برای کمک به فردی که تشنج می‌کند چه باید کرد؟
موضوعات پزشکی مرتبط: علائم

برای کمک به فردی که تشنج می‌کند چه باید کرد؟

| تاریخ انتشار: 21 بهمن 1398
| آخرین به‌روزرسانی: 3 اردیبهشت 1401
| تعداد نظرات:55
اگر اولین تشنج شخص باشد، تشنج در بارداری یا دیابت اتفاق بیفتد یا اگر فرد مجروح شده است، برای دریافت کمک با اورژانس تماس بگیرید. اگر تشنج بیش از پنج دقیقه طول بکشد یا پس از پایان تشنج فرد به هوش نیاید لازم است که ۱۱۵ را خبر کنید

آنچه در این مقاله می‌خوانید

دانستنی‌های لازم در مورد تشنج

احتمالا تاکنون تجربه تشنج یکی از اعضای خانواده یا دوستان نزدیک را داشتید، یا حتی در مترو یا اتوبوس فردی ناگهان در کنار شما به زمین افتاده و تمام بدنش لرزیده است. اگرچه مشاهده‌ی فردی که در حال تشنج است می‌تواند وحشت آور باشد، اما با دانستن کمک‌های اولیه صحیح و واکنش مناسب در این لحظات می‌توانید به فرد کمک کنید و همچنین برای داشتن دانش کافی و کمک به هم نوع خود احساس سربلندی داشته باشید. در دکترتو می‌توانید با بهترین پزشکان متخصص مغز و اعصاب در شهر خود آشنا شوید، با آنها به صورت تلفنی یا آنلاین مشورت کنید و همچنین برای دریافت نوبت ویزیت حضوری اقدام کنید.

مشاوره با متخصصان
مغز و اعصاب
دکترِتو

تشنج چیست؟

سلول‌های عصبی مغز برای برقراری ارتباط با دیگر سلول‌های مغزی، سیگنال‌های الکتریکی را ایجاد و ارسال می‌کنند. هر چیزی که این مسیرهای ارتباطی را مختل کند می‌تواند منجر به تشنج شود. 

انواع تشنج

پزشکان تشنج را به دو دسته‌ی کلی: تشنج‌های کانونی (درگیری ناحیه‌ی خاصی از مغز) و تشنج‌های عمومی (درگیر کل مغز) تقسیم می‌کنند. تشنج‌های عمومی خود شامل شش دسته‌ی تشنج ابسنس (Absence)، تشنج تونیک (Tonic)، تشنج کلونیک (Clonic)، تشنج آتونیک (Atonic)، تشنج میوکلونیک (Myoclonic)، تشنج تونیک کلونیک (Tonic Clonic) هستند.

علل تشنج

دلایل مختلفی وجود دارد که باعث تشنج می‌شود. شایع‌ترین علت تشنج صرع است. اما هر فردی که تشنج داشته باشد الزاما صرع ندارد. صرع یک ​​اختلال عصبی نسبتا شایع است که ۶۵ میلیون نفر در سراسر جهان را درگیر می‌کند و باعث تشنج می‌شود. تب شدید،‌عدم تعادل الکترولیت‌ها مانند کاهش سدیم خون، افت شدید قند خون و آسیب به مغز از دیگر علل شایع تشنج هستند.
شایع‌ترین علت تشنج صرع است. اما هر فردی که تشنج داشته باشد الزاما صرع ندارد.
محرک‌هایی مانند چراغ‌های چشمک زن، کافئین، الکل، داروها، پرخوری، گرسنگی، برخی مواد غذایی خاص،‌ خستگی، کمبود خواب و استرس می‌توانند ایجاد تشنج را تحریک کنند.

