خونریزی خفیف بعد از اجابت مزاج یا احساس فشار در ناحیه مقعد ممکن است در نگاه اول بی‌اهمیت به نظر برسد، اما می‌تواند نشانه‌ای از بواسیر داخلی باشد؛ مشکلی شایع که بسیاری از افراد تا پیشرفته‌شدن آن متوجهش نمی‌شوند. این عارضه زمانی ایجاد میشود که رگ‌های خونی داخل راست‌روده متورم شوند و در اثر فشار یا یبوست، تحریک پیدا کنند. در ادامه این مطلب از دکترتو با نشانه‌ها، علت‌ها و روش‌های درمان بواسیر داخلی بیشتر آشنا می‌شوید.
بواسیر داخلی چیست؟
بواسیر داخلی یکی از انواع شایع بواسیر است که در بخش داخلی راست‌روده و بالاتر از خط دندانه‌ای مقعد ایجاد میشود. در این نوع بواسیر، رگ‌های خونی داخل راست‌روده متورم و ملتهب می‌شوند و ممکن است باعث خونریزی، احساس فشار یا بیرون‌زدگی بافت هنگام دفع شوند. بواسیر داخلی معمولاً در مراحل اولیه بدون درد است، زیرا در ناحیه‌ای قرار دارد که گیرنده‌های عصبی حساس وجود ندارد، اما با پیشرفت بیماری می‌تواند علائم آزاردهنده‌تری مانند خونریزی مکرر یا بیرون‌زدگی دائمی ایجاد کند.
متن انگلیسی:
healthline
Internal hemorrhoids are a common condition caused by increased pressure in the lower rectum. Symptoms may include painless bleeding, itching, and discomfort.
ترجمه متن:
بواسیر داخلی یک بیماری شایع است که در اثر افزایش فشار در قسمت تحتانی رکتوم ایجاد میشود. علائم آن ممکن است شامل خونریزی بدون درد، خارش و ناراحتی باشد.
تفاوت بواسیر داخلی و خارجی
بواسیر خارجی و داخلی از چند جهت با هم متفاوت‌اند. اول از همه اینکه برخلاف بواسیر خارجی شما نمی‌توانید در عکس بواسیر داخلی، زائده‌ها و توده‌های بواسیر را از بیرون و در اطراف مقعد مشاهده کنید. تفاوت مهم دیگری که بواسیر خارجی و داخلی با هم دارند، مشکلات و ناراحتی‌هایی است که هر یک از این شرایط ایجاد می‌کنند. معمولا بواسیر خارجی درد و ناراحتی بیشتری ایجاد می‌کند، درحالی‌که بواسیر داخلی به دلیل کمتر بودن گیرنده‌های درد، به ندرت باعث درد و ناراحتی شدید میشود.
| ویژگی | بواسیر داخلی | بواسیر خارجی |
|---|---|---|
| محل ایجاد | داخل راست‌روده و بالاتر از خط دندانه‌ای | زیر پوست اطراف مقعد و در محل خروجی راست‌روده |
| میزان درد | معمولاً بدون درد به‌دلیل نداشتن گیرنده‌های عصبی حساس | دردناک به‌دلیل وجود اعصاب زیاد در پوست اطراف مقعد |
| علائم اصلی | خونریزی روشن هنگام دفع، احساس سنگینی یا بیرون‌زدگی بافت | درد، خارش، تورم و احساس برآمدگی در ناحیه مقعد |
| ظاهر بواسیر | معمولاً قابل مشاهده نیست مگر در مراحل پیشرفته و افتادگی | به‌صورت توده یا برآمدگی نرم و متورم دیده میشود |
| احتمال لخته یا ترومبوز | کمتر اتفاق می‌افتد | شایع‌تر است و باعث سفتی و درد شدید میشود |
| روش درمان | رژیم پرفیبر، داروهای موضعی، لیزر یا جراحی در مراحل پیشرفته | مراقبت خانگی، دارو، تخلیه لخته یا جراحی در صورت درد شدید |
متن انگلیسی:
georgiahae
internal hemorrhoids typically don’t cause pain because the areas where they form lack many pain receptors.
ترجمه متن:
بواسیر داخلی معمولا باعث درد نمی‌شود، زیرا در مناطقی تشکیل می‌شوند که گیرنده‌های درد زیادی در آنجا وجود ندارد.
علائم بواسیر داخلی
علائم بواسیر داخلی معمولاً به‌تدریج ظاهر می‌شوند و در مراحل اولیه ممکن است تنها خونریزی خفیف و بدون درد مشاهده شود. با پیشرفت بیماری، تورم رگ‌های داخل راست‌روده بیشتر شده و باعث احساس ناراحتی، فشار یا بیرون‌زدگی بافت هنگام اجابت مزاج میشود. در برخی موارد، بواسیر داخلی می‌تواند با ترشحات مخاطی یا احساس دفع ناقص همراه باشد. شدت علائم بواسیر بسته به مرحله بیماری متفاوت است و در گریدهای بالاتر ممکن است درد و التهاب نیز بروز کند. علائم بواسیر داخلی عبارت‌اند از:
- خونریزی قرمز روشن هنگام دفع
- احساس فشار یا پری در مقعد
- وجود ترشحات مخاطی در مدفوع
- خارش یا سوزش اطراف مقعد
- بیرون‌زدگی بافت از مقعد
- احساس دفع ناقص یا ناراحتی هنگام نشستن
انواع بواسیر داخلی
پزشکان بواسیر داخلی را بر اساس شدت و عوارضی که دارد، به چهار نوع تقسیم‌بندی می‌کنند. در واقع دسته‌بندی بر اساس میزان بیرون‌زدگی یا برآمدگی هموروئید انجام میشود. هر گرید با توجه به شدت بیماری، علائم و مشکلات مرتبط متفاوتی دارد و در صورتی که علائم شدیدتر شوند، باید به سراغ درمان‌های تخصصی رفت. انواع بواسیر داخلی بر اساس میزان بیرون‌زدگی بافت و شدت علائم به چهار درجه تقسیم میشود:
- بواسیر داخلی درجه ۱: فقط داخل راست‌روده است و معمولاً بدون درد، اما گاهی با خونریزی خفیف همراه است.
- بواسیر داخلی درجه ۲: هنگام اجابت مزاج بیرون‌زدگی ایجاد میشود ولی خودبه‌خود به داخل بازمی‌گردد.
- بواسیر داخلی درجه ۳: هنگام دفع یا فعالیت بدنی از مقعد بیرون می‌زند و فقط با فشار دست به داخل برمی‌گردد.
- بواسیر داخلی درجه ۴: به‌طور دائمی بیرون‌مانده است، قابل بازگرداندن نیست و معمولاً با درد و التهاب همراه است.
بواسیر داخلی بدون خونریزی
بواسیر داخلی بدون خونریزی معمولاً در مراحل اولیه قرار دارد و ممکن است تنها با احساس فشار، ناراحتی یا دفع ناقص همراه باشد. در این حالت، رگ‌های متورم داخل راست‌روده هنوز پاره نشده‌اند و خونریزی رخ نمی‌دهد. گاهی فرد تنها وجود توده یا حس پر بودن در مقعد را تجربه می‌کند. با پیشرفت بیماری ممکن است بواسیر بیرون‌زده یا خونریزی ظاهر شود. درمان در این مرحله شامل افزایش فیبر، مصرف مایعات کافی و پرهیز از زور زدن هنگام دفع است تا از پیشرفت آن جلوگیری شود.
علل بروز بواسیر داخلی
بواسیر داخلی زمانی ایجاد میشود که فشار بیش‌ازحد به رگ‌های داخل راست‌روده وارد شود و این رگ‌ها متورم یا ملتهب شوند. عوامل مختلفی در افزایش این فشار نقش دارند و معمولاً ترکیبی از سبک زندگی، تغذیه و شرایط بدنی باعث بروز آن میشود. دیگر عوامل بروز بواسیر داخلی عبارتند از:
- یبوست مزمن و زور زدن هنگام دفع
- نشستن طولانی‌مدت در توالت یا محل کار
- کمبود فیبر در رژیم غذایی
- مصرف ناکافی مایعات در طول روز
- بارداری و افزایش فشار شکمی در خانم‌ها
- اضافه‌وزن و چاقی
- افزایش سن و کاهش استحکام دیواره رگ‌ها
- بی‌تحرکی و نداشتن فعالیت بدنی منظم
تشخیص بواسیر داخلی؛ از کجا بفهمیم بواسیر داخلی داریم؟
تشخیص هموروئید داخلی معمولاً با گرفتن شرح‌حال کامل پزشکی توسط پزشک و انجام معاینه فیزیکی برای بررسی علائم آغاز میشود. در ادامه از آن جایی که بواسیر داخلی قابل رویت نیست، پزشک با کمک معاینه دیجیتالی رکتوم و با بررسی رگ‌های متورم داخل رکتوم، هموروئید را تشخیص می‌دهد. برای بررسی دقیق‌تر، پزشک ممکن است آنوسکوپی انجام دهد. در این روش، آنها یک ابزار لوله‌ای کوچک به نام آنوسکوپ را وارد رکتوم می‌کنند تا نمای دقیقی از بواسیر داخلی به دست آورند. در نهایت زمانی که علائم شدیدتری وجود دارد، پزشک روش‌های تشخیصی اضافی مانند پروکتوسیگموئیدوسکوپی سفت یا کولونوسکوپی برای مشاهده کل روده را توصیه می‌کند.
درمان بواسیر داخلی
درمان بواسیر داخلی به شدت بیماری و علائمی که ایجاد می‌کند بستگی دارد. اکثر درمان‌ها روی مدیریت علائم و جلوگیری از پیشرفت هموروئید متمرکزند. درمان‌های خانگی مانند نشستن در حمام آب گرم به کاهش سوزش و تورم مقعد کمک زیادی می‌کند. تغییر رژیم غذایی و سبک زندگی هم معمولا موثرند. در نهایت در موارد شدیدتر، به درمان دارویی یا حتی جراحی هموروئید نیاز است. درمان‌های کمتر تهاجمی هم برای درمان اکثر هموروئیدهای داخلی موثر است. درمان‌هایی مانند بستن با کش لاستیکی یا اسکلروتراپی می‌توانند به طور موثری هموروئید داخلی را کوچک کنند. درمان الکتروتراپی با جریان مستقیم یا انعقاد مادون‌قرمز، روش‌های موثری هستند که با کمک آنها میتوان خون‌رسانی به بواسیر را قطع و آنها را کوچک‌تر کرد.
عمل بواسیر داخلی
زمانی که هموروئید بیش از حد بیرون‌زده و عوارض جدی مانند درد و ناراحتی شدید یا خونریزی زیادی را ایجاد کرده است، پزشک عمل هموروئید برای برداشتن بواسیر داخلی را توصیه می‌کند. در این عمل بافت هموروئید به صورت کامل برداشته میشود. در تکنیک‌های جدیدتر و در صورت امکان از تکنولوژی لیزر (جراحی با لیزر) برای برداشتن بواسیر داخلی استفاده میشود.
دارو برای بواسیر داخلی
دارودرمانی برای بواسیر می‌تواند درد، سوزش و التهاب را کاهش دهد. خصوصا وقتی بواسیر داخلی در حدی شدید است که باعث سوزش و خارش مقعدی میشود، میتوان از داروهای بدون نسخه برای تسکین درد و التهاب کمک گرفت. انواع کپسول‌ها یا شیاف‌های آنتی هموروئید، بر اساس شدت علائم برای درمان هموروئید داخلی تجویز می‌شوند. داروهای هموروئیدی معمولا حاوی ترکیبات متعددی از جمله روان‌کننده‌های مدفوع، ترکیبات ضدعفونی‌کننده، بی‌حس‌کننده‌های موضعی یا کورتیکواستروئیدها هستند. داروهای حاوی کورتیکواستروئیدها ممکن است التهاب و درد را کاهش دهند.
پماد برای بواسیر داخلی
پماد برای بواسیر داخلی معمولاً زمانی تجویز میشود که هموروئید به حدی پیشرفت کرده باشد که باعث التهاب، سوزش یا خارش در ناحیه مقعد شود. از آنجا که بواسیر داخلی در داخل راست‌روده قرار دارد، پمادهای موضعی تنها در صورتی مؤثرند که بتوانند به ناحیه درگیر دسترسی پیدا کنند. در این موارد معمولاً از اپلیکاتور مخصوص برای استفاده داخل مقعد بهره گرفته میشود. پماد بواسیر شامل ترکیبات ضدالتهاب، بی‌حس‌کننده و تنگ‌کننده عروق هستند که به کاهش درد و تورم کمک می‌کنند. برخی از پمادهای مورد استفاده عبارت‌اند از:
- پماد هیدروکورتیزون
- پماد لیدوکائین
- پماد ام‌جی (MG) یا آنتی‌هموروئید
- پماد پروکتوگلیون یا پروکتوسدیل
خطرات و عوارض بواسیر داخلی
بواسیر داخلی اگر در مراحل اولیه درمان نشود، می‌تواند به مرور دچار عوارض جدی شود. این بیماری در ابتدا ممکن است تنها با خونریزی خفیف همراه باشد، اما با پیشرفت آن، التهاب، بیرون‌زدگی بافت و حتی عفونت نیز ممکن است رخ دهد. مهم‌ترین خطرات و عوارض بواسیر داخلی عبارت‌اند از:
- هموروئید بیرون‌زده: در اثر افزایش فشار، بافت بواسیر از مقعد خارج میشود و ممکن است دردناک شود
- هموروئید ترومبوزه: تشکیل لخته خون در بواسیر که موجب درد شدید و تورم زیاد می‌گردد
- خونریزی مزمن: از دست دادن تدریجی خون می‌تواند باعث کم‌خونی و ضعف عمومی شود
- عفونت یا التهاب بافتی: در موارد نادر، به‌ویژه پس از آسیب یا جراحی، ممکن است رخ دهد
- احساس ناراحتی و اختلال در اجابت مزاج: به‌دلیل تورم یا انسداد جزئی کانال مقعد
آیا بواسیر داخلی خطرناک است؟
بواسیر داخلی معمولاً خطرناک نیست، اما در صورت بی‌توجهی می‌تواند به مراحل پیشرفته‌تر برسد و عوارضی مانند خونریزی، بیرون‌زدگی یا کم‌خونی ایجاد کند. در مراحل اولیه ممکن است تنها احساس ناراحتی یا فشار در مقعد وجود داشته باشد، اما با گذشت زمان رگ‌های متورم بزرگ‌تر می‌شوند و احتمال خونریزی افزایش می‌یابد. اگر خونریزی مکرر، درد یا بواسیر بیرون‌زده رخ دهد، باید حتماً به پزشک مراجعه شود تا از عفونت، کم‌خونی یا اشتباه گرفتن آن با بیماری‌های جدی‌تر مانند سرطان روده جلوگیری گردد.
پیشگیری از بواسیر داخلی
پیشگیری از بواسیر داخلی با اصلاح سبک زندگی و عادت‌های تغذیه‌ای آغاز میشود. مهم‌ترین هدف، جلوگیری از یبوست و کاهش فشار هنگام اجابت مزاج است. رعایت چند نکته ساده می‌تواند خطر بروز هموروئید را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد:
- مصرف روزانه مواد غذایی پرفیبر مانند سبزیجات، میوه‌ها و غلات کامل
- نوشیدن حداقل ۸ لیوان آب در روز برای نرم شدن مدفوع
- پرهیز از زور زدن یا نشستن طولانی در توالت
- انجام فعالیت بدنی منظم برای بهبود حرکات روده
- اجتناب از مصرف زیاد کافئین و غذاهای فرآوری‌شده
- حفظ وزن سالم و کنترل چاقی
- پرهیز از نشستن طولانی‌مدت در محل کار و انجام حرکات کششی در فواصل زمانی کوتاه
پزشکان پیشنهادی
زهرا عسکری سرطاوسی
کارشناسی مامایی
زهرا مهربان
کارشناسی مامایی
دکتر امیرحسین پورداود
متخصص جراحی عمومی
دکتر مریم فرهاد
متخصص جراحی عمومی
دکتر سید عبدالرحیم قمری
متخصص جراحی عمومی
عشرت حسنلو
کارشناسی مامایینتیجه گیری
بواسیر داخلی با وجود آنکه در مراحل اولیه معمولاً بدون درد است، در صورت پیشرفت می‌تواند باعث ناراحتی، خونریزی و مشکلات گوارشی شود. مهم‌ترین عامل در کنترل این بیماری، تشخیص زودهنگام و رعایت اصول سبک زندگی سالم شامل مصرف فیبر کافی، نوشیدن مایعات و پرهیز از زور زدن هنگام دفع است. در موارد پیشرفته‌تر، درمان‌های پزشکی مانند اسکلروتراپی، بستن باند لاستیکی یا جراحی لیزری می‌توانند مؤثر باشند. درمان مناسب و پیگیری منظم پزشکی، از بروز عوارضی نظیر هموروئید ترومبوزه یا خونریزی شدید جلوگیری می‌کند. در مجموع، مدیریت صحیح بواسیر داخلی نقش مهمی در حفظ سلامت دستگاه گوارش دارد.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
پرسش‌های متداول
شیاف بواسیر داخلی یکی از روش‌های درمان موضعی برای کاهش التهاب، درد و خونریزی در بواسیر داخلی است. این دارو به‌صورت مقعدی استفاده میشود و پس از ذوب شدن در دمای بدن، مواد مؤثره را مستقیماً به بافت‌های آسیب‌دیده می‌رساند. شیاف معمولاً حاوی ترکیباتی مانند هیدروکورتیزون، لیدوکائین یا فنیل‌افرین است که به کاهش تورم، خارش و تحریک ناحیه کمک می‌کنند. استفاده از شیاف باید طبق دستور پزشک و معمولاً پس از اجابت مزاج انجام شود تا جذب دارو به‌خوبی صورت گیرد.
زالودرمانی برای بواسیر داخلی از نظر علمی و پزشکی روشی تأییدشده محسوب نمی‌شود. هرچند برخی منابع طب سنتی به آن اشاره کرده‌اند، اما تحقیقات بالینی معتبر نشان نداده‌اند که زالو درمانی بتواند تورم یا التهاب عروق مقعدی را به‌طور ایمن و مؤثر کاهش دهد. این روش ممکن است باعث عفونت، خونریزی یا انتقال بیماری‌های خونی شود. درمان بواسیر داخلی باید تحت نظر پزشک و با روش‌های ایمن‌تری مانند داروهای موضعی، شیاف یا در موارد شدید، جراحی انجام شود.
از نظر خطر، بواسیر داخلی معمولاً جدی‌تر از بواسیر خارجی است، چون ممکن است بدون درد خونریزی کند و نشانه بیماری‌های دیگر گوارشی را پنهان کند. بواسیر خارجی بیشتر باعث درد، خارش و ناراحتی هنگام نشستن یا دفع میشود اما به‌ندرت خطرناک است. با این حال، اگر لخته خون در بواسیر خارجی ایجاد شود، می‌تواند بسیار دردناک و نیازمند درمان فوری باشد. در هر دو نوع، در صورت خونریزی مداوم، تورم شدید یا درد زیاد باید به پزشک مراجعه شود تا علت دقیق بررسی گردد.
