فهرست مطالب
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
تنوع زیاد محصولات تونیک مو باعث شده انتخاب یک محصول مناسب برای ریزش مو ساده به نظر برسد اما هر تونیکی برای هر نوع ریزشی کاربرد ندارد. بهترین تونیک ضد ریزش مو تونیکی است که با نوع ریزش شما هماهنگ باشد و ترکیب فعالش روی پوست سر کار کند. تونیکی که فقط ساقه مو را نرم و براق میکند ریزش را کم نمیکند. بعضی تونیکها برای نازکشدن تدریجی مو طراحی شدهاند، بعضی فقط ساقههای آسیبدیده را ضخیمتر نشان میدهند و در برخی انواع ریزش، استفاده از تونیک کمکی نمیکند. در این مقاله از دکترتو با مشخصات تونیک خوب، انتخاب تونیک بر اساس نوع ریزش، معنی تونیک هیدرولیزی، طرز استفاده و عوارض تونیک مو آشنا میشوید.
تونیک ضد ریزش مو چیست؟
تونیک ضد ریزش مو محلولی رقیق و معمولا الکلی است که روی پوست سر زده میشود، به آبکشی نیاز ندارد و قرار است با رساندن ترکیب فعال به ریشه، ریزش مو را کم کند. بیشتر تونیکهای داروخانه محصول آرایشی هستند و برای فروش نیازی به اثبات اثر در کارآزمایی انسانی ندارند، پس نوشته «ضد ریزش» روی بسته بهتنهایی معنی خاصی ندارد.
در مقابل، محلول ماینوکسیدیل با اینکه در بازار گاهی تونیک نامیده میشود، دارو است و تنها محلول موضعی با شواهد محکم برای رویش مجدد مو به شمار میرود. تونیک با سرم فرق شاخصی ندارد و بهترین سرم مو برای ریزش مو هم با همین منطق ترکیب فعال انتخاب میشود، فقط سرم غلیظتر و اغلب بدون الکل است.
تونیک وقتی اثربخشی دارد که ریزش از نوعی باشد که به تحریک موضعی جواب میدهد، یعنی ریزش ارثی خفیف یا نازک شدن تدریجی مو. فولیکولی که سالها قبل از کار افتاده با هیچ تونیکی فعال نمیشود و ریزشی که علت داخلی دارد با تونیک رفع نمیشود. انتظار درست از یک تونیک خوب، کم شدن ریزش روزانه و ضخیمتر شدن تارهای موجود بعد از چند ماه است.
بهترین تونیک ضد ریزش مو چه مشخصاتی باید داشته باشد؟
بهترین تونیک ضد ریزش مو باید روی پوست سر اثر بگذارد، بافت سبک و جذب سریع داشته باشد و ترکیب فعال آن با نوع ریزش شما هماهنگ باشد. برچسب محصول، اولین جایی است که این مشخصات را آشکار میکند. ترکیب فعال باید در ردیفهای بالای فهرست ترکیبات باشد. تونیکی که پوست سر را سنگین و چرب میکند یا بعد از هر بار مصرف میسوزاند، حتی با ترکیب خوب هم دوام نمیآورد به این دلیل که تونیک باید ماهها هر روز زده شود. ویژگیهایی که قبل از خرید باید روی برچسب و در توضیح محصول بررسی شوند عبارتاند از:
- محل مصرف آن پوست سر باشد، چون تونیک طول مو فقط ساقه را نرم میکند
- ترکیب فعال شناختهشدهای مانند کافئین، سائوپالمتو، آمینکسیل، نیاسینامید یا پپتید داشته باشد و مقدارش مشخص باشد
- برای پوست سر حساس، الکل و عطر کم داشته باشد
- برای پوست سر چرب، بدون روغن و با بافت آبکی باشد
- ادعای درمان قطعی طاسی یا رویش مو در چند هفته نداشته باشد
- مجوز سازمان غذا و دارو داشته باشد و از داروخانه یا فروشنده رسمی خریده شود
بهترین تونیک برای هر نوع ریزش مو کدام است؟
بهترین تونیک برای هر نوع ریزش مو فرق دارد، چون ترکیبی که در ریزش ارثی مو روی فولیکول اثر میگذارد، در ریزش ناشی از کمبود آهن هیچ کاری نمیکند و ترکیبی که ساقه نازک را ضخیمتر نشان میدهد، ریزش ارثی را کند نمیکند. برای ریزش ارثی خفیف، تونیک کافئین یا سائوپالمتو جای بحث دارد و برای ریزش پیشرفته، تنها تونیکی که مو میرویاند محلول ماینوکسیدیل است که دارو است.
تونیک هیدرولیزی برای موی نازک و شکننده ساخته شده و به ریشه کاری ندارد. مصرف تونیک برای ریزش ناشی از کمبود آهن، تیروئید یا زایمان بیفایده است و در آن حالت درمان علت، ریزش را متوقف میکند. جدول زیر نشان میدهد در هر نوع ریزش چه ترکیبی معنا دارد و از کجا به بعد تونیک کافی نیست. سه ردیف اول جدول بیشترین خریدار تونیک را دارند و در ادامه هر کدام جداگانه بررسی میشوند.
| نوع ریزش | ترکیب مناسب در تونیک | انتظار واقعبینانه | زمانی که تونیک کافی نیست |
|---|---|---|---|
| ریزش ارثی و هورمونی | کافئین، سائوپالمتو، آمینکسیل، در موارد پیشرفتهتر ماینوکسیدیل | کند شدن ریزش و کمی ضخیمتر شدن مو بعد از ۳ تا ۶ ماه | فرق سر پهن شده یا خط رویش عقب رفته باشد |
| ریزش تلوژن بعد از زایمان، استرس، بیماری یا رژیم | هیچ ترکیبی لازم نیست، حداکثر تونیک ملایم برای پوست سر | ریزش با رفع علت طی ۳ تا ۶ ماه خودش کم میشود | ریزش بعد از ۶ ماه ادامه داشته باشد |
| ریزش ناشی از کمبود آهن یا اختلال تیروئید | هیچ تونیکی، درمان علت فقط با نظر پزشک | تونیک تغییری ایجاد نمیکند | همیشه، چون علت داخلی است |
| موی نازک، شکننده و کمپشت بدون ریزش واقعی | پانتنول، پروتئین هیدرولیزشده، کراتین | ساقه ضخیمتر و شکستن کمتر، بدون تغییر در تعداد مو | تعداد موی ریخته در روز هم زیاد باشد |
| ریزش سکهای یا همراه با خارش، پوسته و قرمزی | هیچ تونیکی قبل از معاینه استفاده نشود | تونیک میتواند التهاب را بدتر کند | همیشه |
۱. تونیک برای ریزش موی ارثی و هورمونی
مصرف تونیک برای ریزش موی ارثی و هورمونی وقتی منطقی است که ریزش در مرحله اول باشد، یعنی موها نازکتر شدهاند اما هنوز پوست سر از لابهلای آنها دیده نمیشود. در ریزش مو ارثی، هورمون دیهیدروتستوسترون فولیکول را دوره به دوره کوچکتر میکند و تونیکهای کافئیندار و سائوپالمتودار در مطالعات کوچک این روند را کند کردهاند. آمینکسیل هم در تونیکهای مردانه رایج است و شواهد آن از کافئین ضعیفتر است. تونیک هورمونی به معنای تونیکی که هورمون داشته باشد نیست و آنچه در بازار به این نام فروخته میشود، همان تونیکهای ضد دیهیدروتستوسترون است.
وقتی فرق سر پهن شده یا خط رویش عقب رفته، تونیک آرایشی دیگر کافی نیست و ماینوکسیدیل موضعی به درمان اصلی تبدیل میشود. تونیک آرایشی در این مرحله میتواند کمک درمان در کنار دارو باشد اما جای آن را نمیگیرد. در زنان، پزشک گاهی داروی خوراکی ضدآندروژن برای درمان ریزش مو هورمونی اضافه میکند. حتی ماینوکسیدیل هم محدودیت خودش را دارد و روی سر کاملا طاس کاری از پیش نمیبرد.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت aad.org
Minoxidil can help early hair loss; it cannot regrow an entire head of hair.
ترجمه فارسی:
ماینوکسیدیل میتواند به ریزش موی اولیه کمک کند اما نمیتواند موی کل سر را دوباره برویاند.
۲. تونیک برای ریزش مو بعد از زایمان، استرس و بیماری
استفاده از تونیک برای ریزش مو بعد از زایمان، استرس یا بیماری لازم نیست، چون این ریزش که تلوژن افلوویوم نام دارد، واکنش موقت فولیکولها به یک شوک است و با گذشت ۳ تا ۶ ماه از رفع علت، معمولا خودش تمام میشود. تونیک در دوره تلوژن نه ریزش را کوتاهتر میکند و نه رویش را جلو میاندازد. ریزش مو بعد از زایمان شناختهشدهترین شکل این ریزش است.
اگر ریزش ناگهانی با خستگی، سردی دست و پا یا اضافهوزن بیدلیل همراه است، احتمال کمبود آهن یا اختلال تیروئید بالاتر از تلوژن ساده است و آزمایش خون قبل استفاده از هر تونیکی لازم است. رابطه کم خونی و ریزش مو یکی از رایجترین علتهای ریزشی است که ماهها با تونیک و شامپو، بینتیجه دنبال میشود.
۳. تونیک پرپشت کننده برای موی نازک و کمپشت
زمانی انتخاب تونیک پرپشت کننده برای موی نازک و کمپشت درست است که مشکل مو، شکستن و نازکی ساقه باشد و تعداد موی ریخته در روز طبیعی باشد. تونیکهای پرپشت کننده با پانتنول، کراتین یا پروتئین هیدرولیزشده ساقه را میپوشانند و ضخیمتر نشان میدهند، به همین دلیل مو پرپشتتر به نظر میرسد بدون اینکه تار جدیدی روییده باشد. اثرشان با شستن کم میشود و با مصرف بعدی برمیگردد.
تونیک هیدرولیزی مو چیست؟
تونیک هیدرولیزی مو تونیکی است که ترکیب اصلی آن پروتئین هیدرولیزشده مانند کراتین، کلاژن یا پروتئین گندم و برنج است، یعنی پروتئینی که به قطعههای ریز شکسته شده تا بتواند به ساقه مو بچسبد. قطعههای پروتئین روی ساقه لایه نازکی میسازند، منافذ کوتیکول آسیبدیده را پر میکنند و مو را نرمتر، ضخیمتر و در برابر شکستن مقاومتر میکنند. کاربرد درست تونیک هیدرولیزی، موی رنگشده، دکلره، کراتینه یا اتوکشیده است که از وسط میشکند و کوتاه میماند.
تونیک هیدرولیزی عمدتاً روی ساقه مو اثر میگذارد؛ بنابراین بیشتر برای موهای رنگشده، دکلره یا شکننده بهعنوان تقویتکننده ظاهری و کاهشدهنده شکستگی مناسب است، نه درمان اصلی ریزش از ریشه. انتخاب تونیک هیدرولیزی مو برای کسی که موهایش از ریشه میریزد، اشتباه است و برای کسی که موهایش میشکند مناسب است. راه تشخیص ساده است، موی ریختهشده را نگاه کنید. اگر انتهایش پیاز سفید و ریز دارد یعنی از ریشه آمده و اگر دو سرش شبیه هم است و پیاز ندارد، شکسته است.
تونیک ضد ریزش مو چه زمانی کافی نیست؟
وقتی مصرف تونیک ضد ریزش مو کافی نیست که بعد از حدود ۶ ماه مصرف منظم تغییری در ریزش روزانه یا تراکم مو ایجاد نکرده باشد، چون ماینوکسیدیل هم اگر جواب بدهد، بین ماه چهارم تا دوازدهم نتیجهاش دیده میشود و تونیک آرایشی از آن سریعتر نیست.
ریزشی که ناگهان و دستهای شروع شده، ریزشی که به شکل لکههای گرد بدون مو است، پوست سری که همراه ریزش میخارد و پوسته میریزد و ریزشی که با قاعدگی نامنظم یا رشد موی صورت همراه است، هیچکدام با تونیک درمان نمیشوند و همه نیاز به معاینه دارند. با هر کدام از نشانههای بالا، ادامه دادن تونیک زمان طلایی درمان را میگیرد. برای معاینه پوست سر و تشخیص نوع ریزش، میتوانید از بهترین دکتر پوست و مو ایران نوبت بگیرید.
تونیک ضد ریزش مو ایرانی بهتر است یا خارجی؟
ملاک سنجیدن تونیک ضد ریزش مو ایرانی و خارجی، ترکیب فعال و مقدار آن است و کشور سازنده در این سنجش جایی ندارد. کافئین در تونیک سریتا یا لافارر همان کافئین تونیک آلپسین است و اگر مقدار و پایداری فرمول درست باشد، اثر یکسانی دارد. برندهای ایرانی مانند سریتا، لافارر، سینره، فولیکا و هیرفرند بیز هر کدام چند تونیک با ترکیب متفاوت دارند و انتخاب بین دو تونیک از یک برند گاهی مهمتر از انتخاب بین دو برند است. تونیک خارجی که غیررسمی وارد کشور شده، ممکن است تاریخگذشته یا تقلبی باشد و در آن صورت از تونیک ایرانی مجوزدار بهتر نیست.
قیمت بالاتر هم نشانه اثربخشی بیشتر نیست، چون بخش بزرگی از قیمت تونیک خارجی هزینه واردات و بستهبندی است. تونیک را با شامپو هم اشتباه نگیرید. شامپوی ضد ریزش مو در یک دقیقه شسته میشود و فرصت نفوذ ندارد، پس مکمل تونیک است و جایگزین آن نیست. اگر ترکیب قویتری از تونیک میخواهید، بهترین آمپول برای جلوگیری از ریزش مو همان ترکیبات را با غلظت بالاتر و در دوره کوتاهتر میرساند. انتخاب بین تونیک، شامپو و آمپول به نوع و شدت ریزش بستگی دارد و بهتر است بعد از معاینه انجام شود.
طرز استفاده از تونیک مو چگونه است؟
برای استفاده از تونیک مو موها را با فرقهای باز از هم جدا کنید، تونیک را مستقیم روی پوست سر در نواحی نازکشده بریزید یا اسپری کنید و با نوک انگشتان یک تا دو دقیقه ماساژ دهید تا جذب شود. پوست سر باید تمیز و خشک یا کمی نمدار باشد و تونیک بعد از مصرف شسته نمیشود.
مقدار لازم معمولا چند قطره یا چند پاف برای هر ناحیه است و بیشتر ریختن فقط پوست سر را چرب یا خشک میکند. بیشتر تونیکهای آرایشی را بهتر است روزی یک بار و ترجیحا شب مصرف کرد و بعضی روزی دو بار، که در هر حال دستور روی بسته ملاک است.
اگر همزمان ماینوکسیدیل میزنید، تونیک را در زمان دیگری از روز بزنید و بین دو مصرف چند ساعت فاصله بگذارید تا جذب دارو مختل نشود. مصرف تونیک باید دستکم ۳ ماه بدون وقفه ادامه پیدا کند و قضاوت درباره نتیجه قبل از ماه ششم زود است. تونیک ماینوکسیدیلدار قاعده سختگیرانهتری دارد و قطع آن بعد از نتیجه گرفتن، مو را به حالت قبل برمیگرداند. برای اینکه گزینه مناسب ریزش خودتان را با کمک پزشک انتخاب کنید، میتوانید از بهترین دکتر درمان ریزش مو ایران مشورت بگیرید.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت webmd
Twice a day, when your hair is dry, apply minoxidil on your scalp where the hair has started to thin. Be patient. You may not notice changes for four months or more.
ترجمه فارسی:
روزی دو بار، وقتی موهایتان خشک است، ماینوکسیدیل را روی پوست سر در جایی که مو شروع به نازک شدن کرده بزنید. صبور باشید. ممکن است تا ۴ ماه یا بیشتر تغییری نبینید.
عوارض تونیک مو چیست؟
عوارض تونیک مو در بیشتر افراد محدود به سوزش کوتاه، خشکی و کمی پوستهریزی پوست سر بوده که علتش الکل و عطر فرمول است و با تونیک بدون الکل برطرف میشود. خارش مداوم، قرمزی و جوشهای ریز روی پوست سر نشانه حساسیت تماسی به یکی از ترکیبات است و در آن صورت تونیک باید قطع شود، چون التهاب پوست سر خودش ریزش را بیشتر میکند.
مصرف تونیکی که ماینوکسیدیل دارد، معمولا با عوارض بیشتری همراه است. در چند هفته اول ریزش موقتا زیاد میشود که نشانه شروع چرخه جدید رشد است و اگر محلول به پیشانی یا گونه برسد، موی ناخواسته در آن نواحی رشد میکند. تپش قلب و سرگیجه با محلول موضعی نادر است و در صورت بروز، دلیل مراجعه به پزشک است.
نتیجه گیری
انتخاب تونیک ضد ریزش باید بر اساس علت و شدت ریزش انجام شود. بهترین تونیک ضد ریزش مو با نام برند یا قیمت مشخص نمیشود و به دو مورد بستگی دارد، اینکه ترکیب فعالش روی پوست سر کار کند و اینکه ریزش شما از نوعی باشد که به تحریک موضعی جواب میدهد. تونیک کافئین یا سائوپالمتو فقط در ریزش ارثی خفیف جای بحث دارد، تونیک هیدرولیزی و پرپشت کننده فقط ساقه شکننده را ضخیمتر میکند و ماینوکسیدیل تنها محلولی است که در ریزش ارثی پیشرفته مو میرویاند.
ریزش بعد از زایمان، کمبود آهن و اختلال تیروئید با هیچ تونیکی درمان نمیشود. قبل از خرید تونیک برای ریزش مو، برچسب را برای ترکیب فعال و محل مصرف بخوانید، دستکم ۳ ماه منظم ادامه دهید و اگر ۶ ماه بعد تغییری ندیدید، به جای تعویض برند، علت ریزش را با معاینه پیدا کنید. اگر با وجود استفاده صحیح، ریزش ادامه پیدا کرد یا با علائمی مانند التهاب، ریزش سکهای یا نازکشدن واضح همراه بود، به پزشک مراجعه کنید.
دکترتو مراقب سلامت شماست!