علائم تشنج چیست؟

بعضی علائم قبل از وقوع تشنج رخ می‌دهند. این موارد می‌تواند شامل: احساس ناگهانی ترس یا اضطراب، تهوع، سرگیجه، تغییرات بینایی، حرکات سریع دست و پا که باعث رها کردن اجسام می‌شود، سردرد و مشاهده‌ی نورهای سفید باشد. علائمی که در زمان تشنج ایجاد می‌شوند شامل: از دست دادن هوشیاری، سردرگمی، اسپاسم عضلانی غیر قابل کنترل، افتادن، طعم عجیب و غریب در دهان، فشار دادن دندان‌ها روی یکدیگر، گاز گرفتن زبان، حرکات ناگهانی و سریع چشم، ایجاد صداهای غیر معمول مانند زوزه کشیدن، از دست دادن کنترل مثانه یا روده و تغییر ناگهانی خلق و خوی است.

اگر کسی تشنج داشته باشد چگونه به وی کمک کنیم؟

توجه: نکات این قسمت برای کمک به افرادی که دچار تشنج نوع تونیک کلونیک هستند که فرد می‌لرزد، بسیار مهم است.

آرامش خود را حفظ کنید

مهم‌ترین کاری که می‌توانید در این لحظات انجام دهید، حفظ خونسردی و آرامش خاطر است. حدود ۸۰ درصد از تشنج‌ها در سه دقیقه به پایان می‌رسند پس باید سریع و موثر عمل کنید. پس از قطع تشنج فرد بهبود می‌یابد و تنفس به حالت عادی برمی‌گردد. 

از سر بیمار محافظت کنید

تا پایان تشنج سر بیمار را محکم نگه دارید تا در هنگام تکان‌ها، سر او به جایی برخورد نکند. سر و گردن و کمر را در یک راستا قرار دهید تا بیمار دچار آسیب نخاعی نشود. چیز نرمی مانند یک بالش یا یک ژاکت تا شده زیر سر او قرار دهید. سعی کنید فرد را به بغل بچرخانید. این کار باعث باز ماندن راه هوایی و پاک شدن جریان بزاق از دهان می‌شود.

اطراف بدن بیمار را ایمن کنید

همه اشیاء سخت یا تیز در نزدیکی بیمار را از او دور کنید. اگر می‌توانید عینک، کراوات یا روسری او را بیرون بیاورید. اگر فرد نشسته است، سعی کنید به آرامی او را روی یک سطح صاف قرار دهید تا سقوط نکند.

محیط اطراف بیمار را خلوت کنید

برای کمک به تشنج، جمعیت اطراف بیمار را متفرق و خالی کنید. اگر در یک مکان عمومی هستید، مسیری را برای عبور کارمندان اورژانس پزشکی ایجاد کنید و به بینندگان بگویید که مسیر را خالی نگه دارند.

با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید

اگر اولین تشنج شخص باشد، تشنج در بارداری یا دیابت اتفاق بیفتد یا اگر فرد مجروح شده است، برای دریافت کمک با اورژانس تماس بگیرید. اگر تشنج بیش از پنج دقیقه طول بکشد یا پس از پایان تشنج فرد به هوش نیاید لازم است که ۱۱۵ را خبر کنید.

اطلاعات بیماری خود را روی کاغذی بنویسید و همیشه همراه خود داشته باشید

بهتر است شخص مبتلا به صرع اطلاعات مهم مانند نوع بیماری، شماره تماس اضطراری، داروهای مصرفی و حساسیت دارویی را روی یک دستبند یا گردنبند یا به صورت نوشته‌ی در جیب خود داشته باشد. در مواقع اضطراری این اطلاعات به اطرافیان و پزشکان کمک می‌کند تا ارزیابی بهتری در مورد بیماری او داشته باشند.
بهتر است شخص مبتلا به صرع اطلاعات مهم مانند نوع بیماری، شماره تماس اضطراری، داروهای مصرفی و حساسیت دارویی را روی یک دستبند یا گردنبند یا به صورت نوشته‌ی در جیب خود داشته باشد.

