کربویی یا از دست دادن حس بویایی چیست؟

تنظیم و ترجمه:

کربویی چیست؟

کربویی (از دست دادن حس بویایی) چیست؟

اختلالات حس بویایی و چشایی هر ساله صدها هزار آمریکایی را روانه‌ی مراکز پزشکی می‌کند. از دست دادن کامل یا بخشی از حس بویایی، کربویی نامیده می‌شود. از دست دادن حس بویایی ممکن است موقت یا دائمی باشد. بدون حس بویایی، غذاها طعم متفاوتی خواهند داشت. شما نمی‌توانید عطر گل‌ها را ببویید، و حتی می‌توانید بدون آگاهی، خود را در یک وضعیت خطرناک قرار دهید. به عنوان مثال، بدون توانایی تشخیص بوها، نمی‌توانید متوجه نشت گاز یا بوی آتش سوزی یا شیر فاسد شده شوید. خوشبختانه، برای اکثر مردم، کربویی یک مشکل موقت است، این مشکل ناشی از اختلالات شایعی که موجب تخریب مخاط بینی می‌شود، مانند آلرژی یا گرفتگی شدید بینی در اثر سرماخوردگی است. هنگامی که سرماخوردگی دوره‌ی خود را طی کند، احساس بویایی فرد باز می‌گردد.

از دست دادن کامل یا بخشی از حس بویایی، کربویی نامیده می‌شود.

علاوه بر این، کربویی می‌تواند نشانه‌ای از مشکل جدی پزشکی باشد. شرایط جدی تر که مغز و اعصاب مغزی را تحت تاثیر قرار می‌دهد، مانند تومور مغزی یا ضربه به سر، می‌تواند باعث کربویی دائمی شود. برای بسیاری از افراد سالخورده، از دست رفتن حس بویایی ممکن است دائمی باشد.
توجه داشته باشید که هر گونه مشکلی که در حس بویایی به وجود‌اید باید توسط پزشک بررسی شود.

حس بویایی توسط فرآیندهای خاصی کنترل می‌شود. در ابتدا مولکولی از یک ماده آزاد می‌شود (مانند رایحه گل) باید سلول‌های عصبی خاصی (سلول‌های بویایی) که در بالای بینی است، را تحریک کنند. سپس سلول‌های عصبی اطلاعات را به مغز، محل شناسایی بوی خاص می‌فرستند. هر چیزی که با این مکانیسم تداخل داشته باشد، مانند گرفتگی بینی، انسداد بینی و یا آسیب به سلول‌های عصبی، می‌تواند منجر به از دست دادن احساس بویایی شود.

توانایی بوییدن نیز بر توانایی ما برای حس چشایی تاثیر می‌گذارد. بدون بو، جوانه‌های چشایی تنها می‌توانند طعم‌های محدودی را تشخیص دهند و این می‌تواند کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار دهد.

تشخیص

اندازه گیری میزان از دست دادن بو، دشوار است. پزشک شما ممکن است سوالاتی را در مورد علائم فعلی شما بپرسد، بینی شما را بررسی کند، معاینه کامل فیزیکی انجام دهد یا از سابقه‌ی بیماری تان بپرسد. به علاوه ممکن است سوالاتی در مورد زمان شروع مشکل بپرسد، این که همه یا فقط برخی از بوها را حس نمی‌کنید و اینکه آیا می‌توانید طعم غذا را حس کنید یا خیر؟ طبق پاسخ شما، پزشک ممکن است یک یا چند تست زیر را انجام دهد:

  • سی تی اسکن
  • MRI
  • عکس رادیولوژی ساده از جمجمه
  • آندوسکوپی بینی برای بررسی داخل بینی

