سرطان ریه چیست و دلایل ابتلا به آن چه مواردی است؟

تنظیم و ترجمه:

سرطان ریه چیست؟

سرطان ریه چیست؟

سرطان ریه بیماری است که موجب تکثیر بی‌رویه‌ی سلول‌های بافت ریه می‌شود و توانایی تنفسی فرد را کاهش می‌دهد. ریه‌‌‌ یا شش، اندام‌ حیاتی برای تنفس و تبادل گاز است که در قفسه‌ی سینه قرار دارد و طی تنفس اکسیژن هوای ورودی را جذب کرده و دی اکسید کربن دفع می‌کند. به طور معمول بدن کنترل و تعادل رشد سلول‌ها را برعهده دارد و سلول‌‌ها در مرحله‌ی خاصی از چرخه‌ی زندگی خود می‌میرند تا از رشد بیش از حد آن‌ها جلوگیری شود. سرطان در سیستم تنظیم و تعادل رشد سلولی اختلال ایجاد می‌کند و منجر به تکثیر و تقسیم غیرمجاز و بیش از حد سلول‌ها می‌شود که در نهایت توده ‌ای به نام تومور ایجاد می‌کند. در سرطان ریه، این الگوی رشد بیش از حد سلولی در ریه‌ها دیده می‌شود.

شیوع و پروگنوز سرطان ریه

سرطان ریه قبل از دهه ۱۹۳۰ معمول نبود، اما در دهه‌های بعدی، به دلیل افزایش مصرف دخانیات، به طور چشمگیری افزایش یافت. سرطان ریه علت اصلی مرگ و میر ناشی از سرطان در زنان و مردان، در سراسر جهان است. از آنجایی که این سرطان پس از تشکیل سریع گسترش می‌یابد یا متاستاز می‌دهد، بسیار خطرناک است و یکی از صعب العالج‌ترین سرطان‌هاست. غدد فوق کلیه، کبد، مغز و استخوان‌ها شایع‌ترین مکان‌ها برای متاستاز سرطان ریه هستند. خطر ابتلا به سرطان ریه در افراد سیگاری بسیار بالا است و با سال‌ها و تعداد پاکت‌های سیگاری که فرد استعمال کرده رابطه‌ی مستقیم دارد. خوشبختانه در صورت ترک سیگار خطر ابتلا به این سرطان کاهش می‌یابد. قرار گرفتن در معرض دود سیگار (سیگار کشیدن منفعل) نیز می‌تواند باعث ایجاد این بیماری در افراد غیر سیگاری شود. تشخیص زودهنگام سرطان ریه می‌تواند در روند درمان تاثیرگذار باشد، با این حال شناسایی این سرطان در مراحل اولیه دشوار است، زیرا علائم آن شبیه عفونت تنفسی است و گاهی فرد هیچ علائمی ندارد، به همین دلیل پیش آگهی کارسینوم ریه، ضعیف است. در بیماران مبتلا به سرطان ریه که توده‌ی سرطانی محدود به ریه‌هاست، بقای پنج ساله حدود ۵۴ درصد است اما بقای پنج ساله در کسانی که سرطان ریه پیشرفته و غیر قابل جراحی دارند، حدود ۴ درصد است. از عوارض سرطان ریه می‌توان به تنگی نفس، سرفه‌ی خونی، درد، تجمع مایع در ریه و متاستاز به سایر ارگان‌‌ها اشاره کرد.

سرطان ریه علت اصلی مرگ و میر ناشی از سرطان در زنان و مردان، در سراسر جهان است.

انواع سرطان ریه

دو نوع سرطان ریه با الگوی رشد و گسترش متفاوت وجود دارد که در زیر میکروسکوپ قابل تشخیص هستند: کارسینوم سلول‌های کوچک ریه (SCLC) و کارسینوم سلول‌های غیر کوچک ریه (NSCLC).

کارسینوم سلول‌های غیر کوچک ریه (NSCLC): شایعترین نوع سرطان ریه است (۸۰ تا ۸۵ درصد موارد). کارسینوم سلول‌های غیر کوچک ریه تهاجمی نیست، به بافت‌های اطراف دست اندازی نمی‌کند و نیاز به درمان فوری ندارد. آدنوکارسینوما، کارسینوم سلول سنگفرشی، کارسینوم سلول‌های بزرگ و تومورهای عصبی نورونی سلول‌های بزرگ، از انواع NSCLC هستند. کارسینوم سلول سنگفرشی در سلول‌های پوشاننده‌ی دستگاه تنفسی و آدنوکارسینوما در قسمت بیرونی ریه‌ها ایجاد می‌شوند.

