالان چه باید کرد؟
هنگامی که یک بزرگسال دچار تشنج می‌شود، اولین قدم این است که آرام بمانید و امنیت فرد را تضمین کنید. بهتر است که تماشاگران را از کنار فردی که دچار تشنج شده است دور نگه دارید:
- هر جسم تیز یا خطرناک را دور کنید تا باعث کمک به رفع تشنج بیمار و آسیب ندیدن او شوید.
- اگر فرد روی زمین است، وسیله نرمی را مانند یک ژاکت زیر سر او قرار دهید.
- فرد را به سمت خود برگردانید تا به باز ماندن راه هوایی کمک کنید و از خفه شدن و گیرکردن بزاق در حلق او جلوگیری کنید.
- به زمان شروع و پایان تشنج توجه کنید. اگر تشنج بیش از ۵ دقیقه طول کشید با اورژانس تماس بگیرید.
- تا زمانی که تشنج به پایان برسد، برای کمک به رفع تشنج و اطمینان از هوشیاری فرد، کنار او بمانید.
در هنگام تشنج کودک چه باید کرد؟
برای کودکی که دچار تشنج می‌شود، معمولا مراقبت از او مانند بزرگسالان مبتلا به تشنج است اما باید موارد احتیاط بیشتری را در نظر بگیرید:
- با جابجایی وسایل تیز و خطرناک، ایمنی محیط را تضمین کنید.
- کودک را به‌آرامی به سمت خودتان، به سمت پهلو، برگردانید تا اگر دچار استفراغ شد از خفگی او جلوگیری شود.
- اگر شالگردن محکم یا گردنبند دور گردن کودک بسته شده آن را باز کنید.
- آرام باشید و در هنگام تشنج و بعد از آن با کودک با اطمینان خاطر صحبت کنید.
- اگر تشنج بیش از ۵ دقیقه طول بکشد، نیاز به مراجعه به اورژانس دارید.
کارهایی که نباید در هنگام تشنج انجام داد
در زمان تشنج، از مصرف نوشیدنی و غذا خودداری کنید. حتی یک جرعه آب نیز می‌تواند باعث خفگی شود. تلاش نکنید با زور یک خوراکی یا وسیله بزرگ را در دهان او قرار دهید. درست است که افرادی که دچار تشنج می‌شوند ممکن است زبان خود را گاز بگیرند اما تلاش برای قرار دادن وسیله سنگین یا بزرگ در دهان فرد برای حفاظت از زبان او، می‌تواند باعث آسیب به فک و دندان شود.
همچنین اگر اطلاع کافی درباره احیای قلبی ریوی و زمان انجام آن ندارید، این کار را شروع نکنید. ماساژ قلبی ریوی یا تنفس مصنوعی بهتر است زمانی که فرد بعد از تشنج دچار قطع تنفس شده است انجام شود.
بعد از تشنج چه باید کرد؟
پس از پایان تشنج فرد ممکن است متوجه شود کنترل ادرارش را از دست داده یا استفراغ کرده است. این وضعیت برای هرکسی می‌تواند ناراحت‌کننده و خجالت‌آور باشد. در چنین مواقعی ممکن است فرد تشنج‌کرده دچار سردرگمی شود یا بخواهد فرار کند. در این زمان خودتان و سایر افراد را آرام نگه‌دارید و تا زمانی که مطمئن شدید دیگر خطری وجود ندارد کنار فرد بمانید.
