لوزه، لوزه سوم و بیماری های مرتبط به لوزه: التهاب لوزه، سنگ لوزه و سرطان

0
التهاب لوزه

لوزه چیست؟

لوزه‌ها یک جفت توده بافتی نرم هستند که در بخش پشتی گلو درون حلق قرار دارند. هر لوزه از بافتی مشابه غدد لنفاوی با پوششی از مخاط صورتی (مشابه پوشش کناره های دهان) تشکیل شده است. در میان مخاط آن ها حفره هایی وجود دارد که به آنها ریزغده (غدد کوچک لوله ای) گفته می شود.

انواع متفاوتی از لوزه‌ها داریم:

  • لوزه کامی (سقف دهان)
  • لوزه زبانی
  • آدنوئید.

دو لوزه کامی در دو طرف قسمت پشتی گلو قرار دارند که با باز شدن دهان قابل مشاهده اند. لوزه زبانی در سطح پشتی زبان در قسمت انتهایی آن قرار دارد. آدنوئید ها در حفره بینی پشتِ سقف دهان قرار گرفته اند و تنها با معاینه بینی با لوازم پزشکی قابل مشاهده اند. تمام این ساختار ها گاها با نام حلقه والدِیِر شناخته می شوند چون مانند یک حلقه در اطراف حفره بین بینی و دهان جای دارند.

لوزه کامی ممکن است ملتهب شود که به آن التهاب لوزه می گویند. آدنوئید و لوزه کامی هر دو ممکن است بزرگ تر از حالت طبیعی شوند و مشکلاتی از قبیل تنفس بد یا بدخوابی را بوجود بیاورند.

لوزه کامی ممکن است ملتهب شود که به آن التهاب لوزه می گویند.

عملکرد لوزه‌ها

لوزه‌ها و آدنوئید به عنوان بافت لنفاویِ همراه با مخاط حاوی سلول های B و T و ماکروفاژ ها هستند. این ها در مبارزه با عفونت ها نقش محدودی دارند، اولین بخش دفاعی بدن در مقابل آسیب زا هایی که از طریق مجاری بینی یا دهان وارد حلق می شوند می باشند. با این حال به نظر نمی رسد حذف و برداشتن آنها باعث افزایش حساسیت به عفونت شود.

tonsillitis
tonsillitis

لوزه سوم چیست؟

آدنوئید یا به اصطلاح عامیانه لوزه سوم در حفره بینی پشتِ سقف دهان قرار گرفته است. بدون تجهیزات خاص از درون دهان یا بینی قابل مشاهده مستقیم نیست. لوزه سوم نیز از نظر ساختار، عملکرد، آسیب های احتمالی و درمان مشابه دیگر لوزه‌ها می باشد. تنها نکته قابل توجه این است که تورم لوزه سوم بیشتر در کودکان شایع می باشد و در بزرگسالان به ندرت رخ می دهد.

تورم لوزه سوم بیشتر در کودکان شایع می باشد و در بزرگسالان به ندرت رخ می دهد.

التهاب لوزه‌ها و انواع آن

التهاب لوزه‌ها نوعی عفونت رایج لوزه می باشد. سه نوع متفاوت از التهاب لوزه داریم: حاد، مزمن، عود کننده. اگر علائم التهاب لوزه ده روز یا کمتر باقی بمانند التهاب حاد می باشد. اگر زمان بیشتری باقی ماند مزمن بوده و اگر در طول یک سال چندین بار تکرار شود عود کننده می باشد.

علل شایع عفونت

التهاب لوزه عموما به دلیل عفونت ویروسی می باشد (در سنین جوانی). ویروس هایی که عموماً باعث سرماخوردگی می شوند می توانند منجر به التهاب آن ها شوند. ویروس هایی مثل  هپاتیت آ و HIV که عامل ایدز هست نیز می توانند لوزه ها را ملتهب کنند. همچنین عفونت های باکتریایی مثل گلودرد استرپتوکوک نیز منجر به التهاب لوزه می شوند. در کودکان (سنین 5 تا 15 سال) عفونت باکتریایی شایع تر است.

آیا التهاب لوزه واگیردار است؟

در حالت عادی این عفونت بین 24 تا 48 ساعت قبل از ظهور هر گونه علائمی قابل انتقال (واگیردار) است. همچنین در حین بروز و تا زمان رفع نشدن بیماری هنوز قابلیت واگیردار بودن دارد.

نکات مهم:

  • اگر به دلیل ابتلا به عفونت باکتریاییِ لوزه، آنتی بیوتیک مصرف شود؛ واگیر دار بودن طی 24 ساعت متوقف می شود.
  • این بیماری از طریق تنفس در محیطی که فرد مبتلا عطسه یا سرفه کرده باشد قابل انتقال است. همچنین با برخورد دست به جسمی آلوده و تماس دست با دهان یا بینی می تواند منتقل شود.

التهاب لوزه‌ها بین 24 تا 48 ساعت قبل از ظهور هر گونه علائم و همچنین در حین بروز و تا زمان رفع نشدن بیماری قابلیت واگیردار بودن دارد.

علائم عفونت لوزه

بسته به میزان آلودگی علائم و شدت آن ها متفاوت است ولی به طور کلی علائمِ شایع به شرح زیر است.

  •       گلودرد هنگام بلعیدن (مشکل در بلع غذا)
  •       لوزه های قرمز، ورم کرده و همراه با نقاط چرکی
  •       تب
  •       سردرد
  •       درد در گوش یا گردن
  •       خستگی
  •       آشفتگی خواب
  •       سرفه
  •       لرز
  •       تورم گره های لنفاوی

علائم دیگری که شیوع کمتری دارند به شرح زیر است.

  •       کوفتگی
  •       درد شکمی و استفراغ
  •       حالت تهوع
  •       تغییر در حالت صدا
  •       مشکل تنفسی
  •       سخت باز شدن دهان
  •       و گاهاً سنگ لوزه.

همه چیز درباره سنگ لوزه

به ذرات سفید یا زرد چرکیِ موجود روی لوزه‌ها سنگ لوزه گفته می شود. البته سنگ های کوچک بسیار عادی هستند بخصوص در افرادی که مبتلا به التهاب آن می شوند. اما موارد بزرگ تر به ندرت دیده می شوند و نیاز به مراقبت پزشکی دارند.

به طور عادی بقایایی مثل غذا، سلول های مرده و مخاط را می بلعید. این بقایا در حفرات ریز لوزه‌ها گیر می کنند. به مرور زمان، باکتری با آهکی کردن آنها را از حالت ژله ای و نرم به حالت سخت و سفت تبدیل می کند و سنگ را ایجاد می کند.

علائم بسته به اندازه سنگ می تواند مشابه موارد گفته شده باشد.

برای درمان سنگ لوزه بزرگ نیز بسته به علائم روش های مختلفی وجود دارد:

  1. غرغره کردن آب نمک می تواند منجر به خارج شدن سنگ شود.
  2. با استفاده از مسواک یا وسایل مشابه به صورت دستی می توان سنگ را خارج کرد.
  3. توسط برخی پزشکان مصرف آنتی بیوتیک ها برای درمان سنگ لوزه پیشنهاد می شود.
  4. در موارد حاد تر پزشک با جراحی سنگ ها را خارج می کند.
  5. اگر تبدیل به بیماری ای عود کننده یا مزمن شود، یعنی فرد در سال چندین بار سنگ لوزه بگیرد، پزشک پیشنهاد برداشتن لوزه را می دهد.
سنگ-لوزه
سنگ لوزه

عفونت و مشکل بلع غذا

عفونت لوزه‌ها به عنوان علتی برای مشکل بلع غذا گزارش شده است. علائم این امر نیز لوزه‌های قرمز و ملتهب می باشد. رفع مشکل بلع غذا اگر در ارتباط با عفونت لوزه باشد از طریق مصرف آنتی بیوتیک یا ضدالتهاب باشد. اگر عفونت به دارو ها پاسخ ندهد باید لوزه را برداشت.

روش های درمان عفونت لوزه

عفونت خفیف به ویژه در موارد ویروسی نیاز ضروری ای به درمان ندارند. در مواردِ شدید تر عفونت لوزه‌ها، درمان شامل مصرف آنتی بیوتیک ها (در عفونت باکتریایی)، برداشتن لوزه و روش های درمانی خانگی می باشد. در ادامه به بررسی این موارد می پردازیم.

درمان دارویی

اگر یک عامل باکتریایی باعث عفونت شده باشد، متخصص گوش و حلق و بینی می تواند برای مبارزه با آلودگی آنتی بیوتیک تجویز کند. آنتی بیوتیک ها کمک می کنند که علائم به سرعت از بین بروند. با این حال مصرف آن ها خطر مقاومت به آنتی بیوتیک ها و سایر عوارض جانبی مثل ناراحتیِ معده را افزایش می دهد. تجویز و مصرف آنتی بیوتیک ها برای افرادی که در معرض عوارض التهاب هستند ضروری تر است.

نکته مهمی که باید رعایت شود این است که باید تا انتهای دوره و مصرف کامل میزان دارویی که پزشک تجویز می کند درمان را ادامه داد. حتی اگر تمامی علائم به طور کامل از بین بروند، در صورتی که مصرف دارو را برخلاف دستور پزشک قطع کنید، عفونت لوزه می تواند بدتر شود. پزشک ممکن است به شما برنامه ای برای مراجعه مجدد بدهد تا از تاثیر دارو اطمینان حاصل شود.

متخصصین گاها به درمان عفونت ویروسی یا بزرگ شدن لوزه‌ها و آدنوئید با تجویز داروی های مسکن بدون نسخه کمک می کنند.

درمان خانگی

با تشخیص عفونت لوزه‌ها توسط پزشک گوش، حلق و بینی، برخی درمان های خانگی می توانند علائم عفونت مثل گلو درد را کاهش دهند.

  • استراحت کردن که با ذخیره انرژی بدن در جهت مبارزه با عفونت به روند بهبودی کمک می کند.
  • نوشیدن مایعاتِ زیاد از خشک شدن گلو و ناراحتی و درد بیشتر جلوگیری می کند. هنگام پاسخ به یک عفونت یا بیماری بدن به آب بیشتری نیاز دارد. نوشیدنی های گرم و ترجیحا بدون کافئین درد را تسکین می دهند.
  • هوای خشک در این شرایط گلو را اذیت می کند. استفاده از دستگاه های مربوط کننده هوا یا نشستن در حمام با بخار آب می تواند از این امر پیشگیری کند.
  • غرغره کردن آب نمک که به پاکسازی گلو از خلط و مخاط کمک می کند.
  • دوری از محرک ها مثل تنباکو و محیط های پر دود می تواند به کاهش علائم کمک کند.
  • مسکن های بدون نسخه مثل ایبوپروفن یا استامینوفن می توانند به کاهش درد یا تب کمک کنند.

برداشتن لوزه

برداشتن لوزه از طریق عمل جراحی صورت می گیرد. این عمل در گذشته به عنوان درمان رایج این عفونت استفاده می شد. امروزه برداشتن لوزه معمولا در موارد خاص صورت می گیرد. مثلا هنگامی که عفونت مکرر رخ می دهد یا به دیگر روش های درمانی پاسخ نمی دهد. موارد دیگری چون ایجاد بافت سرطانی در لوزه و خونریزی مکرر رگ های سطح آن می توانند دلیل برداشتن باشند.

آدنوئید نیز در شرایط خاص مثل لوزه (تکرار عفونت، عفونت مزمن، عدم پاسخ به دیگر دارو ها) با عمل جراحی برداشته می شود.

عوارض برداشتن

برداشت لوزه نیز مانند دیگر جراحی ها می تواند خطراتی به همراه داشته باشد.

  •       واکنش به داروهای بیهوشی. اثرات کوتاه مدت این دارو ها می تواند شامل سردرد، حالت تهوع و استفراغ و یا درد عضلانی باشد.
  •       تورم. بزرگ و متورم شدن زبان و یا سقف دهان در ساعات اولیه می تواند باعث مشکلاتی از جمله اشکال در تنفس شود.

[alert btn_link=”https://doctoreto.com” btn_text=”مشاوره با پزشک”]توجه: مطلبی که مطالعه می‌کنید صرفا جنبه‌ی افزایش آگاهی دارد و به هیچ وجه جایگزین توصیه‌های پزشک نیست. برای مصرف دارو موارد مرتبط دیگر لازم است حتما به پزشک متخصص مراجعه کنید.[/alert]

جراحی-لوزه
جراحی لوزه

سرطان لوزه

به رشد غیر طبیعی سلول هایی که در لوزه شکل می گیرند، سرطان لوزه می گویند. این سرطان می تواند منجر به مشکل بلع غذا و احساس گیر کردن چیزی در گلو را به همراه داشته باشد.
سرطان لوزه‌ها معمولا دیر تشخیص داده می شوند، یعنی زمانی که دیگر سرطان به مناطق مجاور مانند غدد لنفاوی گردن گسترش پیدا کرده است. این بیماری به نام های دیگر مانند سرطان گردن و سرطان گلو نیز شناخته می شود.
علت این بیماری تغییر در ژن های سلول های لوزه می باشد. مصرف تنباکو، نوشیدن الکل و آلودگی با ویروس پاپیلیوم انسانی به عنوان محرک های این بیماری شناسایی شده اند.

لوزه و کرونا

بیماری کرونا و عفونت لوزه‌ها، علائم مشابهی مانند تب و گلودرد دارند. عفونت وقتی رخ می دهد که لوزه‌ها عفونی یا ملتهب شده باشند که معمولا توسط ویروس یا باکتری می باشد. بیماری کرونا با ویروس جدید کووید-19 که ایجاد بیماری تنفسی می کند رخ می دهد و علائمی مانند مشکل تنفسی، تب و سرفه به همراه دارد.
برای تشخیص این دو بیماری از هم باید توجه داشت که بیماری کرونا برخلاف التهاب لوزه همراه با درد قفسه سینه، گرفتگی بینی، کاهش حس چشایی و بویایی می باشد. همچنین عفونت لوزه علائمی نظیر مشکل بلع غذا، لوزه‌های ورم کرده و قرمز، ورم غدد لنفاوی گردن را به همراه دارد که در بیماری کرونا مشاهده نمی شوند.

عفونت لوزه علائمی نظیر مشکل بلع غذا، لوزه‌های ورم کرده و قرمز، ورم غدد لنفاوی گردن را به همراه دارد که در بیماری کرونا مشاهده نمی شوند.

سوالات متدوال

آیا عفونت لوزه باعث بوی بد دهان می شود؟

بوی بد دهان یا هالیتوزیس به دلایل مختلفی ممکن است رخ دهد. یکی از آن ها التهاب و عفونت لوزه می باشد. بوی بد دهان ناشی از عفونت لوزه بیشتر به دلیل التهاب مزمن و یا سنگ لوزه رخ می دهد.
در چنین مواردی برداشتن لوزه و تکنیک های تجزیه غدد برای بهبود بوی بد دهان گزارش شده اند.

لوزه در چه صورتی خطرناک است؟

آسیب و عفونت لوزه در حالت عادی یک امر طبیعی است که شیوع نسبتا بالایی دارد و اکثرا به راحتی رفع می شود. حتی در موارد خاص که به پیشنهاد پزشک لوزه‌ها طی عمل ساده برداشته می شوند نیز خطر جدی ای برای بدن ایجاد نمی کنند.

اما باید توجه داشت اگر به مواردی مثل ایجاد سنگ که تکرار شونده باشد و یا سرطان رسیدگی نشود می توانند آسیب های بیشتری وارد کنند.

راهنمای مراجعه به پزشک گوش، حلق و بینی

به طور کلی لوزه‌ها وقتی بدون علائم باشند، نیاز به درمان ندارند. خیلی از علائم با درمان های خانگی درمان می شوند. اگر لوزه‌ها به قدری متورم شدند که تنفس را مشکل کنند، البته به ندرت رخ می دهد، باید فورا مراقبت های لازم انجام شود و به پزشک گوش، حلق و بینی مراجعه شود. همچنین اگر فردی علائم زیر را مشاهده کرد باید به پزشک مراجعه کند:

  •       تب بالا
  •       سفت شدن گردن
  •       ضعف ماهیچه
  •       گلودردی که بیشتر از دو روز طول ادامه پیدا کند.

منبع: ncbi, webmd, teachmeanatomy, halthline, medlineplus, medicalnewstoday, share.upmc, medlineplus, mayoclinic, mayoclinic healthline cooperhealth researchgate healthline

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید