فهرست مطالب
یکی از رایجترین مشکلاتی که اکثر افراد در طول زندگی با آن مواجه میشوند، مشکلات دستگاه گوارش است. بیماریهای دستگاه گوارش بر روده یا سیستم گوارش تاثیر میگذارند. از آن جایی که سیستم گوارشی شامل بخشها و اندامهای مختلفی (از دهان تا مقعد) میشود، بیماریها و اختلالات گوارشی هم انواع مختلفی دارند و بسته به اینکه کدام قسمت از دستگاه گوارش دچار مشکل شده، علائم این بیماریها با هم متفاوتاند. در این مقاله از دکترتو قصد داریم شما را با رایجترین بیماری های دستگاه گوارش و علائمی که ایجاد میکنند بیشتر آشنا کنیم. با ما همراه باشید.
لیست بیماری های شایع دستگاه گوارش
به صورت کلی میتوان بیماریهای شایع دستگاه گوارش را به دو دسته اختلالات عملکردی و اختلالات ساختاری دستهبندی کرد. اختلالات عملکردی دستگاه گوارش معمولا علت فیزیکی ندارند و بیشتر به دلیل انقباضات غیرطبیعی عضلات، اعصاب حساس و اختلال عملکرد مغز و روده ایجاد میشوند.
بیماری رفلاکس معده به مری جزو اختلالات ساختاری- عملکردی دستگاه گوارش است. در مقابل اختلالات ساختاری دستگاه گوارش ناشی از تغییرات فیزیکی در سیستم گوارشی است و میتواند علائم زیادی را ایجاد کند. بیماریهای گوارشی میتوانند شدت و سیر بالینی متفاوتی داشته باشند و اغلب بهصورت طیفی بروز میکنند.
با توجه به این دستهبندی، شایعترین بیماریهای دستگاه گوارش عمدتا شامل موارد زیر است:
- بیماری رفلاکس معده
- کولیت و بیماریهای التهابی روده
- بیماریهای کبدی و پانکراس
- سندروم روده تحریکپذیر
- ورم معده (گاستریت)
- زخم معده و زخم اثنیعشر
- عفونت هلیکوباکتر پیلوری
- یبوست و اسهال
- بیماری سلیاک
- شقاق مقعد و هموروئید
علاوه بر این موارد بسیار شایع، سایر اختلالاتی که در دستگاه گوارش مشکلساز میشوند عبارتاند از:
- دیورتیکولیت یا التهاب کیسههای کوچک در روده بزرگ
- کولیت اولسراتیو یا التهاب مزمن در کولون
- پولیپها یا سرطان روده بزرگ
- زخم پپتیک و فتق هیاتال
- سنگ کیسه صفرا، کوله سیستیت و کلانژیت
- مشکلات مری، مانند تنگی (باریک شدن)، آشالازی و ازوفاژیت
1. بیماری رفلاکس معده (GERD)
یکی از شایعترین بیماریهای دستگاه گوارش، بیماری رفلاکس معده است که افراد زیادی با آن درگیرند. بیماری رفلاکس معده (GERD) یک بیماری مزمن است که در آن اسید معده به مری برمیگردد و باعث سوزش و التهاب میشود. برخی از شایعترین علائم GERD شامل سوزش سر دل و مشکل در بلع است. عوامل مختلفی از جمله چاقی، بارداری، سیگار کشیدن و برخی داروها میتوانند باعث بروز این بیماری شوند.
2. کولیت و بیماری های التهابی روده
کولیت و بیماریهای التهابی روده را میتوان جزء مزمنترین بیماریهای دستگاه گوارش در نظر گرفت که با سیستم ایمنی در ارتباطند. این بیماریها باعث التهاب در دستگاه گوارش میشود و معمولا علائمی مانند درد شکم، اسهال و کاهش وزن را ایجاد میکند. این بیماریها انواع مختلفی دارند و شایعترین آنها، بیماری کرون و کولیت اولسراتیو هستند. این التهاب ممکن است بخشهای مختلف دستگاه گوارش را تحت تاثیر قرار دهد و منجر به زخم و ضخیم شدن دیواره روده میشود.
مشکل گوارشی مزمن کلافهات کرده؟
برای بررسی فوری نوبت بگیر.
3. بیماری های کبدی و پانکراس
در برخی از افراد، بیماری های دستگاه گوارش اندامهایی مانند کبد یا پانکراس را درگیر میکند. شایعترین مشکلات کبدی و پانکراس شامل موارد زیر میشود:
- هپاتیت B یا هپاتیت C
- سیروز کبدی
- نارسایی کبدی
- هپاتیت خودایمنی و الکلی
- پانکراتیت
- کیست کاذب پانکراس
4. سندروم روده تحریک پذیر (IBS)
سندروم روده تحریک پذیر (IBS) یک بیماری مزمن است که عمدتا روده بزرگ را تحت تاثیر قرار میدهد و باعث علائمی مانند درد شکم، نفخ و تغییر در عادات روده میشود. IBS یک اختلال عملکردی است، به این معنی که به دلیل مشکلی در نحوه عملکرد عضلات دستگاه گوارش ایجاد میشود، نه یک ناهنجاری ساختاری. سندروم روده تحریکپذیر هم یکی از شایعترین بیماریهای دستگاه گوارش است، اما علت دقیق آن هنوز برای متخصصان مشخص نیست.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت sjpp
Irritable Bowel Syndrome (IBS) is a chronic condition that affects the small and large intestine, causing symptoms like abdominal pain, bloating, and changes in bowel habits.
ترجمه فارسی:
سندرم روده تحریکپذیر (IBS) یک بیماری مزمن است که روده کوچک و بزرگ را تحت تاثیر قرار میدهد و باعث علائمی مانند درد شکم، نفخ و تغییر در عادات روده میشود.
5. ورم معده (گاستریت)
گاستریت یا ورم معده یکی دیگر از بیماری های دستگاه گوارش است و به التهاب در پوشش معده اشاره دارد. علائم گاستریت شامل موارد زیر میشود:
- درد شکم
- از دست دادن اشتها
- حالت تهوع
- استفراغ
- کاهش وزن
- آسیب به پوشش معده یا زخمها نیز ممکن است باعث خونریزی معده شود.
6. زخم معده و زخم اثنی عشر
زخمهای گوارشی، مانند زخم معده یا زخم اثنیعشر یکی دیگر از بیماریهای شایع سیستم گوارشی هستند. زخمهای گوارشی، زخمهای بازی هستند که در پوشش معده یا روده کوچک ایجاد میشوند. این زخمها ممکن است در اثر عوامل مختلفی مانند مصرف طولانیمدت داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی یا مصرف بیش از حد الکل ایجاد شوند.
7. عفونت هلیکوباکتر پیلوری
یکی از شایعترین و مهمترین بیماری های دستگاه گوارش، عفونت با هلیکوباکتر پیلوری است. هلیکوباکتر پیلوری نوعی باکتری است که معده را آلوده میکند. این باکتری به معده و قسمت اول روده کوچک (اثنیعشر) حمله کرده و میتواند باعث قرمزی و تورم (التهاب) در این بخشها شود. بسیاری از افراد مبتلا به این باکتری هیچ علامتی ندارند و همین ممکن است باعث تشخیص دیرهنگام این عفونت شود.
8. یبوست و اسهال
تغییر در عادات روده، مانند یبوست یا اسهال مزمن از دیگر مشکلات و بیماری های دستگاه گوارش است که بیماران را در سنین مختلف تحت تاثیر قرار میدهد. یبوست باعث دفع سخت یا دفع کم مدفوع میشود و دلایل مختلفی دارد. اسهال هم ممکن است در اثر عفونتهای گوارشی یا به دلیل مشکلات عملکردی در سیستم گوارش ایجاد شود.
دادهای یافت نشد.9. بیماری سلیاک
بیماری سلیاک یکی دیگر از بیماریهای دستگاه گوارش است که معمولا با عوامل ژنتیکی و محیطی مرتبط است. بیماری سلیاک یک اختلال خودایمنی است که در آن مصرف گلوتن، پروتئینی که در گندم، جو و چاودار یافت میشود، یک پاسخ ایمنی را تحریک میکند که به روده کوچک آسیب میرساند. بیماری سلیاک علائم زیر را ایجاد میکند:
- درد شکم
- نفخ
- اسهال
- کاهش وزن
10. شقاق مقعد و هموروئید
گاهی بیماری های دستگاه گوارش در قسمتهای انتهایی سیستم گوارشی ایجاد میشوند، و باعث ابتلای فرد به شقاق یا هموروئید خواهند شد. هموروئیدها رگهای متورم در مقعد یا رکتوم هستند. زور زدن هنگام اجابت مزاج شایعترین علت است، اما عوامل دیگری هم میتوانند باعث بروز این مشکل شوند.
| نام بیماری گوارشی | ناحیه یا اندام درگیر |
|---|---|
| رفلاکس معده به مری (GERD) | مری (محل اتصال مری به معده) |
| ورم معده (گاستریت) | پوشش داخلی معده |
| زخم معده | معده |
| زخم اثنیعشر | اثنیعشر (ابتدای روده باریک) |
| عفونت هلیکوباکتر پیلوری | معده و اثنیعشر |
| سندروم روده تحریکپذیر (IBS) | عمدتاً روده بزرگ (کولون) |
| بیماری کرون | تمام دستگاه گوارش (بیشتر روده باریک و کولون) |
| کولیت اولسراتیو | روده بزرگ (کولون و رکتوم) |
| بیماری سلیاک | روده باریک |
| یبوست مزمن | روده بزرگ و رکتوم |
| اسهال مزمن | روده باریک یا روده بزرگ |
| دیورتیکولوز / دیورتیکولیت | روده بزرگ (اغلب سیگموئید) |
| پولیپ روده بزرگ | روده بزرگ |
| سرطان روده بزرگ | روده بزرگ |
| هموروئید | کانال مقعد و رکتوم |
| شقاق مقعد | پوست و مخاط مقعد |
| سنگ کیسه صفرا | کیسه صفرا |
| التهاب کیسه صفرا (کولهسیستیت) | کیسه صفرا |
| پانکراتیت | پانکراس |
| هپاتیت | کبد |
| سیروز کبدی | کبد |
| آشالازی | مری |
| ازوفاژیت | مری |
| فتق هیاتال | محل عبور مری از دیافراگم (اتصال مری–معده) |
خونریزی دستگاه گوارش چه علائمی دارد؟
علائم بیماری های دستگاه گوارش
بیماریهای گوارشی میتوانند بسیار پیچیده باشند و در نتیجه تشخیص آنها اغلب دشوار است. بسیاری از علائم و نشانههای مرتبط با بیماریهای دستگاه گوارش عمدتا خفیفاند و به سرعت برطرف میشوند. گاهی هم علائم جدیتر است و برای مدت زمان طولانیتری ادامه دارد. رایجترین علائم بیماریهای سیستم گوارشی شامل موارد زیر میشود:
- درد معده
- حالت تهوع
- اسهال
- استفراغ
- یبوست
- نفخ و گرفتگی عضلات
- خون در مدفوع
- اشتهای کم
- مشکل در بلع
- کاهش وزن یا رشد ضعیف
- کمبودهای تغذیهای
- سوزش معده
- خونریزی داخلی
- درد شدید شکم
متن انگلیسی:
به نقل از سایت nhs
Many of the signs and symptoms associated with gastrointestinal conditions can be mild and often pass quickly.
