سرطان خون: علت ایجاد لوسمی، مهمترین علائم آن، تشخیص و درمان

0
leukemia
leukemia

سرطان خون چیست؟

سرطان خون یا لوکمی یا لوسمی، سرطان مربوط به سلول های خونی و مغز استخوان است. به عبارت ساده‌ تر، سرطان به عنوان رشد کنترل‌ نشده سلول‌ های غیر عادی تعریف می‌ شود. سرطان می‌ تواند در هر جایی در بدن رشد کند. در سرطان خون، این تکثیر سریع و خارج از کنترل سلول‌ های غیر عادی، در مغز استخوان اتفاق می‌ افتد. سپس این سلول‌های غیر عادی وارد جریان خون می‌ شوند. برخلاف دیگر سرطان‌ ها، این سرطان به طور کلی به شکل یک تومور نیست. و به این خاطر در تصویر برداری ها دیده نمی شود.

لوسمی در واقع مجموعه ای از چند سرطان است. در تمامی این انواع سرطان، گلبول های سفید خون یا WBC ها درگیر می شوند. WBC بخش مهمی از سیستم ایمنی بدن هستند. آن‌ها بدن را از هجوم باکتری‌ها، ویروس‌ها و قارچ‌ها و همچنین از سلول‌های غیر عادی و دیگر عوامل خارجی محافظت می‌ کنند. در سرطان خون، WBC ها عملکردی مثل WBC های عادی ندارند. این گلبول های سفید همچنین می‌ توانند خیلی سریع تقسیم شوند و در نهایت عملکرد سلول‌های طبیعی را مختل کنند.

انواع مختلفی از لوسمی وجود دارد. برخی در کودکان و بعضی از آن ها در بزرگسالان شایع‌تر هستند. درمان این بیماری، به نوع سرطان و عوامل دیگر بستگی دارد. تشخیص و درمان سرطان خون، توسط متخصص خون و سرطان شناسی انجام می شود.

برای تشخیص، دستور انجام آزمایش و بررسی نتیجه ی آزمایش سرطان خون، به فوق تخصص خون و سرطان شناسی یا آنکولوژیسیت مراجعه کنید.

سرطان خون چگونه به وجود می آید؟

به طور کلی، تصور می‌ شود که سرطان خون زمانی ایجاد می شود که تغییراتی ناخواسته در ماده ژنتیکی یا همان DNA سلول های خونی به وجود می آید. به تغییرات ناخواسته که به علل مختلفی ایجاد می شوند، جهش گفته می شود. همانطور که می دانید DNA یک سلول شامل دستورالعمل‌ هایی برای نحوه ی عملکرد سلول است. به طور معمول، DNA به سلول می‌ گوید که با نرخ تعیین شده ای رشد کند و تقسیم شود و در یک زمان تعیین‌ شده بمیرد. در لوسمی، جهش‌ ها به سلول‌ های خون می‌ گویند که بدون توقف به رشد و تقسیم کردن ادامه دهند.

وقتی این اتفاق می‌افتد، تولید گلبول‌ های سفید از کنترل خارج می‌ شود. در طول زمان، این سلول‌ های غیر عادی می‌ توانند جای سلول‌ های خونی سالم در مغز استخوان را تنگ کنند. که در نهایت منجر به کمتر شدن سلول های خونی سالم می شود. و این اختلال باعث ایجاد علائم سرطان خون می شود.

سرطان خون چیست
سرطان خون چیست

علت ایجاد سرطان خون

علت ایجاد سرطان خون مشخص نیست. با این حال، چندین عامل شناسایی شده‌ است که ممکن است ریسک شما برای ابتلا به این بیماری را افزایش دهند. عوامل ژنتیکی و محیطی زیادی هستند که در شانس ابتلا به این بیماری تاثیر دارند. این موارد عبارتند از:

  • تاریخچه خانوادگی سرطان خون
  • سیگار کشیدن که ریسک ابتلا به سرطان مغز استخوان حاد را افزایش می‌دهد (AML)
  • اختلالات ژنتیکی مانند سندرم داون
  • اختلالات خونی مانند سندرم myelodysplastic که گاهی اوقات “پری لوکمی” نامیده می‌ شود.
  • درمان قبلی برای سرطان با شیمی‌ درمانی یا پرتو درمانی
  • مواجهه با سطوح بالای تشعشع
  • مواجهه با مواد شیمیایی مانند بنزن.

علایم اولیه سرطان خون چیست؟

علائم یا نشانه‌ های سرطان خون بسته به نوع سرطان خون و حاد یا مزمن بودن آن متفاوت است.