کارسینوم سلول‌های کوچک ریه (SCLC): حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد از سرطان‌های ریه را شامل می‌شود که دارای احتمال متاستاز بالایی است. SCLC رشد و گسترش سریع‌تر از NSCLC دارد و همین ویژگی باعث می‌شود به شیمی درمانی بیشتر پاسخ دهد. با این حال، احتمال درمان SCLC کمتر است. در برخی موارد، تومورهای سرطانی ریه، شامل هر دو نوع NSCLC و SCLC هستند.

مزوتلیوما (Mesothelioma): نوع دیگری از سرطان ریه است که با قرارگیری در معرض آزبست (پشم شیشه) ارتباط دارد.

تعیین مرحله‌ی سرطان

برای تعیین مرحله‌ی سرطان از آزمایش‌های تشخیصی مانند ام آر آی، سی تی اسکن و اسکن PET استفاده می‌شود. مراحل سرطان ریه بر اساس اندازه‌ی تومور و گسترش آن، به شرح زیر هستند:

نهفته یا پنهان: سرطان در اسکن‌های تصویربرداری مشخص نمی‌شود، اما سلول‌های سرطانی در خلط وجود دارند و ممکن است به قسمت‌های دیگر بدن نیز رسیده باشند.

مرحله‌ی ۰: سلول‌های غیر‌طبیعی تنها در لایه‌های بالایی سلول‌های پوششی راه‌های هوایی پیدا می‌شوند.

مرحله‌ی ۱: اندازه‌ی تومور در ریه، کمتر از ۵ سانتی‌متر است و به سایر قسمت‌های بدن متاستاز نداده است.

مرحله‌ی ۲: اندازه‌ی تومور کوچک‌تر از ۵ سانتی‌متر است و به گره‌های لنفاوی ریه گسترش یافته است و یا اندازه‌ی تومور کوچک‌تر از ۷ سانتی‌متر است و تنها به بافت‌های مجاور گسترش یافته و گره‌های لنفاوی را درگیر نکرده است.

مرحله‌ی ۳: سرطان به به سایر قسمت‌های ریه، بافت‌های اطراف آن و گره‌های لنفاوی گسترش یافته است.

مرحله‌ی ۴: در این مرحله، سرطان در قسمت‌های مختلف بدن مانند استخوان یا مغز پخش شده و متاستاز داده است.

Mid Text Yellow AD 1254x339

علائم و نشانه‌های سرطان ریه

علائم سرطان ریه به مکان درگیری و نحوه‌ی گسترش تومور بستگی دارد. تشخیص علائم هشدار دهنده‌ی سرطان ریه، آسان نیست زیرا علائم و نشانه‌‌های آن هنگامی ظاهر می‌شوند که سرطان به مرحله‌ی پیشرفته رسیده باشد. فرد مبتلا به این سرطان طیف وسیعی از علائم زیر را ممکن است تجربه کند:

بدون علامت: سرطان ریه در ۲۵٪ موارد، طی عکس رادیوگرافی ساده‌ی قفسه‌ی سینه یا سی تی اسکن، به طور تصادفی و هنگام بررسی دیگر بیماری‌ها تشخیص داده می‌شود که معمولا در این مرحله، توده سرطانی کوچک و به اندازه‌ی یک سکه است و فرد هیچ علامتی ندارد.

علائم مربوط به سرطان: رشد و حمله‌ی سرطان به بافت‌ ریه و بافت‌های اطراف، در تنفس اختلال ایجاد می‌کند و منجر به علائمی نظیر سرفه‌ی مداوم جدید، تشدید سرفه‌ی مزمن قبلی، تنگی نفس، خس خس سینه، درد قفسه‌ی سینه و خلط خونی (هموپتزی) می‌شود. تومورهایی که در قسمت بالایی ریه قرار دارند می‌توانند بر اعصاب صورت تاثیر گذارند و منجر به افتادگی یک‌طرفه پلک، کوچک شدن مردمک و عدم تعریق در یک طرف صورت شوند، همچنین فرد ممکن است درد شانه‌ای که به دست‌ها گسترش می‌یابد را تجربه کند، فلج تارهای صوتی منجر به خشونت صدا نیز می‌شود. اگر سرطان ریه، مری را درگیر کند باعث اختلال در بلع (دیسفاژی) می‌شود. در صورت ایجاد انسداد وسیع در راه‌های هوایی، بخشی از ریه روی هم می‌خوابد و باعث ایجاد عفونت‌های مکرر تنفسی مانند آبسه، نومونیا و برونشیت، در ناحیه‌ی مسدود شده می‌شود. تومورها می‌توانند بر رگ‌های بزرگی که خون را بین سر، بازو و قلب منتقل می‌کنند، فشار وارد کنند که باعث تورم صورت، گردن، قفسه‌ی سینه، شانه‌ها و بازوها می‌شود.

علائم مربوط به متاستاز: اگر این سرطان به استخوان گسترش یابد باعث دردهای شدید در استخوان به خصوص در پشت، دنده‌ها یا لگن می‌شود. متاستاز این سرطان به مغز یا ستون فقرات، باعث بروز علائم عصبی شامل تاری دید، سردرد، سرگیجه، تشنج یا علائم سکته‌ی مغزی مانند ضعف یا از دست دادن حس در قسمت‌هایی از بدن، می‌شود. متاستاز سرطان ریه به غدد لنفاوی باعث ایجاد توده، به خصوص در گردن و ترقوه می‌شود. گسترش سرطان ریه به کبد منجر به زرد شدن پوست و چشم (زردی) می‌شود.

علائم پارانئوپلاستیک: شامل علائم ناشی از تولید مواد شبه هورمون توسط سلول‌های توموری که اغلب همراه با سرطان ریه دیده می‌شود. سندرم پارانئوپلاستیک اغلب با SCLC مرتبط است اما ممکن است با هر نوع تومور دیگری نیز دیده شود. یکی از سندرم‌‌های پارانئوپلاستیک رایج در ارتباط با SCLC، تولید هورمون آدرنوکورتیکوتروپین (ACTH) توسط سلول‌های سرطانی است که باعث تولید بیش از حد هورمون کورتیزول توسط غده‌ی فوق کلیه می‌شود (سندرم کوشینگ). شایع‌ترین سندرم پارانئوپلاستیک مرتبط با NSCLC، تولید ماده‌ی شبیه به هورمون پاراتیروئید است که منجر به افزایش سطح کلسیم در جریان خون می‌شود. علائم کلی سندرم پارانئوپلاستیک شامل ضعف ماهیچه‌ای، حالت تهوع، استفراغ، احتباس مایعات، فشار خون بالا، قند خون بالا، گیجی، تشنج و کما است.

علائم غیر اختصاصی: علائم غیر اختصاصی که در بسیاری از سرطان‌ها، از جمله ریه دیده می‌شود شامل کاهش وزن، از دست دادن اشتها، ضعف و خستگی است. علائم روانی مانند افسردگی و تغییرات خلقی نیز شایع است.

عوامل موثر و ریسک فاکتورهای ابتلا به سرطان ریه

سیگار کشیدن: پزشکان معتقدند خطر ابتلا به سرطان ریه با تعداد سیگارهای مصرفی در روز و تعداد سال‌هایی که فرد سیگار کشیده است، افزایش می‌یابد. همه‌ی سیگاری‌ها سرطان ریه نمی‌گیرند و همه‌ی کسانی که به این بیماری مبتلا هستند سیگاری نیستند، اما شکی نیست که سیگار کشیدن یکی از بزرگترین عوامل خطر است، از هر ۱۰ نفر سیگاری ۹ نفر به سرطان ریه مبتلا می‌شوند. ترک سیگار در هر سنی خطر ابتلا به سرطان ریه را به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد. نه تنها مصرف سیگار بلکه استفاده از پیپ، سیگار برگ و دیگر فرآورده‌های تنباکو مانند قلیان، باعث سرطان ریه می‌شوند. بلافاصله با ورود دود سیگار که پر از مواد سرطانزاست به ریه‌ها، تغییرات بافتی شروع می‌شود. این مواد سرطانزا از طریق خون به تمام نقاط بدن منتقل می‌شوند و خطر سایر سرطان‌ها نیز افزایش می‌یابد. در ابتدا بدن آسیب را ترمیم می‌کند، اما با قرار گیری مکرر در معرض دود سیگار، سلول های طبیعی ریه به طور فزاینده‌ای آسیب می‌بینند و در نهایت سرطان ایجاد می‌شود.

از هر ۱۰ نفر سیگاری ۹ نفر به سرطان ریه مبتلا می‌شوند. ترک سیگار در هر سنی خطر ابتلا به سرطان ریه را به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد. نه تنها مصرف سیگار بلکه استفاده از پیپ، سیگار برگ و دیگر فرآورده‌های تنباکو مانند قلیان، باعث سرطان ریه می‌شوند. بلافاصله با ورود دود سیگار که پر از مواد سرطانزاست به ریه‌ها، تغییرات بافتی شروع می‌شود.

پزشکان معتقدند خطر ابتلا به سرطان ریه با تعداد سیگارهای مصرفی در روز و تعداد سال‌هایی که فرد سیگار کشیده است، افزایش می‌یابد.
پزشکان معتقدند خطر ابتلا به سرطان ریه با تعداد سیگارهای مصرفی در روز و تعداد سال‌هایی که فرد سیگار کشیده است، افزایش می‌یابد.

قرارگیری در معرض دود سیگار: جالب است بدانید حتی اگر سیگار نمی‌کشید، قرار گرفتن در معرض دود سیگار نیز خطر ابتلا به سرطان ریه را افزایش می‌دهد. با توجه به آمار مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها، قرارگیری غیرمستقیم در معرض دود سیگار، سالانه مسئول ۷،۳۰۰ مرگ و میر ناشی از سرطان ریه در ایالات متحده است.

قرار گرفتن در معرض آزبست و سایر مواد سرطان زا: قرارگیری در معرض آزبست و سایر موادی که باعث ایجاد سرطان می‌شوند مانند آرسنیک، کادمیوم، کروم، نیکل، برخی فرآورده‌های نفتی و اورانیوم خطر ابتلا به سرطان ریه را افزایش می‌دهد. نوعی از این سرطان به نام مزوتلیوما تحت تاثیر تماس با آزبست است.

قرار گرفتن در معرض گاز رادون: رادون به طور طبیعی از تجزیه‌ی اورانیوم در خاک، سنگ و آب تولید می‌شود و در نهایت بخشی از هوای تنفسی می‌شود. انباشته شدن رادون در ساختمان باعث پیدایش سطوح خطرناک آن می‌شود.

سابقه‌ی خانوادگی سرطان ریه: وجود این سرطان در افراد درجه یک خانواده مانند والدین، خواهر و برادر، احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش می‌دهد.

سن: سرطان ریه بیماری سالمندان است؛ تقریبا ۷۰٪ از افراد مبتلا به آن بیشتر از ۶۵ سال سن دارند (سن متوسط کارسینوم ریه ۷۰ سال است)، در حالی که کمتر از ۳٪ موارد این سرطان در افراد زیر ۴۵ سال رخ می‌دهد.

بیماری‌های ریوی: وجود برخی بیماری‌های ریه، مانند بیماری مزمن انسدادی ریوی (COPD)، خطر ابتلا به سرطان ریه را ۴ تا ۶ برابر افزایش می‌دهند. ابتلا به فیبروز ریوی با افزایش هفت برابری خطر سرطان ریه همراه است.

آلودگی هوا: آلودگی هوا ناشی از وسایل نقلیه، وسایل صناعی و نیروگاه‌ها می‌تواند موجب ایجاد سرطان ریه در افراد در معرض خطر شود.

تاریخچه‌ی سرطان ریه: کسانی که سابقه‌ی ابتلا به سرطان ریه دارند، نسبت به سایر افرادی که تا به حال به این بیماری مبتلا نشده‌اند، بیشتر در معرض خطر مجدد این سرطان هستند.

قرار گرفتن در معرض دود ماشین‌‌های دیزلی: دود خروجی از موتورهای دیزلی شامل گاز و دوده (ذرات معلق) است. بسیاری از مشاغل، مانند رانندگان کامیون، کارگران باجه‌های دریافت عوارض جاده‌ای، اپراتورهای ماشین آلات سنگین، کارگران راه آهن و اسکله، معدنچیان، کارگران گاراژ و مکانیک‌ها و کارگران مزرعه اغلب با ماشین آلات دیزلی سر و کار دارند. مطالعات نشان می‌دهد افرادی که در معرض دود ماشین‌های دیزلی هستند با افزایش خطر کم اما قابل توجه ابتلا به سرطان ریه قرار دارند.

سابقه‌ی پرتودرمانی قبلی در ناحیه‌ی قفسه‌ی سینه

بررسی‌های تشخیصی در سرطان ریه

غربالگری سرطان ریه در افراد بالای ۵۵ سال و افرادی که سال‌هاست به شدت سیگار می‌کشند صورت می‌گیرد. پزشکان ریه برای تشخیص سرطان ریه از طیف گسترده‌ای از روش‌های تشخیصی و آزمایشات استفاده می‌کنند. این روش‌های تشخیصی عبارتند از:

بررسی پیشینه‌ی پزشکی و معاینه‌ی فیزیکی: در صورتی که پزشکان به سرطان ریه مشکوک باشند، علاوه بر معاینه‌ی بالینی، سوالاتی در مورد علائم و عوامل خطر پیشرفت سرطان مانند سیگار کشیدن، علائم تنفسی، انسداد مجاری هوایی یا عفونت ریه‌ها خواهند پرسید. از علائم تشخیصی بیماری مزمن ریوی، سیانوز (رنگ آبی پوست و غشاهای مخاطی ناشی از نبود اکسیژن کافی در خون) و کلابینگ یا چماقی شدن انتهای انگشتان است.

آزمایشات تصویر‌برداری: هرگونه ضایعه‌ی غیر‌طبیعی توسط عکس ساده‌ی اشعه‌ی ایکس، ام آر آی، سی تی اسکن و اسکن PET قابل تشخیص است. این اسکن‌ها جزئیات بیشتری از توده‌ را فراهم می‌کنند و ضایعات کوچک‌تر را نیز پیدا می‌کنند.

آزمایش خلط: در صورت وجود سرفه‌ی خلط‌ دار، بررسی میکروسکوپی خلط می‌تواند در تشخیص سلول‌های سرطانی کمک کند.

بیوپسی: نمونه برداری از بافت ریه یا دیگر ارگان‌های بدن مانند کبد، می‌تواند در تایید سرطانی بودن سلول‌های توموری و متاستاز سرطان کمک کند. نمونه‌ها برای تجزیه و تحلیل به پاتولوژیست ارسال می‌شوند. در صورت مثبت بودن نتیجه، برای بررسی گسترش سرطان، تست‌های بیشتری مانند اسکن استخوانی استفاده می‌شود. نمونه‌ی بافتی می‌تواند طی روش‌های زیر تهیه شود:

برونکوسکوپی: در حالی که فرد داروی آرامبخش دریافت کرده است، لوله‌ای مجهز به لامپ کوچکی در انتها، به گلوی وی فرستاده می‌شود و امکان بررسی دقیق‌تر ریه‌ها را فراهم می‌کند.

مشاهده‌ی فضای سینه‌ای: پزشک در پایین گردن برشی ایجاد می‌کند و به وسیله‌ی آندوسکوپ از گره‌های لنفاوی نمونه‌برداری می‌کند. این روش معمولا در بیمارستان و تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود.

نمونه‌بردای سوزنی: با کمک روش‌های تصویربرداری به عنوان راهنما، از طریق دیواره‌ی قفسه‌ی سینه، سوزن نمونه‌برداری وارد شده و از بافت‌های مشکوک ریه و گره‌های لنفاوی نمونه گرفته می‌شود.

آزمایش خون: اگرچه آزمایش خون معمولی قادر به تشخیص سرطان ریه نیست اما با کمک آن می‌توان متاستاز به سایر ارگان‌ها را تشخیص داد. برای مثال سطوح بالای آنزیم‌های کبدی علامتی از متاستاز به کبد است، متاستاز به استخوان باعث افزایش سطح آلکالین فسفاتاز و کلسیم در خون می‌شود. گسترش سرطان به استخوان‌ها از طریق اسکن استخوانی نیز قابل تشخیص است.

مدیریت و درمان

درمان سرطان ریه نیاز به رویکرد تیمی دارد که این تیم متشکل از متخصصان مختلفی از جمله انکولوژیست، پاتولوژیست، جراح قفسه‌ی سینه، جراح عمومی، متخصص رادیولوژیست و متخصص ریه است. درمان سرطان ریه می‌تواند ترکیبی از جراحی، شیمی درمانی، شیمی درمانی هدفمند، ایمونوتراپی و پرتودرمانی باشد که انتخاب هریک از این روش‌ها به محل و مرحله‌ی سرطان و نیز وضعیت کلی سلامت فرد بستگی دارد. در این قسمت، در مورد هر کدام از این روش‌‌ها توضیحات بیشتری را ارائه می‌کنیم:

جراحی: جراحی اولین گزینه‌ی درمانی سرطان ریه است. برای از بین بردن بافت‌های سرطانی ریه و بافت‌های اطراف آن که سرطان به آن‌ها گسترش یافته است، جراحی گزینه‌ی مناسبی است. این عمل جراحی شامل برداشتن یک لوب یا بخش بزرگی از ریه طی روشی به نام لوبکتومی است. در موارد شدید، جراح ممکن است کل ریه را خارج کند، فرد بدون ریه می‌تواند زندگی کند، اما انجام این عمل جراحی به وضعیت عمومی فرد بستگی دارد.

شیمی درمانی: این روش درمانی با استفاده از داروها باعث کاهش تعداد یا ریشه کنی سلول‌های سرطانی می‌شود. همانطور که گفته شد، در سرطان سرعت تکثیر سلول‌ها افزایش می‌یابد و این داروها سلول‌هایی که به سرعت در حال تقسیم هستند را هدف قرار می‌دهند، همین موضوع باعث می‌شود که شیمی درمانی برای سرکوب سلول‌های سرطانی مخصوصا در موارد متاستاز سرطان به سایر قسمت‌های بدن، انتخاب مناسبی باشد. شیمی درمانی یک درمان قدرتمند است و می‌تواند عوارض جانبی مانند تهوع شدید و کاهش وزن داشته باشد.

رادیوتراپی: در این روش از پرتوهای پر انرژی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود. قبل از عمل جراحی، پزشک با استفاده از رادیوتراپی اندازه‌ی تومور را کاهش می‌دهد. پرتودرمانی عمدتا در درمان سرطان‌هایی مفید است که به یک محل محدود هستند و گسترش نیافته‌اند. ترکیب شیمی درمانی و رادیوتراپی قبل و بعد از عمل جراحی، به میزان زیادی باعث موفقیت درمان می‌شود.

درمان هدفمند: این روش شامل استفاده از داروهایی است که سلول‌های سرطانی خاصی را هدف قرار می‌دهند. برای مثال داروهایی که تقسیم شدن سلول‌های سرطانی را متوقف می‌کنند.

ایمونوتراپی: ایمونوتراپی از سیستم ایمنی بدن برای مبارزه با سرطان استفاده می‌کند. سیستم ایمنی بدن ممکن است به سلول‌های سرطانی حمله نکند، زیرا سلول‌های سرطانی پروتئین‌هایی تولید می‌کنند که سلول‌های سیستم ایمنی را نابود می‌کنند. ایمونوتراپی با دخالت در این روند، عمل می‌کند.

پیشگیری از سرطان ریه

اگرچه راه حل دقیقی برای پیشگیری از سرطان در دسترس نمی‌باشد اما رعایت موارد زیر ریسک ابتلا به سرطان ریه را کاهش خواهد داد:

ترک سیگار: با پزشک خود مشورت کنید تا با دارودرمانی و معرفی گروه‌های پشتیبانی، به شما در ترک سیگار کمک کند.

اجتناب از قرار‌گیری در معرض دود سیگار: اگر با فردی سیگاری زندگی یا کار می‌کنید، از او بخواهید که سیگار را ترک کند یا حداقل خارج از محیط خانه و کار سیگار بکشد. از مناطقی که مردم سیگار می‌کشند، مانند کافه‌ها و رستوران‌ها اجتناب کنید.

سنجش سطح رادون در خانه: اگر در مناطقی زندگی می‌کنید که غلظت گاز رادون بالا است، برای سنجش سطح گاز رادون از مراکز بهداشت محل خود کمک بگیرید.

اجتناب از مواد سرطان‌زا در محل کار: برای محافظت از خود در برابر مواد شیمیایی سمی در محل کار اقدامات احتیاطی را انجام دهید. به عنوان مثال، اگر ماسک صورت برای حفاظت به شما داده شده، همیشه آن را استفاده کنید. سیگار کشیدن، خطر ابتلا به عوارض ریوی ناشی از مواد سرطان‌زا در محل کار را افزایش می‌دهد.

رژیم غذایی مناسب: رعایت رژیم غذایی سرشار از میوه‌ها، سبزیجات، ویتامین‌ها، مواد مغذی و فیبر فراوان بهترین گزینه جهت پیشگیری از سرطان است. از مصرف زیاد قرص‌های ویتامین با دوز بالا خودداری کنید.

ورزش: اگر تا به حال ورزش نکرده‌اید، همین امروز بهترین فرصت است. از ورزش‌های سبک شروع کنید و به تدریج میزان ورزش روزانه‌ را افزایش دهید. سعی کنید بیشتر روزهای هفته را ورزش کنید.

منابع: medicalnewstody ، mayoclinic ، cancercenter ، medicinenet ، healthline

End Text Blue AD 1254x229

نظرات کاربران

نظر دهید

نظر دهید