انواع هپاتیت و راه‌های ابتلا به آن چیست؟

انواع هپاتیت

بیماری هپاتیت چیست؟

بیماری هپاتیت شامل التهاب سلول‌های کبدی و آسیب به کبد می‌شود، انواع و علل ایجاد آن متفاوت است اما می‌توانند علائم مشابهی داشته باشند. عملکرد کبد شامل سم زدایی خون، ذخیره ویتامین ها و تولید هورمون‌ها می‌شود و هپاتیت باعث اختلال در عملکرد کبد و سایر مشکلات وخیم سلامتی در سراسر بدن می‌شود. حداقل پنج ویروس می‌توانند عامل ایجاد هپاتیت شوند و سه مورد از شایع‌ترین ویروس‌های هپاتیت A، B و C هستند و ابتلا به هر یک از این سه مورد می‌تواند کشنده باشد، انواع دیگر هپاتیت ممکن است به دلیل مصرف بیش از حد الکل یا اختلالات خود ایمنی حاصل شود، که در این مقاله به بررسی هپاتیت نوع A, B و C که توسط ویروس منتقل می‌شوند، می‌پردازیم. در ایالات متحده، میزان شیوع به هپاتیت A در ۲۰ سال گذشته کاهش یافته است، اما هپاتیت C حاد بین سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۲، ۴۴ درصد افزایش داشته است.

انواع هپاتیت

سه نوع اصلی از هپاتیت به عنوان هپاتیت A، B و C شناخته شده است که توسط ویروس‌های مختلفی ایجاد می‌شوند و هر سه نوع هپاتیت ممکن است به صورت حاد، طول کشنده به مدت ۶ ماه یا کمتر، و انواع B و C می‌توانند به شکل مزمن برای مدت طولانی ادامه پیدا کنند و هر نوع دارای ویژگی‌های گوناگون است و از طریق روش‌های مختلفی انتقال می‌یابد، اما علائم آن ها شبیه به هم هستند.

هپاتیت A:

در سال ۲۰۱۵، ۱۳۹۰ مورد از هپاتیت A در ایالات متحده گزارش شده است، بیماری اغلب خفیف است و اکثر مبتلایان به طور کامل بهبود می‌یابند و بعد از ابتلا و بهبودی در آینده در برابر این ویروس محافظت می‌شوند، با این حال، اگر پیشرفت کند، علائم می‌توانند شدید یا تهدید کننده زندگی باشند. افرادی که با وضعیت ضعیف بهداشت و سلامتی در سراسر جهان وجود دارند، در معرض خطر آلودگی با ویروس HAV قرار دارند و واکسن های موثر و ایمن برای محافظت در برابر این ویروس وجود دارد.

هپاتیت B:

روش‌های انتقال هپاتیت B عبارتند از:

رابطه جنسی محافظت نشده با فرد آلوده به ویروس

استفاده از سرنگ مشترک با فرد آلوده جهت مصرف مواد مخدر یا استروئید

انجام خالکوبی با سوزن های غیر بهداشتی

برخورد با اجسام تیز غیر بهداشتی به خصوص در کارکنان حیطه ی بهداشتی

استفاده از وسایل شخصی مشترک، مانند مسواک و تیغ اصلاح

گاز گرفتگی توسط فرد آلوده به ویروس

مادر آلوده می‌تواند ویروس را در هنگام شیردهی به نوزاد خود منتقل کند. کبد در افراد مبتلا به هپاتیت B متورم شده و منجر به آسیب بسیار جدی می‌شود، عفونت HBV می‌تواند مزمن و منجر به عوارضی از جمله ایجاد زخم کبدی یا سیروز شود، همچنین می‌تواند عامل نوعی سرطان به نام کارسینوم هپاتوسلولار باشد. در سال ۲۰۱۵، ۸۸۷۰۰۰ مرگ و میر در سراسر جهان با ابتلا به HBV مرتبط بود، که بیشتر به دلیل عوارض ایجاد شده در بیماری رخ داده است، در آمریکا تعداد مبتلایان به HBV نزدیک به ۳۳۷۰ نفر گزارش شده است، اما مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری رقم واقعی مبتلایان را حدود ۲۱۹۰۰ نفر تخمین زده است.

در حال حاضر درمانی برای هپاتیت B وجود ندارد، با این حال، میزان بروز آن در کشورهایی که از واکسن استفاده می‌کنند، کاهش یافته است و واکسن ۹۵ درصد در برابر ابتلا به عفونت موثر است.

هپاتیت C:

ویروس هپاتیت C می‌تواند منجر به آسیب و تورم کبدی شود و از هر ۴ نفر، ۱ نفر مبتلا به سیروز کبدی و در نهایت سرطان می‌شود. در حال حاضر خون های اهدایی از نظر ویروس هپاتیت C مورد آزمایش قرار می‌گیرند، اما افرادی که خون و یا اعضای پیوندی را قبل از آزمایش دریافت می‌کنند، در معرض خطر ابتلا قرار دارند، سایر گروه های در معرض خطر شامل کارکنان مراقبت های بهداشتی و سلامتی هستند که در تماس با اجسام تیز، مصرف کنندگان داروهای وریدی و نوزادان متولد شده از مادران مبتلا به HCV قرار دارند. تعداد موارد مبتلا به HCV در ایالات متحده در سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵ حدود سه برابر افزایش یافت که ۲،۴۳۶ مورد گزارش شده است، با این حال مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری در سال ۲۰۱۵ رقمی حدود ۳۳۹۰۰ را تخمین زده است. جهت پیشگیری از هپاتیت C واکسن وجود ندارد، اما با اقدامات درمانی قابل بهبود است.

دکترتو: سامانه نوبت دهی اینترنتی پزشکان

علائم بیماری هپاتیت چیست؟

بسیاری از افراد مبتلا به هپاتیت، فاقد علامت یا دارای علائم خفیفی هستند، علائم معمولا ۱۵ تا ۱۸۰ روز پس از آلودگی به ویروس ظاهر می‌شوند و شامل همه ی انواع هپاتیت می‌شود.

هپاتیت حاد

مرحله اولیه هپاتیت، فاز حاد نامیده می‌شود، علائم آن شبیه به آنفلوانزای خفیف است و ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • اسهال
  • خستگی
  • کاهش اشتها
  • تب خفیف
  • درد عضلانی یا مفصلی
  • حالت تهوع
  • درد شکمی خفیف
  • استفراغ
  • کاهش وزن
  • زردی

فاز حاد معمولا خطرناک نیست، اما در افراد خاص، می‌تواند منجر به نارسایی حاد کبد و مرگ شود و ممکن است در هپاتیت B و C وارد مرحله مزمن شود، همانطور که بیماری پیشرفت می‌کند، هپاتیت مزمن می‌تواند منجر به نارسایی های پیشرفته کبدی شود که علائمی همچون زردی، تورم اندام های تحتانی، گیجی و وجود خون در مدفوع یا استفراغ را به دنبال داشته باشد. موارد زیر ممکن است رخ دهد:

تیره شدن رنگ ادرار

کهیر

خارش پوست

روشن شدن رنگ مدفوع

زرد شدن رنگ پوست، سفیدی چشم (صلبیه) و زیر زبان

سرنوشت فاز حاد بستگی به عوامل مختلف، به ویژه نوع هپاتیت دارد، برخی از افراد تا زمانی که دچار نارسایی کبدی نشده اند، از ابتلا به بیماری بی خبر هستند.

علل ایجاد بیماری هپاتیت چیست؟

عامل شایع هر سه نوع هپاتیت ویروسی، عفونت‌ها ویروسی است.

هپاتیت A: از راه مصرف مواد غذایی یا آب آلوده به ویروس هپاتیت A، اغلب در هنگام سفر به خارج از کشور، ایجاد می‌شود، همچنین ویروس می‌تواند از طریق تماس مقعدی-دهانی در طول رابطه جنسی یا تزریق داروها منتقل شود.

هپاتیت B: از راه ویروس هپاتیت B ایجاد می‌شود و از طریق تماس با خون آلوده، اسپرم و برخی از مایعات بدن گسترش می‌یابد و یک بیماری منتقله از راه جنسی است.

هپاتیت C: عمدتا به دلیل عفونت پوستی است که در اثر ویروس HCV زیر پوست رخ می‌دهد و معمولا توسط مواد مخدر تزریقی، آسیب به وسیله سوزن سرنگ آلوده و کمبود کنترل عفونت در محیط های بهداشتی گسترش می‌یابد، از طریق تماس با مدفوع منتقل نمی‌شود و میزان انتقال جنسی آن از سایر انواع هپاتیت کمتر است.

مصرف الکل و داروها، چاقی و قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی، عامل ایجاد هپاتیت نیستند، اما ممکن است التهاب را تشدید کنند و باعث بدتر شدن علائم شوند.

بیماری هپاتیت چگونه تشخیص داده می‌شود؟

از آنجایی که نشانه‌ها و علائم انواع مختلف هپاتیت شبیه به هم هستند، تنها راه حل تشخیص نوع و شدت هپاتیت می‌تواند استفاده از تست‌های آزمایشگاهی باشد. پزشک با انجام معاینه فیزیکی و پرسش پیرامون سابقه ی پزشکی و در معرض بودن فرد به هر یک از علل هپاتیت، بیمار را ارزیابی می‌نماید، اگر بیمار به تازگی به خارج از کشور مسافرت کرده باشد، احتمال ابتلا به HAV مطرح می‌شود و در صورت رابطه جنسی محافظت نشده، به هپاتیت B شک می‌کنند، در صورت شک به هپاتیت انجام آزمایشات زیر می‌توانند جهت تایید تشخیص کمک کننده باشد:

آزمایش خون: با انجام این آزمایش می‌توان میزان آنتی بادی های تولید شده ی بدن برای مقابله با بیماری را ارزیابی نمود و با بررسی سطح پروتئین ها و آنزیم های کبدی، عملکرد کبد را چک کرد.

آزمایش اسید نوکلئیک: در هپاتیت B و C، آزمایش HBV DNA یا HCV RNA می‌تواند سرعت تولید ویروس در کبد را تایید کند و میزان فعال بودن بیماری را مشخص نماید.

بیوپسی یا نمونه‌برداری از کبد: میزان آسیب کبدی و احتمال سرطان را اندازه گیری می‌نماید.

پاراسنتز: با نمونه‌برداری از مایع شکمی و آزمایش آن، علت انباشته شدن را ارزیابی می‌نماید.

الاستوگرافی کبد: در این روش با انتشار امواج صوتی میزان قوام کبد را اندازه‌گیری می‌کنند.

مارکرهای جایگزین: نوعی آزمایش خون جهت ارزیابی پیشرفت سیروز و فیبروز است.

درمان به تشخیص بستگی دارد.

تشخیص افتراقی بیماری هپاتیت چیست؟

  • کلانژیت یا التهاب مجاری صفراوی حاد
  • کولسیستیت یا التهاب کیسه صفراوی حاد و کولیک صفراوی
  • آسیب بلانت یا غیر نافذ شکمی
  • مدیریت اورژانسی پانکراتیت
  • درمان اورژانسی گاستروآنتریت یا بیماری التهابی معده ای -روده ای
  • سنگ های صفراوی
  • در هم روی روده (اینتوساسپشن)
  • گاستروانتریت اورژانسی اطفال
  • زخم معده
  • انسداد روده کوچک

درمان بیماری هپاتیت چیست؟

برخی از انواع و موارد هپاتیت بدون مداخله و اقدام درمانی بهبود می‌یابند، اما گاهی اوقات می‌تواند منجر به زخم کبد و یا سیروز شود.

هپاتیت A: درمان خاصی برای HAV وجود ندارد و پزشک به بیمار توصیه می‌کند تا در طول دوره ی بهبودی از مصرف الکل و مواد مخدر خودداری نماید، اکثر بیماران مبتلا به هپاتیت A بدون هیچگونه مداخله بهبود می‌یابند.

هپاتیت B: بیمار مبتلا به HBV نیاز به استراحت کامل و اجتناب جدی از مصرف الکل دارد و پزشک ممکن است یک داروی ضد ویروس به نام اینترفرون یا سایر داروهای سرکوبگر ضد ویروسی را تجویز نماید.

هپاتیت C: جهت بیماران مبتلا به هپاتیت C داروهای ضد ویروسی را با یا بدون ریباویرین تجویز می‌کنند، برخی از داروهای ضد ویروسی و درمان ترکیبی جهت درمان هپاتیت C با توجه به نوع زیرگروه آن، در دسترس هستند. هدف این درمان ها پیشگیری از چرخه تولید ویروس و جایگزینی آنها است و هنگامی که به درستی مصرف شوند، میزان پاسخگویی به درمان بسیار زیاد می‌شود. ممکن است این داروها گران باشند و بیمه معیارهای خاصی برای درمان داشته باشد.

چگونه می‌توان از بیماری هپاتیت پیشگیری نمود؟

درمان هپاتیت می‌تواند خطرناک و دشوار باشد، بنابراین توصیه می‌شود که از اقدامات پیشگیرانه در برابر عفونت احتمالی استفاده شود.

پیشگیری از هپاتیت A

هپاتیت A بیشتر از طریق غذا و آب آلوده منتقل می‌شود، اقدامات زیر به خصوص در هنگام سفر می‌تواند در پیشگیری از ابتلا به عفونت کمک کننده باشد:

  • بعد از دستشویی دست ها را با صابون بشویید.
  • فقط مواد غذایی را که تازه پخته شده اند مصرف کنید.
  • اگر از بهداشتی بودن آب منطقه ای که در آن حضور دارید، اطمینان ندارید، از آبهای معدنی شرکتی یا آب جوش استفاده کنید.
  • اگر به سلامت محیط اطمینان ندارید، از میوه های قابل پوست گیری استفاده نمایید.
  • در صورتی که از تمیزی و ضدعفونی بودن سبزیجات مطمئن هستید، آنها را به صورت خام مصرف نمایید.
  • قبل از سفر به مناطقی که هپاتیت A در آنجا شایع است، واکسن HAV دریافت کنید.

پیشگیری از هپاتیت B

جهت به حداقل رساندن خطر انتقال اقدامات زیر را انجام دهید:

  • در صورتی که ناقل بیماری هپاتیت B هستید، شریک جنسی خود را آگاه نمایید و از شریک جنسی خود نیز پیرامون مبتلا بودن به بیماری پرسش نمایید.
  • رابطه ی جنسی حفاظت شده با استفاده از کاندوم را تمرین نمایید.
  • فقط از سوزن های استفاده نشده، استفاده کنید.
  • از مسواک، تیغ و لوازم مانیکور (ناخن گیر و …) به صورت مشترک استفاده ننمایید.
  • در صورت اقدام جهت مواردی مانند خالکوبی، پیرسینگ یا طب سوزنی، از استریل بودن دستگاه و لوازمات اطمینان حاصل نمایید.
  • اگر در معرض خطر هستید، واکسن HBV دریافت نمایید.

پیشگیری از هپاتیت C

این نوع هپاتیت اغلب از طریق مایعات آلوده ی بدن منتقل می‌شود، مراحل زیر می‌توانند به پیشگیری از انتقال HCV کمک کنند:

  • از سوزن، مسواک و لوازم مانیکور به طور مشترک استفاده نکنید.
  • در صورت اقدام به پیرسینگ یا سوراخ کردن پوست، از استریل و تمیز بودن لوازمات اطمینان حاصل نمایید.
  • در مصرف الکل زیاده روی نکنید.
  • از مصرف مواد مخدر تزریقی بپرهیزید.
  • هپاتیت A و C قابل درمان هستند، اما هپاتیت B تنها با واکسن قابل پیشگیری است و راه درمانی آن هنوز در حال پیشرفت است.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه نمود؟

در صورت مشاهده ی هرگونه علائم هپاتیت A به پزشک خود مراجعه نمایید. واکسن هپاتیت A یا تزریق ایمونوگلوبولین (یک آنتی بادی) در عرض دو هفته پس از قرار گرفتن در معرض هپاتیت A ممکن است شما را در برابر عفونت محافظت کند.

در صورت هر یک از موارد زیر در مورد دریافت واکسن هپاتیت A از پزشک یا بخش بهداشت محلی خود سوال نمایید:

  • در صورت هرگونه سفر خارج از کشور طی مدت اخیر، به ویژه به کشور مکزیک یا آمریکای جنوبی یا مرکزی یا مناطقی که از سطح بهداشت و سلامت ضعیفی برخوردار بوده اند.
  • مراجعه به رستورانی که اخیرا پیرامون هپاتیت A گزارشی داشته است.
  • تشخیص هپاتیت در فردی که به شما نزدیک است، مانند هم اتاقی یا پرستار.
  • در صورت تماس جنسی با فردی که به هپاتیت مبتلا است.

تنظیم و ترجمه: مهشاد معظم

منابع: webMD ، medicinenet ، medscape ، mayoclinic ، medicalnewstoday

دکترتو: نوبت دهی اینترنتی پزشکان

نظرات کاربران

نظر دهید

نظر دهید