آیا سرطان معده درمان دارد و چگونه می‌توان از آن مطلع شد؟

0
سرطان-معده
سرطان-معده

سرطان معده به رشد غیرعادی سلول‌ها در معده گفته می‌شود. معده، بخشی از لوله گوارش است که در قسمت میانی بالای شکم درست زیر دنده‌ها قرار گرفته است. غذایی که می‌خورید وارد معده شده و در آنجا عملیات گوارش و هضم انجام می‌شود. سرطان معده از جمله سرطان‌های شایعی است که می‌تواند قسمت‌های مختلف معده را تحت تأثیر قرار دهد. در اکثر موراد ابتلا در سراسر جهان سرطان معده در قسمت اصلی معده ایجاد می‌شود. محل ایجاد سرطان در معده از جمله عوامل اصلی تعیین‌کننده نوع درمان به ‌شمار می‌آید. در روند درمان این بیماری، معمولاً از جراحی و برداشتن بافت سرطانی استفاده می‌شود.

برای تشخیص و درمان سرطان معده باید به متخصص گوارش مراجعه کنید. با مراجعه به وب‌سایت دکترتو می‌توانید لیستی از بهترین متخصصین گوارش کشور را مشاهده کنید و برای رزرو نوبت حضوری یا مشاوره تلفنی و آنلاین اقدام کنید.

در این مطلب از مجله سلامت دکترتو جنبه‌های مختلف سرطان معده را بررسی می‌کنیم. تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید و با انواع سرطان معده، علائم، علل، راه‌های درمان و مراحل پیشرفت سرطان معده آشنا شوید.

stomach-cancer
سرطان معده چهارمین سرطان شایع در جهان و دومین عامل مرگ و میر در دنیاست.

سرطان معده چیست؟

سرطان معده به انگلیسی Stomach cancer، به‌عنوان دومین عامل مرگ‌ومیر و چهارمین سرطان شایع در دنیا به شمار می‌رود که در زمره بدخیم‌ترین سرطان‌های رایج قرار دارد. این بیماری معمولاً به‌صورت خاموش و آهسته از معده شروع می‌شود و معمولا در مراحل اولیه علامتی ندارد. از‌این‌رو اکثر اوقات بیمار دیرتر از زمان لازم متوجه بیماری خود می‌شود و روند درمانی سخت‌تری پیش رویش قرار می‌گیرد. درصورتی‌که مهم‌ترین اصل در کنترل و درمان بیماری سرطان و البته موفقیت در درمان، تشخیص زودهنگام و به‌موقع است. هرچقدر سرطان زودتر تشخیص داده شود، احتمال بهبودی و معالجه بیمار بیشتر شده و هزینه‌های درمان هم کمتر می‌شوند.

تقریبا پنج درصد مبتلایان پیش از چهل سالگی تشخیص داده می‌شوند. در بیشتر کشورها امکان انجام برنامه‌های غربالگری زودهنگام وجود ندارد. میزان ابتلای جوانان به سرطان معده به ‌مرور زمان در بیشتر کشورها به‌ غیر از آمریکا، روند نزولی داشته است. به‌طورکلی، این سرطان نسبت بزرگ‌سالان و میان‌سالان چندان در میان جوانان کمتر از  40 سال شایع نیست.

در واقع، از هر ده بیمار سرطانی، نه نفر بیشتر از 50 سال سن دارند. سن شیوع این بیماری بالای 60 سال شناخته می‌شود، اما سن بروز آن در ایران به نسبت دنیا ده سال جوان‌تر است. از آنجایی‌که این بیماری دیر تشخیص داده می‌شود، معمولاً طول عمر سرطان معده را حدود 5 سال تعریف می‌کنند. البته گاهی اگر درمان موفق باشد، این بازه کمتر هم می‌شود. بنابراین، طبیعی است که اگر علائم سرطان معده و راه‌های تشخیص و درمان این بیماری را بدانیم، شانس بیشتری برای درمان و معالجه بیمار خواهیم داشت.