لوسمی حاد ممکن است باعث بروز علائم و نشانه‌ هایی شبیه به آنفولانزا شود. این علائم به صورت ناگهانی ظاهر می شوند و ممکن است چند روز تا چند هفته ادامه داشته باشند.

لوسمی مزمن اغلب تنها چند نشانه دارد. حتی ممکن است فرد هیچ نشانه و علائمی را تجربه نکند. علایم و نشانه‌ها معمولا به تدریج رشد می‌  کنند. افرادی که مبتلا به نوع مزمن این سرطان هستند، اغلب شکایت دارند که احساس خوبی ندارند. گاهی لوسمی مزمن بدون انجام آزمایش های تشخیصی، و طی یک آزمایش خون معمولی مشخص می‌شود.

لوسمی حاد ممکن است باعث بروز علائم و نشانه‌ هایی شبیه به آنفولانزا شود اما سرطان خون مزمن اغلب تنها چند نشانه دارد و حتی ممکن است فرد هیچ نشانه و علائمی را تجربه نکند.

علائم و نشانه های متداول سرطان خون عبارتند از:

  • تب یا لرز
  • خستگی مداوم و ضعف
  • عفونت‌های مکرر یا شدید
  • کاهش وزن بدون دلیل
  • غدد لنفاوی، کبد یا طحال بزرگ
  • خونریزی و یا کبودی آسان
  • خون دماغ مداوم
  • نقطه‌های قرمز کوچک در پوست شما
  • عرق ریختن بیش از حد، به خصوص در شب
  • خستگی یا درد استخوان
  • سختی در تنفس
  • درد استخوان یا مفاصل
  • از دست دادن اشتها

علائم خاموش سرطان خون

بدن ما راه های مخصوصی برای حرف زدن با ما دارد. وقتی بدن با چیزی در مبارزه است، به روش های مختلفی سعی می کند ما را از آن مطلع کند. پس بسیار مهم است که از کنار اتفاقات غیر معمولی که در بدنمان می افتد، ساده نگذریم. این سرطان هم مثل هر بیماری دیگه ای علائم خاموشی دارد که نباید آنها را نادیده بگیریم.

  • خستگی و احساس ضعف
  • سختی در نفس کشیدن
  • کبودشدگی های بدون دلیل
  • خونریزی بدون دلیل
  • احساس پری یا نفخ
  • درد یا ناراحتی در قسمت فوقانی شکم
  • نقاط قرمز کوچک زیر پوست
  • تب و لرز
  • سردرد
  • عرق شبانه
علائم سرطان خون
علائم سرطان خون

انواع مختلف سرطان خون

پزشکان سرطان خون را بر اساس دو مورد زیر دسته بندی می کنند.

  1. سرعت رشد بیماری
  2. نوع سلول خونی درگیر در بیماری

سرعت رشد بیماری

  • سرطان خون حاد:

در این نوع از سرطان خون، سلول‌های سرطانی به سرعت تقسیم می‌ شوند و بیماری به سرعت پیشرفت می‌ کند. فرد مبتلا به سرطان خون حاد در عرض چند هفته از شروع بیماری احساس ناخوشی خواهد داشت. متاسفانه سرطان خون حاد، شایع‌ ترین نوع سرطان در کودکان است.

  • سرطان خون مزمن:

در این نوع از سرطان خون، سلول‌ های سرطانی ویژگی‌ های سلول‌های نابالغ و بالغ، هر دو را دارند. برخی از این سلول‌ها ممکن است به نقطه‌ ای از تکامل رسیده‌ باشند که عملکردی مشابه با سلول های عادی داشته باشند. حال بیماران مبتلا به سرطان خون مزمن در مقایسه با سرطان خون حاد معمولا با سرعت کمتری رو به وخامت می رود. اگر به سرطان خون مزمن مبتلا هستید، ممکن است تا چند سال علائم قابل‌ توجهی نداشته باشید. سرطان خون مزمن بیشتر در بزرگسالان دیده می‌ شود.

نوع سلول خونی درگیر در بیماری

  • سرطان خون میلوئیدی

به این معنی است که سرطان خون از رده سلولی میلوئیدی ایجاد شده است. سلول‌ های میلوئید عادی به گلبول‌ های قرمز، سفید و پلاکت‌ ها تبدیل می شوند.

  • سرطان خون لنفوئیدی

به این معنی است که سرطان از رده سلولی لنفوئیدی شروع شده است. سلول‌ های لنفوئید عادی به گلبول‌ های سفید خون تبدیل می شوند که بخش مهمی از سیستم ایمنی بدن را تشکیل می دهند.

انواع سرطان خون
انواع سرطان خون

چهار نوع اصلی سرطان خون

در نتیجه از ترکیب سرعت رشد بیماری و نوع سلول درگیر، چهار نوع اصلی سرطان خون وجود دارد:

1: لوسمی میلوئیدی حاد (AML)

این شایع‌ ترین نوع سرطان خون حاد است. این بیماری در بزرگسالان مسن‌ تر (افراد بالای ۶۵ سال) و در مردان در مقایسه با زنان رایج است.

2: لوسمی لنفوئیدی حاد (ALL)

این شایع‌ ترین نوع سرطان خون در کودکان، نوجوانان، جوانان و افراد بالای ۳۹ سال است. حدود ۵۴ % موارد جدید در افراد زیر ۲۰ سال مشاهده می شود. این نوع از سرطان خون بیشتر در افراد نژاد اسپانیایی و سفید رایج است.

3: لوسمی میلوئیدی مزمن (CML)

این سرطان خون در بزرگسالان مسن‌ تر (بیش از ۶۵ سال سن) و در مردان رایج است. این بیماری به ندرت در کودکان مشاهده می شود.

4: لوسمی لنفوئیدی مزمن (CLL)

این شایع‌ ترین سرطان خون مزمن در بزرگسالان (افراد با بیش از 65 سال سن) است.  این نوع از سرطان خون در مردان بیشتر از زنان و به خصوص در مردان سفید پوست رایج تر است.

انواع-سرطان-خون

چه زمان باید برای تشخیص لوسمی آزمایش بدهیم؟

در صورتی که بیمار دچار کاهش وزن، عرق ریزی شبانه، خستگی باشد یا اینکه به راحتی کبود شود یا خونریزی کند، پزشک ممکن است آزمایش های تشخیصی لوسمی را برای بیمار درخواست دهد. در بسیاری موارد در یک آزمایش خون ساده، افزایش تعداد گلبول های سفید خون یا سلول های غیر طبیعی دیده می شود که می تواند خبر از سرطان خون بدهد. در این موارد نیز آنکولوژیست ممکن است تست های دیگری را برای تشخیص عامل این اتفاق درخواست بکند.

ممکن است افراد مبتلا به سرطان مزمن، تا قبل از تشخیص هیچ علائمی نداشته باشند. این احتمال در مورد بیماران مبتلا به سرطان خون مزمن در مقایسه با حاد بیشتر است. در سرطان خون حاد علائم به سرعت خود را نشان می دهند. و ممکن است حال بیمار در عرض چند هفته رو به وخامت برود.

افراد مبتلا به لوسمی ممکن است احساس خستگی کنند. چون آن‌ها مقدار طبیعی از گلبول های قرمز خون (برای حمل اکسیژن در اطراف بدن) را ندارند. آن ها ممکن است به آسانی کبود شوند و یا خونریزی داشته باشند، چون به تعداد کافی پلاکت ندارند تا جلوی خونریزی را بگیرد. و ممکن است عفونت های مکرر داشته باشند، چون آن ها به اندازه معمول گلبول سفید عادی تولید نمی کنند تا بتوانند پاسخ ایمنی درستی به میکروب ها و دیگر عوامل خارجی و داخلی بدهند.

علائم دیگر مانند عرق شب، کلی‌ تر هستند و  اختصاصیت کمتری برای سرطان خون دارند. اما می‌ توانند نشانه این باشند که بدن در حال مبارزه با سرطان است.

تشخیص سرطان خون

اگر فرد در معرض عوامل خاصی قرار گرفته باشد که ریسک سرطان خون را افزایش دهد و علائم سرطان خون را داشته باشد، فوق تخصص خون و سرطان شناسی، ممکن است به سرطان خون مشکوک شود. پزشک شما روند تشخیص را با گرفتن یک سابقه و شرح حال و معاینه کامل از شما شروع می کند. در کنار معاینه و شرح حال تست های تشخیصی زیادی وجود دارد که به تشخیص سرطان خون کمک می کند. روند انجام تست ها از آزمایش CBC یا همان تستی که به نام آزمایش خون می شناسیم شروع می شود. در این آزمایش تعداد، وضعیت، شکل و … سلول های خونی بررسی می شود. پزشک ممکن است از تست های تشخیصی شیمی هم برای بررسی بیشتر در این مرحله استفاده کند.

در مقاله ای با عنوان  «آزمایش سرطان خون، تفسیر و نحوه انجام تست سرطان خون» به صورت تفصیلی در مورد علائم سرطان خون در آزمایش خون صحبت شده است.  اما لازم است بدانید که استاندارد طلایی برای تشخیص قطعی سرطان خون، تست بیوپسی است. در بیوپسی از گره های لنفی و مغز استخوان نمونه هایی گرفته می شود و برای وجود سرطان بررسی می شود. سپس تست‌های دیگری برای پیدا کردن مارکرهای سطحی بر روی سلول‌ها (فلوسیتومتری) و همچنین تغییرات ژنتیکی (آزمایش سیتوژنتیک) در مورد بعضی از لوسمی انجام می‌ شوند. لامبر پانکچر و بیوپسی غدد لنفی هم ممکن است برای تشخیص استفاده شوند.

تشخیص زودهنگام سرطان خون

بیشتر موارد ابتلا به سرطان خون در طی یک آزمایش خون ساده و به صورت اتفاقی مشخص می شود. آزمایش خون یا CBC به دلایل زیادی از طرف پزشکان درخواست می شود و یکی از تست هایی است که در چکاپ های سالانه یا 6 ماهه انجام می شود. اگر اختلالی در سلول های خونی وجود داشته باشد، در این تست خود را نشان می دهد. به این دلیل است که چکاپ های سالیانه را نباید فراموش کرد. پس اگر علائم خطر لوسمی را دارید یا این بیماری درخانواده تان وجود دارد، یه به هر دلیل نگران ابتلا به لوسمی هستید، با پزشک خود مشورت کنید.

در مقاله لیست آزمایش های لازم برای چکاپ کامل بدن می توانید راهنمایی کامل از چکاپ های لازم برای سلامت را مطالعه کنید.

بیشتر موارد ابتلا به سرطان خون در طی یک آزمایش خون ساده و به صورت اتفاقی مشخص می شود.

تشخیص مرحله پیشرفت لوسمی

بعد از تشخیص سرطان، مرحله پیشرفت بیماری باید مشخص شود.

  • لوسمی حاد لنفوئیدی ALL  و لوسمی حاد میلوئیدی AML، براساس ظاهر سلول‌ های سرطانی در زیر میکروسکوپ و نوع سلول درگیر در سرطان تعیین مرحله می شوند.
  • مرحله رشد سرطان های ALL و CLL (لوسمی لنفوئیدی مزمن) براساس شمارش WBC (گلبول های سفید خون) در زمان تشخیص مشخص می شود.
  • وجود گلبول های سفید نابالغ، یا میوبلاست، در خون و مغز استخوان نیز برای تعیین مرحله ی پیشرفت AML (لوسمی میلوئیدی حاد) و CML (لوسمی میلوئیدی مزمن) مورد استفاده قرار می‌ گیرد.

آزمایش های موجود برای ارزیابی مرحله پیشرفت سرطان 

تعدادی از آزمایش های سرطان خون وجود دارد که می توان از آنها برای ارزیابی روند پیشرفت بیماری استفاده کرد:

  • فلوسیتومتری، DNA سلول‌ های سرطانی را بررسی کرده و نرخ رشد آن‌ ها را مشخص می‌ کند.
  • آزمایش عملکرد کبد نشان می‌ دهد که آیا سلول‌های سرطان خون بر کبد تاثیر گذاشته اند یا نه.
  • لامبر پانکچر یا ضربه نخاعی، با وارد کردن یک سوزن نازک بین مهره‌ های ستون فقرات انجام می‌ شود. این کار به پزشک شما اجازه می‌ دهد که مقداری از مایع نخاعی را جمع‌ آوری کند. این نمونه برای بررسی انتشار سرطان به سیستم عصبی مرکزی بررسی می شود.
  • تست‌ های تصویر برداری مانند اشعه ایکس، سونوگرافی و سی‌تی‌اسکن، در تشخیص آسیب های وارده بر اثر لوکمی به اندام های دیگر مفید است.
تشخیص سرطان خون
تشخیص سرطان خون

سرطان خون کودکان

لوسمی، رایج ترین نوع سرطان در کودکان و نوجوانان است. در واقع یک مورد از سه مورد ابتلا به سرطان در کودکان، از نوع سرطان خون است. هرچند سرطان خون رایج ترین نوع سرطان در بین کودکان است، اما به طور کلی یک بیماری نادر در کودکان به حساب می آید. بیشتر موارد ابتلای این سرطان در کودکان از نوع لوسمی لنفوئیدی حاد (ALL) است. بعد از ALL بیشترین موارد ابتلا مربوط به AML یا لوسمی میلوئیدی حاد است. موارد لوسمی مزمن در کودکان نادر است.

یک مورد از سه مورد ابتلا به سرطان در کودکان، از نوع سرطان خون است.

