فهرست مطالب
همزمان با تکامل درمانهای مختلف در زمینه سلامت روان، فناوری جدیدی مانند نقشه برداری مغز، راهحلهای امیدوارکنندهای برای درمان بیماریهایی مانند افسردگی، اضطراب یا اختلال وسواس را ارائه داده است. نقشه مغزی یک تکنیک غیرتهاجمی است که بینش دقیقی از عملکرد مغز ارائه میدهد و به پزشکان و درمانگران کمک میکند تا برنامههای درمانی شخصیسازی شدهای را توسعه دهند. با این حال، مانند هر پیشرفت پزشکی، عوارض و محدودیتهایی نیز وجود دارد که باید در نظر گرفته شود. در این مقاله از دکترتو میخواهیم به بررسی مضرات نقشه مغزی و عوارض احتمالی آن بپردازیم.
آیا نقشه مغزی خطرناک است؟
برخلاف اکثر روشهایی که در حوزه سلامت روان کاربرد دارند، نقشه مغزی یک روش کاملا غیرتهاجمی و ایمن است، چرا که در آن احتیاجی به انجام روشهای پر مخاطرهای مانند جراحی یا پرتودرمانی وجود ندارد. ویژگیهای این روش آن را به گزینهای ایدهآل و کمخطر برای افرادی تبدیل میکند که به دنبال درک بهتر سلامت روان خود هستند.
حتی برای اکثر افرادی که نقشهبرداری مغزی را انجام دادهاند، این فرایند یک تجربه راحت و جالب است. از طرفی در کل هدف اصلی این روش، کاهش ریسکها و خطرات جانبی سایر روشهای تشخیصی است. در واقع در طول نقشهبرداری از مغز، ابزارها و فناوریهای مورد استفاده تنها فعالیت مغزی را اندازه میگیرند و هیچ کار خاصی روی خود مغز انجام نمیشود.
اما طبیعتا مانند هر روش درمانی یا تشخیصی دیگری، ممکن است در برخی از افراد و با توجه به شرایطی که دارند، یکسری خطرات یا عوارض را ایجاد کند که اکثر مضرات نقشه مغزی خفیف و جزئی هستند.
مشاوره روانشناسی
با برترین روانشناسان ایران از دیدگاه کاربران
عوارض شایع و خفیف نقشه مغزی
در سالهای اخیر که از این روش تشخیصی برای شروع درمان های مختلف از جمله نوروتراپی استفاده شده، تنها عارضه شایع سوزش پوستی جزئی و موقتی بوده و به ندرت مضرات نقشه مغزی جدی و مخاطرهآمیز بوده است. سایر عوارض هم همگی خفیفاند و معمولا بلافاصله بعد از جلسه نقشهبرداری مغزی برطرف میشوند.
بهعنوانمثال، خطر درد و ناراحتی خفیف ناشی از فشار الکترود یا وضعیت نشستن نسبتا کم است. اگرچه خود مغز جریانها یا هیچ دردی را احساس نمیکند، اما گاهی اوقات یک الکترود غشاهای اطراف مغز را لمس میکند و فرد ممکن است در این حالت احساس درد یا سوزش جزئی داشته باشد.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت drakeinstitute
Brain mapping is a non-invasive and non-drug diagnostic tool with a low risk of negligible side effects.
ترجمه فارسی:
نقشهبرداری مغز یک ابزار تشخیصی غیرتهاجمی و غیردارویی، با کمترین میزان خطر بروز عوارض جانبی است.
1. سردرد خفیف و احساس خستگی بعد از نقشه مغزی
یکی از شایعترین عوارض نقشه مغزی، احساس خستگی بعد از جلسه QEEG است. این عارضه خصوصا در مواردی که جلسه QEEG برای درمان اختلالات خواب یا کمخوابی انجام شده، بیشتر دیده میشود. برخی از بیماران هم بعد از جلسه نقشهبرداری مغز، سردرد خفیفی را تجربه میکنند که اغلب با استراحت کردن برطرف خواهد شد.
باید نقشه مغزی انجام بدی ولی میترسی عارضه داشته باشه؟
از متخصص راهنمایی بگیر.
2. تحریک، قرمزی یا خارش پوست در محل الکترودها
در طول جلسه QEEG یکسری الکترودها را روی پوست سر و پیشانی قرار میدهند. این الکترودها در برخی از افراد باعث بروز واکنشهای آلرژیک پوستی میشود و به همین دلیل هم میتوان یکی از مضرات نقشه مغزی را، تحریک، قرمزی یا خارش پوست در نظر گرفت. در برخی از افراد بعد از برداشتن الکترودها، به دلیل حساسیت پوستی، یک سری بثورات خفیف پوستی هم ایجاد میشود.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت nhs
Some people develop a mild rash where the electrodes were attached.
ترجمه فارسی:
برخی از افراد در محل اتصال الکترودها دچار بثورات خفیف پوستی میشوند.
