فهرست مطالب
در دوران بارداری، تغییرات هورمونی و فیزیکی بدن فقط روی ظاهر و احساسات شما اثر نمیگذارند؛ دستگاه گوارش هم بهشدت تحتتأثیر قرار میگیرد. به همین دلیل، خیلی از مادران باردار دورههایی از دل پیچه، یبوست یا حتی اسهال را تجربه میکنند. اسهال در بارداری میتواند گذرا و بیخطر باشد یا گاهی نشانهای از عفونت همراه شود. خبر خوب این است که در بیشتر موارد، اسهال در بارداری قابل کنترل است و معمولا بهتنهایی مشکلی برای جنین ایجاد نمیکند. در این مقاله از دکترتو، بهصورت مرحلهبهمرحله با مهمترین دلایل اسهال در بارداری، روشهای خانگی وو زمان مناسب مراجعه به پزشک آشنا میشوید.
اسهال در بارداری چیست؟
اسهال در بارداری به حالت دفع مدفوع شل و آبکی، معمولا چند بار در روز اشاره دارد که میتواند با دلپیچه، احساس فوریت برای رفتن به دستشویی، نفخ یا گاهی تهوع همراه باشد. این مشکل هم مانند یبوست، در دوران بارداری شایع است و هم میتواند نتیجه تغییرات هورمونی و کند یا تند شدن حرکت رودهها باشد. همچنین ممکن است به دلایلی مانند عفونت ویروسی یا باکتریایی، مسمومیت غذایی، تغییر ناگهانی رژیم غذایی، حساسیت به بعضی غذاها اتفاق بیفتد.
پزشکان معمولا اسهال خفیف و کوتاهمدت در بارداری را نگرانکننده نمیدانند و در بیشتر موارد با استراحت، نوشیدن مایعات کافی و اصلاح تغذیه خودبهخود بهتر میشود. اما اگر اسهال شدید باشد، بیشتر از یکیدو روز طول بکشد، همراه با تب، دلدرد شدید، استفراغ مکرر، خون یا مخاط در مدفوع یا علائم کمآبی مانند خشکی دهان و کاهش ادرار باشد، حتما باید با پزشک مشورت کنید تا هم علت بررسی شود و هم از آسیب نرسیدن به شما و جنین مطمئن شوید.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت pampers
Diarrhea during pregnancy is relatively common and may be caused by hormonal changes, changes in diet, or increased sensitivity to certain foods. In most cases, it’s mild and resolves on its own.
ترجمه فارسی:
اسهال در دوران بارداری نسبتا شایع است و ممکن است ناشی از تغییرات هورمونی، تغییر در رژیم غذایی یا افزایش حساسیت به برخی غذاها باشد. در بیشتر موارد، خفیف است و خود به خود برطرف میشود.
اسهال در سه ماه اول بارداری
در سه ماه اول، بهخصوص اسهال بارداری در ماه اول، خیلی از مادرها نگران میشوند که این وضعیت برای جنین خطر دارد یا خیر. اسهال در اوایل بارداری معمولا بهدلیل تغییرات هورمونی، تغییر ناگهانی رژیم غذایی، مصرف مکملها یا حساسیت به بعضی غذاها رخ میدهد. در این زمان، اسهال در زنان باردار اگر خفیف و کوتاهمدت باشد، اغلب جدی نیست و با مایعات کافی و رژیم سبک بهتر میشود. با این حال، اگر مدفوع آبکی همراه با تب، دلدرد شدید، استفراغ یا علائم کمآبی باشد، حتما باید با پزشک مشورت کنید.
اسهال در اوایل بارداری و جنسیت
برخی از باورهای اشتباه اسهال در اوایل دوران بارداری را با جنسیت جنین مرتبط میدانند. اما تاکنون هیچ نوع شواهد علمی این نظریه را تایید نکرده و اسهال در اوایل بارداری هیچ ارتباطی با جنسیت جنین ندارد. تغییرات هورمونی که در اوایل بارداری ایجاد میشود و همچنین تغییر رژیم غذایی و حساسیت به برخی از غذاها، علت اصلی اسهال در بارداری در روزهای اول است.
عوارض بارداری چه هستند؟
اسهال در بارداری ماه پنجم
در سهماهه دوم بیشتر علتها مربوط به عفونتهای خفیف گوارشی، مسمومیت غذایی، تغییر رژیم غذایی یا عدم تحمل بعضی غذاها است. در این بخش از اسهال در دوران بارداری، حرکت رودهها ممکن است بهدلیل هورمونها کمی تغییر کند و گاهی باعث شلتر شدن مدفوع شود.
اسهال در بارداری ماه هفتم
اسهال در بارداری ماه هفتم میتواند بهدلیل عفونت ویروسی یا باکتریایی، غذاهای تحریککننده یا حتی استرس و اضطراب ایجاد شود. در این مرحله، اسهال شدن در بارداری اگر طولانی شود، خطر کمآبی را بالا میبرد و ممکن است باعث احساس انقباضات رحمی یا ضعف شود.
اسهال در ماه هشتم بارداری
در ماه هشتم، بیرون روی در بارداری ممکن است با احساس فشار بیشتر روی شکم و رودهها همراه باشد، زیرا رحم بزرگ شده و فضای شکم را اشغال میکند. گاهی هم نزدیک شدن به زمان زایمان باعث حساستر شدن رودهها و تغییر در عادات دفع میشود. اسهال در این مرحله اگر خفیف، کوتاهمدت و بدون تب یا درد شدید باشد، معمولا بهتنهایی نشانه مشکل جدی نیست. اما اگر تعداد دفعات دفع زیاد شود باید با پزشک در میان گذاشته شود.
اسهال در ماه نهم بارداری
در ماه نهم، بعضی مادران شل شدن مدفوع در بارداری را بهعنوان یکی از تغییرات نزدیک به زمان زایمان تجربه میکنند. تغییرات هورمونی و آماده شدن بدن برای زایمان میتواند روی حرکت روده اثر بگذارد و مدفوع را نرمتر کند. با این حال، اسهال شدید، مداوم یا همراه با تب و دلدرد شدید طبیعی محسوب نمیشود و میتواند نشانه عفونت گوارشی یا مسمومیت غذایی باشد.
اسهال در ماه آخر بارداری
اسهال در اواخر بارداری و نزدیک به زمان زایمان شایع است. با نزدیکشدن به زایمان، افزایش ترشح ماده شیمیایی پروستاگلاندین در بدن، باعث منقبض شدن رحم و افزایش سرعت حرکت رودهها میشود. در نتیجه این شرایط میتواند منجر به اسهال در بارداری شود. حتی میتواند اسهال شدن در اواخر بارداری و در ماه آخر را یکی از نشانههای نزدیکشدن به زمان زایمان در نظر گرفت.
| علائم اسهال در بارداری | علل اسهال در بارداری |
|---|---|
| دفع مکرر مدفوع شل و آبکی | تغییرات هورمونی و تغییر حرکت رودهها |
| دلپیچه و درد کرامپی شکم | تغییر ناگهانی یا نامتعادل در رژیم غذایی |
| احساس فوریت در دفع و سختی در نگهداشتن مدفوع | حساسیت یا عدم تحمل برخی غذاها |
| نفخ، صداکردن رودهها و احساس ناراحتی شکمی | عفونتهای ویروسی گوارشی (گاستروانتریت ویروسی) |
| تهوع و گاهی استفراغ همراه | عفونتهای باکتریایی و مسمومیت غذایی |
| سرگیجه، ضعف، خستگی غیرمعمول | عوارض برخی داروها و مکملها (در برخی موارد، بعضی مکملهای بارداری) |
| کاهش دفعات و حجم ادرار | بیماریهای زمینهای روده مانند IBS، IBD، سلیاک |
علائم اسهال در بارداری
اسهال در بارداری با مدفوع شل یا آبکی مشخص میشود که گاهی خفیف و گاهی هم شدیدتر است. البته ممکن است علائم دیگری هم همراه با اسهال شدن در دوران بارداری مانند دل درد، دلپیچه یا نفخ در بارداری مشاهده شود که شدت و نوع آنها، از فردی به فرد دیگر متفاوت است. برخی از این علائم طبیعی هستند و برخی دیگر میتوانند نشان دهنده وجود یک مشکل جدیتر باشند. برای مثال نشانههایی مانند تب، خون در مدفوع یا مخاط در مدفوع، میتواند نشانهای از یک مشکل اساسی باشد و باید حتما به پزشک مراجعه کرد.
نشانههای اسهال در بارداری معمولا شامل موارد زیر است:
- دفع مکرر مدفوع شل و آبکی
- دلپیچه و درد کرامپی در ناحیه شکم یا اطراف ناف
- احساس فوریت برای رفتن به دستشویی و گاهی ناتوانی در نگهداشتن مدفوع
- نفخ، صداکردن رودهها و گاهی همراهی با تهوع
- در موارد شدید، نشانههای کمآبی مانند خشکی دهان، سرگیجه، ضعف یا کاهش دفعات و حجم ادرار
بین چند روش درمانی برای اسهال بارداری شک داری؟
با متخصص مشورت کن، بعد انتخاب کن.
دل پیچه و اسهال در بارداری
دل پیچه و دل درد در بارداری میتواند همزمان با تهوع، نفخ و تغییر اشتها دیده شود. دل پیچه و اسهال در اوایل بارداری ممکن است بهدلیل تغییرات هورمونی، استرس یا تغییر رژیم غذایی باشد. در این شرایط، شل شدن مدفوع در بارداری اگر خفیف و کوتاهمدت باشد، معمولاً با رژیم سبک، اجتناب از غذاهای محرک و مصرف مایعات کنترل میشود. اگر درد شکم شدید، موضعی یا همراه با خونریزی واژینال باشد، باید سریع به پزشک مراجعه شود.
اسهال و استفراغ در بارداری
اسهال و استفراغ در بارداری معمولاً نشانه درگیری بیشتر دستگاه گوارش به خاطر مواردی مانند عفونت ویروسی، مسمومیت غذایی یا واکنش بدن به غذایی آلوده است. در چنین حالتی، اسهال اگر همراه با تهوع و استفراغ در بارداری باشد، خطر کمآبی را بالا میبرد و نیاز به توجه بیشتری دارد.
کمر درد و اسهال در بارداری
کمر درد و اسهال در بارداری میتواند ترکیبی از فشار مکانیکی رحم روی ستون فقرات و تغییرات عملکرد روده باشد. در بسیاری از موارد، بیرون روی در بارداری همراه با انقباضات خفیف رحمی یا کشش رباطها باعث احساس درد مبهم یا تیرکشنده در ناحیه کمر میشود.
چه زمانی اسهال در بارداری خطرناک است؟
بهطور کلی، اسهال در دوران بارداری زمانی که خفیف و کوتاهمدت باشد، معمولا خطری برای مادر و جنین ایجاد نمیکند. اما اسهال شدن در بارداری اگر شدید، طولانی یا همراه با علائم دیگر باشد، میتواند باعث کمآبی، اختلال الکترولیتها و در موارد نادر عوارض جدیتر شود. شناختن اینکه چه زمانی اسهال در بارداری خطرناک است و چه زمانی اسهال در بارداری نیاز به مراجعه به پزشک دارد، کمک میکند بهموقع اقدام کنید و از عوارض پیشگیری شود.
موارد هشدار که نیاز به مراجعه سریع به پزشک دارند:
- اسهال شدید و آبکی که بیشتر از ۴۸ ساعت طول بکشد
- وجود خون، مخاط زیاد یا رنگ خیلی تیره در مدفوع
- همراهی اسهال با تب بالا، لرز یا درد شدید شکم
- استفراغ مکرر که اجازه مصرف مایعات نمیدهد یا بدتر شدن حرکات جنین
علت اسهال در بارداری – اسهال در بارداری نشانه چیست؟
اسهال شدن در بارداری طبیعی و رایج است و بسیاری از زنان باردار، این شرایط را تجربه میکنند. اسهال در بارداری هم میتواند به خود شرایط بارداری مربوط شود و هم به دلایل دیگری غیر از بارداری اتفاق بیفتد. علل شایع اسهال بارداری شامل موارد زیر است:
- تغییرات هورمونی، تغییرات فیزیکی بدن و حساسیتهای غذایی
- استرس و اضطراب
- عفونتهای ویروسی
- عفونتهای باکتریایی
- عفونتهای انگلی
- مسمومیت غذایی
- عوارض جانبی مصرف برخی از داروها یا مکملها
- عدم تحمل برخی غذاها
- سندروم روده تحریکپذیر
- بیماری کرون
- بیماری سلیاک
- کولیت زخمی
دلیل اسهال سیاه در بارداری
زمانی که اسهال بارداری سیاه رنگ باشد، باید حتما آن را جدی گرفت و سریعا به پزشک مراجعه کرد. مدفوع اسهالی و سیاه رنگ در بارداری ممکن است به معنای وجود خون در دستگاه گوارش باشد. البته گاهی اوقات داروها، مکملها یا غذاها هم میتوانند باعث سیاه شدن اسهال در بارداری شوند. برای مثال مصرف مکمل آهن یکی از عوامل مدفوع سیاه در دوران بارداری است.
علت اسهال خونی در بارداری
اسهال خونی در بارداری وضعیت طبیعی محسوب نمیشود و معمولا نشاندهنده درگیری واضحتر روده است. اسهال در زنان باردار وقتی با خون همراه میشود، حتماً نیاز به ارزیابی پزشکی دارد و نباید فقط به درمان خانگی بسنده کرد. در این شرایط ممکن است پزشک آزمایش مدفوع، آزمایش خون یا سایر بررسیها را برای مشخص شدن علت تجویز کند و بر اساس علت، درمان دارویی مناسب و ایمن در بارداری را انتخاب کند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت americanpregnancy
Another reason diarrhea occurs is because some pregnant women become sensitive to particular foods. These could be foods you have eaten often before, but eating them while pregnant can give you an upset stomach or diarrhea.
ترجمه فارسی:
یکی دیگر از دلایل بروز اسهال این است که برخی از زنان باردار به غذاهای خاصی حساس میشوند. اینها میتوانند غذاهایی باشند که قبلاً اغلب خوردهاید اما خوردن آنها در دوران بارداری میتواند باعث ناراحتی معده یا اسهال شود.
تشخیص اسهال در بارداری
در بیشتر مواقع اسهال در بارداری خود به خود برطرف میشود و نیازی به تشخیص و پیگیری آن نیست. خصوصا زمانی که علائم نگرانکنندهای با آن دیده نمیشود. با این حال زنان بارداری که بیشتر از سه بار در روز مدفوع شل و آبکی داشته باشند، احتمالا اسهال دارند. زمانی که اسهال شدید و ادامهدار شود یا با علائمی همچون تب و استفراغ همراه شد، پزشک برای تشخیص از تستهای آزمایشگاهی مانند تست آنالیز مدفوع یا آزمایش خون کمک میگیرد.
درمان اسهال در بارداری
اکثر موارد اسهال در بارداری، در عرض چند روز خود به خود برطرف میشود. نگرانی اصلی اسهال، دهیدراته شدن بدن است. به همین دلیل هم زنان بارداری که اسهال میشوند باید مدام آب و مایعات بیشتری مصرف کنند. با آبرسانی بدن و بازیابی الکترولیتهای از دست رفته، عوارض و ناراحتیهای احتمالی ناشی از اسهال هم برطرف میشود.
با این حال اگر اسهال خود به خود برطرف نشد یا با علائمی مانند تب و خون در مدفوع همراه بود، پزشک ممکن است مصرف یک سری داروها یا سایر درمانها را توصیه کند. درمان اسهال بر اساس علت دلپیچه و اسهال متفاوت است.
همین حالا یک دکتر مطمئن برای درمان اسهال بارداری پیدا کن.
۱. درمان فوری اسهال در بارداری
درمان فوری اسهال در بارداری با پیشگیری از کمآبی و کاهش تحریک روده انجام میشود. در اولین قدم، مصرف آب در حجم کم و مکرر توصیه میشود تا بدن دچار کمآبی نشود. بهتر است در این مدت، رژیم غذایی سبک شامل برنج ساده، نان تست، موز و سیب پخته را امتحان کنید و از غذاهای چرب، سرخکرده، تند و شیرین پرهیز کنید. استفاده خودسرانه از داروهای ضداسهال، بهخصوص اگر اسهال شدید، خونی یا همراه با تب باشد، توصیه نمیشود و فقط باید با نظر پزشک انجام شود.
۲. قرص ضد اسهال در بارداری
قرصهای ضداسهال همگی در دوران بارداری ایمن نیستند و نمیتوان از آنها استفاده کرد. یکی از داروهای مجاز دوران بارداری، قرص ضداسهال لوپرامید است. البته لوپرامید در بارداری بهصورت روتین توصیه نمیشود و اگر لازم باشد، باید فقط با نظر پزشک مصرف شود. اما مصرف داروهای ضداسهال مانند دیفنوکسیلات در بارداری فقط در صورت ضرورت و با تجویز پزشک قابل بررسی است و باید از مصرف نزدیک زمان زایمان پرهیز شود.
۳. درمان خانگی اسهال در بارداری
تنها زمانی که اسهال موقتی و خفیف است و با علائم نگرانکننده دیگری همراه نیست، میتوانید به فکر درمانهای خانگی باشید. راهکارهای زیر به عنوان درمان خانگی دلپیچه و اسهال در بارداری به شما کمک میکند تا این شرایط را بهتر و موثرتر مدیریت کنید:
- مصرف منظم آب یا سوپ رقیق برای جلوگیری از کمآبی
- انتخاب غذاهای سبک مانند برنج سفید، نان تست، موز و سیب پخته
- پرهیز موقت از غذاهای چرب، سرخکرده، خیلی تند، نوشابههای گازدار و شیرین
- خوردن وعدههای کوچک و مکرر بهجای سه وعده بزرگ
- استراحت کافی و اجتناب از فعالیت شدید تا کاهش علائم
۴. برای اسهال در بارداری چه بخوریم؟
غذاها و نوشیدنی های مختلفی میتوانند به کنترل و درمان دلپیچه و اسهال در بارداری کمک کنند. مصرف مواد غذایی زیر که بخشی از رژیم غذایی برای اسهال در بارداری است، برای زنان بارداری که اسهال هستند، مفید است:
- هیدراته بمانید؛ تا جای ممکن آب بنوشید تا آب و الکترولیتهای از دست رفته بدنتان جبران شود
- غذاهای ملایم مانند موز، برنج دمی، ماست پروبیوتیک و سیب بخورید
- آب گوشت یک غذای مقوی و مفید برای کسی است که اسهال دارد و میتواند ویتامینها و مواد معدنی از دست رفته را هم جبران کند
- نوشیدنیهای قندی را حذف یا محدود کنید
- غذاهای پروبیوتیک بخورید تا تعادل گوارشی شما حفظ شود
- آب میوههای طبیعی مصرف کنید
۵. درمان گیاهی اسهال در بارداری
داروها و درمانهای گیاهی برای اسهال وجود دارد که برخی از این درمانها برای رفع اسهال در بارداری استفاده میکنند. اما باید در نظر داشت که بیخطر بودن یا ایمن بودن این داروها و درمانهای گیاهی برای زنان باردار بررسی نشده و نباید بدون مشورت با پزشک از این درمانها استفاده کرد. برخی از درمانهای گیاهی برای رفع دلپیچه و اسهال در بارداری شامل موارد زیر است:
- دمنوش دارچین و زنجبیل
- دمنوش بابونه برای رفع اسهال
- چای ریحان و عسل
- درمان اسهال بارداری با آبغوره
- تخم شنبلیله
- ساشه گرانول دینه
- داروهای گیاهی حاوی پروبیوتیکها
عوارض اسهال در بارداری
در بیشتر مواقع اسهالشدن در بارداری بیخطر است و خود به خود برطرف میشود. اصلیترین ریسک این شرایط، دهیدراته شدن و کم آبی بدن است که میتواند هم مادر و هم جنین را تحت تاثیر قرار دهد. عدم تعادل الکترولیتها به دنبال اسهال مزمن که برای چندین روز متوالی ادامه دارد، یکی دیگر از عوارض اسهال در بارداری است که برای سلامت مادر و جنین خطرناک است. در نهایت اگر علت اسهال بارداری، عفونتهای ویروسی یا باکتریایی باشد، این شرایط ممکن است به مشکلات و اختلالاتی برای جنین منجر شود. تولد نارس، سقط جنین یا عفونت نوزادی، از جمله عوارض ناشی از اسهال عفونی در دوران بارداری است.
پیشگیری از اسهال در بارداری
زمانی که اسهال در بارداری نتیجه تغییرات ناشی از بارداری باشد، اجتنابناپذیر است و تنها میتوان با رعایت رژیم غذایی یا افزایش مصرف مایعات، از بروز عوارض ناشی از آن پیشگیری کرد. با این حال، رعایت بهداشت فردی و بهداشت غذایی کمک میکند تا ریسک ابتلا به عفونتهای انگلی، باکتریایی و ویروسی کاهش یابد و به این ترتیب زنان باردار کمتر در معرض خطر اسهال عفونی قرار داشته باشند. برای پیشگیری اسهالشدن در بارداری، نکات زیر را در نظر بگیرید:
- از مصرف میوه ها و سبزیجات خام و خوب شسته نشده خودداری کنید و سعی کنید حتما پوست میوهها را قبل از مصرف بگیرید.
- مواد غذایی مانند گوشت، ماهی و تخممرغ را خوب بپزید و از مصرف مواد غذایی نیمپز خودداری کنید.
- غذای بیرون را تا حد امکان مصرف نکنید.
4.7 (2028 نظر)4.6 (1584 نظر)4.9 (936 نظر)4.2 (1063 نظر)4.5 (980 نظر)4.8 (870 نظر)نتیجه گیری
اسهال در بارداری یک امر شایع و طبیعی است که معمولا به دنبال تغییرات هورمونی و فیزیکی بدن، ایجاد شده و معمولا خود به خود هم برطرف میشود. با این حال اگر اسهال برای بیش از چند روز ادامه داشت یا این که با علائم نگرانکنندهای مانند خون در مدفوع یا تهوع و تب همراه بود، باید حتما برای بررسی بیشتر، به دکتر عمومی یا متخصص داخلی مراجعه کنید. اسهال عفونی یا اسهال ناشی از اختلالات گوارشی در دوران بارداری به مراقبت و درمان فوری نیاز دارد و در صورت درمان نشدن، سلامتی مادر و جنین به خطر میافتد.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!