خستگی، خواب‌آلودگی، اضافه‌وزن یا حتی احساس سرمای همیشگی همیشه به معنی کم‌کاری تیروئید نیست؛ اما وقتی چند مورد از این نشانه‌ها هم‌زمان ظاهر می‌شوند و بدون دلیل مشخص ادامه پیدا می‌کنند، بهتر است عملکرد تیروئید بررسی شود. علائم تیروئید کم کار معمولاً به‌تدریج ایجاد می‌شوند و ممکن است فرد در ابتدا آنها را به کم‌خوابی، استرس یا تغییرات معمول زندگی نسبت دهد. از طرفی، نشانه‌های این بیماری در زنان، مردان، کودکان، نوجوانان و دوران بارداری می‌توانند تفاوت‌هایی داشته باشند. در این مطلب از دکترتو، مهم‌ترین نشانه های کم‌کاری تیروئید، علائم ظاهری و خطرناک آن و تفاوتش با پرکاری تیروئید را بررسی می‌کنیم تا بدانید چه زمانی لازم است برای بررسی بیشتر به پزشک مراجعه کنید. اگر در آزمایش خون خود تغییرات شدیدی در هورمون تیروئید خود مشاهده کرده‌اید، بهتر است به دکتر غدد تهران یا شهر خودتان مراجعه کنید.
تیروئید کم کار چه نشانه هایی دارد؟
ضعف و خستگی مداوم از شایع‌ترین علائم تیروئید کم کار هستند که با استراحت هم رفع نمی‌شود؛ زیرا کم کاری تیروئید باعث کاهش تولید هورمون‌های تیروئیدی و کند شدن سوخت و ساز بدن می‌شود. خواب‌آلودگی و کاهش تمرکز، مشکلات رایج در این بیماری هستند. پوست خشک و خشن به دلیل کاهش تعریق ظاهر می‌شود. تحمل کم در برابر سرما ناشی از کاهش متابولیسم بدن است.
ورم صورت، به ویژه دور چشم‌ها، به علت تجمع مایعات ایجاد می‌شود. فراموشکاری، کاهش تمرکز و حتی علائمی مانند غمگینی یا افسردگی می‌توانند در بخشی از مبتلایان به کم‌کاری تیروئید دیده شوند و احتمالاً با تغییرات هورمونی در مغز مرتبط هستند، اما این مشکلات در همه بیماران رخ نمی‌دهد و مسیر حتمی از اختلال حافظه به افسردگی وجود ندارد. یبوست مزمن هم به دلیل کند شدن دستگاه گوارش اتفاق می‌افتد.
شایع‌ترین علائم تیروئید کم کار شامل موارد زیر است:
- علائم عمومی: خستگی، ضعف، بی‌حالی و کمبود انرژی
- تغییرات متابولیک: افزایش وزن و دشواری در کاهش وزن، احساس سرما
- پوست و مو: خشکی پوست، خشکی یا شکنندگی مو و ریزش مو
- دستگاه گوارش: یبوست و کند شدن حرکات دستگاه گوارش
- عضلات و مفاصل: درد، گرفتگی یا ضعف عضلانی
- ذهن و خلق‌وخو: کاهش تمرکز، کند شدن تفکر، فراموشی، احساس غمگینی یا افسردگی
- قاعدگی: پریودهای سنگین یا نامنظم
- سایر علائم: صدای گرفته یا خشن، پف صورت و کاهش ضربان قلب
۱. علايم ظاهری تیروئید کم کار کدامند؟
یکی از ویژگی‌های قابل مشاهده و علائم کم کاری تیروئید، ایجاد تغییرات تدریجی در پوست، مو و چهره است. پوست ممکن است خشک، سرد و زبر شود و در برخی افراد پوسته‌پوسته شدن پوست دیده شود. ریزش یا نازک شدن مو نیز از دیگر نشانه های کم کاری تیروئید است. پف‌آلود شدن صورت، به‌ویژه اطراف چشم‌ها، نیز در برخی افراد دیده می‌شود. رنگ‌پریدگی یا زردی خفیف پوست ممکن است ایجاد شود، اما این علامت اختصاصی کم‌کاری تیروئید نیست و نباید به‌تنهایی مبنای تشخیص قرار گیرد.
یکی دیگر از علائم داشتن تیروئید کم کار می‌تواند تغییر در ظاهر مو و پوست باشد. اگر خشکی پوست، ریزش مو و خستگی همراه با سایر علایم تیرویید کم کار وجود داشته باشد، بررسی عملکرد تیروئید می‌تواند به تشخیص علت کمک کند. ارتباط کم کاری تیروئید و لکه های پوستی در علائم تیروئید کم کار قابل ملاحظه است؛ اما ایجاد هر نوع لکه پوستی را نمی‌توان مستقیماً به این بیماری نسبت داد. در صورت ایجاد لکه‌های جدید یا ماندگار، باید علت آن به‌طور جداگانه بررسی شود.
۲. علائم کم کاری تیروئید خفیف کدامند؟
در کم‌کاری تیروئید خفیف، علائم ممکن است بسیار کم باشند یا حتی فرد هیچ علامت مشخصی نداشته باشد. خستگی، احساس سرما، خشکی پوست، یبوست، کاهش تمرکز یا تغییرات خفیف وزن از نشانه‌هایی هستند که ممکن است در علائم تیروئید دیده شوند.
این نشانه‌ها اختصاصی نیستند و ممکن است با کم‌خوابی، استرس یا مشکلات دیگر اشتباه گرفته شوند. در برخی موارد، کم‌کاری تیروئید خفیف یا تحت‌بالینی فقط با آزمایش خون مشخص می‌شود؛ به‌طور معمول در این وضعیت TSH بالا است، در حالی که T4 آزاد می‌تواند در محدوده طبیعی باقی بماند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت NHS
Symptoms of an underactive thyroid may be mild and may not be easy to notice
ترجمه متن:
علائم تیروئید کم‌کار ممکن است خفیف باشند و تشخیص آنها آسان نباشد.
۳. علائم خطرناک تیروئید کم کار کدامند؟
کم‌کاری تیروئید در بیشتر افراد با درمان مناسب قابل کنترل است، اما کم‌کاری شدید و درمان‌نشده در موارد نادر می‌تواند به میکسدم کما منجر شود؛ وضعیتی اورژانسی که با کاهش شدید عملکرد بدن همراه است. علائمی مانند کاهش سطح هوشیاری، کاهش دمای بدن، کند شدن ضربان قلب، افت فشار خون و اختلال تنفس می‌توانند در این شرایط دیده شوند و نیاز به درمان فوری دارند.
در کم‌کاری تیروئید درمان‌نشده، مشکلات قلبی و افزایش کلسترول نیز ممکن است ایجاد شود. بنابراین علائم تیروئید خطرناک کم کار بیشتر به نشانه‌های کم‌کاری شدید یا عوارض آن اشاره دارد و هر خستگی یا خواب‌آلودگی به معنی وضعیت خطرناک نیست. اگر فرد مبتلا به کم‌کاری تیروئید دچار خواب‌آلودگی یا کاهش هوشیاری شدید، تنفس آهسته، احساس سرمای شدید یا افت قابل‌توجه دمای بدن شود، باید فوراً تحت ارزیابی بهترین دکتر تیروئید ایران قرار گیرد.
۴. علائم بزرگ شدن تیروئید کم کار کدامند؟
بزرگ شدن غده تیروئید که به آن گواتر گفته می‌شود، می‌تواند در بعضی از بیماری‌های تیروئید از جمله برخی موارد کم‌کاری تیروئید دیده شود. بنابراین علائم بزرگ شدن تیروئید کم کار لزوماً با علائم عمومی کم‌کاری یکسان نیستند.
مهم‌ترین علائم گواتر و نشانه قابل مشاهده آن، برجستگی یا تورم در قسمت جلویی گردن است. احساس فشار در گردن، دشواری در بلع یا در موارد بزرگ‌تر، مشکل در تنفس نیز ممکن است ایجاد شود. علت بزرگ شدن تیروئید باید با معاینه و در صورت نیاز آزمایش خون و سونوگرافی مشخص شود.