3. احساس بی قراری و اضطراب حین انجام نقشه مغزی به خصوص در کودکان
یکی از مضرات نقشه مغزی، خصوصا در کودکان، احساس اضطراب، استرس یا بیقراری در حین انجام کار است. در طول جلسه که معمولا بین 30 تا 45 دقیقه طول میکشد، یک سری الکترود روی پوست سر قرار میگیرد و فعالیتهای مغزی بیمار مدام تحت نظر است. این شرایط ممکن است برای برخی از افراد، خصوصا کودکانی که اختلالات حسی دارند، دلهرهآور و مضطربکننده باشد.
عوارض نادر و جدی نقشه مغزی
به ندرت ممکن است نقشه مغزی یکسری عوارض جانبی جدیتر ایجاد کند. اغلب این عوارض نادر، مربوط به مشکلات زمینهای است که خود بیماران دارند. در واقع ممکن است گاهی اوقات نقشهبرداری از مغز، برخی از بیماریهای عصبی زمینهای را تشدید کند یا این که برخی از افراد نسبت به روند این درمان، واکنشهای جانبی نامطلوبی داشته باشند.
1. واکنش آلرژیک به ژل یا چسب الکترودها
قرمزی و حساسیت پوستی به الکترودها در اغلب افراد یا دیده نمیشود یا بسیار جزئی و خفیف است. اما گاهی این عارضه کمی شدیدتر است و به عنوان یکی از مضرات نقشه مغزی، برخی از افراد نسبت به چسب الکترودها یا ژل مورد استفاده برای قرار دادن آنها روی پوست سر، واکنشهای پوستی شدیدتری را نشان میدهند. این عارضه در افرادی با سابقه واکنشهای آلرژیک پوستی بیشتر دیده میشود.
2. تشدید موقت حساسیت حسی در افراد با اوتیسم یا اختلالات پردازش حسی
آزمایش QEEG حتی برای افرادی با سابقه ADHD یا اوتیسم هم به عنوان یک ابزار تشخیصی استفاده میشود و در بیشتر مواقع کاملا ایمن و بی خطر است. اما به عنوان یک عارضه نادر، قرار دادن الکترودها روی سر و موقعیت بیمار در حین انجام تست، ممکن است باعث تشدید موقتی علائم حسی در بیماران مبتلا به اوتیسم یا ADHD شود.
5 (1763 نظر)4.7 (1045 نظر)4.5 (801 نظر)5 (672 نظر)4.9 (647 نظر)4.9 (618 نظر)3. مشکلات احتمالی در افراد با سابقه صرع هنگام استفاده از محرک های نوری یا صوتی
شاید بتوان یکی از جدیترین مضرات نقشه مغزی را در بیمارانی دید که سابقه ابتلا به صرع دارند. با اینکه این روش تشخیصی در روند درمان بیماران مبتلا به صرع هم مورد استفاده قرار میگیرد، اما به ندرت ممکن است کسانی با سابقه صرع حین انجام آزمایش QEEG، تشنج کنند. علت چنین عارضهای این است که در برخی مواقع از محرکهای نوری یا صوتی هم در بخشهایی از آزمایش استفاده میشود. این محرکها میتواند خطر واکنشهایی مانند تشنج را افزایش دهد.
| عارضه | علت بروز |
|---|---|
| سردرد خفیف | خستگی ناشی از پروسه انجام نقشه مغزی |
| تحریک، قرمزی یا خارش پوست در محل الکترودها | واکنش آلرژیک پوستی به محل قرارگیری الکترودها |
| احساس بیقراری و اضطراب | اغلب در کودکان |
| تشدید موقت حساسیت حسی | امکان بروز در افرادی با سابقه ADHD یا اوتیسم |
چه کسانی در انجام نقشه مغزی باید احتیاط کنند؟
انجام تست نقشه مغزی برای اکثر بیماران و در هر شرایطی ایمن و بی خطر است. با این حال برخی از افراد باید در خصوص انجام این تست محتاطتر باشند و قبل از انجام هر کاری در مورد مشکلات زمینهای که دارند و مضرات نقشه مغزی، با پزشک یا درمانگرشان صحبت کنند. این افراد شامل گروههای زیر میشوند:
- کسانی که سابقه جراحی مغز یا صرع دارند.
- کودکان، خصوصا کودکانی که به انواع اختلالات حسی مانند اوتیسم مبتلا هستند.
- افرادی با بیماریهای زمینهای جدی مانند افرادی که مشکلات تنفسی شدید دارند.
- کسانی که داروهای خاصی مانند داروهای خوابآور یا اعتیادآور مصرف میکنند.
صرع داری و میخوای نقشه مغزی انجام بدی؟ مشاوره بگیر.
نتیجه گیری
مضرات نقشه مغزی و عوارض احتمالی مرتبط با آن بسیار محدودند و اغلب آنها عوارضی بسیار خفیف و بی خطر هستند. این روش علمی یک ابزار تشخیصی امیدوارکننده و موثر در حوزه درمان سلامت روان محسوب میشود و میتوان با کمک آن مشکلات و بیماریهای روانی متعددی را تشخیص داد. با این حال اگر کاندید انجام چنین آزمایشی هستید، بهتر است قبل از هر چیز، در مورد عوارض نقشه مغزی و این که آیا میتواند برای شما مشکلاتی را ایجاد کند یا خیر با درمانگرتان صحبت کنید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!