علائم کربویی

نشانه‌ی آشکار کربویی از دست دادن احساس بویایی است. برخی از افراد مبتلا به کربویی متوجه تغییر در توانایی بویایی خود می‌شوند. به عنوان مثال، چیزهای آشنا شروع به از دست دادن بوی خود می‌کنند.
کربویی معمولا اختلال جدی و خطرناکی نیست، اما می‌تواند تاثیراتی را بر زندگی فرد داشته باشد. توانایی بوییدن نیز بر توانایی ما برای حس چشایی تاثیر می‌گذارد. بدون بو، جوانه‌های چشایی تنها می‌توانند طعم‌های محدودی را تشخیص دهند و این می‌تواند کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار دهد. افراد مبتلا به کربویی ممکن است قادر به درک کامل مزه‌ی غذاها نباشند و ممکن است علاقه‌ی خود را به خوردن غذا از دست بدهند که منجر به کاهش وزن یا سوء تغذیه می‌شود. کربویی همچنین می‌تواند باعث افسردگی شود زیرا توانایی فرد برای بوییدن یا چشیدن غذاهای لذت بخش را مختل می‌کند.

مشاوره تلفنی با بهترین پزشکان

دلایل کربویی

کربویی اغلب ناشی از تورم یا انسداد بینی است که مانع رسیدن بو به بالای بینی می‌شود. گاهی ناشی از مشکل در سیستم هدایت کننده‌ی سیگنال‌ها از بینی به مغز است.

علل اصلی و شایع کربویی عبارتند از:

تحریک غشاء مخاطی که بینی را پوشانده است، می‌تواند ناشی از موارد زیر باشد:

  • عفونت سینوس‌ها
  • سیگار کشیدن
  • آنفلوآنزا
  • آلرژی: آلرژیی که باعث تورم غشا مخاطی بینی شود.
  • احتقان مزمن بینی غیر آلرژیک
  • سرماخوردگی: شایع ترین علت از دست دادن جزئی و موقت حس بویایی، سرماخوردگی است. در این موارد، کربویی خود به خود از بین می‌رود.
  • انسداد مسیر بینی: اگر مسیر عبور هوا به داخل بینی به طور فیزیکی مسدود شود، کربویی می‌تواند رخ دهد که شامل موارد زیر می‌تواند باشد:
  • تومورها
  • پولیپ بینی: توده کوچک غیر سرطانی در بینی و سینوس‌ها که مسیر عبور هوا از بینی را مسدود می‌کند.
  • ناهنجاری‌های استخوانی داخل بینی یا سپتوم بینی
  • آسیب مغزی یا عصبی

گیرنده‌هایی در داخل بینی وجود دارد که اطلاعات بویایی را از طریق اعصاب به مغز می‌فرستند. اگر هر بخشی از این مسیر آسیب دیده باشد کربویی می‌تواند رخ دهد. شرایط بسیاری وجود دارد که می‌تواند باعث این نوع آسیب شود، از جمله:

  • افزایش سن: مانند حس بینایی و شنوایی، حس بویایی نیز می‌تواند با افزایش سن تضعیف شود. در حقیقت، حس بویایی بین ۳۰ تا ۶۰ ساله در اوج خود می‌باشد و بعد از ۶۰ سالگی شروع به کاهش می‌کند.
  • برخی بیماری‌های پزشکی: بیماری آلزایمر، بیماری هانتینگتون، مشکلات هورمونی، کم کاری تیروئید، مولتیپل اسکلروزیس یا ام اس، بیماری پارکینسون، اسکیزوفرنی، صرع، دیابت، سوء تغذیه، سکته‌ی مغزی
  • برخی از داروها: از جمله آنتی بیوتیک‌ها، داروهای ضد افسردگی، داروهای ضد التهابی، داروهای قلبی، داروهای فشار خون و غیره.
  • مواد شیمیایی: قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی سمی مانند آفت کش‌ها یا حلال‌ها، که باعث سوختگی داخل بینی می‌شوند.
  • تومورهای مغزی
  • آسیب یا ضربه به سر: ضربه به مغز یا سر که باعث آسیب به اعصاب بویایی شود.
  • جراحی مغز
  • شیمی درمانی سرطان سر و گردن
  • مصرف طولانی مدت مشروبات الکلی
  • سوء مصرف کوکائین
  • کربویی مادرزادی: در موارد نادری، به علت شرایط ژنتیکی، افراد بدون حس بویایی به دنیا می‌آیند که کربویی مادرزادی نامیده می‌شود.

درمان کربویی

درمان کربویی بستگی به علت دارد. اگر گرفتگی بینی در اثر سرماخوردگی یا آلرژی علت کربویی است، درمان معمولا مورد نیاز نیست و مشکل خود به خود بهبود می‌یابد. با این حال، اگر گرفتگی بینی بعد از چند روز بهبود نیافت یا از بین نرفت، به دکتر گوش و حلق و بینی مراجعه کنید.

درمان‌هایی که ممکن است تحت نظر پزشک و با صلاحدید وی تجویز شود، عبارتند از:

  • ضد احتقان
  • آنتی هیستامین‌ها
  • اسپری‌های بینی استروئیدی
  • آنتی بیوتیک‌ها: برای عفونت‌های باکتریایی (ممکن است عفونتی داشته باشید نیاز به مصرف آنتی بیوتیک پیدا کنید)

درمان‌های غیر دارویی:

  • پرهیز از عوامل محرک: کاهش قرار گرفتن در معرض عوامل تحریک کننده بینی و آلرژن‌ها
  • ترک سیگار: اگر سیگار می‌کشید، آن را ترک کنید. سیگار کشیدن می‌تواند حواس پنج گانه‌ی شما از جمله حس بویایی را از بین ببرد.
  • جراحی: در صورت وجود پولیپ یا توده در بینی، برای از بین بردن انسداد و بازگرداندن حس بویایی ممکن است جراحی لازم شود.
  • قطع مصرف برخی داروها: اگر مشکوک به یک دارویی هستید که بر حس بویایی شما اثر می‌گذارد با پزشک خود مشورت کنید و ببینید آیا گزینه‌های دیگری وجود دارد که بر احساس بویایی شما تاثیر نگذارد. با این وجود، هرگز مصرف دارو را بدون صحبت با پزشک خود قطع نکنید.

بعضی اوقات فرد احساس بویایی خود را دوباره به دست می‌آورد. اما باید در نظر داشت که متاسفانه، کربویی همیشه قابل درمان نیست، به خصوص اگر عامل آن سن باشد. اما کارهایی وجود دارد که می‌توانید با انجام آن‌ها، حتی با وجود ناتوانی در احساس بویایی، دلپذیر تر و ایمن تر زندگی کنید. به عنوان مثال، نصب آشکارسازهای آتش و آلارم دود در خانه و دفترتان و توجه و مراقبت از پس مانده‌های غذا، برای مثال اگر در مورد سالم بودن غذا شک دارید، آن را نخورید.

در حال حاضر برای افراد مبتلا به کربویی مادرزادی درمانی وجود ندارد.

افرادی که بخشی از حس بویایی خود را از دست داده‌اند می‌توانند با افزودن طعم دنده‌های مخصوص به مواد غذایی، از غذا لذت بیشتری ببرند.

منابع: webMD ، Healthline

مشاوره تلفنی با بهترین پزشکان

نظرات کاربران

نظر دهید
  1. لیلا اسماعیلی

    سلام و عرض ادب . بنده در یک سانحه سقوط اسانسور دچار شکستگی و انحراف بینی شدم که بعد از اون اتفاق حس بویایی من خیلی کم شده بصورتی که یک ماه از روغن نباتی فاسد تغذیه میکردم و اصلا بوی بسیار زننده روغن رو حس نمیکردم.ایا ممکنه که این مسئله بخاطر همون ضربه بوده باشه و اگر بله چطور و با چه آزمایشی باید ثابت کنم .ممنون

    1. مصطفی محمدنسب

      با سلام الان خانومم دچار حس بویایی شو یکمی از دست داده میشه راهنمایی کنین ک چ کاری باید انجام بده

  2. رضا دارابی

    سلام و عرض ادب. بنده هم حدود ۶ یا۷ ساله که حس بویایی و حس چشایی ندارم ۱۰۰ بار دکتر رفتم دو بار عمل پولیپ انجام دادم ولی نتیجه ای نگرفتم.در ضمن هر بار که دکتر رفتم قرص های آنتی بیوتیک برام تجویز کرده برای مدت کوتاهی حس بویاییم برگشته و مجددا از دست دادم،میخواستم بدونم هر کی هر راهی میدونه هر دکتر خوبی که میشناسه راهنمایی کنه.با تشکر

  3. فاطمه سالاری

    سلام و عرض ادب. من ی مدت کوتاهی هست ک حس بویایی و چشاییمو از دست دادم و اولین باره ک این اتفاق افتاده وحدود یک ماهی هست آیا ممکنه ک حس بویایی و چشاییم دیگه بر نگرده؟

  4. سلام من حساسیت فصلی دارم ولی از یک هفته پیش حساسیتم شروع شد یهویی بینیم کیپ شد و بیشتر از راه دهان نفس میکشم والا میترسم کرونا گرفته باشم ولی حدودا دوروز پیش من برای اینکه حس بویایی برگرده از ضد عفونی کردن بینی با اب نمک رو تو یهبینیم ریختم ترشح که رنگ سبز و زردی و رگه خونی دراومد تو این یک هفته درد شدیدی از ناحیه بینی و پیشانی حس میکردم که باقرص مسکن میخوابیدم
    الان دوروزه بو هیچ احساس نمیکنم
    خواهش میکنم جون مادرتون راهنمایی کنید ؟
    ایا من کرونا دارم ایا حس بویاییم برمیگرده الان من حس میکنم یه مشت خاک تو بینیمه بو خاک تو بینیم حس میکنم
    به جدم حضرت زهرا قسمتون میدم لطفا کمکم کنید ؟ 😭😭😭😭😭😭😭😭😭😭😭😭😭😭😭😭😭😭🧿😭😭😭😭😭😭😭😭😭😭😭😭😭😭😭😭😭😭😭😭خواهش میکنم جوابو بهم بگید زودددددد؟؟

  5. Yousef haji mohammadi

    سلام بنده حدود یکماهه نه طمع میفهمم نه بو

  6. سلام خسته نباشید،وضعم خیلی خرابه یه ماهه بوی غذاها مخصوصا گوشت و مرغ و تخم مرغ حالموبهم میزنه،بوی متعفن ولجنی میده،هرکسی که می‌دونه چیه کمکم کنه،قبلا اصلا اینطوری نشدم،بعضیها میگن عفونت شدید داری،اگراینطوربود عفونت به جاهای دیگه ی بدنم آسیب میزد،خواهشا کمکم کنید

  7. سلام . منم همینطور شدم . شما بهتر شدید?

    1. اره من خوب شدم فقط بویی مو از دست دادم

  8. سلام من دوهفته اس ک سرماخوردگی گرفتم وبیشتریا گفتن کروناس ولی خفیفه من و مامانم خالم و دخترخالم همه مون بویی مونو ازدست دادیم الان خوب شدیم کرونا رفع شده ولی بویی منو از دست دادیم باید چیکار کنیم میشه کمک کنید؟

  9. سلام من سرما خوردگی گرفتم و همه گفتن کروناس ولی خفیفه الان خوب شدم ولی بویی مو از دست دادم باید چیکار کنم میشه کمک کنید

  10. سلام من نه مزه حس میکنمنه بو الان ۲ ماه هستش چه میشه کرد …؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

سوال پزشکی دارید؟

با بهترین پزشکان از راه دور مشاوره کنید

مشاوره با پزشک
دیدگاه شما

نظر دهید

مشاوره با پزشک نوبت دهی مطب