علائم کم کاری تیروئید در مردان چیست؟
کم‌کاری تیروئید در مردان نیز ممکن است با علائم عمومی مانند خستگی، افزایش وزن، احساس سرما، یبوست، خشکی پوست و کاهش تمرکز همراه باشد. شیوع کم کاری تیروئید در مردان کمتر از زنان است اما آنها هم ممکن است به این بیماری دچار شوند.
کم‌کاری تیروئید در مردان می‌تواند با کاهش میل جنسی، اختلال نعوظ و گاهی تغییرات خلقی مانند افسردگی همراه باشد و این مشکلات ممکن است بر اعتمادبه‌نفس اثر بگذارند؛ در برخی موارد ممکن است هورمون‌های جنسی از جمله تستوسترون هم تحت‌تأثیر قرار گیرند، اما این وضعیت در همه بیماران دیده نمی‌شود و نیاز به ارزیابی کامل توسط پزشک دارد.
ریزش مو، کندی رشد ریش و سبیل نیز ممکن است دیده شود، اما این علائم اختصاصی کم‌کاری تیروئید نیستند و باید در کنار سایر نشانه‌ها و نتایج آزمایش بررسی شوند.بنابراین وجود علائم تیروئید کم کار در مردان به‌تنهایی برای تشخیص بیماری کافی نیست.
نشانه های تیروئید کم کار در زنان کدامند؟
در زنان علائم عمومی کم‌کاری تیروئید شامل خستگی، حساسیت به سرما و افزایش وزن است. همچنین علائم کم کاری تیروئید در زنان ممکن است شامل تغییراتی مانند پریودهای سنگین‌تر یا نامنظم و گاهی مشکلات باروری باشد؛ این علائم در همه زنان رخ نمی‌دهند، اما در صورت همراهی با سایر نشانه‌ها باید از نظر اختلالات تیروئید بررسی شوند.
احساس خستگی مفرط، افزایش وزن، خشکی پوست، و ریزش مو از دیگر نشانه‌های شایع هستند. بسیاری از زنان نیز از افسردگی، اضطراب یا بی‌خوابی رنج می‌برند که می‌تواند عملکرد روزانه آنها را مختل کند. در مواردی، بزرگ شدن غده تیروئید یا وجود گواتر در گردن مشاهده می‌شود که ممکن است هنگام بلعیدن احساس شود. بررسی‌های هورمونی در زنان مشکوک به کم کاری تیروئید بسیار ضروری است.
علائم تیروئید کم کار در نوجوانان کدامند؟
نوجوانان مبتلا به کم کاری تیروئید ممکن است علائمی متفاوت با بزرگسالان داشته باشند. کاهش سرعت رشد قدی، تأخیر در بلوغ جنسی و خستگی مداوم از مهم‌ترین نشانه‌ها هستند. همچنین کاهش تمرکز در مدرسه و ضعف در حافظه دیده می‌شود.
برخی نوجوانان دچار افزایش وزن، خشکی پوست، یبوست و کاهش خلق‌وخو می‌شوند. در این سن، کم کاری تیروئید ممکن است با افسردگی یا اضطراب اشتباه گرفته شود. فراموش نکنید که تشخیص به‌موقع و درمان زودهنگام در نوجوانان اهمیت زیادی دارد، زیرا عدم درمان می‌تواند بر رشد فیزیکی و ذهنی آنها تأثیر بگذارد.
علائم کم کاری تیروئید در کودکان کدامند؟
علائم کم‌کاری تیروئید در کودکان بسته به سن متفاوت است. کودکان مبتلا به کم کاری تیروئید ممکن است دچار تأخیر در رشد، کندی در یادگیری و افزایش خواب شوند. این علائم گاهی به‌سختی شناسایی می‌شوند و با اختلالات رشد دیگر اشتباه گرفته می‌شوند. تورم صورت، خشکی پوست، یبوست و گریه‌های غیرعادی از دیگر نشانه‌های احتمالی کم کاری تیروئید در کودکان هستند.
