آزمایش عملکرد کبد و تحلیل نتایج به دست آمده

آزمایش عملکرد کبد

آزمایش خون، تجربه‌ی مشترک بین افراد

هر فرد در طول زندگی خود حداقل یک بار به آزمایشگاه مراجعه می‌کند. احتمالا بسیار کنجکاو بوده‌اید که هرچه زودتر نتایج را تحلیل کنید و از سلامتی خود اطمینان حاصل نمایید. در مجله‌ی سلامت دکترتو به بررسی هریک از پارامترهایی می‌پردازیم که در آزمایش خون با آن‌ها برخورد می‌کنید. اما به یاد داشته باشید که خواندن نتیجه‌ی آزمایش خون، موضوعی است که نیازمند اظهار نظر تخصصی توسط پزشکان است. در این مقاله با آزمایش عملکرد کبد آشنا خواهید شد.

توجه: مطلبی که مطالعه می‌کنید صرفا جنبه‌ی افزایش آگاهی دارد و به هیچ وجه جایگزین توصیه‌های پزشک نیست. به یاد داشته باشید که خواندن نتیجه‌ی آزمایش خون، موضوعی است که نیازمند اظهار نظر تخصصی توسط پزشکان است.
مشاوره با پزشک

آزمایش عملکرد کبد (LFT) چیست؟

آزمایش عملکرد کبد برای غربالگری، تشخیص، ارزیابی و نظارت بر بیماری‌های کبدی استفاده می‌شود.

برای انجام آزمایش عملکرد کبدی لازم نیست ناشتا باشید.

کبد یکی از بزرگ‌ترین ارگان‌های بدن است و در سمت راست و بالای شکم، پشت دنده‌ها قرار دارد. کبد داروها و موادی را که برای بدن مضر هستند متابولیزه و سم زدایی می‌کند. یکی دیگر از وظایف کبد، تولید صفرا است. صفرا از طریق مجاری صفراوی به روده‌ی کوچک منتقل می‌شود تا به هضم چربی‌ها کمک کند.

انواع بیماری‌های کبدی، الکل، داروها، برخی از مکمل‌های گیاهی و سموم می‌توانند باعث آسیب به کبد شوند. از علائم آسیب به کبد می‌توان به زردی، ادرار تیره رنگ، مدفوع رنگ روشن، خارش، حالت تهوع، خستگی، اسهال و کاهش وزن یا افزایش وزن غیرقابل توجیه، اشاره کرد. ممکن است قبل از ظهور علائم گفته شده، آسیب قابل توجهی به کبد وارد شده باشد. بنابراین تشخیص به موقع آسیب کبدی، برای به حداقل رساندن آسیب و حفظ عملکرد کبد ضروری است.

آزمایش عملکرد کبد از چند جز تشکیل شده است که در زیر به بررسی هریک می‌پردازیم:

آلانین آمینوترانسفراز (ALT)،‌ آلکالن فسفاتاز (ALP)، آسپارتات آمینوترانسفراز (AST)، بیلی روبین تام (Total bilirubin)، آلبومین (ALb) , گاما گلوتامیل ترانسفراز (GGT). 

ورود به سایت دکترتو

آزمایش عملکرد کبد
آزمایش عملکرد کبد

آلانین آمینوترانسفراز (ALT)

آلانین آمینوترانسفراز (ALT)، که در آزمایش عملکرد کبد اندازه گیری می‌شود، برای غربالگری یا نظارت بر عملکرد کبد کاربرد دارد. سنجش مقادیر ALT در کنار سایر آزمایشات عملکرد کبد، مانند پروتئین کل، آلبومین، آلکالین فسفاتاز (ALP) و آسپارتات آمینوترانسفراز (AST) به تعیین نوع بیماری کبدی کمک می‌کند.

آلانین آمینوترانسفراز (ALT) برای چه افرادی درخواست داده می‌شود؟

سابقه‌ی مواجهه با ویروس هپاتیت، مصرف بیش از حد الکل، سابقه‌ی خانوادگی بیماری کبدی، مصرف داروهایی که به کبد آسیب می‌رسانند، نظارت بر درمان بیماری‌های کبدی از مواردی هستند که ALT در آن‌ها چک می‌شود.

مقدار طبیعی ALT در مردان ۵ تا ۴۰ (U / L: واحد استاندارد در لیتر) و در خانم‌‌ها ۵ تا ۳۵ (U / L: واحد استاندارد در لیتر) است. مقادیر بسیار بالای ALT (بیش از ۱۰ برابر بالاتر از سطح طبیعی) معمولا نشان دهنده‌ی هپاتیت حاد (کوتاه مدت) است که اغلب به دلیل عفونت ویروسی رخ می‌دهد. سطح ALT معمولا در هپاتیت مزمن بالا نمی‌رود.

در برخی بیماری‌های کبدی، به ویژه هنگامی که مجاری صفراوی مسدود شده باشند، یا در سیروز کبدی، ممکن است سطح ALT طبیعی باشد.

برخی داروهای خاص ممکن است با ایجاد آسیب کبدی در درصد بسیار کمی از بیماران، سطح ALT را افزایش دهند.

آلکالین فسفاتاز (ALP)

سنجش سطح آلکالین فسفاتاز (ALP) در خون، به عنوان بخشی از آزمایش عملکرد کبد درخواست می‌شود. آلکالین فسفاتاز آنزیمی است که در استخوان، کبد و به مقدار کم‌تری در روده‌ها، یافت می‌شود. مقادیر کمی ALP نیز در جفت یافت می‌شود. مقدار طبیعی ALP در بزرگسالان ۳۰ تا ۱۱۰ (U / L: واحد استاندارد در لیتر) است.

افزایش سطح آلکالین فسفاتاز در خون، نشان دهنده‌ی انسداد مجاری صفراوی است زیرا در سلول‌های پوشاننده‌ی مجاری صفراوی مقدار زیادی آلکالین فسفاتاز وجود دارد.

بیماری‌هایی که بر رشد استخوان تاثیر می‌گذارند یا باعث افزایش فعالیت سلول‌های استخوانی می‌شوند، می‌توانند بر سطح ALP در خون تاثیر بگذارد.

سطح ALP در بیماری پاژه و کمبود ویتامین D و سرطان‌های خاصی که به استخوان گسترش می‌یابند، افزایش می‌یابد.

بارداری می‌تواند سطح ALP را افزایش دهد.

کودکان سطح ALP بالاتری دارند زیرا استخوان‌های آن‌ها در حال رشد است.

خوردن یک وعده‌ی غذایی حاوی چربی زیاد، می‌تواند سطح ALP را برای چند ساعت، کمی افزایش دهد.

برخی داروها ممکن است سطح ALP را افزایش دهند، از جمله برخی آنتی بیوتیک‌ها و برخی از داروهایی که برای درمان مشکلات روانپزشکی یا صرع استفاده می‌شوند.

آسپارتات آمینوترانسفراز (AST)

آسپارتات آمینو ترانسفراز (AST)، آنزیمی است که در کبد، گلبول‌های قرمز خون، قلب و سایر عضلات یافت می‌شود. سطح بسیار بالای AST (بیش از ۱۰ برابر بالاتر از سطح طبیعی) در آزمایش عملکرد کبد، معمولا در هپاتیت حاد دیده می‌شود که اغلب به دلیل عفونت ویروسی رخ می‌دهد. در هپاتیت حاد، سطح AST حدود ۱ تا ۲ ماه بالا می‌ماند و ممکن است ۳ تا ۶ ماه طول بکشد تا به حالت طبیعی برگردد. توجه داشته باشید که در هپاتیت مزمن، سطح AST معمولا خیلی بالا نیست و اغلب کم‌تر از ۴ برابر بالاتر از سطح طبیعی است. در برخی بیماری‌های کبدی، به ویژه هنگامی که مجاری صفراوی مسدود شده باشند، یا در سیروز کبدی، ممکن است سطح AST طبیعی باشد. مقدار طبیعی ALT در مردان ۵ تا ۳۵ (U / L: واحد استاندارد در لیتر) و در خانم‌‌ها ۵ تا ۳۰ (U / L: واحد استاندارد در لیتر) است.

هنگامی که آسیب کبدی به دلیل الکل باشد، AST اغلب بسیار بیش‌تر از ALT افزایش می‌یابد.

AST می‌تواند در اثر تجزیه‌ی گلبول‌های قرمز خون (همولیز) و آسیب عضلانی نیز افزایش می‌یابد.

بیلی روبین تام (Total bilirubin)

بیلی روبین یکی دیگر از اجزای آزمایش عملکرد کبد است که برای غربالگری، تشخیص و پایش اختلالات کبدی و کم خونی همولیتیک استفاده می‌شود. علاوه بر این، بیلی روبین برای کمک به تشخیص برخی از اختلالات ژنتیکی نادر در نوزادان مبتلا به زردی و جلوگیری از آسیب مغزی در نوزادانی که زردی قابل توجهی دارند، استفاده می‌شود.

نتیجه‌ی اندازه‌گیری سطوح بیلی روبین در خون چه چیزی را نشان می‌دهد؟

بیلی روبین به دو شکل در خون وجود دارد: مستقیم (یا کونژوگه) و غیر مستقیم (یا غیر کونژوگه). اگر بیلی روبین مستقیم افزایش یابد، ممکن است نوعی انسداد در مجاری کبدی یا مجاری صفراوی وجود داشته باشد. علت انسداد می‌تواند سنگ صفرا، هپاتیت، ضربه، واکنش دارویی یا مصرف طولانی مدت الکل باشد. اگر بیلی روبین غیر مستقیم افزایش یابد، ممکن است نشان دهنده‌ی همولیز (تجزیه‌ی گلبول‌های قرمز خون) باشد.

افزایش سطح بیلی روبین در نوزادان باعث زردی می‌شود. در صورت عدم کنترل زردی نوزادان، آسیب به سلول‌های مغزی وارد می‌شود و ممکن است باعث عقب ماندگی ذهنی، ناهنجاری‌های جسمی یا کوری شود. افزایش سطح بیلی روبین ممکن است به دلیل ناسازگاری در گروه خونی بین مادر و نوزاد و در اثر تجزیه‌ی سلول‌های قرمز خون (RBC) ایجاد شود.

آلبومین (ALb)

آلبومین فراوان‌ترین پروتئین در پلاسمای خون است. سنجش آلبومین در آزمایش خون، برای غربالگری بیماری‌های کبدی، بیماری‌های کلیوی، بیماری‌های گوارشی و ارزیابی وضعیت تغذیه‌ای بیماران بستری استفاده می‌شود.

نتیجه‌ی سنجش سطح آلبومین در خون

مقادیر زیاد آلبومین معمولا نشان دهنده‌ی کمبود آب بدن است. اما کاهش سطح آلبومین در خون می‌تواند نشان دهنده‌ی بیماری‌های زیر باشد:

بیماری‌های کبدی

بیماری‌های کلیوی که کلیه‌ها نمی‌توانند مانع از نشت آلبومین از خون در ادرار شوند (سندرم نفروتیک)

بیماری‌هایی که باعث دفع بیش از حد پروتئین از دستگاه گوارش می‌شود مانند بیماری کرون، بیماری التهابی روده و سوء تغذیه‌ی شدید

التهاب و سوختگی

بارداری (کاهش سطح آلبومین در بارداری، یک یافته‌ی طبیعی است و دلیلی بر وجود بیماری نیست)

مشاوره با دکتر گوارش و کبد

 

گاما گلوتامیل ترانسفراز (GGT)

گاما گلوتامیل ترانسفراز، آنزیمی است که عمدتا در کبد یافت می‌شود. به طور معمول وقتی کبد آسیب می‌بیند یا جریان صفرا مسدود می‌شود، سطح GGT بالا می‌رود. بنابراین GGT یک مارکر مفید برای تشخیص مشکلات مجاری صفراوی است. مقدار طبیعی GGT در مردان ۵ تا ۵۰ (U / L: واحد استاندارد در لیتر) و در خانم‌‌ها ۵ تا ۳۵ (U / L: واحد استاندارد در لیتر) است.

حتی اگر مقدار کمی الکل در عرض ۲۴ ساعت قبل از انجام آزمایش GGT مصرف کنید، سطح آن به صورت موقت افزایش می‌یابد. 

سیگار کشیدن می‌تواند باعث افزایش GGT شود.

سطح GGT بعد از غذا کاهش می‌یابد، بنابراین بهتر است حداقل ۹ ساعت قبل از انجام آزمایش، ناشتا باشید.

افزایش سطح GGT در بیماری‌های کبدی، نارسایی احتقانی قلب و نوشیدن الکل دیده می‌شود.

استفاده از برخی داروها نیز می‌تواند سطح GGT را افزایش دهد. این داروها عبارتند از: داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی (NSAID)، داروهای کاهش دهنده‌ی چربی خون، آنتی بیوتیک‌ها، مسدود کننده‌های هیستامینی (برای درمان تولید بیش از حد اسید معده استفاده می‌شوند)، داروهای ضد قارچ، داروهای ضد تشنج، داروهای ضد افسردگی و هورمون‌هایی مانند تستوسترون.

 داروهای ضد بارداری خوراکی و کلوفیبرات نیز می‌توانند سطح GGT را کاهش دهند.

مشاوره تلفنی با بهترین پزشکان

منبع: sciencedirect، stanfordhealthcare، healthdirect، healthline،‌labtestsonline

نظرات کاربران

نظر دهید

سوال پزشکی دارید؟

با بهترین پزشکان از راه دور مشاوره کنید

مشاوره با پزشک

نظر دهید

مشاوره با پزشک نوبت دهی مطب