کر بویی یا از دست دادن حس بویایی چیست؟

کربویی چیست؟

کربویی (از دست دادن حس بویایی) چیست؟

بسیاری از ما حس بویایی ما را حق مسلم خود می دانیم اما آیا تا به حال فکر کرده اید که اگر نمی توانستید بویی احساس کنید چه می شد؟ اختلالات حس بویایی و چشایی هر ساله صدها هزار آمریکایی را روانه ی مراکز پزشکی می کند. از دست دادن کامل یا بخشی از حس بویایی، کربویی نامیده می شود. از دست دادن حس بویایی ممکن است موقت یا دائمی باشد. بدون حس بویایی، غذاها طعم متفاوتی خواهند داشت. شما نمی توانید عطر گل ها را ببویید، و حتی می توانید بدون آگاهی، خود را در یک وضعیت خطرناک قرار دهید. به عنوان مثال، بدون توانایی تشخیص بوها، نمی توانید متوجه نشت گاز یا بوی آتش سوزی یا شیر فاسد شده شوید. خوشبختانه، برای اکثر مردم، کربویی یک مشکل موقت است، این مشکل ناشی از اختلالات شایعی که موجب تخریب مخاط بینی می شود، مانند آلرژی یا گرفتگی شدید بینی در اثر سرماخوردگی است. هنگامی که سرماخوردگی دوره ی خود را طی کند، احساس بویایی فرد باز می گردد.
علاوه بر این، کربویی می تواند نشانه ای از مشکل جدی پزشکی باشد. شرایط جدی تر که مغز و اعصاب مغزی را تحت تاثیر قرار می دهد، مانند تومور مغزی یا ضربه به سر، می تواند باعث کربویی دائمی شود. برای بسیاری از افراد سالخورده، از دست رفتن حس بویایی ممکن است دائمی باشد.
توجه داشته باشید که هر گونه مشکلی که در حس بویایی به وجود آید باید توسط پزشک بررسی شود.

حس بویایی توسط فرآیندهای خاصی کنترل می شود. در ابتدا مولکولی از یک ماده آزاد می شود (مانند رایحه گل) باید سلول های عصبی خاصی (سلول های بویایی) که در بالای بینی است، را تحریک کنند. سپس سلول های عصبی اطلاعات را به مغز، محل شناسایی بوی خاص می فرستند. هر چیزی که با این مکانیسم تداخل داشته باشد، مانند گرفتگی بینی، انسداد بینی و یا آسیب به سلول های عصبی، می تواند منجر به از دست دادن احساس بویایی شود.

توانایی بوییدن نیز بر توانایی ما برای حس چشایی تاثیر می گذارد. بدون بو، جوانه های چشایی تنها می توانند طعم های محدودی را تشخیص دهند و این می تواند کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار دهد.

تشخیص

اندازه گیری میزان از دست دادن بو، دشوار است. پزشک شما ممکن است سوالاتی را در مورد علائم فعلی شما بپرسد، بینی شما را بررسی کند، معاینه کامل فیزیکی انجام دهد یا از سابقه ی بیماری تان بپرسد. به علاوه ممکن است سوالاتی در مورد زمان شروع مشکل بپرسد، این که همه یا فقط برخی از بوها را حس نمی کنید و اینکه آیا می توانید طعم غذا را حس کنید یا خیر؟ طبق پاسخ شما، پزشک ممکن است یک یا چند تست زیر را انجام دهد:
سی تی اسکن، MRI، عکس ساده از جمجمه، آندوسکوپی بینی برای بررسی داخل بینی

علائم کربویی

نشانه ی آشکار کربویی از دست دادن احساس بویایی است. برخی از افراد مبتلا به کربویی متوجه تغییر در توانایی بویایی خود می شوند. به عنوان مثال، چیزهای آشنا شروع به از دست دادن بوی خود می کنند.
کربویی معمولا اختلال جدی و خطرناکی نیست، اما می تواند تاثیراتی را بر زندگی فرد داشته باشد. توانایی بوییدن نیز بر توانایی ما برای حس چشایی تاثیر می گذارد. بدون بو، جوانه های چشایی تنها می توانند طعم های محدودی را تشخیص دهند و این می تواند کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار دهد. افراد مبتلا به کربویی ممکن است قادر به درک کامل مزه ی غذاها نباشند و ممکن است علاقه ی خود را به خوردن غذا از دست بدهند که منجر به کاهش وزن یا سوء تغذیه می شود. کربویی همچنین می تواند باعث افسردگی شود زیرا توانایی فرد برای بوییدن یا چشیدن غذاهای لذت بخش را مختل می کند.

دکترتو: سامانه نوبت دهی اینترنتی پزشکان

دلایل کربویی

کربویی اغلب ناشی از تورم یا انسداد بینی است که مانع رسیدن بو به بالای بینی می شود. گاهی ناشی از مشکل در سیستم هدایت کننده ی سیگنال ها از بینی به مغز است.

علل اصلی و شایع کربویی عبارتند از:

تحریک غشاء مخاطی که بینی را پوشانده است، می تواند ناشی از موارد زیر باشد:

  • عفونت سینوس ها
  • سیگار کشیدن
  • آنفلوآنزا
  • آلرژی ( آلرژیی که باعث تورم غشا مخاطی بینی می شود)
  • احتقان مزمن بینی غیر آلرژیک
  • سرماخوردگی: شایع ترین علت از دست دادن جزئی و موقت حس بویایی، سرماخوردگی است. در این موارد، کربویی خود به خود از بین می رود.
  • انسداد مسیر بینی: اگر مسیر عبور هوا به داخل بینی به طور فیزیکی مسدود شود، کربویی می تواند رخ دهد که شامل موارد زیر می تواند باشد:
  • تومورها
  • پولیپ بینی: توده کوچک غیر سرطانی در بینی و سینوس ها که مسیر عبور هوا از بینی را مسدود می کند.
  • ناهنجاری های استخوانی داخل بینی یا سپتوم بینی
  • آسیب مغزی یا عصبی

گیرنده هایی در داخل بینی وجود دارد که اطلاعات بویایی را از طریق اعصاب به مغز می فرستند. اگر هر بخشی از این مسیر آسیب دیده باشد کربویی می تواند رخ دهد. شرایط بسیاری وجود دارد که می تواند باعث این نوع آسیب شود، از جمله:

افزایش سن: مانند حس بینایی و شنوایی، حس بویایی نیز می تواند با افزایش سن تضعیف شود. در حقیقت، حس بویایی بین ۳۰ تا ۶۰ ساله در اوج خود می باشد و بعد از ۶۰ سالگی شروع به کاهش می کند.

برخی بیماری های پزشکی: بیماری آلزایمر، بیماری هانتینگتون، مشکلات هورمونی، کم کاری تیروئید، مولتیپل اسکلروزیس یا ام اس، بیماری پارکینسون، اسکیزوفرنی، صرع، دیابت، سوء تغذیه، سکته ی مغزی

برخی از داروها: از جمله آنتی بیوتیک ها، داروهای ضد افسردگی، داروهای ضد التهابی، داروهای قلبی، داروهای فشار خون و غیره.

مواد شیمیایی: قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی سمی مانند آفت کش ها یا حلال ها، که باعث سوختگی داخل بینی می شوند.

تومورهای مغزی

آسیب یا ضربه به سر: ضربه به مغز یا سر که باعث آسیب به اعصاب بویایی شود.

جراحی مغز

شیمی درمانی سرطان سر و گردن

مصرف طولانی مدت مشروبات الکلی

سوء مصرف کوکائین

کربویی مادرزادی: در موارد نادری، به علت شرایط ژنتیکی، افراد بدون حس بویایی به دنیا می آیند که کربویی مادرزادی نامیده می شود.

درمان کربویی

درمان کربویی بستگی به علت دارد. اگر گرفتگی بینی در اثر سرماخوردگی یا آلرژی علت کربویی است، درمان معمولا مورد نیاز نیست و مشکل خود به خود بهبود می یابد. با این حال، اگر گرفتگی بینی بعد از چند روز بهبود نیافت یا از بین نرفت، به دکتر گوش و حلق و بینی مراجعه کنید.

درمان هایی که ممکن است تحت نظر پزشک و با صلاحدید وی تجویز شود، عبارتند از:

  • ضد احتقان
  • آنتی هیستامین ها
  • اسپری های بینی استروئیدی
  • آنتی بیوتیک ها: برای عفونت های باکتریایی (ممکن است عفونتی داشته باشید نیاز به مصرف آنتی بیوتیک پیدا کنید)

درمان های غیر دارویی:

پرهیز از عوامل محرک: کاهش قرار گرفتن در معرض عوامل تحریک کننده بینی و آلرژن ها

ترک سیگار: اگر سیگار می کشید، آن را ترک کنید. سیگار کشیدن می تواند حواس پنج گانه ی شما از جمله حس بویایی را از بین ببرد.

جراحی: در صورت وجود پولیپ یا توده در بینی، برای از بین بردن انسداد و بازگرداندن حس بویایی ممکن است جراحی لازم شود.

مصرف برخی داروها: اگر مشکوک به یک دارویی هستید که بر حس بویایی شما اثر می گذارد با پزشک خود مشورت کنید و ببینید آیا گزینه های دیگری وجود دارد که بر احساس بویایی شما تاثیر نگذارد. با این وجود، هرگز مصرف دارو را بدون صحبت با پزشک خود قطع نکنید.

بعضی اوقات فرد احساس بویایی خود را دوباره به دست می آورد. اما باید در نظر داشت که متاسفانه، کربویی همیشه قابل درمان نیست، به خصوص اگر عامل آن سن باشد. اما کارهایی وجود دارد که می توانید با انجام آن ها، حتی با وجود ناتوانی در احساس بویایی، دلپذیر تر و ایمن تر زندگی کنید. به عنوان مثال، نصب آشکارسازهای آتش و آلارم دود در خانه و دفترتان و توجه و مراقبت از پس مانده های غذا، برای مثال اگر در مورد سالم بودن غذا شک دارید، آن را نخورید.

در حال حاضر برای افراد مبتلا به کربویی مادرزادی درمانی وجود ندارد.

افرادی که بخشی از حس بویایی خود را از دست داده اند می توانند با افزودن طعم دنده های مخصوص به مواد غذایی، از غذا لذت بیشتری ببرند.

تنظیم و ترجمه: نرجس خبازی

منابع: webMD ، Healthline

  دکترتو: نوبت دهی اینترنتی پزشکان

نظرات کاربران

نظر دهید

نظر دهید