فهرست مطالب
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
دیابت معمولا زمانی رخ میدهد که قند خون برای مدت کافی بالاتر از حد طبیعی بماند و بدن نتواند آن را درست کنترل کند. فهمیدن اینکه دیابت داریم یا نه، با علائم به تنهایی ممکن نیست و معمولا تشخیص دیابت به آزمایشهای استاندارد مانند HbA1c، قند خون ناشتا، تست تحمل گلوکز یا قند خون تصادفی همراه با علائم نیاز دارد. اگر نتیجه غیرطبیعی باشد، پزشک اغلب برای اطمینان آزمایش را تکرار میکند و بعد درباره نوع دیابت، درمان و پیگیری تصمیم میگیرد. در ادامه این مطلب از دکترتو مسیر تشخیص را دقیقتر میبینید.
بهترین راه تشخیص دیابت چیست؟
پزشکان برای تشخیص دیابت به معیارهای آزمایشگاهی تکیه میکنند و فقط با علائم تصمیم نمیگیرند. معمولا HbA1c یا قند خون ناشتا درخواست میشود و گاهی تست تحمل گلوکز هم لازم است. اگر قند خون تصادفی بسیار بالا باشد و علائم واضح وجود داشتهباشد، تشخیص میتواند سریعتر مطرح شود. اندازه گیری خانگی هم میتواند برای بررسی قند خون مفید باشد اما جای تشخیص قطعی با آزمایشگاه و تفسیر پزشک را نمیگیرد.
موارد زیر از روشهای تشخیص دیابت هستند:
- تشخیص دیابت بدون آزمایش
- تشخیص دیابت با آزمایش خون
- تشخیص دیابت در خانه
- تشخیص پرستاری دیابت
| نوع روش | نحوه انجام بهصورت خلاصه | نکته کلیدی و محدودیت |
|---|---|---|
| تشخیص دیابت بدون آزمایش | بررسی نشانههای دیابت مانند پرنوشی و سپس تصمیم برای انجام آزمایشهای استاندارد | دیابت را نمیتوان فقط با علائم تشخیص قطعی داد. |
| تشخیص دیابت با آزمایش خون | انجام یکی از این آزمایشها طبق نظر پزشک؛ اگر نتیجه مرزی یا بدون علائم باشد، معمولا تکرار آزمایش برای تایید انجام میشود | معیارهای تشخیص دیابت بر پایه عددهای آزمایشگاهی است. |
| تشخیص دیابت در خانه | اندازهگیری قند خون با دستگاه خانگی از نوک انگشت و ثبت عددها در زمانهای مشخص مانند ناشتا یا دو ساعت بعد از غذا | ابزار خانگی برای بررسی مفید است اما جای تشخیص قطعی با آزمایش را نمیگیرد. |
| تشخیص پرستاری دیابت | گرفتن شرح حال و ثبت علائم و عوامل خطر، اندازهگیری قند خون مویرگی طبق دستور هماهنگی برای انجام HbA1c یا قند خون ناشتا یا تست تحمل گلوکز گزارش نتایج غیرطبیعی به پزشک آموزش بیمار درباره آمادهسازی و پیگیری | پرستار تشخیص دیابت را بهتنهایی قطعی نمیکند اما مسیر تشخیص و کنترل را دقیقتر میکند. |
تشخیص دیابت بدون آزمایش
باتوجه به اینکه معمولا دیابت با آزمایش مشخص میشود، احتمالا برایتان سوال شود که آیا تشخیص دیابت بدون آزمایش امکان پذیر است؟ تشخیص دیابت بدون آزمایش ممکن است دشوار باشد، اما برخی علائم و نشانهها به تشخیص آن کمک میکنند. اگرچه تنها راه قطعی تشخیص دیابت، انجام آزمایشهای قند خون است اما آگاهی از علائم میتواند شما را به مراجعه به پزشک ترغیب کند:
- افزایش تشنگی و خشکی دهان
- افزایش ادرار
- خستگی مفرط و فقدان انرژی کافی برای انجام فعالیتهای روزانه
- کاهش وزن غیرقابل توضیح و احساس گرسنگی مکرر
- مشکلات بینایی مانند تاری دید یا اختلال در بینایی
- عفونتهای مکرر بهویژه عفونت پوستی یا عفونت مثانه
از روشهای خانگی برای تشخیص دیابت نتیجه نگرفتی؟
وقتشه برای بررسی دقیق، از پزشک نوبت بگیری!
تشخیص دیابت با آزمایش خون
تشخیص دیابت با آزمایش قند خون یکی از روشهای معمول برای بررسی ابتلا به دیابت است. در این روش با اندازهگیری میزان قند خون، مشخص میشود که فرد دیابت دارد یا خیر. آپیشدیابت وقتی مطرح است که قند خون ناشتا ۱۰۰ تا ۱۲۵ mg/dL باشد و اگر ۱۲۶ میلیگرم یا بیشتر باشد، دیابت تایید میشود (معمولا باید در دو نوبت جداگانه (یا با معیار تشخیصی معتبر دیگر) تایید شود). آزمایش هموگلوبین A۱C که از روشهای چکاپ برای افراد دیابتی است و در تشخیص دیابت نوع ۲ و پیشدیابت هم کاربرد دارد، میتواند میانگین قند خون را در ۲ تا ۳ ماه گذشته نشان دهد.
معیارهای تشخیص دیابت معمولا شامل موارد زیر میشوند:
- آزمایش هموگلوبین A1C
- آزمایش تصادفی قند خون
- آزمایش قند خون ناشتا
- آزمایش تحمل گلوکز خوراکی (OGTT)
تشخیص دیابت در خانه
تشخیص خانگی دیابت به کمک دستگاههای اندازهگیری قند خون انجام میشود. این دستگاهها به کاربران مبتلا به دیابت نوع یک، دو یا انواع دیگر امکان میدهند تا به راحتی سطح قند خون خود را در خانه اندازهگیری کنند. برای استفاده از این دستگاهها، فرد باید یک قطره خون از نوک انگشت خود بگیرد و آن را روی نوار تست قرار دهد. نتیجه معمولا در چند ثانیه نمایش داده میشود.
بررسی عددها برای بررسی روند قند خون مفیدند اما برای تشخیص قطعی کافی نیستند و معمولا باید با HbA1c یا قند خون ناشتا در آزمایشگاه تایید شوند. اگر چند بار عدد بالا دیدید یا علائم دارید، بهتر است برای ارزیابی و تصمیم قطعی به پزشک مراجعه کنید.
درمان های خانگی دیابت چیست؟
تشخیص دیابت از روی زبان
تشخیص نوع دیابت از روی زبان نمیتواند جایگزین آزمایشهای پزشکی شود اما فقط نشانههایی از وضعیت سلامت کلی بهویژه دیابت را نشان میدهد. یکی از علائم دیابت قابل مشاهده، خشکی و ترکخوردگی زبان است. افراد مبتلا به دیابت ممکن است با خشکی دهان و زبان مواجه شوند که ناشی از کمآبی بدن و اختلال در تولید بزاق است. همچنین، رنگ زبان میتواند نشانهای از مشکلات قند خون باشد.
رنگ زبان افراد دیابتی اگر قرمز یا ملتهب باشد، نشاندهنده وجود عفونت یا التهاب در بدن است. زبان پوشیده از سفیدی یا زردی نیز نشانه عفونتهای قارچی است که به دلیل سطح قند خون بالا در افراد دیابتی ایجاد میشود. در این شرایط، رشد قارچها در دهان و زبان احتمالا بیشتر خواهد بود.
البته این نشانه اختصاصی نیست و ممکن است دلایل دیگری داشتهباشد. در صورت مشاهده علائم یا شک بالینی، ارزیابی استاندارد با آزمایشهای خون انجام شود.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت ncbi.nlm.nih
Most diabetic patients are found to have oral manifestations, e.g., periodontal disease, xerostomia, burning mouth, salivary gland dysfunction, candidiasis, etc
ترجمه فارسی:
بیشتر بیماران دیابتی علائم ظاهری در دهان دارند، مانند بیماری پریودنتال، خشکی دهان، سوزش دهان، اختلال عملکرد غدد بزاقی، کاندیدیازیس و غیره.
تشخیص دیابت از روی ادرار
در افراد مبتلا به دیابت، قند اضافی به دلیل بالا بودن سطح قند خون به ادرار میریزد که به این حالت گلوکوزوری گفته میشود. وجود قند در آزمایش ادرار میتواند نشاندهنده دیابت باشد و پزشک را به انجام آزمایشهای بیشتر ترغیب کند. البته وجود گلوکز در ادرار همیشه ناشی از قند خون بالا نیست و میتواند به علل دیگری مانند مشکلات کلیوی هم رخ دهد. علاوه بر قند، ممکن است بوی ادرار شیرین یا میوهای باشد که میتواند با دفع گلوکز ادراری مرتبط باشد و در برخی شرایط شدیدتر ممکن است همزمان کتونها هم بالا بروند. تشخیص قطعی دیابت نیازمند انجام آزمایش قند خون است.
تشخیص پرستاری دیابت
در محیط درمان، پرستار نقش مهمی در شناسایی موارد مشکوک و بررسی دیابت دارد. او علائم و عوامل خطر را ثبت میکند، قند خون مویرگی را طبق دستور اندازه میگیرد، برای انجام HbA1c یا قند ناشتا و تست تحمل گلوکز هماهنگی میکند و نتایج را به تیم درمان گزارش میدهد. در کنار اینها، آموزش بیمار درباره زمان آزمایشها، معنی اعداد و اهمیت پیگیری را انجام میدهد. این مسیر میتواند در تشخیص پرستاری دیابت نوع دو یا انواع دیگر دیابت کمککننده باشد.
نحوه تشخیص دیابت توسط پرستار معمولا به روش زیر است:
- تشخیص های پرستاری دیابت معمولا با بررسی قند خون، پیگیری آزمایشهای استاندارد و آموزش بیمار شکل میگیرد
- چند نمونه تشخیص پرستاری دیابت میتواند شامل نیاز به آموزش درباره اهداف قند خون و پایبندی به پیگیری باشد
- ثبت علائم هشدار و گزارش سریع نتایج غیرطبیعی برای تصمیم گیری پزشک
- هماهنگی برای تکرار آزمایش زمانی که نتیجه مرزی یا نیازمند تایید است
تشخیص دیابت در مردان
تشخیص دیابت در مردان مشابه تشخیص در زنان است، اما ممکن است برخی عوامل مرتبط با جنسیت در این فرآیند تاثیرگذار باشند. برای تشخیص دیابت در مردان، پزشک با بررسی سابقه پزشکی و علائم بالینی، اختلالات جنسی مانند کاهش میل جنسی یا مشکلات نعوظ و توجه به عوامل خطر دیابت از جمله چاقی، سابقه خانوادگی دیابت، فعالیت بدنی کم و فشار خون بالا، آزمایشهای قند خون ازجمله قند خون ناشتا، آزمایش تحمل گلوکز و آزمایش هموگلوبین A1C را تجویز میکند.
دکتر متخصص برای دیابت اینجاست، فقط یک کلیک تا نوبت.
تشخیص دیابت در زنان
تشخیص دیابت در زنان شامل ارزیابی علائم و نشانهها مانند تشنگی مفرط، افزایش ادرار، خستگی و کاهش وزن غیرقابل توضیح، بررسی سابقه پزشکی و عوامل خطر مانند چاقی، سابقه خانوادگی و عدم فعالیت بدنی و انجام آزمایش قند خون مانند قند خون ناشتا، آزمایش تحمل گلوکز و هموگلوبین A1C میشود. برخی زنان ممکن است با مشکلاتی مانند عفونتهای مکرر واژنی یا اختلالات قاعدگی مواجه شوند که میتواند به دیابت مرتبط باشد.
تشخیص دیابت در کودکان
تشخیص دیابت در کودکان نیازمند توجه ویژه به علائم و نشانهها است. والدین باید نسبت به علائم رایج دیابت مانند تشنگی شدید، افزایش ادرار، خستگی، کاهش وزن غیرقابل توضیح و تغییرات در خلقوخو آگاه باشند. پزشک در ابتدا تاریخچه پزشکی کودک را بررسی کرده و در صورت مشاهده علائم مشکوک، آزمایش قند خون ناشتا و آزمایش تحمل گلوکز را به عنوان آزمایش تشخیص دیابت در کودکان تجویز میکند.
4.6 (1915 نظر)4.7 (1782 نظر)3.9 (1799 نظر)4.9 (1388 نظر)4.6 (1249 نظر)4.6 (1104 نظر)نتیجه گیری
تشخیص دیابت از اهمیت بالایی برخوردار است و معمولا با آزمایشهای قند خون ناشتا، قند خون تصادفی، آزمایش تحمل گلوکز و هموگلوبین A1C انجام میشود. اگر علائمی مانند تشنگی شدید، افزایش ادرار، خستگی مفرط یا کاهش وزن غیرقابل توضیح را تجربه میکنید، مهم است که به پزشک مراجعه کنید. تشخیص زودهنگام دیابت میتواند به مدیریت بهتر بیماری و پیشگیری از عوارض جدی کمک کند. پزشک میتواند با ارزیابی دقیق و انجام آزمایشهای لازم، برنامه درمانی مناسبی برای شما تعیین کند. حتما برای تشخیص دیابت به دکتر غدد یا دکتر متخصص داخلی مراجعه کنید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!