کارهایی که نباید در هنگام تشنج انجام داد

از مصرف هرگونه نوشیدنی و غذا پرهیز کنید

حتی یک جرعه آب نیز می‌تواند باعث خفگی شود.

تلاش نکنید چیزی را در دهان شخص قرار دهید

درست است که افرادی که دچار تشنج می‌شوند ممکن است زبان خود را گاز بگیرند، اما تلاش برای قرار دادن چیزی در دهان فرد، برای حفاظت از زبان او، می‌تواند باعث آسیب به فک و دندان‌های او شود. سعی نکنید فرد را نگه دارید یا حرکات او را متوقف کنید.

احیا قلبی ریوی (CPR) را آغاز نکنید

ماساژ قلبی ریوی یا تنفس مصنوعی را امتحان نکنید. مگر در صورتی که پس از قطع تشنج فرد نفس نکشد.

پس از پایان تشنج چه کارهایی می‌توان انجام داد؟

همراهی با بیمار

پس از پایان تشنج فرد ممکن است بیدار شود و دریابد که کنترل ادرار خود را از دست داده یا استفراغ کرده است. این وضعیت برای فرد می‌تواند ناراحت کننده و شرم آور باشد. همچنین ممکن است فرد دچار سردرگمی شود و برای فرار تقلا کند. گاهی نیز او بسیار خسته شده و می‌خواهد بخوابد. خود و سایر افراد را آرام نگه دارید و تا زمانی که می‌توانید در کنار فرد بمانید و اطمینان حاصل کنید که وضعیت او ثابت شده است.

توضیح شرایط به بیمار

بعد از پایان یافتن لرزش‌ها، به شخص کمک کنید که در مکانی امن بنشیند. هنگامی که فرد هوشیار شد و قادر به برقراری ارتباط است، به او بگویید که چه اتفاقی افتاده است.

کسب اطلاعات بیمار

بررسی کنید که آیا فرد دستبند پزشکی یا اطلاعات اضطراری دیگری را در اختیار دارد. پیشنهاد می‌شود که بیمار با شخص دیگری تماس بگیرد تا مطمئن شوید او به سلامت به خانه می‌رود.

تشخیص علت تشنج

برای پیدا کردن علت دقیق تشنج لازم است آزمایش‌هایی انجام شود تا بیماری‌های زمینه‌ای ایجاد کننده‌ی تشنج تشخیص داده شوند. این آزمایشات عبارتند از: بررسی عملکرد کبد و کلیه،‌ آزمایش خون، بررسی  سطح قند خون، پونکسیون کمری یا ال پی، الکتروانسفالوگرام یا نوار مغز (EEG)، سی تی اسکن (CT scan)، ام آر آی (MRI)، پت اسکن (PET scan). در دکترتو می‌توانید با بهترین پزشکان متخصص مغز و اعصاب در شهر خود آشنا شوید، با آنها به صورت تلفنی یا آنلاین مشورت کنید و همچنین برای دریافت نوبت ویزیت حضوری اقدام کنید.

مشاوره با متخصصان
مغز و اعصاب
دکترِتو

درمان تشنج

داروهای ضد صرع (ضد تشنج)، تحریک کننده‌‌ی عصب واگوس، رژیم کتوژنیک (رژیم پر چرب و کم کربوهیدرات) و جراحی مغز از روش‌هایی هستند که در درمان تشنج به کار برده می‌شوند.

تشنج و رانندگی

هر گونه تشنج عموما می‌تواند خطرناک باشد زیرا فرد از محیط اطراف خود بی اطلاع است و می‌تواند در هنگام رانندگی باعث ایجاد سانحه و آسیب به دیگران شود. بنابراین توصیه می‌شود افراد دارای صرع تا حد امکان رانندگی نکنند.

تشنج و بارداری

زنان دارای سابقه‌ی تشنج قبلی قادر به بارداری سالم هستند. ممکن است نقایص هنگام تولد مربوط به برخی از داروهای خاص رخ دهد. به طور مثال، اسید والپروئیک با نقایص شناختی و نقص لوله‌ی عصبی مانند اسپینا بیفیدا همراه است. به همین دلیل اسید والپروئیک در بارداری منع مصرف دارد. توجه داشته باشید که برخی از داروهای ضد تشنج می‌توانند تاثیر داروهای پیشگیری از بارداری را تغییر دهند. منبع: healthline و cdc و epilepsysociety و medicinenet
[adrotate group=”3″]
3.7/5 - (تعداد آرا: 3 رای)
این مقاله پزشکی را با دیگران به اشتراک بگذارید:

55 پاسخ

  1. سلام همسرم 14 سال پیش تشنج میکرده چند شب پیش دوباره تو خواب تشنج کرد خیلی نگرانشم دیشبم فقط صداش اومد نمیدونم خواب دیدم یا واقعا صدای خودش بود سریع بیدارش کردم ولی حالش خوب بود آیا تسنج بوده یعنی میشه تشنج فقط اون صدای وحشتناک باشه یا خواب دیده بودم

    1. سلام دوست عزیز
      تنشنج با سفتی عضلات و حرکات غیرارادی همراه خواهد بود و ممکنه صدای ایجاد شده ناشی از خواب دیدن باشد. در صورت داشتن علایم تنشنج توسط متخصص نورولوژی بررسی شوند.
      متخصصین مغز و اعصاب

  2. سلام مادر99/10/15تشنج کرد من نمیدونستم چی شد فقط نرسیده بودم و اورژانس خبر کردم و بقیه اعضا خانواده ک هیچ کدوم نبودن پیشم حدود ۱۵ دقیقه بیهوش بود و چند دقیقه اول فقط صدای ترسناک میداد بعدم که بهوش آمد بیقراری و سردرگم بود اورژانس امد و بیمارستان بردیم ۲۴ساعت متوجعه نبود ک کجا هست و چی شده بعدم که بهش گفتیم یادش نمیاد ک چی شده الانم ۴روز قبل دوباره تشنج کرد و حدود 10دقیقه بیهوش بود ۴ساعت هم گذشت تامتوجه شد که کجاست ولی بازم نمیدونه چی شده قرص چربی خون میخوره اترواستاتین۱۰ و تگاتارد۴۰۰ میترسم مجدد اینجوری بشه چیکار کنم😢آیا غذا هم میتونه مشکل داشته باشه براش؟

    1. سلام همراه گرامی
      گیجی و خواب آلودگی و عدم آگاهی به اطراف، بعد از تشنج طبیعیه. لازمه برای این مشکلتون به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنین تا علت تشنج مشخص بشه و درمان مناسب براشون شروع بشه:
      لیست متخصصین مغز و اعصاب

  3. سلام خسته نباشین من رفیقم برای بار اول تشنج کرد و من نمیدونستم چکاری رو انجام بدم فقط ترسیده بودمو مردمو صدا میزدم ،بعد چیزی ک شنیده بودم میگفتن دهنشو باز بزار نزار ببنده ک خدایی نکرده خفه شه منم انگشت گزاشتم بین دندوناش ک ۱۵ ثانیه گاز میگرفت بعد بهتر شد اما هوشیار نبود فقط بالا میاورد الانم گفت میخوام بخوابم دقیقان چکار کنم خوابش طبیعیه و ،،،،،،،؟؟؟

    1. سلام همراه گرامی
      به هیچ عنوان هنگام تشنج دستتون رو لای دندون های فرد قرار ندین چون انقباضات عضلانی در هنگام تشنج هم بسیار قوی هستن و هم تحت اراده ی فرد نیست. فقط اگه زبونش لای دندون هاش مونده، به سمت داخل فشار بدین که زبونش رو گاز نگیره. بله خواب بعد از تشنج طبیعیه. نگران نباشین. لازمه به مراکز درمانی ببرینش تا آزمایشات لازم گرفته بشه و علت تشنج مشخص بشه.

