فهرست مطالب
- روغن رازیانه چیست و از چه چیزی گرفته میشود؟
- روغن رازیانه برای چی خوبه؟
- خواص روغن رازیانه برای پوست چیست؟
- طرز استفاده از روغن رازیانه برای صورت چگونه است؟
- آیا روغن رازیانه موهای زائد را از بین میبرد؟
- آیا روغن رازیانه تیرگی بیکینی را روشن میکند؟
- آیا روغن رازیانه حجم دهنده سینه است؟
- عوارض روغن رازیانه چیست؟
- چه کسانی نباید از روغن رازیانه استفاده کنند؟
- نتیجه گیری
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
روغن رازیانه روغنی است که از دانه گیاه رازیانه گرفته میشود و امروز بیشتر بهعنوان محصولی برای مراقبت از پوست صورت و کم کردن موهای زائد شناخته میشود. یکی از کاربردهای این روغن که کارآزمایی بالینی پشت آن است، اثر عصاره رازیانه بر نازک شدن موی صورت است و درباره روشن کردن لک یا حجم دادن به بدن چنین بررسیهایی وجود ندارد. ماده اصلی روغن رازیانه ترانسآنتول است و رفتاری شبیه استروژن دارد و نباید در زنان باردار و شیرده و کودکان استفاده شود. در این مقاله از دکترتو با ترکیبات، کاربردها، طرز استفاده و عوارض روغن رازیانه آشنا میشوید.
روغن رازیانه چیست و از چه چیزی گرفته میشود؟
روغن رازیانه فرآوردهای است که از دانه رسیده گیاه رازیانه به دست میآید و بوی شیرین و کمی شبیه بادیان دارد. رازیانه گیاهی از خانواده چتریان است که دانه، برگ و ساقهاش هر سه مصرف میشوند، اما روغن فقط از دانه گرفته میشود چون ترکیبات معطر گیاه در همین قسمت جمع شدهاند.
در طب سنتی از روغن رازیانه برای مراقبت موضعی از پوست و کم کردن خشکی آن استفاده میشود. بیشتر خواصی که به این روغن نسبت میدهند از همین تجربه سنتی میآید و مطالعه بالینی تأییدشدهای ندارد. به همین دلیل روغن رازیانه جای درمان پزشکی مشکلات هورمونی، بیماریهای زنان یا بیماریهای پوستی را نمیگیرد.
هم اثر و هم خطر این روغن از ترکیبات معطر دانه میآید و غلظت این ترکیبات در هیچ دو محصولی که با نام روغن رازیانه فروخته میشوند یکسان نیست.
ترکیبات روغن رازیانه چیست؟
ماده اصلی روغن رازیانه ترانسآنتول است که بیش از نیمی از حجم اسانس را میسازد. فنکون طعم تلخ و تند آن را میدهد و استراگول ترکیب فرعی است که بیشترین بحث ایمنی دربارهاش وجود دارد. فارماکوپه اروپا برای اسانس رازیانه تلخ حداقل ۵۵ درصد آنتول، حداقل ۱۲ درصد فنکون و حداکثر ۶ درصد استراگول تعیین کرده است. ترانسآنتول در بدن رفتاری شبیه استروژن نشان میدهد و بیشتر اثرهایی که به رازیانه نسبت میدهند از همین ویژگی میآید.
تفاوت اسانس رازیانه و روغن رازیانه چیست؟
اسانس رازیانه با تقطیر با بخار آب از دانه گرفته میشود و غلیظترین شکل این فرآورده است. روغنی که در عطاری با نام روغن رازیانه میفروشند معمولاً دانه خیساندهشده در یک روغن پایه مانند کنجد یا زیتون است و غلظت ترکیبات معطرش بسیار کمتر است. این تفاوت مستقیماً روی نحوه مصرف اثر میگذارد. اسانس خالص را هرگز مستقیم روی پوست نریزید، در حالی که فرآورده رقیقشده معمولا آماده مصرف موضعی است. اگر روی برچسب مشخص نشده است که محصول اسانس است یا روغن رقیقشده، آن را مانند اسانس خالص در نظر بگیرید و قبل از مصرف رقیقش کنید.
روغن رازیانه برای چی خوبه؟
از میان کاربردهایی که برای روغن رازیانه تبلیغ میشود، فقط اثر فرآورده موضعی رازیانه بر نازک شدن موی صورت مورد بررسی قرار گرفته است. یک مطالعه کوچک هم اثر فرمولاسیون حاوی عصاره رازیانه بر رطوبت پوست را سنجیده که نتیجهاش همچنان مقدماتی است. بقیه ادعاها، از روشن کردن لک تا بزرگ کردن سینه، هیچوقت در انسان آزمایش نشدهاند و از تجربه سنتی و تبلیغ فروشندهها شنیده میشوند.
تفاوت میان ادعای بررسیشده و ادعای بررسینشده مهم است، چون آنچه در مطالعهها آزمایش شده یک فرآورده استاندارد با درصد مشخص بوده، نه هر بطری که با نام روغن رازیانه فروخته میشود.
| ادعایی که درباره روغن رازیانه میشنوید. | چه چیزی واقعا بررسی شده است؟ | تا کجا میشود به آن تکیه کرد؟ |
|---|---|---|
| کم کردن موهای زائد صورت | کرم و ژل حاوی عصاره رازیانه | نازک شدن مو در طول چند ماه، نه از بین رفتن آن |
| نرم و مرطوب نگه داشتن پوست | یک فرمولاسیون حاوی عصاره رازیانه | شواهد مقدماتی و محدود به همان فرمولاسیون |
| روشن کردن لک و تیرگی پوست | مطالعهای روی روغن رازیانه انجام نشده | ادعای سنتی بدون بررسی بالینی |
| حجم دادن به سینه | مطالعهای روی روغن رازیانه انجام نشده | شاهدی پشت آن نیست. |
| تنظیم هورمون با ریختن در ناف | هیچ مطالعهای در انسان انجام نشده | بررسیای آن را تایید نکرده است. |
خواص روغن رازیانه برای پوست چیست؟
روغن رازیانه روی پوست مانند یک مرطوبکننده عمل میکند و لایه چربی سطح پوست را تقویت میکند. در یک مطالعه، کرمی که عصاره رازیانه داشت رطوبت پوست را بالا برد و از دست رفتن آب از سطح پوست را کم کرد. دو کاربردی که بیشتر از همه از این روغن انتظار میرود چروک صورت و لک است. شواهد این دو کاربرد با هم فرق دارد.
۱. روغن رازیانه برای چروک صورت
هیچ مطالعهای نشان نداده که روغن رازیانه چروک صورت را کم میکند. تغییری که بعد از چند شب استفاده میبینید معمولا اثر مرطوبکنندگی است، یعنی پوست پرتر به نظر میرسد و خطوط ریز کمرنگتر دیده میشوند، اما ساختار پوست تغییری نکرده است. این اثر با قطع مصرف برمیگردد. چروک عمیق به کلاژن و بافت زیر پوست مربوط است و هیچ روغن گیاهی به آن لایه نمیرسد.
۲. خواص روغن رازیانه برای لک صورت
روغن رازیانه لک صورت را روشن نمیکند و درباره اثرش بر ملاسما یا لک بارداری مطالعهای انجام نشده است. ترکیبات آنتیاکسیدانی رازیانه گاهی بهعنوان دلیل روشنکنندگی مطرح میشود، اما آنتیاکسیدان بودن یک ماده به معنای مهار ساخت رنگدانه نیست. فرآوردههای رازیانه حساسیت پوست به نور آفتاب را هم بیشتر میکنند. آفتاب خودش اصلیترین عامل تیرهتر شدن لک است. استفاده از این روغن روی لک بدون ضدآفتاب میتواند نتیجه معکوس بدهد.
میخوای از روغن طبیعی برای درمان مشکل پوستیت استفاده کنی؟
از متخصص راهنمایی بگیر.
طرز استفاده از روغن رازیانه برای صورت چگونه است؟
روغن رازیانه را قبل از استفاده روی صورت باید با یک روغن پایه رقیق کرد و اول روی پوست ساعد امتحان کرد. پوست صورت همیشه در معرض هوا و آفتاب است و واکنش روی آن دیرتر خوب میشود و بیشتر هم به چشم میآید. مراحل مصرف ایمن به این ترتیب است:
- یک تا دو قطره اسانس رازیانه را در یک قاشق چایخوری روغن پایه مانند جوجوبا، بادام شیرین یا زیتون حل کنید.
- مقدار کمی از این مخلوط را روی پوست داخل ساعد بمالید و بیست و چهار ساعت صبر کنید.
- اگر قرمزی، خارش یا سوزش ایجاد نشد، شبها لایه نازکی از آن را روی پوست تمیز صورت بزنید.
- اطراف چشم، پلک و لب را خالی بگذارید چون پوست این نواحی نازکتر است و زودتر واکنش نشان میدهد.
- صبح روز بعد حتما ضدآفتاب بزنید و از آفتاب مستقیم دوری کنید.
- با اولین نشانه قرمزی یا سوزش مصرف را قطع کنید و پوست را با روغن پایه پاک کنید.
مدت مصرف را کوتاه نگه دارید. اگر بعد از چند هفته تغییری ندیدید، ادامه دادن هم نتیجهای نمیدهد و فقط احتمال حساسیت را بالا میبرد. روغن رازیانه را روی پوست زخمی، آفتابسوخته یا پوستی که تازه لایهبرداری یا لیزر شده نزنید.
ترکیب کرم جوانه گندم با روغن رازیانه برای صورت چه اثری دارد؟
هیچ مطالعهای روی ترکیب کرم جوانه گندم با روغن رازیانه انجام نشده است و آنچه درباره این ترکیب گفته میشود از تجربه افراد میآید. کرم جوانه گندم پایه چربی و ویتامین E دارد و کارش نرم کردن و بستن سطح پوست است. روغن رازیانه هم به همین پایه اضافه میشود تا اثر مراقبتی آن بیشتر شود.
ادعای مشهور این ترکیب چاق کردن صورت است. چربی صورت از بافت زیر پوست میآید و هیچ کرمی که روی سطح پوست میماند این بافت را نمیسازد. چیزی که کاربران بهعنوان پرتر شدن صورت توصیف میکنند معمولا ترکیبی از آبرسانی و ورم خفیف ناشی از تحریک پوست است. ورم ناشی از تحریک هم نشانه خوبی نیست.
وقتی روغن رازیانه را خودتان به یک کرم آماده اضافه میکنید، غلظت نهایی اسانس روی صورت معلوم نیست. همین نامعلوم بودن غلظت شایعترین دلیل سوختگی شیمیایی و درماتیت تماسی با اسانسهای گیاهی است. اگر باز هم میخواهید این ترکیب را بسازید، مقدار اسانس را در حد یک قطره در هر قاشق کرم نگه دارید و اول روی ساعد امتحان کنید.
آیا روغن رازیانه موهای زائد را از بین میبرد؟
روغن رازیانه موهای زائد را از بین نمیبرد، اما فرآورده موضعی حاوی عصاره رازیانه موی صورت را نازکتر میکند. در یکی از تحقیقات انجام شده کرم حاوی یک و دو درصد عصاره رازیانه روی زنانی با پرمویی صورت بررسی شد و قطر مو کاهش پیدا کرد. در مطالعه دیگری ژل سه درصد روی چهل و چهار زن به مدت بیست و چهار هفته استفاده شد و ضخامت موی صورت از حدود ۹۸ به ۷۶ میکرون رسید.
نازک شدن مو با از بین رفتن آن یکی نیست و هیچکدام از این مطالعهها ریشه مو را حذف نکردهاند. پرمویی صورت در زنان گاهی به اختلال هورمونی مانند سندرم تخمدان پلیکیستیک برمیگردد و در این حالت هیچ فرآورده موضعی جای بررسی علت را نمیگیرد.
نکته مهمتر این است که آنچه در این مطالعهها آزمایش شده، عصاره استاندارد رازیانه با درصد مشخص در یک پایه کرم یا ژل بوده است. روغنی که در عطاری میخرید غلظت مشخصی ندارد و معادل آن فرآورده نیست. اگر روغن رازیانه را به امید حذف مو روی صورت بمالید، نتیجهای که در این مطالعهها گزارش شده تکرار نمیشود.
برای کاهش دائمی مو، لیزر تنها روشی است که اثرش در طولانیمدت ثابت شده و معمولا به چند جلسه نیاز دارد. اطلاع از قیمت لیزر موهای زائد قبل از شروع کمک میکند کل دوره را ببینید، چون هزینه واقعی به تعداد جلسات بستگی دارد نه به یک جلسه.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت pmc.ncbi.nlm.nih.gov
The mean values of hair diameter reduction were 7.8%, 18.3%, and −0.5% for patients receiving the creams containing 1%, 2%, and 0% (placebo), respectively.
ترجمه فارسی:
میانگین کاهش قطر مو در بیمارانی که کرم حاوی یک درصد، دو درصد و صفر درصد (دارونما) دریافت کردند به ترتیب ۷.۸ درصد، ۱۸.۳ درصد و منفی ۰.۵ درصد بود.
آیا روغن رازیانه تیرگی بیکینی را روشن میکند؟
هیچ مطالعهای نشان نداده که روغن رازیانه تیرگی ناحیه بیکینی را روشن میکند. این ادعا از همان تصور کلی روشنکنندگی رازیانه میآید که درباره لک صورت هم مطرح میشود و در آنجا هم بررسی نشده است.
مصرف اسانس گیاهی روی ناحیه بیکینی بیشترین خطر را دارد. پوست این ناحیه نازک است، زیر لباس میماند و رطوبت و گرما جذب ماده را بیشتر میکند. روغن رازیانه نباید به داخل واژن یا روی مخاط تناسلی برسد، چون مخاط بسیار زودتر از پوست تحریک میشود و التهاب آن میتواند به عفونت منجر شود.
تیرگی این ناحیه معمولا علت مشخصی دارد. اصطکاک لباس، اصلاح مکرر، اضافهوزن، تغییرات هورمونی و تیرگی بهجا مانده از التهاب قبلی شایعترین دلایل هستند و درمان هرکدام فرق میکند. ارزیابی توسط بهترین دکتر پوست و مو ایران مشخص میکند تیرگی از کدام دسته است و آیا اصلا درمان موضعی برایش جواب میدهد.
آیا روغن رازیانه حجم دهنده سینه است؟
روغن رازیانه در شرایط آزمایشگاهی اثر شبهاستروژنی نشان میدهد، اما هیچ مطالعهای نشان نداده است که مالیدن آن روی پوست اندازه سینه را تغییر میدهد. تبلیغ محصولات حجمدهنده از همین اثر آزمایشگاهی استفاده میکند، بدون اینکه عنوان کنند در انسان بررسی نشده است.
اثر شبهاستروژنی ترانسآنتول در سلول و در حیوان آزمایشگاهی دیده شده است، آن هم بیشتر با مصرف خوراکی و در دوزهای بالا. رسیدن مقدار موثری از این ماده از راه پوست به بافت سینه هرگز در انسان اندازهگیری نشده است. بزرگ شدن سینه هم فرآیندی هورمونی و سراسری در بدن است و با یک ماده موضعی روی یک ناحیه اتفاق نمیافتد.
ریختن روغن رازیانه در ناف هم همین وضعیت را دارد. این کار در هیچ مطالعه انسانی بررسی نشده و ناف به هیچ مسیر جذبی خاصی به رحم یا تخمدان وصل نیست. ناف گودی گرم و بستهای است و ماندن اسانس در آن احتمال تحریک و التهاب موضعی را بالا میبرد. ادعاهایی که درباره اثر رازیانه بر رحم و قاعدگی مطرح میشود هم به مصرف خوراکی گیاه برمیگردد، نه به روغن روی پوست.
عوارض روغن رازیانه چیست؟
شایعترین عارضه روغن رازیانه واکنش پوستی است که به شکل قرمزی، خارش و سوزش در محل مصرف دیده میشود. تعدادی از کسانی که ژل رازیانه مصرف کردهاند از خارش و تحریک پوست شکایت داشتند. عوارض روغن رازیانه که باید بشناسید عبارتاند از:
- قرمزی، خارش و سوزش محل مصرف که معمولا در ساعتهای اول شروع میشود.
- درماتیت تماسی با دانههای ریز و پوستهریزی که چند روز باقی میماند
- حساسیت پوست به نور آفتاب و تیرهتر شدن نواحی در معرض نور
- واکنش آلرژیک در افرادی که به گیاهان خانواده چتریان مانند زیره، شوید، گشنیز و کرفس حساسیت دارند.
- تحریک شدید مخاط در صورت تماس با چشم یا ناحیه تناسلی
یک نگرانی دیگر به ترکیبات خود روغن برمیگردد؛ شرکتهای دارویی تماس با استراگول را بهدلیل دادههای سرطانزایی تا حد ممکن محدود میکنند و این ماده در روغن رازیانه وجود دارد. این نگرانی عمدتا درباره مصرف خوراکی و طولانیمدت مطرح است، اما دلیل خوبی است که مصرف موضعی را هم کوتاه و رقیق نگه دارید.
واکنش پوستی خفیف معمولا با قطع مصرف در چند روز خوب میشود. اگر قرمزی گسترش پیدا کرد، تاول زد یا بعد از یک هفته باقی ماند، معاینه توسط بهترین دکتر بیماری های پوستی و درماتولوژی ایران لازم است، چون درماتیت تماسی درماننشده میتواند لک باقی بگذارد.
نگران عوارض روغن رازیانه برای پوستت هستی؟ مشاوره بگیر.
چه کسانی نباید از روغن رازیانه استفاده کنند؟
روغن رازیانه بهدلیل اثر شبهاستروژنی و وجود استراگول برای چند گروه مشخص مناسب نیست. این محدودیتها به مقدار مصرف بستگی ندارند و شامل مصرف موضعی هم میشوند:
- زنان باردار و شیرده که باید از هر فرآورده رازیانه، از دمنوش تا روغن، دوری کنند.
- کودکان و نوجوانان که داده کافی برای ارزیابی ایمنی مصرف در آنها وجود ندارد.
- افراد با سابقه سرطان سینه، سرطان رحم یا هر بیماری حساس به هورمون
- کسانی که قرص ضدبارداری یا هورموندرمانی مصرف میکنند و باید قبلش با پزشک مشورت کنند.
- افراد با حساسیت شناختهشده به گیاهان خانواده چتریان یا به آنتول
- پوستی که تازه لیزر، پیلینگ یا میکرونیدلینگ شده و هنوز ترمیم نشده است.
اگر در هیچکدام از این گروهها نیستید، مصرف موضعی و رقیقشده معمولا مشکلی ایجاد نمیکند. با این حال روغن رازیانه محصولی نیست که ایمنی بلندمدتش کامل بررسی شده باشد.
۴.۶ (۱۳۴۴ نظر)۴.۵ (۱۲۰۸ نظر)۴.۴ (۱۱۱۸ نظر)۴.۷ (۹۶۱ نظر)۴.۱ (۹۰۴ نظر)۴.۸ (۶۱۶ نظر)نتیجه گیری
روغن رازیانه محصولی است که ادعاهای درمانی آن خیلی اغراقآمیزتر از شواهدش هستند. وقتی یک فرآورده گیاهی همزمان برای لک، مو، حجم و هورمون تبلیغ میشود، همین گستردگی خودش نشانهای است که هیچکدام از این کاربردها بهدرستی آزمایش نشدهاند. استفاده موضعی و رقیقشده از این روغن برای بیشتر بزرگسالان سالم بیخطر است، به شرطی که انتظار درمانی از آن نداشته باشید و آن را روی پوست آسیبدیده یا نواحی حساس نمالید. اگر مشکل پوستی یا پرمویی شما ادامهدار است، به جای تکرار روشهای خانگی دنبال علت آن بروید. تشخیص علت کاری است که پزشک پوست با معاینه و در صورت لزوم آزمایش هورمونی انجام میدهد. نتیجه همان بررسی مشخص میکند که درمان موضعی روغن رازیانه اصلا به کار شما میآید یا نه.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!