فهرست مطالب
در ۲۱ سال گذشته، مطالعات در مورد الکتروانسفالوگرام کمی (qEEG) در روانپزشکی افزایش یافته و یکی از کاربردهای آن، تشخیص اختلال دوقطبی و علائم آن در بیماران مختلف است. با این حال هنوز در مورد یافتههای به دست آمده از نقشه مغزی افراد دوقطبی، اجماع کاملی وجود ندارد. در این مقاله از دکترتو میخواهیم به بررسی کلی نقشه مغزی افراد دوقطبی و تغییرات آن نسبت به افراد عادی بپردازیم. با ما همراه باشید.
نقشه مغزی افراد دوقطبی چگونه است؟
اختلال دوقطبی یک بیماری روانی است که بر مغز تاثیر میگذارد و باعث تغییرات شدید در خلقوخو، انرژی و رفتار میشود. به همین ترتیب هم به صورت کلی عمدتا نقشه مغزی افراد دوقطبی در برخی موارد نشاندهنده ناهنجاریهای مدارهای عصبی در پردازش و تنظیم احساسات و همچنین پردازش پاداش است.
اکثر ناهنجاریهای مشاهده شده در نقشه مغزی برخی از این افراد، در قسمتهای قشر جلوی مغز، آمیگدال و هیپوکامپ برجسته است. تغییرات رفتاری و فکری این افراد در اپیزودهای شیدایی و افسردگی، باعث تغییرات قابلتوجهی در نقشه مغزی آنها میشود.
در نتیجه میزان فعالیت مغزی در بخشهایی از مغز کاهش مییابد و در عوض در دیگر قسمتها، شاهد افزایش فعالیت مغز هستیم. معمولا کاهش فعالیتها مربوط به قسمتهایی از مغز است که با پردازش و تنظیم احساسات مرتبطند.
| نقشه مغزی افراد سالم | نقشه مغزی افراد دوقطبی |
|---|---|
| الگوی فعالیت مغزی متعادل و پایدار در اکثر نواحی مغز | الگوی فعالیت مغزی ناپایدار و متغیر بسته به فاز بیماری (شیدایی یا افسردگی) |
| هماهنگی مناسب بین نواحی پیشانی، گیجگاهی و لیمبیک | اختلال نسبی در هماهنگی شبکههای تنظیم هیجان و خلق |
| امواج آلفا با توزیع منظم، بهویژه در حالت استراحت | الگوی آلفا نامنظم یا کاهشیافته، وابسته به وضعیت خلق |
| تعادل طبیعی بین امواج تتا و بتا | تغییر نسبت تتا/بتا در برخی بیماران (غیراختصاصی) |
| عدم نوسان شدید در توان باندهای فرکانسی | نوسانات بیشتر در توان امواج مغزی در طول زمان |
| پاسخ مغزی پایدار به تکالیف شناختی | پاسخ مغزی متغیر به محرکها و تکالیف شناختی |
| عدم وجود الگوهای افراطی یا مهاری بارز | ممکن است افزایش یا کاهش فعالیت در نواحی پیشانی دیده شود. |
| ثبات نسبی در نقشههای رنگی مغز | تفاوت قابلتوجه بین نقشهها در جلسات مختلف |
| الگوهای مغزی نزدیک به پایگاههای هنجاری | انحراف آماری از هنجار در برخی شاخصها (Z-score) |
| تغییرات وابسته به خستگی یا استرس موقت | تغییرات وابسته به فاز بیماری، دارو و وضعیت بالینی |
متن انگلیسی:
به نقل از سایت neurowellnesstms
These abnormalities are especially prominent in areas responsible for regulating emotions, such as the prefrontal cortex, amygdala, and hippocampus.
ترجمه فارسی:
اکثر ناهنجاریهای مغزی در افراد دو قطبی در مناطقی که مسئول تنظیم احساسات هستند، مانند قشر جلوی مغز، آمیگدال و هیپوکامپ مشاهده میشود.
مشاوره روانشناسی
با برترین روانشناسان ایران از دیدگاه کاربران
1. الگوهای شایع امواج مغزی در افراد دوقطبی
الگوهای نقشه مغزی افراد دوقطبی از فردی به فرد دیگر متفاوت است. خصوصا این که این اختلال طیف متفاوتی دارد و بیماران مبتلا به این بیماری ممکن است با علائم متفاوتی درگیر باشند. بهعنوانمثال، الگوهای امواج مغزی در افرادی که به اختلال تک قطبی مبتلا هستند، با افرادی که اختلال افسردگی دو قطبی دارند، تفاوت دارد.
در بیماران مبتلا به اختلال تک قطبی، بیشتر شاهد افزایش امواج بتا خصوصا در زمان پاسخدهی به درمان بیماران هستیم. در مقابل، در برخی افراد دوقطبی، امواج بتا و گاما در فازهای شیدایی افزایش مییابد. در عوض در دورههای افسردگی، امواج دلتا و تتا افزایش مییابند. امواج آلفا هم معمولا در بیماران مبتلا به دو قطبی الگوی بسیار نامنظمی دارد و الگوی این امواج بیشتر به نوع خلقوخوی فرد بستگی دارد. در برخی از افراد مبتلا به اختلال دو قطبی توان امواج بتا هم کاهش دیده شده است.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت brainstimjrnl
Patients with unipolar and bipolar depression show different brain wave patterns.
ترجمه فارسی:
بیماران مبتلا به اختلال تک قطبی و افسردگی دو قطبی، الگوهای متفاوتی از امواج مغزی را نشان میدهند.
2. تفاوت نقشه مغزی با EEG معمولی در تشخیص دو قطبی
در نقشه مغزی افراد دوقطبی، دادههای بسیار دقیقتر و کاملتری وجود دارد که پزشک میتواند بر اساس این تحلیلها، به صورت دقیقتری علائم را شناسایی کند. اما در نوار مغز معمولی تنها یک سری دادههای خام از امواج مغزی به دست میآید که در ادامه از این دادههای خام میتوان نقشه مغزی سه بعدی را ترسیم کرد.
اختلال دوقطبی داری و میخوای نقشه مغزی انجام بدی؟
از متخصص راهنمایی بگیر.
کاربرد نقشه مغزی در درمان دوقطبی
الکتروانسفالوگرافی کمی فعالیت الکتریکی مغز را اندازهگیری میکند و میتواند عملکردهای شناختی را ارزیابی کند. نقشه مغزی افراد دو قطبی یک ابزار کمکی برای تشخیص علائم، شناسایی بیماران و نحوه پاسخ دادن به درمان در آنها است. با کمک دادههای به دست آمده از تست QEEG میتوان عملکرد شناختی را در بیماران مختلف مبتلا شناسایی کرد و از آن به عنوان مبنایی برای استراتژیهای درمانی شخصیسازی بهره برد.
از طرفی کاربرد دیگر نقشه مغزی در افراد دوقطبی، برای بررسی نحوه اثربخشی درمانها و میزان پیشرفت بیماری است. متخصصان میتوانند در حین دوره درمان با تهیه یک نقشه مغزی در افراد مبتلا به اختلال دوقطبی، نحوه پاسخ آنها به شیوه درمانی انتخابی را بررسی کنند و ببیند که آیا درمان مورد استفاده به میزان کافی موثر بوده یا این که به تغییر شیوه درمانی نیاز است.
بهعنوانمثال با کمک این روش پزشک میتواند میزان اثربخشی داروها یا روشهای درمانی دیگری مانند نوروفیدبک را بررسی کند.
تست اختلال دو قطبی چیست؟
مراحل انجام نقشه مغزی افراد دو قطبی
بعد از ارزیابیهای اولیه، بیماران برای تهیه نقشه مغزی آماده میشوند. ابتدا پزشک سطح پوست سر آنها را تمیز کرده و یکسری الکترود را روی پوست سرشان قرار میدهد. تست در مراحل مختلف حالت استراحت و حالت بیداری انجام میشود و در تمام این مدت، امواج مغزی توسط یک کامپیوتر ثبت خواهد شد.
4.8 (1958 نظر)4.8 (776 نظر)4.8 (749 نظر)4.7 (693 نظر)4.8 (636 نظر)4.7 (639 نظر)آمادگی قبل از نقشه مغزی برای دوقطبی
عمدتا انجام تست نقشه مغزی در افراد دوقطبی به آمادگی خاصی نیاز ندارد. پزشک به بیماران توصیه میکند که شب قبل خوب استراحت کنند تا انرژی کافی برای انجام تست را داشته باشند، چرا که میزان انرژی و بیدار بودن مغز برای انجام این تست بسیار ضروری است. همچنین قبل از تست باید از مصرف داروهای خوابآور، داروهای مسکن و مواد افیونی یا مخدر خودداری کنند. مصرف این داروها و مصرف الکل میتواند روی نتایج تست تاثیر زیادی بگذارد.
چه کسانی کاندید مناسب نقشه مغزی برای دوقطبی هستند؟
این تست هم برای تشخیص نوع اختلال و شدت علائم و هم برای تشخیص اولیه بیماری مفید است؛ بنابراین کسانی که علائم اولیه اختلال دوقطبی را دارند، کاندید مناسبی برای انجام این تست هستند.
همچنین تهیه نقشه مغزی در افراد دوقطبی برای کسانی که تحت درمان قرار دارند هم گزینه مناسبی است. در نهایت افرادی که در خانواده و نزدیکان آنها سابقه ابتلا به اختلال دوقطبی، افسردگی یا سایر اختلالات شناختی وجود دارد، میتوانند از این تست برای تشخیص زودهنگام بیماری استفاده کنند.
نمیدونی نقشه مغزی برای تو گزینه مناسبی هست یا نه؟ مشاوره بگیر.
عوارض نقشه مغزی برای افراد دوقطبی
برای اکثر افراد تست QEEG یک روش ایمن و بیخطر است و عوارض جانبی جدی ایجاد نمیکند. تنها عارضه رایج، حساسیت پوستی در محل نصب الکترودها و سوزش و خارش پوست سر است. البته گاهی هم برخی از افراد تشدید علائم یا سردردهای خفیف را تجربه میکنند. به ندرت ممکن است انجام مراحل تهیه نقشه مغزی در افراد دوقطبی، باعث افزایش اضطراب و بیقراری آنها شود.
نتیجه گیری
در علم نوین روانپزشکی، از تست QEEG ممکن است در پژوهش یا پایش درمان و علائم و نشانههای بیماری استفاده شود. این روش تشخیصی دقیق به پزشکان کمک میکند تا بتوانند خیلی دقیقتر و بهتر، بیماری را شناسایی کرده و بر اساس دادههای به دست آمده از نقشه مغزی افراد دوقطبی، وضعیت بیمار را بهتر و به صورت دقیقتری ارزیابی کنند.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!