سرطان معده دومین عامل مرگ‌ومیر و چهارمین سرطان شایع در دنیا به شمار می‌رود که در زمره بدخیم‌ترین سرطان‌های رایج قرار دارد. میانگین سن شیوع این بیماری بالای 60 سال است.

انواع سرطان معده

سرطان معده در دو نوع شایع و غیرشایع انواع مختلفی دارد:

  • آدنوكارسینوم (Gastric adenocarcinoma)

این دسته رایج‌ترین نوع از بیماری است که به دو نوع روده‌ای و منتشر تقسیم می‌شود. آدنوکارسینوم روده‌ای عمدتاً قسمتی از روده کوچک افراد مسن بالای 80 سال را درگیر می‌کند. نوع منتشر، همان سرطانی است که بیشتر در گروه خونی A و جوان‌ترها دیده می‌شود.

  • تومور استرومال گوارشی (Gastrointestinal Stromal Tumor (GIST))

این دسته از نوع سرطان معده غیرشایع است که معمولاً از سلول‌های بینابینی کاجال شروع می‌شود.

  • ﻟﯿﻮﻣﯿﻮﺳﺎرﮐﻮم (Gastrointestinal Leiomyosarcoma)

نوع دیگری از سرطان غیرشایع است که بافت لامیناپروپریا یا ماهیچه‌های صاف معده را درگیر می‌کند.

  • کارسینویید (Gastrointestinal Carcinoid)

کارسینویید معمولا چندان شایع نیست و خیلی به‌ندرت به سایر اندام‌ها متاستاز می‌دهد و بیشتر از قسمت مخاطی طاق معده شروع می‌شود.

  • لنفوما (Gastrointestinal lymphoma)

لنفوما هم از نوع سرطان غیرشایع است که بخشی از لوله گوارش و معده را درگیر می‌کند.

سرطان-معده
سرطان معده در قسمت‌های مختلف معده ایجاد می‌شود و برخی از انواع آن شایع‌تر از بقیه است.

علائم سرطان معده کدام است؟

متأسفانه این سرطان مثل سرطان کبد در مراحل اولیه نشانه‌ای ندارد و عمدتاً در مراحل پیشرفته خودش را نشان می‌دهد. البته باید بگوییم که علائم سرطان کبد و معده تاحدودی مشابه هم هستند و معمولا بسته به بدن بیمار فرق می‌کند. درد در سمت راست ناحیه فوقانی شکم، درد کتف راست، نفخ شکم، زردی پوست و چشم‌ها از جمله علائم سرطان کبد هستند که نباید با سرطان معده اشتباه گرفته شوند.

در ادامه برخی از علائم سرطان معده را ذکر می‌کنیم. به‌خاطر داشته باشید که داشتن هرکدام از این علائم به‌تنهایی نشانه‌ی سرطان نیستند. اگر احساس کردید هرکدام از این نشانه‌ها در شما یا نزدیکانتان وجود دارد، بهتر است پیش از هرکاری ابتدا با متخصص گوارش مشورت کنید. در صورت صلاحدید پزشک آزمایش‌های لازم انجام می‌شود و تشخیص انجام می‌شود. برخی از نشانه‌های رایج که از علائم اولیه سرطان معده محسوب می‌شود، عبارت‌اند از:

  • سوءهاضمه 
  • نفخ بعد از غذا خوردن 
  • سوزش سر دل
  • حالت تهوع
  • از دست دادن اشتها
  • احساس سیری حین غذا خوردن.

یادآوری می‌کنیم که هر نوع سوءهاضمه یا سوزش سردل بعد از صرف غذا را نمی‌توان نشانه سرطان معده دانست. اما از کجا بدانیم سرطان معده داریم؟ درصورتی‌که این علائم ادامه پیدا کرد و اوضاع وخیم‌تر شد، باید حتما به متخصص گوارش مراجعه کنید. پس از رشد غده سرطانی، علائم وخیم‌تری مشاهده می‌کنید مانند: 

  • درد معده 
  • خون در مدفوع یا مدفوع سیاه
  • از دست دادن اشتها
  • کاهش وزن بی‌دلیل
  • خستگی
  • برجستگی و تورم در معده (ناشی از تجمع مایعات)
  • کم‌خونی (تعداد گلبول‌های قرمز کاهش می‌یابد و باعث احساس خستگی و تنگی نفس در فرد می‌شود).
  • زردی پوست و سفیدی چشم
  • استفراغ خونی
  • اسهال یا یبوست
  • سختی بلع.