بهتر است بعد از اتمام لرزش‌ها، به شخص کمک کنید که در مکانی امن بنشیند. هنگامی که دیدید فرد هوشیار و قادر به برقراری ارتباط است، به او بگویید که چه اتفاقی افتاده است. بررسی کنید که آیا فرد دستبند پزشکی یا اطلاعات اضطراری دیگری را در اختیار دارد یا خیر. پیشنهاد می‌شود که بیمار با شخص دیگری تماس بگیرد تا مطمئن شوید او به سلامت به خانه میرود.
| اقدامات زمان تشنج | کارهای بعد از تشنج | کارهایی که نباید در زمان تشنج انجام داد |
|---|---|---|
| حفظ آرامش | اطمینان از هوشیاری فرد | مصرف غذا و نوشیدنی |
| دور کردن جمعیت و وسایل خطرناک | بررسی علائم حیاتی | قرار دادن وسیله در دهان فرد |
| خواباندن فرد به پهلو | توضیح اتفاقات برای بیمار | انجام دادن احیا قلبی بدون اطلاع از روش یا زمان انجام آن |
| تماس با اورژانس (برای تشنج بیش از ۵ دقیقه) | مراقبت از سلامت او | تماس نگرفتن با اورژانس برای تشنج طولانی |
بعد از حمله تشنج چه باید خورد؟
برای تشنج چی خوبه بخوریم؟ پس از تشنج، فرد ممکن است احساس سرگیجه، سردرگمی یا خستگی کند. در این زمان بهتر است فرد استراحت کرده و میان وعده‌های سبک استفاده کند، به‌خصوص اگر تشنج طولانی بوده است. میان‌وعده‌های غنی از پروتئین و فیبر که برای بیماران توصیه شده است عبارت است از:
- پنیر
- انواع توت
- مرغ کبابی
- نان سبوس‌دار
- مصرف آب کافی
راهنمای مراجعه به متخصص
برای اطلاع بیشتر درباره تشنج می توانید از بهترین دکتر مغز و اعصاب ایران یا بهترین دکتر تشنج ایران نوبت بگیرید.
در ادامه لیستی از برجسته ترین پزشکان مغز و اعصا در برخی شهرهای مختلف ایران را مشاهده می‌کنید:
- دکتر مغز و اعصاب رشت
- دکتر مغز و اعصاب تهران
- دکتر تشنج تهران
- دکتر مغز و اعصاب سنندج
- دکتر مغز و اعصاب گرگان
- دکتر تشنج گرگان
نتیجه گیری
تشنج یک بیماری شایع مغزی است که در آن فرد دچار حملات شدید انقباضی و از دست‌دادن موقت هوشیاری می‌شود. در این زمان بهترین کار برای کمک به تشنج، این است که خونسردی خود را حفظ کنید و شرایط را مدیریت کنید. مدیریت تشنج می‌تواند به کاهش خطرات آن کمک کند. اگر خود یا اطرافیانتان دچار تشنج هستید، بهتر است برای اطلاع بیشتر با دکتر مغز و اعصاب مشورت کنید. در سایت دکترتو امکان دریافت نوبت ویزیت حضوری و مشاوره با بهترین پزشکان سراسر کشور برای شما فراهم شده است.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
پرسش‌های متداول
کودک را به پهلو قرار دهید، وسایل تیز و خطرناک را دور کنید و مراقب راه هوایی و گاز نگرفتن زبانش باشید. تا زمان هوشیاری کودک کنار او بمانید و بدون تجربه یا اطلاع قبلی، اقدام به احیای قلبی یا قرار دادن وسیله در دهان او (برای گاز نگرفتن زبانش) نکنید.
اطراف او را از اشیا خطرناک خالی کنید. تماشاگران را دور نگه دارید و یک محیط آرام ایجاد کنید. از بی‌حرکت نگه داشتن فرد یا قرار دادن هر چیزی در دهان او خودداری کنید. مدت زمان تشنج فرد را به یاد داشته‌باشید و اگر بیشتر از ۵ دقیقه طول کشید با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
هنگامی که کودک به دلیل تب دچار تشنج می‌شود: کودک را به‌آرامی روی یک سطح نرم قرار دهید و هر اشیایی را که ممکن است باعث آسیب او شود را دور کنید. در این مدت آرام باشید و برای جلوگیری از خفگی، کودک را به پهلو بخوابانید. اگر بیشتر از ۵ دقیقه تشنج او طول کشید، با اورژانس تماس بگیرید. پس از تشنج، تا زمان هوشیاری کودک کنار او بمانید.
۱۹۴ دیدگاه ثبت شده برای: هنگام کمک به تشنج بیماران چه باید کرد؟
سلام خداقوت.
دوستم درماه ۲الی۳بار حس بیهوشی یا مثلا ازحال رفتن بهش دست میده ومیره بیمارستان یه سرم میزنه اوکی میشه.
دیروز تشنج کرد یدفعه دیدم خم شدو قیافش بهم پیچید درازش کردم به پهلو حدودا ۲دقیق طول کشیدو اورژانس اومد.
میگه ۱سال پیش ۱باردیگم تشنج کرده و دارو میخورده ظاهرا دکتر گفته نیازنیس بخوری.
ایشون خانمی ۲۴ساله و ضعیف جسته هستن.من چکاری میتونم انجام بدم جهت جلوگیری پرسیدم گفتن درمان نداره حداقل کمک کنم دیگ پیش نیاد.
ممنون
سلام. فرشید عزیز اینکه گفته شده درمان نداره درست نیست، چون تشنج‌های مکرر حتماً باید توسط متخصص مغز و اعصاب بررسی بشن تا با نوار مغز و MRI علت مشخص بشه و در صورت نیاز دارو شروع بشه. تا زمان ویزیت، وقتی تشنج اتفاق افتاد اطرافش رو خالی کنید، از گرفتن و مهار کردنش پرهیز کنید، سرش رو نرم نگه دارید و اگر بیش از ۵ دقیقه طول کشید فوراً اورژانس خبر کنید. از خواب کم و گرسنگی و استرس شدید و الکل هم دوری کنه چون محرک تشنج هستن، و پیشنهاد می‌کنم هرچه زودتر به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید. برای ارتباط گرفتن با بهترین پزشکان در سراسر ایران اپلیکیشن دکترتو را دانلود کنید.
سلام ممنون میشم پاسخ بدید
پسرم اقرار کرد که می‌خواد خودکشی کنه ولی من جدی نگرفتم. یه شیشه لیدوکایین خورد و فکر کنم مواد مخدر هم مصرف کرد.دچار تشنجی شد و سه مرتبه پشت هم تشنجی کرد. من فکر میکردم داره شوخی میکنه وقتی دیدم داره خفه میشه به اورژانس زنگ زدم ولی دیگه دیر شده بود.میخوام ببینم اگر متوجه میشدم و به پهلو میخوابوندمش زنده می‌موند؟😭
سلام. خیلی متأسفیم که این اتفاق برای پسرتون افتاده و این بار سنگین رو حمل می‌کنید. پاسخ صادقانه اینه که با مصرف لیدوکائین خوراکی، تشنج‌های مکرر و خفگی، پهلو خوابوندن به تنهایی کافی نبود چون این وضعیت نیاز به اقدام فوری پزشکی مثل کنترل راه هوایی و داروی ضدتشنج داره، و پهلو خوابوندن فقط برای پیشگیری از خفگی با استفراغ کمک میکنه. خودتون رو سرزنش نکنید چون در اون لحظه تشخیص شدت مسمومیت خیلی سخته و شما به اورژانس زنگ زدید. الان مهم‌ترین کار اینه که برای سوگ و این احساس گناه، به بهترین دکتر تراپیست ایران یا مشاور سوگ مراجعه کنید تا بتونید این درد رو پردازش کنید. برای ارتباط گرفتن با بهترین پزشکان در سراسر ایران اپلیکیشن دکترتو را دانلود کنید
سلام همسرم به دلیل مصرف ترامادول تشنج میکنه …چیکار کنم چه دکتری باید ببرمش
سلام. تشنج ناشی از ترامادول یک اورژانس است و هر بار که اتفاق می‌افتد خطر آسیب مغزی یا افت اکسیژن وجود دارد. الان که حالت تشنج تمام شده، ایشان را سریع به اورژانس بیمارستان ببرید تا داروی ضد تشنج وریدی مثل دیازپام بدهند و افت علائم حیاتی را کنترل کنند. بعد از پایدار شدن، حتما به یک متخصص مغز و اعصاب و همزمان به یک روانپزشک اعتیاد مراجعه کنید تا هم تشنج را کنترل کنند و هم ترامادول را با برنامه ترک یا داروی جایگزین قطع کنند. خودسرانه دیگر ترامادول ندهید.
هرچه زودتر نوبت بگیرید
بهترین دکتر ترک اعتیاد ایران
برای ارتباط گرفتن با پزشکان در سراسر ایران اپلیکیشن دکترتو را دانلود کنید.
سلام
پدر من پنجشنبه وقتی هممون تو خواب بودیم تشنج کرد ساعت۵ صبح بود از خواب بیدار شدم برم آی بخورم دیدم صدای عجیبی میاد اول فکر کردم پدرم مثه همیشه داره خور و پوف میکنه ولی وقتی رفتم نزدیکش چراغ و روشن کردم دیدم تمامی این علایمی که گفتین رخ داد خیلی طول کشید من هم زنگ زدم اورژانس تا ۳۰ دقیقه کشید حتی ادرار هم کرده بود و هیچ کدوم از اینارو یادشون نمیاد الان
بعد از گذشت این چند روز الان میگن که نمی تونن راحت غذا رو بخورن و تو بلعیدن مشکل دارن میگن انگار یه تیکه ای تو گلوم گیر کرده همچین حسی دارم
این به چه دلیلی می تونه باشه ؟
سلام. مشکل بلع و احساس جسم خارجی در گلو پس از یک حمله تشنج، می‌تواند ناشی از چند عامل باشد. گاهی در حین تشنج، فشار عضلات یا آسیب جزئی به ناحیه گلو ایجاد می‌شود. همچنین ممکن است این احساس به دلیل عوارض داروهای تجویزی پس از تشنج یا یک مشکل عصبی باشد.
این موضوع مهم است و باید حتماً با پزشک معالج (ترجیحاً متخصص مغز و اعصاب) در میان گذاشته شود. پزشک می‌تواند با معاینه دقیق‌تر، دلیل این مشکل را شناسایی کند و در صورت نیاز، اقدامات درمانی یا مشاوره با متخصص گوارش را توصیه کند.
متخصص مغزواعصاب
سلام منون از سایت خوبتون فقط خواستم بگم بهتره این جور سایتها که یک اتفاق اضطراری رو بیان می‌کنند یک هایلات کلی و خلاصه مرتب از اتفاقات و عملکردها همون ابتدای سایت بدون مقدمه داشته باشه که اگه کسی ناگهانی خواست بفهمه سریع بتونه اقدام کنه
سلام.بله ممنونم از پیشنهاد خوب و منطقی تون
چشم
تندرست باشید عرفان عزیز
چنددقیه قبل ازصرع چکارکنیم که صرع دورشود
سلام. متأسفانه هیچ کاری نمی‌توان انجام داد که حمله صرع به‌طور قطعی قبل از شروع آن «دور شود»، چون حمله ناگهانی است و کنترل فوری ندارد. بهترین اقدام این است که فرد مبتلا داروهای ضدصرع خود را مرتب مصرف کند، خواب کافی داشته باشد، استرس را کاهش دهد و از محرک‌های شناخته‌شده حمله (مثل نورهای چشمک‌زن یا خستگی شدید) پرهیز کند. اگر فرد در آستانه حمله است، آرام نگه داشتن محیط، جلوگیری از سقوط یا آسیب و قرار دادن فرد به پهلو (در صورت بروز تشنج) کمک میکند.
باسلام من۳۲سال هست که صرع دارم وهمیشه قرص هایم رابرای اینکه تشنج نکنم خوردم ولی بعضی مواقع صرع میادسراغم دقیقاً ۵الی۱۰دقیقه قبلش چکارکنم توی این ده دقیقه تشنج نکنم
احسان عزیز
بهترین کار این است که در این مدت محیط خود را ایمن کنید، از سقوط یا آسیب جلوگیری کنید و اگر امکان دارد در مکانی بنشینید یا دراز بکشید و فردی مطمئن کنار شما باشد تا در صورت بروز تشنج کمک کند. ادامه مصرف منظم داروهای ضدصرع، خواب کافی، کنترل استرس و پرهیز از محرک‌های شناخته‌شده حمله هم اهمیت دارد. برای مدیریت بهتر و بررسی امکان تغییر دارو یا دوز، حتما با پزشک متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید.
متخصص مغزواعصاب
آیا فرد تشنج کننده امکان گاز گرفتن زبان خود ا دارد وبا در صورت گاز گرفتن احتمال بریده شدن زبان دارد یا ندارد ،ممنونم از شما
سلام
بله، در حین تشنج فرد ممکن است زبان خود را گاز بگیرد، به خصوص وقتی فک‌ها بسته می‌شوند و عضلات دهان منقبض می‌شوند. با این کار معمولاً لبه زبان زخمی می‌شود و گاهی هم بریدگی سطحی ایجاد می‌شود، اما بریدگی شدید و از هم پاره شدن کامل زبان نادر است. برای کاهش خطر، بهتر است هنگام تشنج چیزی بین دندان‌ها قرار ندهید و فقط از آسیب‌های دیگر مثل سقوط یا برخورد با اشیا جلوگیری کنید.
پسرم تشنج کرد، با اورژانس ۱۱۵ تماس گرفتم، کرج هستم، خانم اورژانسی ه گفت عسل بزار دهنش، آب قند بده !!!!
الان فهمیدم که کار اشتباهی بوده واقعا ؟
یعنی یکی و گذاشتن که هیچی بارش نبوده؟
سلام، در زمان تشنج، دادن هرگونه خوراکی مانند عسل یا آب‌قند از راه دهان بسیار خطرناک است، زیرا ممکن است باعث خفگی یا ورود مواد به راه هوایی شود. اقدام صحیح در زمان تشنج این است که فرد را به پهلو بخوابانید، از اشیای خطرناک اطراف دور نگه دارید، و راه تنفس را باز نگه دارید، بدون اینکه چیزی وارد دهان او کنید. اگرچه توصیه ارائه‌شده از سوی اپراتور اورژانس نادرست بوده، بهتر است گزارش این موضوع را به سامانه اورژانس جهت بررسی و اصلاح عملکرد پرسنل منتقل کنید. همچنین، توصیه می‌شود پسرتان حتماً توسط متخصص مغز و اعصاب معاینه شود تا علت تشنج بررسی گردد.
متخصص مغزواعصاب
سلام دکتر رفیقم برای بار دوم تشنج کرد بار اول ترسید و فرار کرد بعد افتاد و تشنج کرد با لرزش بعد دفعه اول متوجه تومور خوش خیم سمت چپ سرش شدیم و الانم به دلایلی نمیتونه تا چند روز به دکتر مراجعه کنه دیشب هم تشنج کرد لب و زبونشو گاز گرفت زورم نرسید دهنش باز کنم تا قبل عملش چیکار کنم اگه باز تشنج کرد ؟
سلام، وقتی کسی دچار تشنج می‌شود، باز کردن دهان با زور بسیار خطرناک است و می‌تواند باعث آسیب به خودتان یا بیمار شود؛ گاز گرفتن زبان شایع است ولی معمولاً خطر جدی ندارد. مهم‌ترین کار این است که او را به پهلو بخوابانید تا راه تنفس باز بماند و از خفگی با ترشحات یا استفراغ جلوگیری شود، اشیای خطرناک را از اطرافش دور کنید و زمان تشنج را ثبت کنید. اگر تشنج بیش از ۵ دقیقه طول کشید یا پشت سر هم تکرار شد، حتماً با اورژانس تماس بگیرید. تا زمان مراجعه به پزشک، استراحت، کاهش استرس، و پرهیز از نورهای شدید یا بی‌خوابی می‌تواند کمک‌کننده باشد.
متخصص مغزواعصاب