ترجمه فارسی:
بسیاری از علائم و نشانههای مرتبط با بیماریهای دستگاه گوارش خفیفاند و ممکن است به سرعت برطرف شوند.
علت ایجاد بیماری های دستگاه گوارش
عوامل متفاوتی ممکن است باعث بروز بیماریهای دستگاه گوارش شوند. شایعترین دلایل ابتلا به اختلالات گوارشی شامل موارد زیر است:
- رژیم غذایی ناسالم یا مصرف غذاهای آلوده میتواند باعث ابتلا به عفونت هلیکوباکتر پیلوری یا سایر عفونتهای ویروسی و باکتریایی در دستگاه گوارش شود.
- مصرف طولانیمدت برخی از داروها مانند داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی زمینهساز بیماریهایی همچون زخم معده است.
- اختلالات ژنتیکی
- مصرف غذاهای کمفیبر یا مصرف مداوم غذاهای فراوری شده و فستفودها
- چاقی و اضافهوزن
- تغییراتی که روتین رژیم غذایی ایجاد میشود.
- عادت به نگه داشتن مداوم مدفوع
- حساسیت غذایی یا ناسازگاری به برخی از مواد غذایی، مانند عدم تحمل لاکتوز یا حساسیت به گلوتن
- کمآبی شدید بدن
- بیتحرکی و سبک زندگی بدون ورزش افراد را در معرض خطر ابتلا به بیماری های گوارشی قرار میدهد.
- افزایش سن و بیماریهای زمینهای مرتبط با آن میتواند زمینهساز ابتلا به برخی از بیماری های گوارشی باشد.
تشخیص بیماری های دستگاه گوارش
روشهای مختلفی برای تشخیص بیماریهای دستگاه گوارش وجود دارد. آزمایشاتی که پزشک از آنها برای تشخیص اختلالات سیستم گوارشی کمک میگیرد، عبارت است از:
- آزمایش خون مانند آزمایش آنزیمهای کبدی یا آزمایش تشخیص عفونت هلیکوباکتر پیلوری
- آندوسکوپی
- کولونوسکوپی
- آندوسکوپی کپسولی
- کلانژیوپانکراتوگرافی
- رتروگراد آندوسکوپی
- سونوگرافی آندوسکوپی
دنبال راه تشخیصی مطمئن برای مشکل گوارشیت هستی؟ مشاوره بگیر.
درمان بیماری های دستگاه گوارش
درمان بیماریهای دستگاه گوارش به نوع و علت بیماری بستگی دارد. برخی از بیماریها را میتوان با داروها درمان کرد؛ درحالیکه برخی دیگر از بیماری های گوارشی ممکن است برای همیشه درمان نشوند و تنها به واسطه مصرف برخی از داروها و کنترل شرایط، بتوان بیماری را مدیریت کرد. برخی از بیماران باید برای درمان، رژیم غذایی و سبک زندگی خود را تغییر دهند. در نهایت ممکن است برای درمان برخی از بیماری های سیستم گوارشی، مانند مشکلات کبدی، پولیپها یا بیماریهای روده، به روشهای تهاجمیتری مانند جراحی نیاز باشد.
نتیجه گیری
بیماریهای دستگاه گوارش به هرگونه مشکل سلامتی گفته میشود که ممکن است در دستگاه گوارش رخ دهد. این بیماریها از خفیف تا جدی متغیرند و علائم متفاوتی را ایجاد میکنند. برخی از مشکلات رایج شامل سوزش سر دل، سرطان، سندرم روده تحریکپذیر و مشکلات و بیماریهای معده هستند. به دلیل پیچیدگی سیستم گوارشی، برای تشخیص و درمان موثر این بیماریها، حتما باید به یک متخصص داخلی یا متخصص بیماری های گوارشی مراجعه کنید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!