رژیم غذایی برای اسهال؛ معرفی غذاهای مفید برای کاهش اسهال – مجله سلامت دکترتو

رژیم غذایی برای اسهال؛ معرفی غذاهای مفید برای کاهش اسهال

آنچه در این مقاله می‌خوانید

در زمان اسهال، رعایت یک رژیم غذایی مناسب می‌تواند به کاهش علائم و بهبود سریع‌تر کمک کند. رژیم غذایی برای اسهال باید به بدن کمک کند آب و املاح از دست‌رفته را جبران کند و هم‌زمان فشار کمتری به دستگاه گوارش وارد شود. غذاهای ساده و کم فیبر مانند برنج، موز، نان تست، سیب رنده‌شده، سیب زمینی آب پز، هویج پخته، سوپ سبک و ماست پروبیوتیک در بسیاری از موارد بهتر تحمل می‌شوند. مصرف غذاهای آبکی مانند سوپ مرغ، ماست پروبیوتیک و آب برنج نیز به جبران مایعات و الکترولیت‌های از دست‌رفته کمک می‌کند. در مقابل، غذاهای چرب، تند، شیرینی‌ها، نوشیدنی‌های کافئین دار، لبنیات سنگین و آبمیوه‌های شیرین می‌توانند اسهال را بدتر کنند. اگر اسهال شدید، خونی، طولانی یا همراه با علائم کم‌آبی باشد، مراجعه پزشکی ضروری است.

approved-by-doctors

تأیید‌‌‌‌‌‌‌ شده توسط پزشکان متخصص دکترتو

محتوای این مقاله صرفا برای افزایش آگاهی شماست. قبل از هرگونه اقدام، جهت درمان از پزشکان دکترتو مشاوره بگیرید.

زمان مطالعه : 13 دقیقه
رژیم غذایی برای اسهال چند نوع است؟

بیشتر ما در طول سال، حداقل چند بار به دلیل مصرف غذای نامناسب، عفونت باکتریایی یا عوامل دیگر دچار اختلالات گوارشی مختلفی می‌شویم که یکی از رایج‌ترین آن‌ها اسهال است. اسهال که با شل و رقیق‌شدن مدفوع همراه است معمولا یک تا دو روز طول می‌کشد، اما می‌تواند در کار و زندگی شما تداخل ایجاد کند. خوشبختانه، انتخاب غذاها و نوشیدنی‌های مناسب می‌تواند به تسکین علائم و بازگشت سریع‌تر به حالت عادی کمک کند. هدف اصلی رژیم غذایی برای اسهال جبران آب بدن، کاهش تحریک روده و بازگشت تدریجی به تغذیه عادی است. در این مقاله از دکترتو قصد داریم شما را با بهترین رژیم غذایی برای اسهال آشنا کنیم. اما بهتر است قبل از پیروی کردن از یک رژیم غذایی با متخصص تغذیه یا داخلی در این باره مشورت کنید.

doctoreto-App-gifdoctoreto-App-gif

رژیم غذایی برای اسهال چیست؟

اسهال وضعیتی است که در آن مدفوع شل یا آبکی می‌شود و در صورت ادامه‌دار بودن می‌تواند زندگی روزمره را مختل کند. این مشکل رایج معمولا موقتی است، اما مدیریت صحیح آن اهمیت زیادی دارد. جالب است بدانید که رژیم غذایی نقش مهمی در بهبود اسهال دارد. به‌طوری‌که برخی مواد غذایی می‌توانند به تسکین علائم کمک کنند، در حالی که برخی دیگر ممکن است علائم را تشدید کنند. به‌طورکلی، بیماران می‌توانند با استراحت کافی، حفظ آب و الکترولیت‌های بدن و رعایت رژیم غذایی برای اسهال، علائم این عارضه را کنترل کرده و روند بهبودی را تسریع کنند.

در روزهای اول اسهال، بهتر است غذاها ساده، کم‌چرب، کم‌ادویه و در حجم کم مصرف شوند. غذاهای مفید برای اسهال معمولا شامل برنج، موز، نان تست، سیب رنده‌شده یا پوره سیب، سیب زمینی آب پز، هویج پخته، سوپ سبک، ماست پروبیوتیک و تخم مرغ آب پز هستند. البته تحمل غذایی در افراد فرق دارد. اگر غذایی باعث دل‌پیچه، نفخ یا بدتر شدن اسهال شد، بهتر است موقتاً کنار گذاشته شود. در اسهال، نوشیدن مایعات از غذا هم مهم‌تر است. آب، محلول خوراکی جبران آب و املاح، آب برنج رقیق و سوپ صاف‌شده می‌توانند از کم‌آبی جلوگیری کنند.

متن انگلیسی:
Most adults get acute diarrhea once a year, while children tend to get it twice a year.
ترجمه متن:
بیشتر بزرگسالان سالی یک بار درحالی‌که کودکان دو بار در سال به اسهال حاد مبتلا می‌شوند.

my.clevelandclinic

چه غذایی برای اسهال خوب است؟

غذای مناسب برای اسهال بزرگسالان غذایی است که ساده، نرم، کم فیبر و کم‌چرب باشد. اگر اسهال با استفراغ همراه است، ابتدا باید روی مایعات و جرعه‌های کوچک تمرکز کرد. وقتی استفراغ کمتر شد، غذاهای سبک مثل برنج کته، نان تست، موز، سوپ برنج و مرغ یا سیب زمینی آب پز اضافه می‌شوند. غذای مناسب برای اسهال و استفراغ بزرگسالان نباید سنگین، چرب، سرخ‌شده یا پرادویه باشد. بهتر است حجم هر وعده کم باشد، اما دفعات مصرف بیشتر شود. این کار به روده فرصت می‌دهد غذا را بهتر تحمل کند.

با انتخاب مواد غذایی مناسب، می‌توانید به سفت شدن مدفوع، کاهش دفع مایعات و کاهش تعداد دفعات مراجعه به سرویس بهداشتی کمک کنید. اگر شما هم نمی‌دانید که در این دوران باید چه رژیم غذایی را دنبال کنید، در ادامه به شما گفته‌ایم که چه غذایی برای اسهال خوب است:

  • رژیم BRAT
  • ماست پروبیوتیک
  • سوپ‌ سبک
  • سیب زمینی آب پز و هویج پخته
  • نان سفید و غلات کم فیبر
  • تخم مرغ آب پز برای اسهال
  • کته ماست برای اسهال
  • صبحانه برای اسهال بزرگسالان

1. رژیم BRAT (موز، برنج، سیب، نان تست)

وقتی اسهال دارید، رعایت رژیم BRAT می‌تواند به تسریع بهبودی کمک کند. این رژیم غذایی برای اسهال شامل چهار ماده غذایی اصلی است:

  • موز
  • برنج سفید
  • سس سیب
  • نان تست (تهیه شده از نان سفید)

این مواد غذایی سبک و کم فیبر هستند، بنابراین سیستم گوارشی را تحت فشار قرار نمی‌دهند. آن‌ها همچنین خاصیت چسبندگی بالایی دارند، در نتیجه به سفت شدن مدفوع کمک می‌کنند. با این حال، رژیم BRAT نباید برای چند روز طولانی تنها برنامه غذایی باشد؛ چون پروتئین، چربی مفید و مواد مغذی کافی ندارد. بهتر است بعد از ۱ تا ۲ روز، غذاهای سبک دیگر مانند سوپ، سیب زمینی آب پز، تخم مرغ آب پز و ماست پروبیوتیک هم به برنامه اضافه شوند.

رژیم BRAT (موز، برنج، سیب، نان تست) برای اسهال مفید است.
رژیم BRAT که شامل موز، برنج، پوره سیب و نان تست است، به دلیل داشتن مواد غذایی سبک، کم‌فیبر و راحت‌هضم، یکی از بهترین گزینه‌ها برای کاهش تحریک روده و کمک به بهبود اسهال محسوب می‌شود.

2. ماست پروبیوتیک و تأثیر آن بر اسهال

مصرف مواد غذایی حاوی پروبیوتیک (مانند ماست پروبیوتیک و کفیر) می‌تواند روده را از عفونت‌هایی که منجر به اسهال می‌شوند، پاک‌سازی کند. باکتری‌های مفید موجود در پروبیوتیک‌ها، نقش مهمی در حفظ میکروبیوم سالم روده دارند. این ترکیبات با تقویت باکتری‌های مفید و کاهش باکتری‌های مضر، نه‌تنها به بهبود هضم کمک می‌کنند، بلکه عملکرد کلی دستگاه گوارش را نیز تقویت می‌کنند.

3. سوپ‌ سبک

سوپ یک گزینه عالی در رژیم غذایی برای اسهال است. این غذا مقدار زیادی آب دارد که برای جبران کم‌آبی بدن ایده‌آل است. علاوه بر این، سوپ سرشار از مواد معدنی است که می‌تواند مواد معدنی از دست رفته در اثر اسهال را جبران کند. اگر سوپ سبزیجات را انتخاب کنید، هضم آن آسان خواهد بود و می‌توانید از ویتامین‌ها و خواص سبزیجات بهره‌مند شوید. در صورتی که سوپ مرغ را ترجیح می‌دهید، پروتئین‌های موجود در آن به تقویت بدن ضعیف و خسته شما کمک خواهند کرد. سوپ برنج نیز به هیدراته نگه داشتن بدن و سفت شدن مدفوع کمک می‌کند و انرژی بدن را تامین می‌کند.

4. سیب زمینی آب پز و هویج پخته

سبزیجات خام هضم سخت‌تری دارند و ممکن است باعث نفخ، تحریک روده و تشدید اسهال شوند. به همین دلیل، در دوران اسهال، مصرف سبزیجات آب‌پز می‌تواند برای دستگاه گوارش راحت‌تر باشد. پزشکان توصیه می‌کنند که در این شرایط، سبزیجاتی مانند لوبیاسبز، سیب‌زمینی و هویج را به صورت پخته شده و آب‌پز مصرف کنید. در واقع، سیب‌زمینی و هویج منابعی غنی از پتاسیم هستند. پتاسیم یک الکترولیت مهم است که به تنظیم تعادل مایعات در بدن کمک می‌کند و در زمان اسهال یا استفراغ، نقش مهمی در جلوگیری از کم‌آبی و ضعیف شدن بدن ایفا می‌کند.

دنبال مواد غذایی مفید برای اسهال هستی؟

از متخصص کمک بگیر.

5. نان سفید و غلات کم فیبر

زمانی که با اسهال مواجه هستید، مصرف نان سفید و غلات کم فیبر، انتخاب بهتری نسبت به غلات سبوس‌دار (غلات کامل) یا نان قهوه‌ای است. به این خاطر که سیستم گوارشی را تحت فشار قرار نمی‌دهند و هضم آسانی دارند. این امر به روده‌ها فرصت استراحت می‌دهد و به‌مرور باعث افزایش قوام و غلظت مدفوع می‌شود.

۶. تخم مرغ آب پز برای اسهال

تخم مرغ آب پز برای اسهال می‌تواند منبع خوبی از پروتئین سبک باشد، به شرطی که فرد آن را خوب تحمل کند. نیمرو، املت چرب یا تخم مرغ همراه با سوسیس و ادویه انتخاب خوبی نیست. اگر اسهال با تهوع شدید همراه است، بهتر است ابتدا از مایعات و غذاهای ساده‌تر شروع کنید. بعد از بهتر شدن تهوع، تخم مرغ آب پز ساده را در مقدار کم امتحان کنید.

۷. کته ماست برای اسهال

کته ماست برای اسهال یکی از غذاهای ساده و رایج است. برنج کته به دلیل کم فیبر بودن، معمولا روده را کمتر تحریک می‌کند و ماست ساده هم در صورت تحمل، می‌تواند به تغذیه بهتر در دوران بیماری کمک کند. برای تهیه کته ماست، بهتر است از برنج ساده، نمک کم و ماست کم‌چرب استفاده شود. اضافه کردن کره، روغن زیاد، ترشی، فلفل یا ماست خیلی ترش ممکن است علائم را بدتر کند.

۸. صبحانه برای اسهال بزرگسالان

صبحانه برای اسهال بزرگسالان باید سبک و کم‌چرب باشد. گزینه‌های مناسب شامل نان تست ساده، موز رسیده، سیب رنده‌شده، کمی برنج کته، تخم مرغ آب پز یا ماست ساده کم‌چرب است. در این دوره بهتر است از صبحانه‌های سنگین مثل نیمرو چرب، کله‌پاچه، پنیر چرب، خامه، شیرینی، شیرکاکائو، آبمیوه صنعتی و قهوه پررنگ پرهیز شود. اگر صبح‌ها تهوع دارید، چند جرعه آب یا محلول جبران آب و املاح را آهسته بنوشید و بعد از مدتی غذای سبک بخورید.

متن انگلیسی:
If your diarrhea is not treated you are at risk for dehydration. Severe dehydration can lead to organ damage, shock, and fainting (loss of consciousness) or coma.
ترجمه متن:
اگر اسهال شما درمان نشود، در معرض خطر کم‌آبی هستید. کم‌آبی شدید می‌تواند منجر به آسیب به اندام‌ها، شوک، غش کردن (از دست دادن هوشیاری) یا کما شود.

hopkinsmedicine

نوشیدنی های مناسب برای اسهال

مایعات نقشی حیاتی در بازیابی عملکرد طبیعی دستگاه گوارش و رژیم غذایی اسهال دارند. افراد مبتلا به اسهال باید در طول روز مقدار کافی مایعات بنوشند و پس از هر بار دفع مدفوع نیز یک فنجان آب یا سایر مایعات مناسب مصرف کنند. نوشیدن مایعات زیاد در این دوران به جلوگیری از کم‌آبی بدن و دفع سموم از بدن کمک می‌کند. از آنجایی که بدن در اثر اسهال علاوه بر آب، مقدار قابل توجهی مواد معدنی و الکترولیت‌ها را نیز از دست می‌دهد، انتخاب نوشیدنی‌های مناسب از اهمیت زیادی برخوردار است.

1. آب و محلول های جایگزین الکترولیت

اسهال معمولا باعث مراجعات مکرر به سرویس بهداشتی می‌شود. این وضعیت منجر به از دست رفتن مقدار قابل توجه مایعات در طول یک روز می‌شود و می‌تواند به سرعت بدن را دهیدراته کند. برای جلوگیری از کم‌آبی بدن و عوارض آن، تامین مایعات و مواد مغذی کافی، اهمیت زیادی دارد.

یک راه ساده و در عین حال موثر، مصرف مقادیر کافی آب و نوشیدنی‌های حاوی الکترولیت (مانند گاتورید یا پدیالیت) است. نوشیدنی‌های الکترولیتی علاوه بر تامین مایعات، حاوی سدیم و قند نیز هستند که یک مزیت برای آن‌ها محسوب می‌شود. سدیم به کاهش از دست دادن مایعات و حفظ آب بدن کمک می‌کند. درحالی‌که قند به بدن کمک می‌کند تا سدیم را بهتر جذب کند.

2. دمنوش های گیاهی آرام بخش دستگاه گوارش

برخی از دمنوش‌های گیاهی با تسکین دستگاه گوارش، عملکرد آن را بهبود می‌دهند که به عنوان درمان خانگی اسهال شناخته شده و در اینجا به معرفی برخی از آن‌ها پرداخته‌ایم. توجه داشته باشید که دمنوش گیاهی درمان قطعی اسهال نیست. در بارداری، شیردهی، بیماری‌های زمینه‌ای، مصرف دارو یا اسهال شدید، بهتر است قبل از مصرف مداوم دمنوش‌ها با پزشک مشورت شود.

نوع دمنوشتوضیحات
چای بابونهیکی از بهترین گزینه‌ها برای اسهال است. به این خاطر که سرشار از آپیژنین و کوئرستین، دو ترکیب فنولی با خواص ضدالتهابی و آرام‌بخش است. این مواد به کاهش تحریک دستگاه گوارش، تسکین درد ناشی از عفونت روده و درمان اسهال کمک می‌کنند.
چای رازیانه یک درمان خانگی عالی برای اسهال بوده چرا که حاوی آنتول، اوژنول و لینالول است. این ترکیبات زیست فعال، اثرات ضددرد و ضدالتهاب دارند و به بهبود عملکرد روده، کاهش نفخ و تسکین اسهال کمک می‌کنند.
دم‌نوش نعناع فلفلیبا خواص ضدالتهابی، ضد اسپاسم و بهبوددهنده گوارش، گزینه خوبی برای درمان اسهال است. این دم‌نوش همچنین می‌تواند انتخابی عالی برای درمان سندرم روده تحریک‌پذیر باشد و به کاهش علائمی مانند نفخ، دل‌درد و دل‌پیچه کمک کند.
دم‌نوش دارچینحاوی کومارین و سینامیک اسید است. این ترکیبات زیست فعال، عملکرد ضدالتهابی دارند و به تعادل فلور روده کمک می‌کنند. در حقیقت مصرف این دم‌نوش در زمان اسهال، باکتری‌های مفید را افزایش می‌دهد، باکتری‌های بد روده را کاهش می‌دهد و درمان اسهال را تسریع می‌بخشد.
دمنوش های درمان اسهال

3. آب برنج و آب سیب طبیعی

آب برنج، مایعات کافی را برای بدن فراهم می‌کند تا مانع از دهیدراته شدن بدن شود. نشاسته موجود در آن نیز به سفت شدن مدفوع و کاهش دوره اسهال کمک می‌کند. آب سیب طبیعی و فاقد مواد افزوده نیز حاوی ویتامین‌ها و آنتی‌اکسیدان‌هایی است که عملکرد دستگاه گوارشی را تقویت می‌کنند و روده را به حالت عادی خود بازمی‌گردانند. آبمیوه‌ها، حتی طبیعی، قند بالایی دارند و در بعضی افراد اسهال را بیشتر می‌کنند. اگر آب سیب باعث دل‌پیچه یا شل‌تر شدن مدفوع شد، بهتر است قطع شود.

۴. چای نبات برای اسهال

چای‌نبات برای اسهال در باور عمومی زیاد استفاده می‌شود، اما قند زیاد نبات می‌تواند در بعضی افراد اسهال را بدتر کند. چای کم‌رنگ بدون قند یا با مقدار بسیار کم شیرین‌کننده انتخاب بهتری است. اگر اسهال با استفراغ، ضعف یا کم‌آبی همراه است، چای نبات جای محلول جبران آب و املاح را نمی‌گیرد. در این شرایط باید مایعات مناسب‌تری مصرف شود.

۵. چای برای اسهال

چای برای اسهال اگر کم‌رنگ و بدون قند زیاد باشد، در بعضی افراد قابل تحمل است. اما چای پررنگ به دلیل کافئین و تانن می‌تواند معده و روده را تحریک کند یا باعث تهوع شود. چای نباید جایگزین آب و محلول جبران آب و املاح شود. اگر بعد از چای دل‌پیچه یا دفع بیشتر شد، بهتر است مصرف آن را محدود کنید.

کدام دمنوش برای اسهال مفید است.
دمنوش‌های گیاهی مانند بابونه، نعناع، زنجبیل و رازیانه به دلیل خواص ضدالتهابی و ضداسپاسم، می‌توانند به آرامش دستگاه گوارش و کاهش علائم اسهال و نفخ کمک کنند.

کدام اب میوه برای اسهال خوب است؟

بیشتر آبمیوه‌ها انتخاب اول در اسهال نیستند. دلیل آن قند بالا، فروکتوز و گاهی اسیدی بودن آن‌ها است که می‌تواند آب بیشتری وارد روده کند و مدفوع را شل‌تر کند. اگر فرد خیلی میل به آبمیوه دارد، بهتر است مقدار کمی آبمیوه رقیق‌شده و بدون شکر اضافه امتحان شود. برای درمان اسهال در کودکان، آبمیوه کامل و شیرین معمولا انتخاب مناسبی نیست و اولویت با محلول جبران آب و املاح است.

آب سیب برای اسهال همیشه مناسب نیست. سیب رنده‌شده یا پوره سیب معمولا بهتر از آب سیب تحمل می‌شود، چون قند آبمیوه غلیظ‌تر است و می‌تواند اسهال را بدتر کند. اگر می‌خواهید آب سیب مصرف کنید، مقدار کم و رقیق‌شده را امتحان کنید. در صورت افزایش دل‌پیچه، نفخ یا شل‌تر شدن مدفوع، مصرف آن را قطع کنید.

آب هویج برای اسهال در مقدار کم ممکن است برای بعضی افراد قابل تحمل باشد، اما هویج پخته و له‌شده انتخاب بهتری است. آب هویج هم اگر زیاد مصرف شود، به دلیل قند طبیعی می‌تواند علائم را بیشتر کند. برای دوران اسهال، هویج پخته در سوپ یا به شکل پوره ساده معمولا گزینه مطمئن‌تری از آب هویج غلیظ است.

چه میوه هایی برای اسهال خوب است؟

مصرف برخی از میوه‌ها در دوران اسهال، می‌تواند علاوه بر تامین کالری و انرژی مورد نیاز بدن، علائم اسهال را نیز به تدریج از بین ببرد. به‌عنوان‌مثال سیب، موز، پرتقال و گریپ‌فروت، برخی از بهترین میوه‌ها برای اسهال هستند. با این حال، همه میوه‌ها برای اسهال مناسب نیستند. میوه‌های خیلی شیرین، آبکی، نارس یا پرفیبر ممکن است روده را تحریک کنند. البته به یاد داشته باشید که میوه‌ها را بهتر است بدون شکر مصرف کنید. در جدول زیر میو‌های مفید و مضر برای اسهال را بررسی کرده‌ایم.

ماده غذاییبرای اسهال مناسب است؟روش مصرف بهترنکته مهم
موز برای اسهالبله، معمولا مناسب استموز رسیده، در مقدار کمموز نارس ممکن است نفخ بدهد
سیب برای اسهالبله، اگر رنده‌شده یا پوره باشدسیب بدون پوست، رنده‌شدهآب سیب ممکن است اسهال را بیشتر کند
انبه برای اسهالبا احتیاطمقدار خیلی کم و رسیدهقند بالا دارد و ممکن است علائم را بدتر کند
خرما برای اسهالمعمولا با احتیاطمقدار بسیار کمقند و فیبر دارد و ممکن است دفع را بیشتر کند
انار برای اسهالدر بعضی افراد قابل تحمل استدانه انار یا آب انار رقیق، کمترشی و قند آن ممکن است تحریک‌کننده باشد
سنجد برای اسهالبا احتیاطمقدار کم، بدون زیاده‌رویمصرف زیاد می‌تواند یبوست یا نفخ ایجاد کند
بادام برای اسهالمعمولا در فاز حاد مناسب نیستبهتر است موقتاً محدود شودچربی و فیبر دارد و ممکن است سنگین باشد
هویج برای اسهالبله، بهتر است پخته باشدهویج پخته یا پوره هویجآب هویج غلیظ بهتر است زیاد مصرف نشود
گلابی برای اسهالمعمولا مناسب نیستبهتر است موقتاً محدود شودفروکتوز و فیبر دارد و می‌تواند اسهال را بدتر کند
طالبی برای اسهالبا احتیاطمقدار کم، اگر خوب تحمل شودآبکی و شیرین است و ممکن است دفع را بیشتر کند

غذای مناسب برای اسهال و استفراغ کودکان

غذای مناسب برای اسهال و استفراغ کودکان باید ساده، کم‌چرب و قابل هضم باشد. مهم‌ترین نکته در کودکان جلوگیری از کم‌آبی است. اگر کودک شیر مادر می‌خورد، معمولا باید شیردهی ادامه پیدا کند. اگر کودک از شیر خشک استفاده می‌کند، نباید بدون نظر پزشک شیر او را تغییر داد یا رقیق کرد. برای کودکان بزرگ‌تر، غذاهایی مثل برنج نرم، سوپ ساده، موز رسیده، سیب رنده‌شده، نان تست، سیب زمینی آب پز، هویج پخته و ماست ساده در صورت تحمل می‌توانند مناسب باشند.

ذرت برای اسهال کودکان انتخاب خوبی نیست؛ چون فیبر دارد و ممکن است هضم آن سخت‌تر باشد. انار برای اسهال کودک هم باید با احتیاط و در مقدار کم مصرف شود، چون ترشی یا قند آن ممکن است علائم بعضی کودکان را بیشتر کند. اگر کودک بی‌حال است، ادرار کم دارد، دهانش خشک است، گریه بدون اشک دارد، تب بالا دارد، خون در مدفوع دیده می‌شود یا استفراغ ادامه‌دار دارد، باید سریع‌تر بررسی شود.

صبحانه مناسب برای اسهال و استفراغ کودکان

صبحانه مناسب برای اسهال و استفراغ کودکان باید سبک باشد. گزینه‌های ساده شامل نان تست، موز رسیده، سیب رنده‌شده، کمی برنج نرم، سوپ رقیق یا ماست ساده در صورت تحمل است. برای صبحانه کودک اسهال بهتر است از شیرینی، کیک، بیسکویت کرم‌دار، شیرکاکائو، آبمیوه صنعتی، پنیر چرب، کره زیاد و غذاهای سرخ‌شده استفاده نشود. اگر کودک استفراغ دارد، ابتدا محلول جبران آب و املاح یا مایعات مناسب را جرعه‌جرعه بدهید و بعد از کم شدن تهوع، غذای سبک را شروع کنید.

غذاهایی مضر برای اسهال

زمانی که اسهال دارید، مصرف برخی از مواد غذایی ممکن است علائمتان را تشدید کند و روند بهبودی را آهسته کند. در نتیجه بهتر است حداقل تا زمان بهبودی از مصرف این مواد غذایی محرک دوری کنید. بعد از بهتر شدن علائم، می‌توان غذاها را کم‌کم به رژیم برگرداند. برگشت ناگهانی به غذای سنگین ممکن است باعث عود دل‌پیچه و شل شدن مدفوع شود. در ادامه به معرفی برخی از غذاهایی که مصرف آن‌ها در رژیم غذایی اسهال توصیه نمی‌شود پرداخته‌ایم:

  • غذاهای پرچرب و سرخ شده
  • لبنیات به جز ماست پروبیوتیک
  • نوشیدنی های کافئین دار و الکلی
  • غذاهای ادویه دار و تند
  • شیرینی ها و مواد غذایی قندی
  • سبزیجات خام و فیبردار

1. غذاهای پرچرب و سرخ شده

هنگامی که در حال دست‌وپنجه نرم کردن با اسهال هستید، خوردن غذاهای پرچرب یا سرخ شده توصیه نمی‌شود. در حقیقت دستگاه گوارش در این دوران به‌سختی می‌تواند چربی و روغن این غذاها را هضم کند و این موضوع می‌تواند علائم شما را تشدید کند. در عوض سعی کنید در این دوران مواد غذایی آب پز یا بخارپز و پروتئین‌های بدون چربی را مصرف کنید تا روند بهبودی‌تان تسریع شود.

غذاهایی مضر برای اسهال کدامند؟
غذاهای چرب، سرخ‌شده، پرادویه، محصولات لبنی (به‌جز ماست پروبیوتیک) و نوشیدنی‌های گازدار می‌توانند تحریک روده را افزایش داده و علائم اسهال را تشدید کنند.

2. محصولات لبنی

مصرف محصولات لبنی (به جز ماست پروبیوتیک) می‌تواند سیستم گوارشی را تحریک کند، زیرا هضم لاکتوز موجود در این غذاها برای بدن دشوار است. لاکتوز، قند طبیعی موجود در شیر و بسیاری از فرآورده‌های لبنی است و اگر به درستی هضم نشود می‌تواند علائمی نظیر نفخ، دل‌درد و تشدید اسهال را به همراه داشته باشد. به همین دلیل افرادی که دچار اسهال هستند، برای جلوگیری از تشدید علائم، باید از مصرف شیر، کره، پنیر، خامه و سایر فرآورده‌های لبنی خودداری کنند.

شیر برای اسهال در بسیاری از افراد مناسب نیست، چون بعد از عفونت‌های گوارشی ممکن است هضم لاکتوز موقتاً سخت‌تر شود. مصرف شیر می‌تواند نفخ، دل‌پیچه و اسهال را بیشتر کند. اگر با شیر مشکلی ندارید، باز هم بهتر است در روزهای اول اسهال احتیاط کنید. ماست ساده یا ماست پروبیوتیک در صورت تحمل، معمولا انتخاب بهتری از شیر است.

3. نوشیدنی های کافئین دار و الکلی

وقتی اسهال دارید باید از نوشیدنی‌های کافئین‌دار و الکلی نیز دوری کنید. در حقیقت الکل به عنوان یک دیورتیک (ادرارآور) عمل کرده و باعث کم‌آبی بدن می‌شود، بنابراین مصرف آن به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود. علاوه بر این، اگر عادت دارید که صبح‌ها یک فنجان قهوه بنوشید، بهتر است زمانی که اسهال دارید این عادتتان را کنار بگذارید. نوشیدنی‌هایی مانند قهوه، چای و سایر محصولات حاوی کافئین می‌توانند حرکات روده را تحریک کرده، هضم را تسریع بخشند و باعث تخلیه مکرر و سریع‌تر روده شوند. این وضعیت هنگام اسهال می‌تواند بسیار ناخوشایند باشد.

4. غذاهای ادویه دار و تند

غذاهای تند و ادویه‌دار می‌توانند به عنوان محرک برای سیستم گوارش عمل کنند. در واقع موادی مانند فلفل تند، کاری و بسیاری از ادویه‌های قوی، خصوصا زمانی که بدن به آن‌ها عادت ندارد، سبب بروز یا تشدید اسهال می‌شوند. یکی از ترکیبات اصلی موجود در فلفل تند، کپسایسین است که می‌تواند حرکات روده را تسریع کند. به همین دلیل افرادی که دچار اسهال می‌شوند باید به جای غذاهای تند و ادویه‌دار از غذاهای ملایم استفاده کنند، زیرا این مواد غذایی کمترین خطر را برای دستگاه گوارش دارند.

وقتی شیرینی می‌خوری علائم اسهالت شدید میشه؟ مشاوره بگیر.

5. شیرینی ها و مواد غذایی قندی

شیرینی‌ها، مواد غذایی قندی و خوراکی‌های حاوی شیرین‌کننده‌های مصنوعی (نظیر سوربیتول) اثر ملین بر روی سیستم گوارش دارند؛ بنابراین اگر به اسهال مبتلا شده‌اید، بهتر است از مصرف انواع کیک و شیرینی، آب‌نبات، آدامس، نوشابه رژیمی و سایر خوراکی‌های مشابه دوری کنید. در حقیقت قندهایی که وارد روده بزرگ می‌شوند ممکن است باکتری‌های حساس موجود در آنجا را تحریک کنند و شدت اسهال را افزایش دهند.

6. سبزیجات خام و فیبردار

درحالی‌که فیبر نقش مهمی در حفظ سلامت دستگاه گوارش دارد و معمولا یک ماده مغذی ضروری محسوب می‌شود، مصرف بیش از حد آن در دوران بهبودی از اسهال می‌تواند علائم شما را تشدید کند. در حقیقت فیبر نامحلول بیشترین تاثیر را در تحریک فعالیت روده دارد و بیشتر در مواد غذایی زیر یافت می‌شود:

  • سبزیجات خام و پر فیبر (مانند کلم و کرفس)
  • غلات کامل (مانند گندم، برنج قهوه‌ای و جو)
  • غلات صبحانه
  • دانه‌ها و مغزیجات

نکات مهم برای تغذیه سالم در دوران اسهال

در دوران اسهال، اولویت با جبران آب بدن است. غذا مهم است، اما اگر مایعات کافی دریافت نشود، خطر کم‌آبی وجود دارد. بهتر است در طول روز جرعه‌های کوچک آب یا محلول جبران آب و املاح مصرف شود؛ به‌خصوص اگر دفعات دفع زیاد است. اگر یک رژیم غذایی برای اسهال را دنبال می‌کنید، رعایت نکات زیر می‌تواند به بهبود سریع‌تر شما کمک کند:

  • واکنش هر فرد به غذاهای مختلف متفاوت است؛ بنابراین، اگر متوجه شدید که مصرف یک ماده غذایی باعث دل‌درد، نفخ یا تشدید اسهال می‌شود، تا زمان بهبودی از خوردن آن خودداری کنید.
  • در این دوره، مصرف مواد غذایی در دمای محیط ممکن است برای دستگاه گوارش راحت‌تر و قابل‌تحمل‌تر از غذاهای خیلی گرم یا خیلی سرد باشد.
  • پتاسیم یکی از مواد معدنی ضروری بدن است که ممکن است در اثر اسهال، مقدار آن در بدن کاهش یابد. کمبود پتاسیم می‌تواند باعث احساس ضعف شود؛ بنابراین بهتر است خوراکی‌های سرشار از پتاسیم مانند موز، سیب‌زمینی، ماهی و گوشت را در رژیم غذایی خود بگنجانید.
  • در طول روز و بین وعده‌های غذایی، مقدار زیادی مایعات بنوشید تا آب بدن تامین شود.
  • وعده‌های غذایی سبک مصرف کنید؛ اما تعداد دفعات مصرف آن‌ها را افزایش دهید.
  • از خوردن غذاها یا نوشیدنی‌هایی با خاصیت ملین، مانند آب آلو، بپرهیزید.
پزشکان پیشنهادی

نتیجه گیری

اسهال یک عارضه شایع است که در بسیاری از موارد می‌توان آن را در خانه مدیریت کرد. رعایت یک رژیم غذایی برای اسهال، مصرف برخی مواد غذایی و پرهیز از برخی دیگر، نقش مهمی در کنترل این عارضه دارد. با این حال، اگر اسهال طولانی‌مدت شود یا با علائم شدیدی همراه آن باشد، لازم است به دکتر داخلی یا پزشک تغذیه مراجعه کنید. غذاهایی مانند برنج، موز، نان تست، سیب رنده‌شده، سیب زمینی آب پز، هویج پخته، سوپ سبک، تخم مرغ آب پز و ماست پروبیوتیک در بسیاری از افراد بهتر تحمل می‌شوند. در مقابل، غذاهای سرخ‌شده، تند، شیرین، لبنیات سنگین، قهوه، نوشابه و آبمیوه‌های غلیظ ممکن است اسهال را بیشتر کنند. به‌طورکلی، اگر علائمی مانند مدفوع سیاه یا خونی، درد شدید شکم، تب ۳۹ درجه سانتی‌گراد (۱۰۲ درجه فارنهایت) یا بالاتر، و نشانه‌های کم آبی مانند خشکی دهان یا زبان را تجربه کردید، حتما دراسرع‌وقت به دنبال درمان پزشکی باشید.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!

پرسش‌های متداول

در فاز حاد اسهال، فیبر زیاد ممکن است علائم را بدتر کند. غذاهای کم فیبر مثل برنج سفید و نان تست معمولا بهتر تحمل می‌شوند. بعد از بهبود، فیبر باید آرام‌آرام به رژیم برگردد.

توصیه می‌شود که هنگام بروز اسهال، وعده‌های غذایی کوچک و سبک مصرف کنید. دنبال کردن رژیم BRAT و مصرف مواد غذایی مانند ماست پروبیوتیک، سوپ، غلات کم فیبر و نان سفید و برخی از سبزیجات پخته می‌تواند بهترین انتخاب در این دوران باشد.

با این که مصرف فیبر در حالت عادی مفید است؛ اما در دوران اسهال بهتر است از مصرف مواد غذایی حاوی فیبر اجتناب کنید. در حقیقت فیبر نامحلول که در بسیاری از سبزیجات خام یافت می‌شود، می‌تواند فعالیت روده را تحریک کند و باعث افزایش تعداد دفعات دفع مدفوع و تشدید اسهال شود؛ بنابراین در این دوران بهتر است سبزیجات را به صورت پخته و آب‌پز مصرف کنید تا فشار کمتری به روده وارد شود.

دوغ برای اسهال بزرگسالان همیشه مناسب نیست. دوغ‌های گازدار، شور یا ترش ممکن است نفخ و دل‌پیچه را بیشتر کنند. اگر فرد لبنیات را خوب تحمل نمی‌کند، بهتر است دوغ مصرف نکند.

خاکشیر برای اسهال بزرگسالان درمان قطعی نیست و در بعضی افراد ممکن است به دلیل فیبر و اثرات گوارشی، دفع را بیشتر کند. در اسهال شدید یا طولانی، محلول جبران آب و املاح و بررسی پزشکی مهم‌تر است.

ممکن است وسوسه شوید که برای جبران کم آبی بدن در دوران اسهال، سراغ نوشیدنی‌هایی مانند نوشابه بروید، اما این انتخاب مناسبی نیست. تحقیقات نشان داده‌اند که نوشابه‌ها قند بالایی دارند و فاقد الکترولیت کافی برای جایگزینی مایعات از دست رفته هستند. علاوه بر این، نوشیدنی‌های حاوی قند بالا می‌توانند باعث تشدید اسهال شوند، بنابراین بهتر است از مصرف آن‌ها خودداری کنید.

بله، سیب رنده شده برای اسهال بزرگسالان معمولا گزینه مناسبی است، به‌خصوص اگر بدون پوست و در مقدار کم مصرف شود. آب سیب به اندازه سیب رنده‌شده مناسب نیست.

ماکارونی ساده و کم‌چرب، بدون سس سنگین، فلفل، خامه یا گوشت چرب، می‌تواند برای بعضی افراد مناسب باشد. بهتر است در مقدار کم مصرف شود.

عدسی برای اسهال، به‌خصوص در فاز حاد، معمولا مناسب نیست. عدس فیبر دارد و می‌تواند نفخ و دل‌پیچه را بیشتر کند. بعد از بهبود می‌توان آن را تدریجی برگرداند.

کباب چرب، پرادویه یا نیم‌پز برای اسهال مناسب نیست. اگر اسهال بهتر شده و فرد نیاز به پروتئین دارد، مرغ پخته یا گوشت کم‌چرب کاملا پخته انتخاب ملایم‌تری است.

جگر گوسفندی برای اسهال غذای مناسبی نیست. این غذا سنگین است و ممکن است تهوع یا دل‌پیچه را بیشتر کند. بهتر است تا زمان بهبود کامل مصرف نشود.

تن ماهی برای اسهال، به‌خصوص اگر چرب، شور یا همراه با ادویه باشد، انتخاب خوبی نیست. در دوره اسهال بهتر است از غذاهای ساده‌تر مثل سوپ مرغ یا برنج استفاده شود.

خربزه برای اسهال معمولا مناسب نیست. این میوه آبکی و شیرین است و ممکن است در بعضی افراد دفع را بیشتر کند.

میوه‌های خیلی شیرین، آبکی، نارس، پرفیبر یا اسیدی می‌توانند برای اسهال مضر باشند. گلابی، آلو، انگور، خربزه، هندوانه زیاد، مرکبات و آبمیوه‌های غلیظ ممکن است علائم را بدتر کنند.

بستنی برای اسهال خوب نیست. بستنی هم لبنی است، هم قند و چربی دارد و می‌تواند نفخ، دل‌پیچه و اسهال را بیشتر کند.

امتیاز شما به مقاله:
(3.6از5)
دسته بندی:
برچسب:
منبع:
پزشکان پیشنهادی
فرزانه هستم، 30 ساله و عاشق دنیای سئو و محتوانویسی که با کنجکاوی دنبال آموختن چیزهای جدیدم؛ فارغ از هرگونه قرارداد و قانون و سبک خاصی. دنیای مجازی و اینترنت، فرصتی برای بودن با بهترین تیم‌ها رو برام فراهم کرده که می‌تونم بدون دغدغه و نگرانی هر روز احساس بهتر شدن و ارتقاء‌شغلی را با تمام وجودم لمس کنم. افتخار می‌کنم که با تیم خوب دکترتو، به این احساس ناب دست پیدا می‌کنم.
مطالب مرتبط

پاسخ دادن

نظرات درباره رژیم غذایی برای اسهال

  1. ناشناس گفت:

    متاسفانه با مصرف زیاد فست فود به این مشکل خوردم که به گفته ی پزشک به حدی بدنم کم آب شده بود که گیج بودم و دید درستی نداشتم، خوشبختانه با تجویز سرم و دارو های مناسب حالم بسیار بهتر شد.
    چای نبات مصرف کرده بودم که دکتر گفت مضر است و طبق این مقاله رژیم غذایی بسیار محدود می شود که برای بهبود حال امری حیاتی است.
    با تشکر از مطلب مفید شما

    1. همیار دکترتو گفت:

      سلام بر شما، خوشحالیم مقاله مفید بوده
      آرزوی سلامتی و تندرستی برای شما داریم

  2. حسین موثق گفت:

    باعرض سلامو عرض ادبو احترام .
    میخاستم بگم این طب سنتی مادران ما اکثرا از نبود سواد و اصرار بر مصرفش بعصا کار دستمون میده،بطور مثال تا دلدرد نیگیریم عرق نعنا و چای نبات میدن بهمون الانم یه لقمه ی نون سنگگو پنیر ارگانیک اورده میگه بخور واقعا مقالتونو اکر نمیخوندم الان اوضاع بدتری داشتم.(حتما از گوگل یا چت GBTکمک بگیریم بهتره قطعا).
    واقعا متشکرم از اطلاعاتتون سپاسو تشکر از همگیتون 🙏🌹

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام، درسته، بسیاری از توصیه‌های قدیمی نیت خوبی داشته‌اند اما همیشه برای همه شرایط مناسب نیستند و گاهی به‌جای کمک، مشکل را شدت می‌دهند. بعضی دردهای گوارشی نیاز به تشخیص دقیق دارند و با مصرف بی‌رویه عرق‌ها یا خوراکی‌ها فقط علائم پنهان می‌شود. خوشحال‌کننده است که با آگاهی و مطالعه مراقب سلامتی خود هستید؛ همین توجه باعث می‌شود تصمیم‌ها منطقی‌تر و بدن کمتر آسیب ببیند. اگر دوباره مشکلی پیش آمد، بهتر است قبل از مصرف هر چیزی چند دقیقه بررسی کنید یا مشورت بگیرید تا خیالتان راحت باشد.
      حسین عزیز سعی کنید اطلاعات را از پزشک بخواهید نه صرفا گوگل یا هوش مصنوعی
      تندرست باشید

  3. نفیسه ۴۷ ساله گفت:

    بسیار عالی

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سپاس از همراهی تان نفیسه عزیز
      تندرست باشید

  4. ناشناس گفت:

    بسیار عالی

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      ممنونم از همراهی تان
      تندرست باشید