علائم سرطان معده در جوانان 

درست است که سرطان معده یک بیماری خاموش به شمار می‌رود و در جوانان گاهی حتی تا مراحل پیشرفته هم تشخیص داده نمی‌شود، ولی کاهش وزن ناگهانی می‌تواند یکی از علائم این سرطان در جوانان باشد. اگر بدون دلیل و به‌صورت ناگهانی وزن زیادی از دست دادید، توصیه می‌کنیم به متخصص گوارش مراجعه کنید. از جمله علائم سرطان معده در جوانان می‌تونا به علائم زیر اشاره کرد:

  • کاهش وزن ناگهانی
  • درد معده طولانی‌مدت
  • احساس سیری در حین غذا خوردن
  • سوزش طولانی‌مدت سردل
  • استفراغ.

هرچند که این بیماری بیشتر میان بزرگسالان شایع است، اما توصیه می‌شود در صورت طولانی شدن هرگونه از نشانه‌های ذکر شده، بلافاصله به متخصص گوارش مراجعه کنید.

Stomach-cancer-signs
هر نوع سوهاضمه یا سوزش سردل بعد از صرف غذا را نمی‌توان نشانه سرطان معده دانست.

سرطان معده به چه علت اتفاق می‌افتد؟

تا به ‌امروز علت مشخصی برای این بیماری عنوان نشده است. ولی با این وجود محققان فاکتورهای خطر زیادی را شناسایی کرده‌اند که ممکن است ریسک ابتلا به این نوع سرطان را افزایش ‌دهد. از نظر پزشکان، سرطان معده با تغییر DNA سلول‌های معده شروع می‌شود. در واقع این DNA است که به سلول می‌گوید چه عملی انجام دهد. تغییرات به وجود آمده به سلول هشدار می‌دهد که سریع رشد کند و همچنان با وجود مرگ سلول‌های سالم، به رشد خود ادامه بدهد.

تجمع این سلول‌ها، توموری به وجود می‌آورد که به بافت سالم حمله کرده و آن را نابود می‌کنند. به ‌مرور زمان، سلول‌ها تقسیم می‌شوند و به سایر نقاط و اندام‌های بدن حمله (متاستاز) می‌کنند. یکی از فاکتورهایی که ریسک ابتلا به سرطان معده را تشدید می‌کند، عفونت ناشی از هیلوباکترپیلوری است که معمولاً باعث زخم معده و ورم معده (یا همان گاستریت) می‌شود. به‌نظر می‌رسد جنسیت فرد هم از فاکتورهای خطر ابتلا به این بیماری باشد. چراکه معمولاً مردان دو برابر زنان به این سرطان مبتلا می‌شوند. از دیگر دلایل سرطان معده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • پولیپ معده
  • کم‌خونی‌ پرنیسیوز یا کم‌خونی ناشی از فقدان ویتامین ب ۱۲
  • چاقی و اضافه وزن
  • کار در محیط‌های صنعتی که فرد با فلز، الوار، لاستیک، ذغال‌سنگ و چوب سروکار دارد.
  • زیاده‌روی در مصرف غذاهای شور، گوشت دودی و ترشیجات
  • مصرف سیگار و دخانیات (افراد سیگاری‌ دوبرابر کسانی که سیگار نمی‌کشند، در معرض ابتلا به سرطان معده قرار دارند.)
  • سابقه خانوادگی و سابقه ابتلا به سرطان
  • سن بالای 55 سال
  • انجام برخی عمل‌های جراحی معده.

یکی از فاکتورهایی که ریسک ابتلا به سرطان معده را تشدید می‌کند، عفونت ناشی از هیلوباکترپیلوری است که معمولاً باعث زخم معده و ورم معده (یا همان گاستریت) می‌شود.

آیا سرطان معده قابل درمان است؟

باتوجه به آمار سرطان معده در ایران، سالانه 10 هزار نفر به این بیماری مبتلا می‌شوند. در واقع رتبه بیشترین آمار ابتلا به این سرطان در دنیا به ایران اختصاص دارد. خوشبختانه بیماری قابل درمان است. همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، تشخیص زودهنگام این بیماری خطرناک می‌تواند بیماری را به‌صورت کامل کنترل کند.


روش‌های درمان سرطان معده

اگر این بیماری درمان نشود ریه‌ها، استخوان، کبد و غدد لنفاوی را هم تحت تأثیر قرار می‌دهد. جلوگیری از گسترش و رشد سلول‌ها هدف اصلی درمان است. هدف دیگر درمان بهبود سلول‌های سرطانی موجود در معده بیمار است. در مجموع، روش‌های درمان این سرطان را می‌توان به چهار دسته زیر تقسیم نمود:

  1. ایمونوتراپی مثل دریافت واکسن و دارو: ایمونوتراپی با استفاده از دارو، سلول‌های ایمنی بدن را تحریک می‌کند تا سلول‌های سرطانی را مورد حمله قرار دهند. بیمارانی که به نوع پیشرفته مبتلا هستند و روش‌های درمانی دیگری را هم امتحان کرده‌اند، بهترین گزینه برای ایمونوتراپی درمان سرطان معده هستند.
  2. پرتودرمانی: در این روش از پرتوهای رادیواکتیو برای از بین بردن سلول‌های سرطانی معده استفاده می‌شود. البته پرتودرمانی به‌دلیل ریسک آسیب رساندن به اندام‌های مجاور، معمولاً روش متداولی برای درمان سرطان معده محسوب نمی‌شود. اما برای سرطان پیشرفته، درد شدید یا خونریزی، بهترین گزینه همین پرتودرمانی خواهد بود.
  3. شیمی‌درمانی: روشی برای جلوگیری از تکثیر سلول‌های سرطانی از طریق داروهای سیتوتوکسیک است. شیمی‌درمانی اصلی‌ترین روش درمان به‌ شمار می‌رود که به تمام قسمت‌های بدن دسترسی دارد و به سلول‌های سرطانی متاستاز داده، حمله می‌کند. شیمی‌درمانی می‌تواند قبل از عمل جراحی برای برداشتن سلول‌های سرطانی یا از بین بردن سلول‌های سرطانی باقی‌مانده پس از جراحی استفاده شود.
  4. عمل جراحی: روش جراحی معمولا دوره نقاهت طولانی‌مدتی دارد و گاهی بیمار تا دو هفته باید در بیمارستان بستری شود. ولی عمل سرطان معده چگونه است؟ در عمل گاسترکتومی زیر توتال، بخشی از معده برداشته می‌شود ولی در روش گاسترکتومی کامل، جراح کل معده بیمار را برمی دارد.
جراحی-سرطان-معده
در عمل گاسترکتومی زیر توتال، بخشی از معده برداشته می‌شود و در روش گاسترکتومی کامل، جراح کل معده بیمار را برمی دارد.

مراحل مختلف سرطان معده و درمان مناسب

درمان این بیماری به وخامت حال، سن و سلامت کلی بیمار بستگی دارد. اطلاع از آنکه فرد در چه مرحله‌ای از بیماری قرار دارد و سرطان تا کجا و چه اندام‌هایی متاستاز داده است، تأثیر مستقیمی بر روند درمانی خواهد داشت. سرطان معده در چند مرحله در بدن منتشر می‌شود:

1. مرحله صفر سرطان معده

در مرحله صفر، تعدادی از سلول‌های ناسالم داخلی بافت معده به سلول سرطانی تبدیل می‌شوند. معمولاً بهترین روش درمان در این مرحله، عمل جراحی است که طی آن پزشک کل معده بیمار یا قسمت‌های آسیب‌دیده، همراه با تعدادی از غدد لنفاوی اطراف معده را از بدن خارج می‌کند.