  4. سلام من همسرم در طی دو روز ۴ بار تشنج کرد الان یه سری دارو ها استفاده میکنه که خیلی گیجش میکنه میشه بگین دقیقا برای اینکه حالش خوب بشه چیکار بکنم و چه کار هایی انجام ندم که حالش بد نشه

    1. سلام همراه گرامی
      داروهای مورد استفاده برای درمان تشنج ممکنه باعث گیجی و خواب آلودگی بشن. برای تجویز داروی مناسب می تونین با پزشکان مغز و اعصاب مشورت کنین:
      لیست متخصصین مغز و اعصاب

      1. سلام داداشم ۱۴سالشه باراولشه تشنج کرد بخاطر ناراحتی زیاد الان خیلی چیزا یادش رفته فراموشی گرفته باید چیکار کرد

      2. سلام دوست عزیز
        برای بررسی سلولهای خاکستری مغز و آسیب نورون های مغزی نیازه با مراجعه به متخصص نورولوژی و انجام ام آر ای این مورد بررسی شود.
        دکتر نورولوژی

  5. سلام برادر من هنگام تشنج بدنش نمی لرزه و فقط هوشیاری شو ازدست میده و هزیون میگه بعد تشنج هم هوشیار که شد میگه خستم و می‌خوابه
    این چه نوع تشنجی است و من چه جور میتونم کمکش کنم هنگام تشنج

    1. سلام همراه گرامی
      مهم ترین نکته جلوگیری از آسیب به سر و صورت هست. لازمه به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنین تا کاذب یا واقعی بودن تشنج ها با گرفتن نوار مغز مشخص بشه و براشون داروهای لازم شروع بشه تا از تشنج جلوگیری بشه:
      لیست متخصصین مغز و اعصاب

      1. سلام همسر من هم دقیقا همین مدلی تشنج میکنه یعنی هوشیاریشو از دست میده و هذیون میگه ، فراموشی میگیره
        و شدیدا خواب آلود میشه
        بعد از حملات تشنج چکار باید انجام بدم ؟؟
        آیا خوابیدن بیمار بعد از حملات مشکلی نداره؟
        تشنج ایشون با استناد ب نوار مغزی تایید شده
        قرص ضد تشنج هم مصرف میکنه

      2. سلام همراه گرامی
        در زمان تشنج مراقب ضربه به سر و صورتشون باشین.
        خواب بعد از تشنج طبیعیه و در افرادی که تشنج میکنن دیده میشه
        اگر با مصرف قرص همچنان تشنج دارن، یعنی داروهاشون تنظیم نیست
        لازمه به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنین تا دارو رو عوض کنن یا دوز دارو رو تنظیم کنن:
        لیست متخصصین مغز و اعصاب

    2. سلام. خواهر من در مرداد ماه قبل از اعلام نتایج کنکور برای اولین بار بدلیل استرس دچار تشنج شد. دکتر بهش رهاکین و نوریتلیپین تجویز کرد. دو ماه بعد دوباره دچار تشنج شد. خطرناکه؟ باید چکار کرد؟ خواهش می کنم راهنمایی کنید

      1. سلام دوست عزیز
        مهم ترین عامل ایجاد تشنج استرس و اضطرابه. تشنج های مداوم موجب آسیب به سلولهای مغزی و در طولانی مدت موجب ایجاد عوارض جبران ناپذیر میشه. توصیه میکنم ابتدا برا کنترل این تشنج به پزشک متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید تا داروهای ایشون رو تنظیم کنن و سپس برا کنترل استرس و آروم شدن ایشون روانشناس یا متخصص روانپزشکی هم ایشون رو ویزیت کنن.
        متخصص مغز و اعصاب
        متخصص روانپزشکی
        روانشناسی

  6. فقط به دکتر مغز واعصاب دکتر علی واحدیی مراجعه کنید من از ۳سالگی که سرم ظرب دیدم واز اون موقع تا سن ۱۰ باقرص ارام بخش وبعد اون به دکتر علی واحدی مراجعه کردم الان من ۲۱سن دارم وتشنژ نمیکنم

  7. دوست من برای اولین بار تشنج کرد، بعد از تشنج بیدار بود اما هیچ هشیاری ای نداشت و نه صحبتی میکرد نه صدایی میشنید و فقط استفراغ داشت و بعد از مدتی خابش برد و بیدار شد هشیار بود، این مدل طبیعیه که نه صدایی بشنوه ن بتونه صحبت کنه و هیچی ام بعدش یادش نیاد؟

    1. سلام
      بله کاملا طبیعیه
      افرادی که تشنج می کنن تا چند دقیقه بعد از تشنج هوشیار نیستند و دچار فراموشی می شوند و لحظاتی که تشنج کرده بودند رو به یاد نمی یارن.

  8. سلام وقتتون بخیر ببخشید هنگام تشنج باید با انگشت یا لوله خودکار دهن فردی که تشنج کرده را باز کرد

    1. سلام همراه گرامی
      خیر این کار کاملا اشتباه است زیرا باعث آسیب به دندان و فک بیمار می شود. اصلا برای باز کردن دهان فرد اقدام نکنین و تنها مراقب زبان بیمار باشید که وسط دندان ها قرار نگیرد. در صورت گاز گرفتن زبان، به آرامی زبان را به داخل دهان فرد بفرستید.

  9. من داداشم تشنج داره دفعه دهمم هست فکر میکنم
    بابام مشکل عقلی ‌دارن نمیذارن زنگ بزنم ۱۱۵
    چیکار کنم؟
    براش بد نیست؟ ۲ساعت میلرزه
    چیکار کنم براش😔

    1. یعنی موقع تشنج فقط بشینیم نگاه کنیم و سعی نکنیم دهانش رو باز نگه داریم؟

      خانمم بار اولی که تشنج کرد با دستام دهانش رو باز نگه داشتم زورم نرسید دستم رو پاره کرد با گاز گرفتن؟

      1. سلام همراه گرامی
        نه به هیچ عنوان نباید دهان فردی که تشنج می کنه رو باز کنید. ممکنه به خودش و شما آسیب بزنه.
        طبق مقاله ای که خوندین، باید به بغل بخوابونیدش و زیر سرش نرم باشه و کمی سر به عقب باشه تا راه هواییشون باز بمونه.
        کمک شما در زمان تشنج صرفا جنبه حمایتی داره تا از آسیب به سر و بدن بیمار به علت حرکات ناگهانی و سریع در تشنج، جلوگیری کنید.

  10. سلام ، هنگام تشنج هیچ حرکتی روی بیمار انجام ندهیم وقتی به لرزه افتاده؟؟؟

    1. زیر سرش چیز نرم بذار مثل بالشت بدنشم صاف نگه دار در راستای سر..باید سعی کنی ب نخاع آسیب نخوره. بعد اروم کل بدنشو ب سمت چپ قرار بده تا کف یا آب دهنش خفه ش نکنه… ب هیچ عنوان چیزی تو دهنش قرار نده اکیدا ممنوعه .

    2. نه کاری نکنید. دستاش اینارو نگیرید چون قدرت انقباض حین تشنج خیلی بالاست و ممکنه دچار شکستگی استخوان بشه

      1. اگر زبونش رو گاز بگیره چیکار کنیم. برای جلوگیری از گاز گرفتیگی زبان چیکار میشه کرد؟

      2. سلام همراه گرامی
        لازمه به آرامی زبانشون رو به داخل دهان فشار بدین که لای دندون هاشون نمونه.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکترتو از بین بیش از ۱۴۰۰۰ دکتر و متخصص دکترِتو پیدا کن

دکترِتو را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

کانال تلگرام

صفحه اینستاگرام