در بسیاری از نوزادان، در هفته‌ها و ماه‌های اول زندگی ممکن است هیچ علامت مشخصی از کم‌کاری تیروئید دیده نشود یا علائم بسیار اختصاصی باشند، به همین دلیل غربالگری نوزادان برای تشخیص زودرس اهمیت زیادی دارد. انجام غربالگری تیروئید در بدو تولد در بسیاری از کشورها انجام می‌شود. کم کاری تیروئید در نوزادان می‌تواند با علائمی مثل گریه با صدای خشن، خواب‌آلودگی، یبوست، بزرگ شدن زبان و گاهی زردی طولانی‌مدت همراه باشد؛ با این حال زردی پایدار علامتی غیراختصاصی است و نیاز به بررسی علل مختلف، از جمله اختلالات تیروئید، دارد. درمان زودهنگام در کودکان بسیار مؤثر است و می‌تواند جلوی بسیاری از عوارض جدی را بگیرد.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت healthline
Hypothyroidism occurs at any age, but the symptoms vary in children. In newborns, symptoms occur in the first few weeks or months after birth
ترجمه متن:
کم کاری تیروئید در هر سنی ممکن است رخ دهد، اما علائم آن در کودکان متفاوت است. در نوزادان، علائم در چند هفته یا ماه اول پس از تولد بروز می‌کنند.
تفاوت علائم تیروئید پرکار و کم کار چیست؟
علائم تیروئید پرکار و کم کار معمولاً در جهت مخالف یکدیگر ظاهر می‌شوند، زیرا در کم‌کاری، عملکرد بسیاری از فرایندهای بدن کاهش پیدا می‌کند و در پرکاری، فعالیت متابولیک بدن افزایش می‌یابد. البته همه افراد تمام این علائم را تجربه نمی‌کنند و شدت نشانه‌ها نیز متفاوت است. بنابراین برای پاسخ به این پرسش که چگونه بفهمیم تیروئید کم کار داریم یا پرکار، باید علائم را در کنار معاینه و آزمایش‌های تیروئید بررسی کرد.
به‌طور کلی، تفاوت تیروئید کم کار و پرکار بیشتر در جهت تغییرات متابولیک و علائم همراه آن دیده می‌شود، اما تشخیص قطعی با آزمایش خون انجام می‌شود. در جدول مقایسه‌ای زیر تفاوت علائم تیروئید پرکار و کم کار آمده است.
| علامت یا ویژگی | کم‌کاری تیروئید | پرکاری تیروئید |
|---|---|---|
| دمای بدن | احساس سرما | احساس گرما و تعریق بیشتر |
| وزن | افزایش وزن | کاهش وزن |
| انرژی و خواب | خستگی و خواب‌آلودگی | بی‌قراری و اختلال خواب |
| دستگاه گوارش | یبوست | افزایش دفعات دفع یا اسهال |
| ضربان قلب | کاهش ضربان قلب | افزایش ضربان قلب و تپش قلب |
| پوست | خشکی پوست | پوست گرم و مرطوب و تعریق بیشتر |
| تمرکز و خلق‌وخو | کاهش تمرکز و کندی ذهن | بی‌قراری و تحریک‌پذیری |
| قاعدگی | پریودهای سنگین یا نامنظم | تغییر در الگوی قاعدگی |
برای تشخیص کم کاری تیروئید به چه دکتری مراجعه کنیم؟
خستگی، احساس سرما، یبوست، خشکی پوست، تغییر وزن یا ریزش مو می‌توانند دلایل مختلفی داشته باشند و صرفاً به معنی کم‌کاری تیروئید نیستند. با این حال، اگر چند مورد از این علائم هم‌زمان ایجاد شده یا برای مدت طولانی ادامه داشته باشند، بهتر است عملکرد تیروئید بررسی شود. زیرا می‌تواند زمینه‌ساز بسیاری از مشکلات متابولیکی، قلبی و روانی شود. آزمایش خون می‌تواند مشخص کند که آیا اختلالی در سطح هورمون‌های تیروئیدی وجود دارد یا خیر.
اگر به دنبال بررسی کم کاری تیروئید هستید، بهترین دکتر غدد و متابولیسم ایران می‌تواند بر اساس علائم و نتایج آزمایش، علت بیماری و نیاز به درمان را مشخص کند. در ادامه لیستی از برجسته ترین پزشکان غدد و متابولیسم در شهرهای مختلف ایران را مشاهده می‌کنید.
پزشکان پیشنهادی
دکتر مجید رمضانی
متخصص غدد
دکتر محمد باقرزاده
فوق تخصص غدد و متابولیسم
دکتر محمدرضا میرزایی
فوق تخصص غدد و متابولیسم
دکتر جواد همت یار
فوق تخصص غدد و متابولیسم
دکتر جواد تولایی
فوق تخصص غدد و متابولیسم
دکتر محمدحسین گذشتی
فوق تخصص غدد و متابولیسمنتیجه گیری
کم‌کاری تیروئید می‌تواند با علائم مختلفی مانند خستگی، احساس سرما، افزایش وزن، یبوست، خشکی پوست و مو، کاهش تمرکز و تغییرات خلق‌وخو همراه باشد. شدت و نوع علائم در افراد متفاوت است و در زنان، مردان، کودکان، نوجوانان و دوران بارداری ممکن است نشانه‌های متفاوتی اهمیت بیشتری داشته باشند. برخی افراد نیز در مراحل اولیه علائم واضحی ندارند. از طرفی، علائم کم کاری تیروئید با بسیاری از مشکلات دیگر مشترک هستند و نمی‌توان تنها بر اساس نشانه‌ها بیماری را تشخیص داد. بررسی آزمایش‌های تیروئید، به‌ویژه TSH و T4، برای تشخیص اهمیت دارد. اگر علائم مداوم یا غیرعادی دارید، بررسی پزشکی می‌تواند به شناسایی علت و شروع درمان مناسب کمک کند.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
پرسش‌های متداول
در کم‌کاری اولیه تیروئید معمولاً TSH افزایش پیدا می‌کند و در کم‌کاری آشکار، T4 آزاد کاهش می‌یابد. در کم‌کاری تحت‌بالینی، TSH بالا است اما T4 آزاد معمولاً طبیعی است. برای تفسیر دقیق آزمایش باید شرایط فرد و محدوده مرجع آزمایشگاه نیز در نظر گرفته شود.
اختلالات تیروئید می‌توانند چرخه قاعدگی را تغییر دهند و در برخی افراد باعث نامنظم شدن خونریزی‌های قاعدگی شوند. با این حال، لکه‌بینی علت‌های مختلفی دارد و نمی‌توان آن را مستقیماً به کم‌کاری تیروئید نسبت داد. اگر لکه‌بینی مکرر، طولانی یا غیرعادی است، باید علت آن توسط پزشک بررسی شود.
بله، کم‌کاری تیروئید می‌تواند باعث ریزش و نازک شدن موها شود. کاهش هورمون‌های تیروئیدی می‌تواند چرخه طبیعی رشد مو را تحت تأثیر قرار دهد و باعث افزایش ریزش مو شود. با این حال، ریزش مو علت‌های مختلفی دارد و به‌تنهایی نشانه کم‌کاری تیروئید نیست. اگر ریزش مو همراه با علائمی مانند خستگی، احساس سرما، یبوست، خشکی پوست یا تغییرات وزن باشد، پزشک ممکن است آزمایش عملکرد تیروئید را برای بررسی علت تجویز کند.
اصطلاح تیروئید عصبی تشخیص پزشکی مستقلی نیست. کم‌کاری تیروئید می‌تواند با تغییرات خلق‌وخو مانند احساس غمگینی، کاهش انرژی، کندی ذهنی و کاهش تمرکز همراه باشد. این علائم ممکن است با مشکلات روانی یا خستگی ناشی از عوامل دیگر اشتباه گرفته شوند. بنابراین اگر منظور از علائم تیروئید عصبی کم کار تغییرات روحی و شناختی است، باید توجه داشت که تشخیص کم‌کاری تیروئید تنها بر اساس این نشانه‌ها امکان‌پذیر نیست و آزمایش عملکرد تیروئید اهمیت دارد.