انواع سرطان خون در کودکان

بیشتر موارد سرطان خون کودکان از نوع حاد است. این نوع از لوسمی سریعا پیشرفت می کند و باید سریعا درمان شود.

انواع اصلی سرطان خون کودکان عبارتند از :

لوسمی لنفوئیدی حاد (ALL):

سه مورد از هر چهار مورد لوسمی کودکان از نوع ALL است. این نوع از سرطان خون در نوعی از گلبول سفید به نام لنفوسیت شروع می شود. ALL بیشتر در ابتدای کودکی رایج است، بیشترین موارد ابتلا بین 2 تا 5 سال سن دارند. از نظر آماری ALL در کودکان سفید پوست و نژاد اسپانیایی و در پسران نسبت به دختران رایج تر است.

لوسمی میلوئیدی حاد (AML):

این نوع از لوسمی بعد از ALL بیشترین موارد ابتلا را در بین کودکان دارد. این سرطان رده سلول های میلوئیدی را در مغز استخوان درگیر می کند. سلول هایی که در ادامه به گلبول های قرمز، پلاکت ها و دیگر انواع گلبول های سفید خون به جر لنفوسیت تبدیل می شوند. این نوع از سرطان بیشتر در دو سال ابتدای زندگی کودک و در دوران نوجوانی دیده می شود. در آمار ابتلا به AML  بین دختران و پسران تفاوتی ندارد.

نکته ی مهم:

انواع لوسمی مزمن یعنی CML و CLL در کودکان نادر هستند. از بین این دو نوع لوسمی مزمن، CML رایج تر است. در این میان CML در نوجوانان نسبت به کودکان بیشتر دیده می شود. درمان این نوع از سرطان در کودکان همانند بزرگسالان است.

بیشتر کودکان مبتلا به لوسمی، زنده می‌ مانند

در مورد بیماران مبتلا به سرطان خون لنفوئیدی حاد (ALL)، بیش از ۹۰ درصد از بیماران کم‌تر از ۱۵ سال در دوره 5 ساله بعد از درمان زنده می مانند. و بعد از گذشت پنج سال از درمان، بعید است که سرطان خون آن‌ها باز گردد. برای کودکان کوچک‌ تر از ۵ سال، نرخ بقای ۵ ساله (یعنی نرخ بقا بعد از گذشت 5 سال از درمان) حتی بالاتر است. این نرخ در کودکان زیر 5 سال تقریبا ۹۳ درصد است.

با در نظر گرفتن تمامی انواع سرطان خون، نرخ بقای ۵ ساله بیش از ۷۰ درصد است. این یک گام بزرگ رو به جلو از دهه ۱۹۶۰ است. زمانی که نرخ بقا برای کودکان مبتلا به ALL تنها ۱۰ درصد بود.

سرطان خون کودکان
سرطان خون کودکان

درمان سرطان خون

درمان سرطان خون به عوامل بسیاری بستگی دارد. آنکولوژیست شما گزینه‌ های درمان شما را براساس سن و سلامت کلی، نوع و اینکه سرطان به کدام بخش‌ های دیگر بدن شما، از جمله سیستم عصبی مرکزی، حمله کرده است، تعیین می‌ کند.

درمان‌ های رایج برای درمان سرطان خون عبارتند از:

1: شیمی‌ درمانی

شیمی‌ درمانی اصلی ترین درمان برای سرطان خون است. این درمان دارویی از مواد شیمیایی برای کشتن سلول‌ های سرطانی استفاده می‌ کند. بسته به نوع سرطان، ممکن است از یک دارو یا ترکیبی از داروها استفاده شود. که البته در بیشتر موارد از ترکیبی از داروها برای درمان استفاده می شود. این داروها ممکن است به شکل قرص باشند و یا به طور مستقیم به رگ یا زیر پوست تزریق شوند. در برخی بیماران، داروی شیمی درمانی به مایع مغزی نخاعی یا CSF تزریق می‌ شود. این مواد شیمیایی یا سلول های سرطانی را می شکند و یا از تقسیم بی رویه‌ی آنها جلوگیری می کنند.

شیمی درمانی برای درمان لوسمی، شامل یک سری چرخه‌ است. این چرخه ها شامل چند روز درمان و بعد چند روز استراحت برای بازیابی قوای بدن است. طول زمان لازم برای شیمی درمان بسته به رژیم درمانی می تواند از ۶ ماه تا مدت درمان نامحدود متفاوت باشد.

2: درمان هدفمند

درمان‌ های دارویی هدفمند بر روی ناهنجاری های خاصی که در سلول‌ های سرطانی وجود دارد، تمرکز دارند. این نوع درمان، ابتدا سلول های سرطانی برای بررسی اثربخشی داروی روی آنها تست می شوند.

درمان‌ های هدفمند با روش های مختلفی با سلول های سرطانی مبارزه می کنند. یکی از این روش ها بلاک کردن توانایی این سلول ها برای تکثیر و تقسیم است. روش دیگر قطع جریان خونی است که نیازهای سلول سرطانی برای زنده ماندن را تامین می کند. و یا اینکه این داروهای هدفمند، مستقیما سلول سرطانی را می کشند. احتمال اینکه درمان های هدفمند به سلول های عادی آسیب وارد کند، نسبتا کمتر است. مثال هایی از درمان هدفمند شامل آنتی بادی مونوکلونال و مهار کننده تیروزین کینار است.

3: پرتودرمانی

پرتودرمانی از اشعه ایکس از اشعه ایکس و یا دیگر پرتوهای پرانرژی برای آسیب زدن به سلول های سرطانی و متوقف کردن رشد آئها استفاده می‌ کند. در طول پرتودرمانی، شما روی یک میز دراز کشیده اید. در حالی که یک ماشین بزرگ در اطراف شما حرکت می‌ کند و پرتو را مستقیما به نقاط خاصی از بدن می تاباند.

ممکن است از پرتو در نقطه خاصی از بدن استفاده شود یا در کل بدن، چون سلول های سرطانی در واقع در کل بدن گردش می کنند. ممکن است از پرتودرمانی برای آماده کردن بدن برای پیوند مغز استخوان استفاده شود.

4: پیوند مغز استخوان

پیوند مغز استخوان، که پیوند سلول بنیادی نیز نامیده می‌شود، به ایجاد دوباره سلول‌ های بنیادی سالم کمک می کند. این درمان با جایگزین کردن مغز استخوان بیمار با سلول‌های بنیادی غیر سرطانی، که مغز استخوان سالم را مجددا تولید می‌کند، انجام می شود.

قبل از پیوند مغز استخوان، بیمار تحت شیمی‌ درمانی یا پرتودرمانی شدیدی قرار می گیرد. هدف از این کار از بین بردن مغز استخوان تولید کننده سلول های سرطانی است. سپس سلول‌ های بنیادی سازنده خون به بیمار تزریق می شود. سلول های بنیادی که به بازسازی مغز استخوان شما کمک خواهند کرد.

این سلول های بنیادی ممکن است از یک اهدا کننده دریافت شود. یا اینکه از سلول های بنیاد خودتان برای درمان استفاده شود.

5: ایمونوتراپی

ایمونوتراپی از سیستم ایمنی بدن برای مبارزه با سرطان استفاده می‌ کند. سلول های سرطانی پروتئین هایی را تولید می کنند که به آنها کمک می کند تا از چشم سیستم ایمنی پنهان بمانند. و به این دلیل سیستم ایمنی به آنها حمله نمی کند. ایمونوتراپی کار خود را مختل کردن این فرایند انجام می دهد.

6: مهندسی سلول های ایمنی برای مبارزه با سرطان خون

یک درمان تخصصی به نام درمان گیرنده آنتی ژنی کیمریک (CAR)-سلول T، سلول‌ های T بدن را برداشت می کند، آن‌ ها را به مبارزه با سرطان مهندسی می کند، و سپس آنها را دوباره به بدن برمی گرداند. درمان CAR-T cell ممکن است یک گزینه درمانی برای انواع خاصی از لوسمی باشد.

7: آزمایش‌ های بالینی

آزمایش های بالینی آزمایش‌ هایی هستند که درمان های جدید و راه های جدید استفاده از درمان های موجود را تست و بررسی می کنند. هرچند آزمایش‌ های بالینی به شما یا فرزندتان فرصت امتحان آخرین درمان های سرطان خون را می‌ دهد. اما مزایای درمانی و خطرات این آزمایش ها مشخص نیست.

شیمی درمانی

مراحل درمان سرطان خون

درمان برخی از سرطان های خون در سه مرحله انجام می‌ شود. هر فاز یک هدف خاص دارد:

1: درمان القایی

این مرحله، اولین مرحله از درمان سرطان است. هدف درمان القایی کشتن تعداد زیادی از سلول‌ های سرطانی در خون و مغز استخوان است تا بهبودی به دست آید. در این حالت از بهبودی تعداد سلول‌ های خونی به سطوح نرمال برمی‌ گردند و هیچ سلول سرطانی در خون پیدا نمی‌ شود. در این مرحله همه ی نشانه‌ ها و علائم بیماری از بین می روند. درمان القایی معمولا چهار تا شش هفته طول می‌کشد.

2: مرحله تثبیت درمان

این مرحله از درمان که تقویت نیز نامیده می شود، بعد از دوره بهبودی سرطان خون شروع می شود. هدف از این مرحله کشتن هر گونه سلول‌ های سرطانی شناسایی نشده باقی مانده در بدن است، تا سرطان دوباره برنگردد. درمان تثبیتی معمولا در چرخه‌ های چهار تا شش ماهه انجام می‌ شود.

3: مرحله نگهداری از درمان

این مرحله از درمان برای کشتن هر سلول سرطانی که ممکن است از دو مرحله اول درمان جان سالم به در برده باشند، انجام می شود. هدف از مرحله نگهداری درمان، جلوگیری از بازگشت سرطان خون (عود) است. این مرحله از درمان معمولا حدود دو سال طول می‌ کشد.

در هر مرحله از درمان، درمان ممکن است بر روی مغز و نخاع (سیستم عصبی مرکزی) هم انجام شود. هدف از این کار کشتن سلول‌ های سرطانی است که ممکن است در این نواحی از بدن پنهان شده باشند. ارگان هایی که شیمی درمانی نمی‌ تواند به آن ها دسترسی داشته باشد. چون در موارد زیادی، این سلول‌ های سرطانی پنهان دلیل برگشت و عود مجدد سرطان هستند.

روش‌ های دیگر درمان دارای مرحله‌ی خاصی نیستند و برای مدت نامحدودی انجام می شوند. این روش ها تا زمانی که بدن بیمار با سرطان مبارزه می کند و تحمل دارد، انجام می شوند.

اگر سرطان برگردد یا عود کند، این مراحل درمان ادامه پیدا می کند یا اینکه بنابر شرایط بیمار عوض می شود.

شیمی درمانی
شیمی درمانی

طول عمر بیماران سرطان خون

آخرین آمار نشان می دهد کهمیانگین  طول عمر بیماران سرطان خون 5 ساله برای همه انواع سرطان خون، 61.4% است. نرخ بقای 5 ساله در واقع درصد افرادی است که بعد از گذش 5 سال از زمان تشخیص، هنوز زنده هستند. سرطان خون بیشتر در افراد بالای 55 سال رایج است، در واقع میانگین سن تشخیص سرطان خون در مبتلایان، 66 سال است. این سرطان همچنین از جمله معمول ترین سرطان ها در افراد زیر 20 سال است. البته نرخ بقا در افراد جوان تر بالاتر است.

سرطان خون بیشتر در افراد بالای 55 سال رایج است، به طوری که میانگین سن تشخیص سرطان خون در مبتلایان، 66 سال است.

به گزارش NCI (انیستیو ملی سرطان آمریکا) نرخ مرگ و میر در لوسمی در بین سال های 2005 تا 2014، هر سال 1 درصد کاهش داشته است. مهم است که این نکته را در نظر بگیرید که این آمار یک میانگین برای همه ی موارد ابتلا با سنین مختلف و انواع مختلف لوسمی است. و بر اساس این امار هیچ گمانه زنی در مورد وضعیت یک شخص نمی توان کرد.

نرخ بقا در ایالات‌ متحده در ۵۰ سال گذشته چهار برابر شده‌ است. امروزه بیش از ۶۰ درصد از بیماران مبتلا به سرطان خون پنج سال پس از درمان زنده هستند. در دهه ۱۹۶۰، نرخ بقا فقط ۱۵ درصد بود. حتی با پیشرفت چشمگیری که آمار اخیر نشان می‌ دهد، باز هم سرطان خون در حال حاضر یکی از ۱۰ عامل مرگ و میر ناشی از سرطان است.

عوامل دخیل در نرخ مرگ و میر مبتلایان به سرطان خون

عوامل زیادی در تعیین شانس زنده ماندن بیمار لوسمی وجود دارد. و با توجه به این موضوع و این حقیقت که انواع زیادی از لوسمی وجود دارد، نمی توان یک فرمول کلی برای نرخ بقای این بیماران صادر کرد.

این فاکتورهای عبارتند از:

  • سن
  • زمان تشخیص
  • پیشرفت و رشد سرطان
  • نوع لوسمی
  • سابقه خانوادگی اختلالات خونی و لوسمی
  • وسعت آسیب مغز استخوان
  • قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی خاص، از قبلی بنزن و …
نرخ مرگ و میر لوسمی
نرخ مرگ و میر لوسمی

سرطان خون خوش خیم و بد خیم؟

خوش خیم یا بدخیم بودن در واقع اصطلاحاتی هستند که برای توصیف تومورها استفاده می شوند. در مورد لوسمی به خاطر ذات سلول هایی که دچار سرطان می شوند، ما شاکله ای به نام تومور نداریم. اصطلاح تومور و سرطان گاها در یک معنی استفاده می شوند، هرچند که این کار درست نیست. تومور به توده ای از سلول ها گفته می شود که می تواند خوش خیم و بی ضرر باشد یا بدخیم و سرطانی شود.

اگر بخواهیم اصلاح خوش خیم و بدخیم بودن را برای لوسمی تعریف کنیم، باید بگوییم که می توان دو دسته اختلالات خونی در نظر بگیریم: اختلالات خونی خوش خیم و اختلالات خونی بدخیم، که در واقع لوسمی یک نوع اختلال خونی بدخیم است. بر خلاف اختلالات خونی بد خیم مثل لوسمی، لنفوما و میلوما، اختلالات خونی خوش خیم می توانند از طریق درمان، درمان شوند. حتی این اختلالات خوش خیم ممکن است هیچ علائمی نداشته باشند که زندگی فرد را مختل کند.

بدترین نوع سرطان خون یا کشنده ترین نوع لوسمی کدام است؟

همان طور که در بالا گفتیم، لوسمی انواع بسیار تفاوتی دارد. در دسته بندی این سرطان، چهار نوع اصلی (ALL, AML, CLL, CML) داریم. هر کدام از این چهار نوع اصلی زیردسته های خود را دارند. از بین چهار نوع اصلی لوسمی،AML  بیشترین درصد ابتلا را دارد. AML هم در بزرگسالان و هم کودکان اتفاق می افتد.

نرخ بقای 5 ساله، یعنی درصد بیمارانی که بعد از 5 سال از تشخیص زنده هستند، در میان بیماران AML، 26.9% است. این نرخ در مورد بیماران ALL 68.2% است. 66.9% از بیماران مبتلا به CML بعد از 5 سال از تشخیص هنوز زنده هستند. نرخ بقای 5 ساله بیشترین میزان را در بیماران مبتلا به CLL یا سرطان خون لنفوئیدی مزمن دارد. خوشبختانه 83.2% از بیماران مبتلا به CLL بعد از گذشت 5 سال از تشخیص زنده می مانند.

از بین چهار نوع اصلی لوسمی،AML  بیشترین درصد ابتلا را دارد.

آیا سرطان خون می تواند ارثی باشد؟

بله، هرچند این امر خیلی معمول نیست. اختلالات ژنتیکی مانند سندرم داون می‌ تواند خطر ابتلا به لوسمی را افزایش دهد. دانشمندان همچنین دیگر جهش‌ های ژنتیکی را پیدا کرده اند که می‌ توانند ریسک ابتلا به لوسمی را افزایش دهند. این که وجود این جهش ها چقدر ریسک ابتلا را افزایش می‌ دهد، دقیقا مشخص نیست. داشتن خویشاوندی مبتلا با سرطان خون به این معنا نیست که شما یا اعضای خانواده تان نیز به سرطان خون مبتلا خواهید شد. در حقیقت در اغلب موارد، هیچ سابقه خانوادگی در ابتلا به سرطان خون وجود ندارد. در هر حال، اگر مورد ابتلا به سرطان خون در خانواده وجود دارد، این مورد را به پزشک خود بگویید. ممکن است پزشک شما آزمایش ژنتیک و یا مشاوره را توصیه کند.

متخصص-آنکولوژی
متخصص آنکولوژی

راهنمای مراجعه به فوق تخصص خون و سرطان شناسی

سرطان خون از پیچیده ترین بیماری هایی است که انسان می تواند با آن سر و کله بزند. در صورتی که علائم مشکوک به سرطان دارید یا سابقه دیگر سرطان ها و یا لوسمی را در خانواده داشته اید، بهتر است هر چه سریع تر با متخصص خون و سرطان شناسی یا آنکولوژیست درمیان بگذارید. متخصصین خون و سرطان شناسی می توانند در صورت نیاز شما را راهنمایی کرده و برای تشخیص و یا رد احتمال سرطان برای شما آزمایش هایی را طراحی کنند.

همین حالا می توانید از طریق مشاوره تلفنی با متخصص آنکولوژی خیال خود را راحت کنید. دکترتو مراقب شماست.

منبع:

webmd, nhs, medlineplus, labtestsonline, mayoclinic, healthline, clevelandclinic, yalemedicine, cancer, Healthline, webmd, cancer, cancer, healthgrades, medicalnewstoday, medicinenet, healthline, thehealthy, blog.dana.farber,

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید