آشنایی با دستگاه تناسلی مردان، عملکرد آلت مرد و بیماری‌های مردانه

عکس-دستگاه-تناسلی-مرد
میدونی به چه دکتری مراجعه کنی؟

دستگاه تناسلی مردان

همه موجودات زنده تولید مثل می کنند. در انسان، دستگاه تناسلی زن و مرد به کمک هم، در یک همکاری شیرین، یک کودک تولید می کنند. در روند تولید مثل انسان، دو نوع سلول جنسی یا گامت نقش دارند. اسپرم و تخمک، در دستگاه تولید مثل زن با هم ملاقات می کنند و جنین به وجود می آید. در نتیجه درک دستگاه تولید مثل مردان، کارهایی که انجام می دهد و مسائلی که می توانند روی آن تأثیر بگذارد، می تواند به شما در درک بهتر بهداشت جنسی مردان و باروری تاثیر بگذارد.

اگر از مهمترین وظیفه آلت مرد و نقش آن در تولید مثل بگذریم؛ شناخت بدن در سلامت جسمی و جنسی شما نیز موثر است. چرا که بخش مهمی از لذت جنسی شما منوط به همین شناخت است. با شناخت آلت تناسلی مردان می توانید از عملکرد صحیح آن نیز مطمئن باشید و در صورتی که با مشکلی مواجه باشید، سریع آن را تشخیص دهید و برای درمان و یا حل آن مشکل اقدام کنید.

دستگاه تناسلی مردان، بیشتر در خارج از بدن آنها قرار دارد. این اندام های خارجی شامل آلت تناسلی، کیسه بیضه و بیضه ها هستند. اندام های داخلی شامل  مجرای خروجی بیضه، پروستات و مجرای ادرار هستند. دستگاه تناسلی مردان وظیفه جنسی و همچنین دفع ادرار را بر عهده دارد.

برای تشخیص و درمان بسیاری از مشکلات مربوط به دستگاه تناسلی مردان می توانید به متخصص اورولوژیست مراجعه کنید. در بسیاری از موارد نیز لازم است که به روانشناس مراجعه کنید. در مورد مسائل جنسی، مشاوره تلفنی با روانشناس گزینه ی مناسبی است.

اندام های خارجی دستگاه تناسلی مردان، شامل آلت تناسلی، کیسه بیضه و بیضه ها هستند و اندام های داخلی شامل  مجرای خروجی بیضه، پروستات و مجرای ادرار.

دستگاه تناسلی مردان چیست؟

دستگاه تناسلی مردان (دستگاه تناسلی مرد به انگلیسی: male reproductive system) گروهی از اندام هایی است که دستگاه تولید مثلی و ادراری مرد را تشکیل می دهند. این اندام ها وظایف زیر را بر عهده دارند:

  • اسپرم (سلول های جنسی مردانه) و منی (مایع محافظ اطراف اسپرم – Semen) را تولید، نگهداری و حمل می‌کنند.
  • اسپرم را در دستگاه تولید مثل زنان تخلیه می کنند.
  • هورمون های جنسی مردانه تولید و ترشح می کنند.

سیستم تولید مثل مردان از قسمت های داخلی (درون بدن) و خارجی (خارج بدن) تشکیل شده است. این اعضا در کنار هم به شما کمک می کنند که ادرار کنید، رابطه جنسی برقرار کنید و فرزند داشته باشید.

دستگاه تناسلی مردان
عکس دستگاه تناسلی مردان

ساختار بخش خارجی دستگاه تناسلی مردان چگونه است؟

بیشتر قسمت های دستگاه تناسلی مردان در خارج از حفره شکم یا لگن قرار دارند. قسمت های خارجی دستگاه تناسلی مردان یا چیزی که به اصطلاح دیده می شود، شامل آلت تناسلی مردانه، کیسه بیضه و بیضه ها است.

۱: آلت مرد

آلت تناسلی مرد (آلت تناسلی مرد به انگلیسی: Penis) پینس، یا آلت مردانه عضوی بدون استخوان و غضروف در بدن مردان است. این اندام در زمان تحریک جنسی به حالت نعوظ در می‌آید و وظیفه برقراری رابطه جنسی را دارد. آلت تناسلی مرد دارای تعداد زیادی پایانه عصبی با حساسیت بالاست، که به رسیدن مرد به اوج لذت جنسی (ارگاسم) کمک می کند. وقتی مرد به ارگاسم می رسد، منی که حاوی اسپرم است، از سر آلت مرد به داخل واژن زن تخلیه می شود. به این پدیده انزال گفته می شود که همراه با ارگاسم در مردان است.

آلت تناسلی مردانه سه بخش دارد:

  • ریشه:

زیشه بخشی از آلت تناسلی مرد است که به دیواره شکم متصل می شود.

  • بدنه یا شافت:

بدنه آلت تناسلی مردانه به شکل لوله یا استوانه است. که از سه محفظه داخلی یا سیلندر تشکیل شده است. در داخل این سیلندرها یک بافت نعوظ خاص و اسفنجی وجود دارد که حاوی هزاران فضای بزرگ است که در زمان تحریک جنسی پر از خون می شوند. با پر شدن این حفره ها آلت تناسلی مرد، سفت و قائم می شود، که اجازه نفوذ در واژن زن در هنگام رابطه جنسی را می دهد. پوست آلت تناسلی مردانه و شل و منعطف است و امکان تغییر اندازه آلت تناسلی را در هنگام نعوظ (شق کردن یا راست کردن) فراهم می‌کند.

  • کلاهک آلت تناسلی:

حشفه، سرنره، یا کلاهک آلت تناسلی به انتهای مخروطی آلت تناسلی مرد گفته می شود. حشفه در اکثر مردان حساس ترین نقطه در آلت تناسلی است، زیرا بیشترین تعداد پایانه های عصبی را دارد. سر آلت تناسلی، با یک لایه شل از پوست به نام پوست ختنه پوشیده شده است. این پوست گاهی با روشی به نام ختنه برداشته می شود. در ایران به دلیل مسائل مذهبی و فرهنگی عمل ختنه تقریبا در تمامی کودکان پسر انجام می شود.

خروجی مجرای ادرار، در نوک کلاهک آلت تناسلی مرد قرار دارد.مجرای ادرار لوله ایست که منی و ادرار را به خارج از بدن منتقل می کند. زمانی که آلت تناسلی مرد در حال نعوظ است، جریان ادرار از مجرای ادرار مسدود می شود. و این اجازه را می دهد که در زمان انزال تنها، منی و اسپرم خارج شوند.

تصویر آلت مردانه
تصویر آلت مردانه

۲: کیسه بیضه

کیسه بیضه، کیسه ای شل از جنس پوست است. این کیسه در پشت آلت تناسلی آویزان است. کیسه بیضه، بیضه ها و بسیاری از اعصاب و رگ های خونی را در خود نگه می دارد و از بیضه ها محافظت می کند. علاوه بر حفاظت، کیسه بیضه نوعی سیستم کنترل دمایی را هم فراهم می کند. برای تکامل طبیعی اسپرم، دمای بیضه ها باید کمی پایین تر از دمای بدن باشد. عضلات مخصوصی در دیواره کیسه بیضه وجود دارد که با انقباض و انبساط آنها، بیضه ها به بدن نزدیک یا از بدن دور می شوند. در زمان ساخت اسپرم، بیضه ها از بدن دور می شوند تا خنک بمانند. و زمانی که بیضه ها نیاز به گرم شدن یا حفاظت دارند، عضلات کیسه بیضه منقبض می شوند و بیضه ها را به بدن نزدیک می کنند.

۳: بیضه

بیضه ها اندام های بیضی شکل به بزرگی یک زیتون درشت هستند. بیضه ها درون کیسه بیضه قرار گرفته اند و در هر طرف توسط ساختاری به نام طناب بیضه ای یا طناب اسپرماتیک حمایت می شوند. طناب اسپرماتیک مجموعه ای از لوله ها، رگ ها و عصب هاست که بیضه ها را به حفره شکمی متصل می کند. بیشتر مردان دو بیضه دارند. بیضه ها دو وظیفه بر عهده دارند: ساخت هورمون مردانه تستوسترون و تولید اسپرم. درون بیضه ها توده های پیچ خورده ای از لوله ها وجود دارد که لوله های اسپرم ساز نامیده می شوند. این لوله ها از طریق فرایندی به نام اسپرماتوژنز، اسپرم یا همان سلول های جنسی مردانه را تولید می کنند.

۴: اپیدیدیم

اپیدیدیم یک لوله پیچ خورده و طولانی است که در پشت هر بیضه قرار دارد. اپیدیدیم سلول های اسپرم تولید شده در بیضه ها را حمل و ذخیره می کند. عالوه بر این، بالغ شدن اسپرم ها هم در اپیدیدیم اتفاق می افتد. چون اسپرم هایی که از بیضه ها بیرون می آیند نابالغ هستند و توانایی باروری ندارند. در هنگام تحریک جنسی، انقباضاتی اتفاق می افتد که اسپرم را وارد مجرای خروجی بیضه یا لوله اسپرم بر (واز دفرانس) می کند.

دستگاه تولید مثلی مردان
دستگاه تولید مثلی مردان

بخش های داخلی دستگاه تناسلی مردان

در دستگاه تناسلی مردان چندین اندام داخلی نیز وجود دارد، اندام هایی که با چشم دیده نمی شود. به این بخش های داخلی، اندام های جانبی نیز گفته می شود. این اندام ها نقش بزرگی در سیستم تولید مثل مردان دارند. این اندام ها عبارتند از:

۱: لوله اسپرم بر

لوله اسپرم بر یا واز دفرانس یک لوله عضلانی طولانی است که از اپیدیدیم خارج می شود و به داخل حفره لگن، تا پشت مثانه می رود. لوله اسپرم بر، اسپرم های بالغ را برای آماده سازی برای انزال به مجرای ادرار منتقل می کند. در فارسی به وازدفرانس، لوله اسپرم بر، مجرای خروجی بیضه، مجرای وابران یا لوله منی بر هم گفته می شود.

۲: مجاری انزال

در دستگاه تناسلی مردان یک جفت مجرای انزال وجود دارد. هر یک از این مجراها، از یکی شدن لوله اسپرم بر با مجرای کیسه منی تشکیل شده اند. آنها از پروستات می گذرند و به داخل مجرای ادرار باز می شوند. در جریان انزال، منی از پروستات می گذرد و از نوک آلت تناسلی از بدن خارج می شود.

۳: مجرای ادرار یا میزراه

مجرای ادرار یا میزراه لوله ای است که ادرار را از مثانه به خارج از بدن شما منتقل می کند. البته مجرای ادرار در مردان وظیفه انزال را هم بر عهده دارد. هنگامی که آلت تناسلی مرد در حین رابطه جنسی در حالت نعوظ قرار دارد، جریان ادرار در مجرای ادرار مسدود می شود. بدین صورت این اطمینان وجود دارد که در زمان انزال تنها منی بدن را ترک می کند.

۴: کیسه های منی

کیسه های منی یا وزیکول های منی، قسمتی از دستگاه تناسلی مردان است. کیسه های منی دو غده توبولار ساده هستند که در موقعیت خلفی و تحتانی مثانه قرار دارند. کیسه های منی در نزدیک پایه مثانه، به مجرای اسپرم بر متصل می شوند. ترشحات کیسه منی حدود ۶۰% مایع منی را تشکیل می دهد و وظیفه حمل و تامین انرژی اسپرم ها را بر عهده دارد. کیسه های منی مایعی غنی از قند (فروکتوز) تولید می کنند که منبع انرژی اسپرم را فراهم می کند. با استفاده از این منبع انرژی، اسپرم ها توانایی حرکت به سمت تخمک را خواهند داشت. ترشحات این غدد حالت قلیایی دارند و از اسپرم ها در محیط اسیدی واژن حفاظت می کنند.

۵: غده پروستات

شاید یکی از آشناترین بخش های دستگاه تولید مثلی مردان، پروستات باشد. غده پروستات، ساختاری با بافت سفت است. پروستات در زیر مثانه و جلوی رکتوم قرار دارد و در معاینه مقعدی می توان آن را حس کرد. پروستات یک مرد سالم و بالغ کمی از یک گردو بزرگ تر است و وزنی بین ۷ تا ۱۶ گرم دارد.

پروستات تنها اندام برون ریز در دستگاه تناسلی مردان است که در خط وسط بدن قرار دارد. مجرای ادراری که وظیفه انزال را هم بر عهده دارد، از مرکز پروستات می گذرد. این مجرای ادرار پروستاتی در ادامه با دو مجرای انزالی ادغام می شود. پروستات در میان عضلات کف لگن قرار گرفته است. عضلاتی که در طی فرآیند انزال منقبض می شوند و به خروج منی در حین انزال کمک می کنند.

پروستات یک مایع شیری یا سفید رنگ تولید می کند که کمی اسیدی است. این مایع تقریبا ۲۰ تا ۳۰% از حجم منی را تشکیل می دهد. این ترشحات پروستات در اولین قطرات انزال همراه با بهترین اسپرم ها خارج می شود. اسپرم هایی که همراه با مایع پروستاتی خارج می شوند، تحرک بالاتر، بقای بالاتر، و حفاظت بهتری از DNA فرد دارند.

پروستات برای اینکه به خوبی کار کند، نیاز به هورمون های مردانه (مثل تستوسترون) دارد. این هورمون ها عمدتا در بیضه تولید می شوند. عملکرد پروستات همچنین توسط هورمون دی هیدروتستوسترون تنظیم می شود.

پروستات عملکردهای مختلفی دارد از جمله:

  • تولید مایعی که باعث تغذیه و انتقال اسپرم می شود.
  • ترشح آنتی ژن اختصاصی پروستات (PSA)، پروتئینی که به حفظ حالت مایع منی کمک می کند.
  • کمک به کنترل ادرار.

۶: غدد پیازی

غدد پیازی، یا غدد کاپر، ساختارهایی به اندازه نخود هستند که در کناره های مجرای ادرار، درست در زیر غده پروستات قرار دارند. این غدد مایع شفاف و لغزنده ای تولید می کنند که مستقیماً داخل مجرای ادرار تخلیه می شود. این مایعات برای روان کردن مجرای ادرار تولید می شوند. همچنین ممکن است به دلیل وجود باقی مانده قطرات ادرار، مجرای ادرار کمی حالت اسیدی باشد. ترشحات غدد پیازی، این اسیدیته را خنثی می کند.

پروستات
پروستات

چیزهایی که باید در مورد دستگاه تناسلی مردان بدانیم

با ساختار و وظایف هر یک از بخش های دستگاه تناسلی مرد آشنا شدیم. اما هنوز سوال های زیادی وجود دارد. هدف و وظیفه دستگاه تناسلی مرد چیست؟ چطور کار می کند؟ در زمان بلوغ چه تغییراتی در دستگاه تناسلی مرد ایجاد می شود؟ اسپرم چطور حرکت می کند؟ مایع منی چیست؟

وظایف دستگاه تناسلی مردان چیست؟

هدف اندام های دستگاه تناسلی مردان انجام عملکردهای زیر است:

  •  تولید، نگهداری و انتقال اسپرم (سلول های تولید مثلی مرد) و مایع محافظ (منی)
  •  تخلیه اسپرم در دستگاه تناسلی زنان در حین رابطه جنسی
  • تولید و ترشح هورمون های جنسی مردانه ای که مسئول حفظ دستگاه تناسلی مردان هستند.

سیستم تولید م‎ثل مردان چگونه کار می کند؟

عملکرد کل دستگاه تناسلی مردان به هورمون ها وابسته است. هورمون ها مواد شیمیایی هستند که فعالیت سلول ها یا اندام های شما را تنظیم می کنند. هورمون های اصلی که در عملکرد دستگاه تناسلی مردان نقش دارند، عبارتند از:

  • هورمون تحریک کننده فولیکول (FSH)
  • هورمون لوتئین ساز (LH)
  • تستوسترون

FSH و LH توسط غده هیپوفیز تولید می شود. این غده در پایه مغز قرار دارد و مسئول بسیاری از عملکردها در بدن شما است. FSH برای تولید اسپرم (اسپرماتوژنز) لازم است. LH باعث تولید تستوسترون می شود که برای ادامه روند اسپرماتوژنز لازم است. تستوسترون همچنین در رشد ویژگی های مردانه، از جمله توده و قدرت عضلانی، توزیع چربی، توده استخوانی، رشد موی صورت، تغییر صدا و میل جنسی مهم است.

در زمان انزال بهترین اسپرم ها در قطرات اول منی هستند.

اسپرم چیست؟

اسپرم، گامت نر یا همان سلول‌های تولید مثلی مردان است. سلول هایی که به منظور تولید مثل هستند و هدف نهایی آنها رسیدن به تخمک برای لقاح و تولید یک جنین است. اسپرم‌ها از زمان بلوغ به بعد در بیضه ها و طی فرایندی به نام اسپرماتوژنز تولید می شوند. هر اسپرم از سه بخش تولید شده است، سر، تنه و دم. قسمت سر حاوی ماده ژنتیکی لازم برای تولید جنین است. در قسمت میانی یا همان تنه مواد و ابزار لازم برای تولید انرژی قرار دارد. قسمت دم اسپرم هم وظیفه به حرکت درآوردن اسپرم را دارد.

کیفیت و کمیت اسپرم ها تاثیر زیادی در توان تولید مثلی مردان دارند. کیفیت ژنتیکی اسپرم، حجم و تحرک اسپرم ها با افزایش سن، کاهش پیدا می کنند. تعداد تقریبی اسپرم ها در هر انزال حدود ۵۰۰ میلیون است. در زمان انزال بهترین اسپرم ها در قطرات اول منی هستند. این اسپرم ها کیفیت ژنتیکی بالاتر و تجرک بهتری دارند.

اسپرم
اسپرم

مایع منی چیست؟

منی (Semen)، مایعی ارگانیک است که توسط کیسه‌های منی تولید می‌شوند و اسپرم‌ها بخشی از مایع منی هستند. مایع منی یک مایع چسبنده و تقریبا زرد رنگ است که غنی از قند، آمینو اسیدها و غیره است. مایع منی، حدود ۷۰% از حجم منی را تشکیل می دهد. مواد موجود در مایع منی، قدرت زنده ماندن اسپرم ها را افزایش می دهد و محیطی امن برای حرکت اسپرم ها به سمت تخمک فراهم می کند.

مایع منی با ترشحات تولید شده توسط پروستات و غدد پیازی ترکیب می شوند. حدود ۷۰% از حجم منی در کیسه های منی و حدود ۲۰-۳۰% از مایع منی هم در پروستات تولید می شود. مایع منی، در طول سفر اسپرم ها در دستگاه تناسلی زنان، اسپرم ها را تغذیه می‌کنند و از آنها حفاظت می‌کنند. مایع منی در دستگاه تناسلی زن، ابتدا دلمه می‌شود و سپس حالتی مایع و روان به خود می گیرد که به اسپرم ها اجازه حرکت بیشتر می دهد.

نعوظ چیست؟ تحریک جنسی بر آلت مرد چه تاثیری دارد؟

تحریک جنسی (جسمی یا ذهنی) منجر به گشاد شدن عروق و در نتیجه افزایش جریان خون در سه ناحیه اسفنجی می شود که در طول آلت تناسلی مرد وجود دارند. در نتیجه به خاطر پر شدن این فضاها از خون، آلت تناسلی مرد بزرگ و سفت می شود. پوست کیسه بیضه کشیده تر می شود و بیضه ها به سمت بالا کشیده می شوند. این حالت را به نام نعوظ می شناسیم. نعوظ به این دلیل اتفاق می افتد که آلت تناسلی قابلیت دخول در واژن زن و انزال را داشته باشد.

با ادامه تحریک جنسی، نوک آلت تناسلی (کلاهک) متورم می شود. همانطور که دستگاه تناسلی بیشتر از خون پر می شود، رنگ آلت هم تیره تر می شود. در حالت نعوظ، بیضه ها می توانند تا ۵۰٪ بزرگ تر شوند. با بزرگ شدن بیضه ها، ممکن است حس کنید که بیضه ها گرم شده اند. با تحریک جنسی بیشتر، ضربان قلب افزایش می یابد، فشار خون بالا می رود و تنفس سریع تر می شود. افزایش جریان خون در آلت مردانه و سایر مناطق ممکن است در برخی از مردان منجر به برافروختگی جنسی شود.

عضلات کف لگن، مجرای اسپرم بر (بین بیضه ها و پروستات)، کیسه های منی و غده پروستات ممکن است شروع به انقباض کنند. به گونه ای که اسپرم و منی را به مجرای ادرار در داخل آلت تناسلی هل دهند. این شروع ارگاسم است و پس از شروع آن، چه با تحریک و چه بدون تحریک بیشتر، مرد احتمالاً به انزال و ارگاسم کامل خواهد رسید. اگر تحریک جنسی قبل از ارگاسم متوقف شود، اثرات جسمی تحریک، از جمله گشاد شدن عروق، در مدت زمان کوتاهی فروکش می کند. تحریک مکرر یا طولانی بدون ارگاسم و انزال، می تواند منجر به ناراحتی و حتی درد در بیضه شود.

نعوظ صبحگاهی چیست؟

نعوظ صبحگاهی، NPT یا به اصطلاح مورنینگ وود، یک اتفاق معمول برای بسیاری از مردان است. گاهی اوقات، مردان ممکن است با آلت برخاسته از خواب بیدار شوند. این پدیده بیشتر در مردان جوان شایع است. اگرچه مردان در هر سنی ممکن است نعوظ صبحگاهی را تجربه کنند.

بسیاری از افراد تصور می کنند که نعوظ صبحگاهی نشانه تحریک جنسی است. اما این موضوع همیشه صدق نمی کند. دلیل نعوظ صبحگاهی احتمالا به چند فاکتور ارتباط دارد. چندین تئوری در این زمینه وجود دارد، اما هیچ یک از آن ها ادله محکمی ندارند. یکی از دلایل نعوظ صبحگاهی، تحریک فیزیکی است. هرچند چشم شما بسته است، اما بدن شما به هر چیزی آگاه است. و می تواند تحریکات را شناسایی کرده و در پاسخ به آنها نعوظ اتفاق بیفتد.

تغییرات هورمونی نیز از جمله دلایل نعوظ صبحگاهی است. هورمون تستوسترون، صبح ها و بعد از بیدار شدن در بالاترین سطح است. و این افزایش در سطح هورمون به تنهایی می تواند باعث نعوظ شود. و اما تئوری آخر در مورد نعوظ صبحگاهی این است که در هنگام بیداری، مغز هورمون هایی را ترشح می کند که نعوظ را مهار می کنند ولی در زمان خواب این هورمون ها کمتر ترشح می شوند. این دلیل در ترکیب با مسائل دیگر می تواند دلیل نعوظ صبحگاهی باشد.

چرا آلت مرد در حین رابطه جنسی شل می شود؟

اختلال در عملکرد نعوظ یا همان سفت نگه داشتن آلت تناسلی در حین رابطه جنسی، یکی از مشکلاتی است که ممکن است برای مردان زیادی به وجود بیاید. اختلالات نعوظ می تواند دلایل زیادی داشته باشد. یکی از دلایل رایج آن، استرس مردان در حین سکس است. اما اگر این مشکل زیاد اتفاق بیفتد، بهتر است با متخصص اورولوژیست در این رابطه مشورت کنید.

مشکلات نعوظ می تواند دلایل فیزیولوژیکی یا دلایل روانی داشته باشد. از شایع ترین دلایل این مشکل، بیماری های قلبی، دیابت، فشار خون بالا یا چربی خون بالا، چاقی، افزایش سن، استرس و اضطراب، مسائل و مشکلات احساسی بین شرکای جنسی، مصرف مواد مخدر، مصرف الکل یا سیگار کشیدن باشد.

آلت تناسلی مرد در حالت برانگیختگی و در حالت شل شده
عکس آلت تناسلی مرد در حالت برانگیختگی (Erection) و حالت شل شده (Flaccid) | دو عدد لوله با ساختار اسفنجی (به نام corpora cavernosa) در آلت مرد وجود دارد که در هنگام برانگیختگی جنسی (ناشی از تحریک اعصاب) جریان خون در آنها زیاد می‌شود. زیاد شدن جریان خون در این لوله‌ها منجر به سفت شدن و راست شدن آلت جنسی مرد می‌شود.

اندازه طبیعی آلت تناسلی مرد، قطر آلت مردانه چقدر است؟

طول و قطر آلت تناسلی، مانند قد افراد به فاکتورهای زیادی بستگی دارد. طبق بررسی ها این میانگین در کشورهای مختلف بسیار متفاوت است. بالاترین میانگین اندازه آلت تناسلی مرد مربوط به کشور اکوادور با ۱۷.۶۱ سانتی متر برای طول آلت مرد در حالت نعوظ است. پایین ترین میانگین هم مربوط به کشور کامبوج با ۱۰.۰۴ سانتی متر طول است. میانگین گزارش شده برای ایران، ۱۱.۹۵ سانتی متر برای طول آلت مردان ایرانی است.

در سال ۲۰۰۷، محققان یافته های مربوط به اندازه آلت تناسلی در کشورهای مختلف را بررسی کردند و در کل به نتیجه زیر رسیدند:

  • طول آلت تناسلی در حالت خوابیده: ۷-۱۰ سانتی متر
  • قطر آلت تناسلی در حالت خوابیده: ۹-۱۰ سانتی متر
  • طول آلت تناسلی در حالت نعوظ: ۱۲-۱۶ سانتی متر
  • قطر آلت تناسلی در حالت نعوظ: ۱۲ سانتی متر.
اندازه آلت مرد
اندازه آلت مرد

آیا قد، سن یا وزن در اندازه و قطر آلت مرد مهم است؟

مطالعاتی که در این زمینه انجام شده است، نشان می دهد که ارتباطی بین اندازه آلت مرد با قد، وزن و سن وجود ندارد. بر اساس این مطالعات، نمی توان از روی قد، فاصله بین انگشتان، سایز پا و چنین فاکتورهایی به نتیجه ای در مورد اندازه آلت مردان رسید.

در مورد وزن، مطالعات هیچ همبستگی بین شاخص توده وزنی و اندازه آلت تناسلی پیدا نکردند. هرچند این واقعیت وجود دارد که وقتی چربی بیشتری در زیر پوست وجود دارد، آلت تناسلی ظاهرا کوچک تر به نظر می رسد، در حالی که در واقعیت اینطور نیست. در این مورد هم کاهش وزن می تواند کمک بزرگی کند.

آیا اندازه آلت تناسلی مرد مهم است؟

برخی مردان به خاطر برخی کلیشه های اجتماعی، نگرانی هایی را در مورد اندازه آلت تناسلی شان دارند. و تصور می کنند که اندازه آلت تاثیری در عملکرد جنسی و رضایت شریک جنسی دارد. که البته همه ی اینها چیزی جز کلیشه نیست.

در یک مطالعه، ۷۷% از خانم ها، اظهار کردند که اندازه آلت تناسلی شریک جنسی شان اهمیتی برایشان ندارند. و تنها ۲۱% از خانم ها اظهار داشتند که اندازه آلت همسرشان اهمیت زیادی برایشان دارد. در مطالعه دیگری، ۴۵ خانم از ۵۰ خانم، گفتند که قطر آلت تناسلی نسبت به طول آلت، در رضایت جنسی آنها اهمیت بیشتری دارد.

و اما چرا اندازه واقعا مهم نیست؟

حدودا ۷ تا ۸ سانتی متر اول واژن بیشترین پایانه های عصبی و بیشترین حساسیت را دارد. از این رو هر آلتی با اندازه نرمال برای به دست آوردن رضایت جنسی خانم ها کافی است. عوامل بسیار زیادی از عوامل فیزیکی گرفته تا عوامل احساسی و تکنیکی در به دست آوردن رضایت جنسی همسرتان نقش دارد. پس نگران اندازه آلت مردانه ی خود نباشید!!!

بزرگ کردن آلت مرد ممکن است؟

بله. درمان هورمونی، جراحی و سایر روش ها می توانند اندازه آلت های بسیار کوچک را افزایش دهند. با این حال، این روش های درمانی نگرانی و خطرهایی را هم به همراه دارند. اکثر افراد، معیارهای لازم برای این درمان ها را ندارند. همچنین این را باید در نظر گرفت که آلت تناسلی کوچک یا میکروپنیس در موارد نادری اتفاق می افتد و به هیچ عنوان پدیده رایجی نیست.

پزشکان تنها در صورتی گزینه های درمانی را توصیه می‌کنند که طول آلت در حالت شل و خوابیده، کمتر از ۴ سانتی متر و در حالت نعوظ کمتر از ۷.۵ سانتی‌متر باشد.

افزایش قطر آلت تناسلی مرد یا  قرص افزایش طول دستگاه تناسلی مرد از مواردی است که زیاد شنیده می شود. طبق گزارش ها، انگیزه مردان برای افزایش طول و قطر آلت تناسلی اغلب از ترس از عدم کفایت، تمایل به تحت تاثیر قرار دادن دیگران، عدم اعتماد به نفس و سایر عوامل روانی اجتماعی سرچشمه می گیرد.برخی از این مردان دچار « سندروم کوچک بودن آلت تناسلی در مردان (PDD) » هستند. افراد مبتلا به این سندروم در عمل آلت مردانه کوچکی ندارند، بلکه نگرانی شدیدی در مورد کوچک بودن آلت مردانه خود دارند. این افراد از اندازه آلت مردانه خود خجالت زده و مضطرب هستند در حالی ممکن است آلت مردانه ی آنها اندازه طبیعی داشته باشد. بسیاری از این افراد پس از درک خطرات و عوارض احتمالی درمان، ایده فزایش طول و قطر آلت تناسلی را کنار می گذارند.

پزشکان تنها در صورتی بزرگ کردن آلت را توصیه می کنند که طول آلت در حالت خوابیده و شل، کمتر از ۴ سانتی متر و در حالت نعوظ کمتر از ۷.۵ سانتی متر باشد.

آیا مکیدن آلت مرد مضر است؟

مکیدن آلت تناسلی مرد یا لیسیدن آلت مرد، یا همان سکس دهانی یکی از روش های تقریبا معمول در رابطه جنسی است. مکیدن یا لیسیدن آلت مرد می تواند در تحریک بیشتر مرد و رساندن مرد به ارگاسم تاثیر داشته باشد و لذت جنسی را برای مرد بیشتر می کند. خوردن آلت مرد (اورال سکس) بین زن و شوهر از نظر شرعی مشکلی ندارد و جایز است. از نظر پزشکی، زن تنها از طریق سکس دهانی نمی تواند باردار شود. اما خطر انتقال بیماری های مقاربتی از طریق سکس دهانی همچنان وجود دارد. بنابراین اگر از سلامت جنسی شریک جنسی تان اطمینان ندارید، حتما از کاندوم استفاده کنید.

چشیدن طعم مایع منی مردان برای زنان - طعم منی

استفاده از ژل یا اسپری تاخیری راه حل مناسبی است؟

زودانزالی یکی از مشکلات رایج در مردان است. این مشکل، خود می تواند باعث ایجاد مسائل زیادی در روابط زناشویی شود. یکی از راه های برطرف کردن زودانزالی، استفاده از ژل های تاخیری یا اسپری های تاخیری است. ژل های و اسپری های تاخیری دارای لیدوکائین هستند. و باعث می شوند که حساسیت سر آلت تناسلی کمتر شود. و در نتیجه ارگاسم و انزال دیرتر اتفاق بیفتد. البته استفاده از این محصولات باعث کاهش قدرت نعوظ می شود. بنابراین در افرادی که علاوه بر زودانزالی از مشکلات نعوظ هم رنج می برند، استفاده از ژل ها یا اسپری های تاخیری توصیه نمی شود.

تفاوت ژل تاخیری و اسپری تاخیری در درصد لیدوکائین آن است. اسپری های تاخیری درصد بالاتر لیدوکائین دارند و نوک آلت مرد را تقریبا کامل بی حس می کنند. استفاده از اسپری تاخیری تنها در موارد حاد زودانزالی توصیه می شود. در موارد غیر حاد، بهتر است از ژل های تاخیری استفاده شود. توجه داشته باشید که یکی از راه های برطرف کردن زود انزالی استفاده از کاندوم است. و در صورت استفاده از کاندوم گاها نیازی به استفاده از محصولات تاخیری نیست.

در افرادی که علاوه بر زودانزالی از مشکلات نعوظ هم رنج می برند، استفاده از ژل ها یا اسپری های تاخیری توصیه نمی شود.

بعد از بلوغ در دستگاه تناسلی مردان چه اتفاقی می افتد؟

هنگامی که یک نوزاد پسر به دنیا می آید، تمام بخش های دستگاه تناسلی اش را دارد، اما تا زمان بلوغ قادر به تولید مثل نیست. وقتی بلوغ پسر شروع می شود، معمولاً بین سن ۹ تا ۱۵ سالگی، غده هیپوفیز هورمون هایی ترشح می کند که بیضه ها را برای تولید تستوسترون تحریک می کند. تولید تستوسترون تغییرات جسمی زیادی ایجاد می کند.

اگرچه زمان بندی این تغییرات در هر پسری متفاوت است، اما بلوغ به طور کلی روند مشخصی را دنبال می کند:

  •     در مرحله اول بلوغ پسران، کیسه بیضه و بیضه ها بزرگتر می شوند.
  •     بعد، طول آلت تناسلی مرد بیشتر می شود و کیسه های منی و غده پروستات رشد می کنند.
  •     مو در ناحیه شرمگاهی و بعداً در صورت و زیر بغل شروع به رشد می کند. در این مدت صدای پسر نیز بم می شود.
  •     پسران همچنین در دوران بلوغ یک جهش بزرگ در قد و وزن دارند.

آیا مردان هم یائسه می شوند؟

یائسگی اصطلاحی است که برای توصیف پایان عملکرد عادی قاعدگی زنان استفاده می شود. در زنان، یائسگی با تغییراتی در تولید هورمون مشخص می شود. یکی از بزرگترین تغییرات بعد از یائسگی برای یک خانم ها این است که دیگر نمی توانند بچه دار شوند. اما بیضه ها، برخلاف تخمدان ها، توانایی ساخت هورمون را از دست نمی دهند. اگر یک مرد سالم باشد، ممکن است بتواند تا ۸۰ سالگی یا بیشتر اسپرم تولید کند.

مردان یائسه نمی شوند، اما از سن ۴۵ تا ۵۰ سالگی و به طرز چشمگیری بعد از ۷۰ سالگی، تغییرات کوچکی در عملکرد بیضه ها اتفاق می افتد. برای بسیاری از مردان، روند تولید هورمون ممکن است تا پیری تغییری نداشته باشد. در حالی که در دیگر مردان، کاهش تولید هورمون های مردانه ممکن است زودتر اتفاق بیفتد. این اتفاق گاهی اوقات می تواند ناشی از بیماری هایی مانند دیابت باشد.

مشخص نیست که آیا کاهش عملکرد بیضه می تواند منجر به علائمی مانند خستگی، ضعف، افسردگی یا ناتوانی جنسی شود یا نه.

ختنه چیست و چرا انجام می شود؟

همه ی پسران در زمان تولد در آلت تناسلی خود پوستی به نام پوست ختنه گاه دارند. پوست ختنه گاه یک چین پوستی در نوک آلت تناسلی مرد است که کلاهک آلت مرد را می پوشاند. بعضی از پسران ختنه می شوند. به این معنی که پزشک یا فردی روحانی، پوست ختنه گاه را می برد. ختنه معمولاً در اولین روزهای زندگی یک پسر بچه انجام می شود. اگرچه ختنه از نظر پزشکی ضروری نیست، والدینی که پسران خود را ختنه می کنند اغلب براساس اعتقادات مذهبی، نگرانی در مورد بهداشت یا دلایل فرهنگی یا اجتماعی این کار را انجام می دهند. پسرانی که ختنه می شوند و آنهایی که ختنه نمی شوند، هیچ تفاوتی با هم ندارند. آلت تناسلی چه ختنه شده باشد و چه نشده باشد، عملکرد و حس یکسانی دارد.

sex
ختنه شدن یا نشدن در عملکرد آلت مردانه بی اثر است.

مشکلات و بیماری های دستگاه تناسلی مرد

اندام های جنسی مرد هم مانند هر اندام دیگری مشکلات و بیماری های خاص خود را دارد. این مشکلات عبارتند از: اختلالات کیسه بیضه، بیضه یا اپیدیدیم

۱: ضربه به بیضه و پیچ خوردگی بیضه

حتی یک آسیب خفیف به بیضه ها می تواند باعث درد شدید، کبودی یا تورم شود. درد بیضه در اثر ضربه به قدری زیاد است که حتی با درد زایمان مقایسه می شود. بیشتر آسیب های بیضه هنگام تصادف، لگد یا در اثر فشار روی بیضه ها اتفاق می افتد. که معمولاً در حین ورزش یا مواردی مشابه اتفاق می افتد.

پیچ خوردگی بیضه، هنگامی اتفاق می افتد که یکی از بیضه ها به دور خود می پیچد و خون رسانی را قطع می کند. پیچ خوردگی بیضه یک موقعیت اورژانسی و بسیار حساس است که خوشبختانه خیلی رایج نیست. برای حل این مشکل و باز کردن این پیچ خوردگی به جراحی نیاز است.

۲: واریکوسل

این یک سیاهرگ واریسی (تورم غیر طبیعی در سیاهرگ) در شبکه رگ هایی است که از بیضه ها خارج می شوند. واریکوسل اغلب در دوره بلوغ پسر اتفاق می افتد. واریکوسل معمولاً مضر نیست، اما می تواند به بیضه آسیب برساند یا تولید اسپرم را کاهش دهد.

۳: سرطان پروستات

سرطان پروستات یک سرطان رایج در مردان است. به طوری که سرطان پروستات دومین سرطان شایع در مردان است. سرطان پروستات در مراحل اولیه بسیار قابل درمان است. این بیماری در بسیاری افراد در مراحل اولیه علائم خاصی ندارد. علائم سرطان پروستات شامل موارد زیر است:

۴: سرطان بیضه

این یکی از شایع ترین سرطان ها در مردان کمتر از ۴۰ سال است. سرطان بیضه زمانی اتفاق می افتد که سلول های بیضه به طور غیر طبیعی تقسیم شده و تومور تشکیل دهند. سرطان بیضه می تواند به سایر قسمت های بدن گسترش یابد، اما اگر زود تشخیص داده شود، با درصد بالایی قابل درمان است.

۵: اپیدیدیمیت

اپیدیدیمیت، به التهاب اپیدیدیم اشاره دارد، لوله های پیچ خورده ای که بیضه ها را به مجرای اسپرم بر متصل می کنند. این التهاب عموما در اثر عفونت ناشی از بیماری های مقاربتی مانند کلامیدیا ایجاد می شود و منجر به درد و تورم در کنار یکی از بیضه ها می شود.

۶: هیدروسل

هیدروسل هنگامی اتفاق می افتد که مایعات در غشاهای اطراف بیضه جمع می شود. هیدروسل  ممکن است باعث تورم کیسه بیضه در اطراف بیضه ها شود. البته این وضعیت معمولاً بدون درد هستند. در برخی موارد، ممکن است برای اصلاح وضعیت نیاز به جراحی باشد.

۷: فتق

وقتی بخشی از روده ها از طریق باز شدن غیر عادی روده یا ضعیف شدن غیرطبیعی دیواره شکم، به داخل کشاله ران یا کیسه بیضه هل داده می شود، فتق کشاله ران اتفاق می افتد. فتق ممکن است باعث برجستگی، تورم و درد در ناحیه کشاله ران شود و با جراحی درمان می شود.

فتق
فتق

معاینه پروستات

سرطان پروستات اغلب در مراحل اولیه علائم خاصی ندارد. به این خاطر، بعد از یک سن خاص ، پزشک ممکن است معاینه منظم پروستات را توصیه کند. معاینه پروستات می تواند به تشخیص سرطان پروستات در مراحل اولیه کمک کند. زیرا این سرطان در مراحل اولیه بسیار قابل درمان است. غربالگری پروستات شامل جستجوی علائم اولیه بیماری در افرادی است که هیچ علائمی ندارند.

پزشکان معمولاً از دو آزمایش اصلی برای غربالگری سرطان پروستات استفاده می کنند:

  • آزمون مقعدی دیجیتال (DRE): DRE یک معاینه فیزیکی برای بررسی تغییراتی در پروستات است که می توانند نشان دهنده وجود تومور باشند.
  • آزمایش آنتی ژن اختصاصی پروستات (PSA): این آزمایش خون، میزان PSA تولید شده توسط غده پروستات را اندازه گیری می کند. مقداری از این آنتی ژن به درون خون نشت می کند. و هدف این آزمایش شناسایی این ماده درون خون است. سطح بالای PSA در خون می تواند نشان دهنده سرطان پروستات باشد. اما عوامل دیگری هم می توانند سطح PSA را افزایش دهند. مقادیر زیاد PSA، الزاما به معنای وجود سرطان نیست.

هیچ راهنمای رسمی در مورد غربالگری سرطان پروستات وجود ندارد. اما توصیه می شود که از سنین زیر برای غربالگری سرطان پروستات اقدام کنید:

  • ۵۰ سال برای مردان با خطر متوسط ابتلا به سرطان پروستات.
  • ۴۵ سال برای کسانی که خطر بالایی برای ابتلا دارند.
  • ۴۰ سال برای افرادی که بیش از یک خویشاوند نزدیکشان در سنین پایین به سرطان پروستات مبتلا شدند.

 

مشکلات و بیماری های آلت مرد

اختلالات موجود در آلت تناسلی مردان شامل موارد زیر است:

۱:  عفونت دستگاه تناسلی مردان

باکتری، قارچ یا ویروس هایی وجود دارند که می توانند باعث ایجاد عفونت در عفونت دستگاه تناسلی مردان شوند. برخی از این عفونت ها خفیف هستند و به راحتی درمان می شوند. اما برخی از آنها می توانند مزمن و شدید شوند. علائم التهاب آلت تناسلی مردان شامل قرمزی، خارش آلت تناسلی مرد، تورم و درد است. بالانیت، به التهاب سر آلت تناسلی یا حشفه گفته می شود. بالانیت بیماری تقریبا رایجی است و تقریبا ۳ تا ۱۱% از مردان به این بیماری دچار می شوند. عفونت هایی که باعث بالانیت می شوند، شامل عفونت مخمری از جمله عفونت کلامیدیا و عفونت باکتریایی، عفونت استرپتوکوکی، هستند. بالانوپوستیت یا التهاب و عفونت سر آلت تناسلی کمتر رایج است و تنها در ۶% از مردان ختنه نشده مشاهده می شود. التهاب پوست ختنه گاه، نوع دیگری از التهاب آلت مردانه است. این التهاب معمولاً به علت عفونت مخمری یا باکتریایی به وجود می آید.

۲: هیپوسپادیاس

در این اختلال، مجرای ادرار در قسمت زیر آلت تناسلی مرد باز می شود، نه در نوک آن.

۳: فیموز، تنگی پوست ختنه گاه

این مشکل یعنی تنگی پوست ختنه که در نوزادان و پسران جوان شایع است. این مشکل معمولاً بدون درمان خاصی تسکین می یابد. اما اگر در ادرار مشکل ایجاد کند، انجام ختنه توصیه می شود. برای مشاوره می توانید از مشاوره تلفنی با دکتر اورولوژیست استفاده نمایید.

۴: پارافیموز

این مشکل ممکن است هنگامی ایجاد شود که پوست ختنه گاه آلت تناسلی در پسران ختنه نشده، به عقب کشیده شود و گیر بیفتد. در این مشکل، پوست ختنه گاه نمی تواند به حالت اولیه اش بر نمی گردد. در نتیجه، جریان خون به سر آلت مرد مختل می شود. و ممکن است باعث درد و تورم شود. ممکن است پزشک از یک روان کننده یا یک برش کوچک استفاده کند تا پوست ختنه گاه را به حالت عادی برگرداند. اگر این کار فایده ای نداشت، ممکن است انجام ختنه توصیه شود.

۵: اختلال دستگاه تناسلی نامشخص

این مشکل زمانی است که ماهیت دستگاه تناسلی به صورت مشخص مرد یا زن نیست. در بیشتر پسران متولد شده با این اختلال، آلت مردانه ممکن است بسیار کوچک باشد یا اصلا وجود نداشته باشد، اما بافت بیضه وجود دارد. در تعداد کمی از این موارد، کودک ممکن است هم بافت بیضه و هم تخمدان را همزمان داشته باشد. این مورد ممکن است بر گرایش جنسی فرد نیز تاثیر بگذارد.

۶: میکروپنیس، آلت مردانه کوچک یا آلت مردانه دفن شده

این نوعی اختلال است که در آن آلت تناسلی مرد، از اندازه نرمال و میانگین کوچک تر است. در این موارد مشکل تنها در اندازه آلت تناسلی است و ساختار آلت مشکلی ندارد. این اتفاق عمدتا مربوط به عوامل هورمونی یا ژنتیکی است. یک آلت تناسلی کوچک یا میکروپنیس، در عملکرد تفاوتی با دیگر آلت ها ندارد. اما این موضوع به خاطر ظاهر آلت و برخی کلیشه های فرهنگی ممکن است باعث ناراحتی فرد شود. درمان های هورمونی و یا عمل جراحی می تواند به افزایش طول آلت تناسلی مرد کمک کند.

و اما گاهی اوقات، یک آلت با وجود اینکه اندازه نرمال دارد، اما ممکن است کوچک به نظر برسد. این موضوع می تواند به دلیل پوست اضافه ای باشد که در اطراف آن وجود دارد. مردم به این حالت آلت تناسلی دفن شده می گویند. این موضوع را با جراحی می توان حل کرد.

اگر پسرتان علائم اختلالات در سیستم تناسلی را دارد، حتما در این رابطه با پزشک اورولوژیست مشورت کنید. به یاد داشته باشید که بسیاری از مشکلات سیستم تناسلی مردان در صورت تشخیص به موقع، قابل درمان است.

اورولوژیست
برای افزایش قطر و طول آلت تناسلی مردانه ی خود به دکتر اورولوژیست مراجعه کنید.

۷: جوش روی آلت مرد

جوش به دلیل مسدود شدن منافذ پوست و گیر افتادن آلودگی، چرک و غیره، به وجود می آید. در هر نقطه از پوست، منافذ می توانند مسدود شوند. پوست آلت تناسلی هم مانند پوست بقیه نواحی بدن، مستعد جوش، آکنه، عفونت و سایر شرایط است.

با توجه به ماهیت حساس منطقه، قبل از نادیده گرفتن جوش روی آلت، چند نکته را بررسی کنید. برجستگی ها و توده هایی که در اطراف آلت تناسلی مرد ایجاد می شوند، ممکن است فقط یک جوش نباشند. و نشانه بیماری یا شرایط جدی تری باشند.

هرچند جوش در ناحیه تناسلی چیز عجیبی نیست، اما موارد زیر، احتمال به وجود آمدن آن را بیشتر می کند:

  • عدم رعایت بهداشت دستگاه تناسلی
  • زندگی در آب و هوای مرطوب
  • پوست چرب
  • تراشیدن موی شرمگاهی
  • استفاده از لباس زیر تنگ

در مردانی که از نظر جنسی فعال هستند یا همیشه در حین رابطه جنسی از کاندوم استفاده می کنند، جوش های سر سفید روی آلت تناسلی مرد، اغلب بی خطر و یا در نتیجه اختلالات شایع پوستی است.

در مردان فعال جنسی، به ویژه در افرادی که از کاندوم استفاده نمی کنند، یا چندین شریک جنسی دارند، این ممکن است نشان دهنده یک بیماری مقاربتی باشد.بهتر است،هر زمان که تغییراتی را در پوست اطراف دستگاه تناسلی خود مشاهده کردید، با پزشک اورولوژیست خود مشورت کنید.

۸: درمان جوش های روی آلت  مرد

بهترین کار در مواجهه با جوش های سرسفید روی آلت مرد این است که آن را به حال خود رها کنید. سعی کنید بهداشت ناحیه تناسلی را بیشتر رعایت کنید، و در صورت مشاهده جوش، آن ناحیه را مرتبا بشویید. به هیچ عنوان این جوش ها را دستکاری نکنید و نترکانید. چون باعث ایجاد زخم و تحریک پوست آلت تناسلی شود. برخی پمادها یا کرم هایی وجود دارد که چربی پوست را کمتر می کنند یا ضد باکتری هستند. استفاده از این کرم ها هم می تواند مفید باشد.

البته به این نکته دقت داشته باشید، که اگر این جوش ها به خودی خود خوب نشدند، یا دردناک بودند یا بدتر شدند، حتما به پزشک اورولوژیست مراجعه کنید. چون می تواند نشانه ای از بیماری هایی مانند بیماری های مقاربتی مانند سیفلیس، تبخال تناسلی و HPV باشد.

راهنمای مراجعه به اورولوژیست

در صورتی که عملکرد نامناسب دستگاه تناسلی، یا وجود مشکلات مربوط به آلت تناسلی مانند اختلال در نعوظ یا هر گونه مشکل دیگری بهتر است حتما به پزشک مراجعه کنید و با متخصصین اورولوژی مشورت کنید. همچنین شما می توانید از هر جایی از طریق مشاوره تلفنی به بهترین متخصصین در سراسر ایران دسترسی داشته باشید.

منابع:

worlddata , medicalnewstoday , betterhealth , healthline , healthline , medicalnewstoday , medicalnewstoday , rchsd ,  my.clevelandclinic , webmd , kidshealth , rchsd , courses.lumenlearning , courses.lumenlearning , healthline

 

 

۶ کامنت

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نظرت رو درباره این مقاله بگو
Group 2
Group Copy 3
Group 3

ما رو در شبکه های اجتماعی دنبال کن