2. مرحله یک سرطان معده

در مرحله یک، شاهد درگیر شدن غدد لنفاوی و ایجاد تومورهای سرطانی در لایه مخاطی معده هستیم. راه درمان این مرحله هم جراحی و بیرون آوردن قسمت سرطانی معده یا کل معده است. برای کوچک‌ کردن تومور سرطانی پیش از عمل یا از بین بردن سلول‌های سرطانی پس از عمل، بهترین گزینه شیمی‌درمانی یا کمورادیوتراپی خواهد بود. این روش درمانی در واقع ترکیبی از رادیوتراپی و شیمی‌درمانی است که برای از بین بردن سلول‌های سرطانی، از ذرات با انرژی بالا استفاده می‌شود.


3. مرحله دو سرطان معده

در این مرحله احتمالا غدد لنفاوی هم درگیر می‌شود و سلول‌های سرطانی به لایه‌های داخلی‌تر معده می‌رسند. جراحی و برداشتن بخش آسیب‌دیده یا کل معده و غدد لنفاوی راه ‌حل درمان در مرحله دو این سرطان به شمار می‌رود. در کنار آن شیمی‌درمانی و کیمورادیودرمانی هم برای بهبود وضعیت بیمار توسط پزشک تجویز می‌شود.


4. مرحله سه سرطان معده

در این مرحله شاهد درگیری کل معده و اندام‌های نزدیک آن مثل روده کوچک و طحال هستیم. البته گاهی هم فقط غدد لنفاوی درگیر می‌شوند و سلول‌های سرطانی به اندام‌های نزدیک سرایت نمی‌کنند. جراحی و برداشتن کل معده و شیمی‌درمانی روش درمانی پیشنهادی برای این مرحله است که معمولا طی آن بیمار به‌طور کامل معالجه می‌شود.


5. مرحله چهار سرطان معده

آخرین مرحله این بیماری که سلول‌های سرطانی به‌ کل بدن متاستاز داده و کبد، ریه و مغز هم درگیر می‌شوند، مرحله چهارم است. در این مرحله که به نوعی سرطان معده بدخیم محسوب می‌شود، متأسفانه دیگر امکان درمان وجود ندارد. درمان‌های تجویز‌شده در این مرحله صرفاً برای کاهش علائم و کمتر درد کشیدن بیمار خواهد بود.

سرطان معده مراحل پیشرفت مختلفی دارد. مراحل پیشرفت این بیماری از مرحله صفر تا مرحله 4 که پیشرفته‌ترین نوع آن است و متأسفانه درمان ندارد، تقسیم‌بندی می‌شود. نوع درمان به مرحله پیشرفت بیماری بستگی دارد.

روش‌های تشخیص سرطان معده

اگر پزشکی پس از معاینه بیمار، احتمال ابتلا به سرطان بدهد، آزمایش‌های زیر را برای بررسی بیمار تجویز می‌کند:

  • آندوسکوپی دستگاه گوارش فوقانی: متخصص گوارش از طریق آندوسکوپ داخل معده، مری، اثنی‌عشر (ابتدای روده کوچک) را بررسی می‌کند و در صورت نیاز از این اندام‌ها نمونه‌برداری می‌شود.
  • نمونه‌برداری یا بیوپسی: بخشی از بافت یا سلول بدن با استفاده از آندوسکوپی برداشته و زیر میکروسکوپ مورد بررسی قرار می‌گیرد.
  • آزمایشات تصویربرداری مانند CT اسکن و اشعه ایکس.
  • آزمایش خون
  • کولونوسکوپی (روده بزرگ)
  • آزمایش مدفوع
  • عکس‌برداری رنگی با مایعی به‌نام باریم: بیمار مایع حاوی باریم را می‌خورد و این محلول وارد مری و معده او می‌شود. سپس رادیولوژیست از معده و مری عکس رادیولوژی می‌گیرد.
تشخیص-سرطان-معده
تشخیص زودهنگام سرطان معده، شانس بهبودی را بیشتر می‌کند.

چگونه از بیماری پیشگیری کنیم؟

درست است که این بیماری در ابتدای راه، علائم مشخصی ندارد، اما انجام برخی اقدامات پیشگیرانه و انتخاب سبک زندگی سالم کمک می‌کند تا خطر ابتلا به این بیماری کشنده کاهش یابد. گاهی پزشکان برای افرادی که بیماری زمینه‌ای دارند، داروهایی برای پیشگیری و کاهش ریسک ابتلا به این بیماری تجویز می‌کنند. تست‌های غربالگری زودرس مثل معاینات بدنی، سی‌تی ‌اسکن، عکس‌برداری اشعه ایکس، آزمایشات ژنتیکی، آزمایش خون و ادرار از روش‌هایی هستند که به تشخیص زودهنگام این سرطان خطرناک کمک می‌کنند.

در ادامه با اقدامات زیر می‌توانید ریسک ابتلا به سرطان معده را کاهش دهید:

  • وزن سالم خود را حفظ کنید: در صورتی‌که اضافه وزن دارید، حتما درباره روش‌های کاهش وزن با پزشک‌تان مشورت کنید. بهترین روش لاغری، کاهش وزن به‌صورت آهسته و مستمر است. کاهش وزن شدید و ناگهانی خود می‌تواند عامل ابتلا به این بیماری باشد.
  • رژیم غذایی سالم سرشار از میوه و سبزیجات انتخاب کنید: بهتر است به‌ جای مصرف شیرینی و قندهای مصنوعی، میوه و سبزیجات تازه را در رژیم غذایی روزانه‌ خود بگنجانید.
  • غذاهای شور و دودی کمتری مصرف کنید: با کاهش مصرف غذاهای شور و دودی‌شده از معده‌ خود مراقبت کنید.
  • سیگار کشیدن را ترک کنید: اگر سیگاری هستید که بهتر است همین حالا برای ترک کردن سیگار اقدام کنید. اگر هم سیگار نمی‌کشید، هرگز سراغش نروید. مصرف سیگار و دخانیات ریسک ابتلا به این بیماری و سایر سرطان‌ها را افزایش می‌دهد. با کمک پزشک، سیگار را ترک کنید تا سالم بمانید.
  • در مورد خطرات ابتلا از پزشک خود بپرسید: اگر ریسک احتمال ابتلا به این بیماری در شما بالاست، حتما با پزشک‌تان مشورت کنید. چنان‌چه کسی از نزدیکان و اعضای خانواده‌تان سابقه ابتلا به این سرطان را داشته باشد، بهتر است آزمایش‌هایی مثل آندوسکوپی انجام دهید تا خیالتان راحت شود.

راهنمای مراجعه به پزشک

تشخیص زودهنگام سرطان معده، شانس بهبودی را بیشتر می‌کند. نکته مهم دیگر تشخیص منشاء سرطان است. زمانی‌که منشا بیماری واضح نباشد، تشخیص و به تبع آن درمان سخت‌تر خواهد شد. به‌صورت دقیق مشخص نیست که چه عواملی باعث ایجاد این بیماری می‌شوند. به‌همین خاطر توصیه می‌کنیم با انتخاب سبک زندگی سالم، خطر ابتلا به این سرطان را کاهش دهید. علاوه‌بر‌این، به افراد مسن و میان‌سال توصیه می‌شود در صورت داشتن علائم گوارشی مثل ترش کردن، ریفلاکس، نفخ، تهوع، پری معده، و آروغ زدن‌های پیاپی بلافاصله به متخصص گوارش مراجعه کنند.

یکی از راحت‌ترین راه‌ها برای پیدا کردن بهترین متخصص گوارش، مراجعه به وب‌سایت دکترتو است. در دکترتو می‌توانید نظرات مردم در مورد پزشک‌های مختلف را بخوانید و بر اساس اطلاعات فراهم شده پزشک مورد نظرتان را انتخاب کنید بعد از انتخاب پزشک به راحتی و در عرض چند دقیقه می‌توانید وقت ویزیت رزرو کنید. علاوه بر این امکان مشاوره تلفنی و آنلاین هم برای شما فراهم شده است.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!

منبع: mayoclinic، curetoday

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید