ادم محیطی چیست؟ شایع ترین دلایل و درمان های آن

ادم محیطی چیست؟

ادم محیطی چیست؟

ادم محیطی تورم در دست ها یا اندام های تحتانی است. دلیل تورم ممکن است نشستن طولانی مدت در هواپیما یا ایستادن طولانی مدت باشد و یا حتی ممکن است بیماری زمینه ای جدی دیگری را شامل شود.

ادم زمانی اتفاق می افتد که عاملی باعث اختلال در تناسب مقدار مایعات در سلول های شما باشد. در نتیجه، مقادیر غیر طبیعی مایع در بافت های شما( فضای بین سلولی) تجمع پیدا می کند. جاذبه ی زمین مایعات را به سمت پایین در اندام های تحتانی (از لگن تا انگشتان پا را اندام تحتانی گویند) و پاها (از مچ پا تا انگشتان را گویند) می کشاند.

ادم محیطی در بالغین با سن بالا و خانم های باردار طبیعی است، اما ممکن است در هر سنی دیده شود. ادم محیطی ممکن است یک یا هر دو پا را درگیر کند. اگر شروع آن ناگهانی و دردناک است، سریعا به پزشک داخلی مراجعه کنید.

علائم ادم محیطی:

علائم ادم محیطی با توجه به علت زمینه ای متفاوت هستند. به طور کل، پاها یا سایر بخش هایی که تحت تاثیر هستند ممکن است متورم و پف دار به نظر برسند یا سنگین، سفت و دردناک باشند و حتی در اثر جراحت رنگ پریده یا کبود باشند.

سایر علائم همراه ممکن است این موارد را دربرگیرند: پوست روی ناحیه ی متورم گرم یا سفت به نظر برسد، ادم گوده گذار (وقتی روی پوست را حدود پنج ثانیه فشار دهید، جای انگشت شما روی پوست بماند، این حالت را ادم گوده گذار گویند)، راه رفتن با پاهای متورم دشوار باشد، قرار دادن پا در کفش و یا پوشیدن جوراب دشوار باشد، وزن بدن در اثر احتباس آب در بدن افزایش یابد.

دلایل ادم محیطی چیست؟

ادم محیطی دلایل متنوع وسیعی دارد. به طور کل، اگر ادم طی شب کمتر می شود، نشانه ای از علل کم اهمیت تر است. ادم محیطی پایدار در روز و شب، مطرح کننده ی علت زمینه ای جدی تری است.

شرایط موقت مرتبط با ادم:

جراحات: شکستگی، پیچ خوردن، کشیدگی یا کبودی گسترده در اندام تحتانی، مچ پا، پا، یا دست می تواند منجر به تورم و درد شود. التهاب در اندام تحتانی ممکن است با عفونت، تاندون یا رباط پاره شده و یا کشیدگی عضله ایجاد شود.

نشستن یا ایستادن طولانی مدت: سفرهای هوایی یا نشستن در ماشین طولانی مدت، می تواند باعث شود پاها و مچ‌های پاها متورم شود، این تورم طبیعی است و معمولا جدی نیست. نشستن یا ایستادن طولانی مدت که بخشی از کار شما باشد نیز میتواند باعث ادم محیطی شود.

بارداری: ۸۰% خانم های باردار، معمولا در دست ها، پاها، و صورت دچار ادم می شوند. خانم های باردار مایعات اضافه ای که برای جنین مورد نیاز است را نگهداری می کنند. در ۵۰ درصد موارد، تورم در اندام های تحتانی دیده می شود. این ادم محیطی موقت است و بعد از زایمان از بین می رود.

تغییرات هورمونی: احتباس مایعات هنگامی که در دوران قاعدگی هستید طبیعی است و ممکن است باعث تورم در اندام های تحتانی یا پاهای شما شود. این تورم به دلیل تغییرات هورمونی ماهانه اتفاق می افتد.

مصرف بیش از حد نمک: مصرف بسیار زیاد غذاهای نمک دار می تواند باعث شود بدن مایعات را نگهداری کند و منجر به ادم شود.

تداخلات دارویی: ادم محیطی می تواند عارضه ای از داروهای بسیار زیادی باشد، معمولا به این دلیل که آن ها باعث افزایش احتباس آب می شوند. دوز و مدت زمان مصرف این داروها ادم را تحت تاثیر قرار می دهد.

داروهایی که ممکن است باعث ادم محیطی شوند شامل این مواردند: داروهای فشارخون بالا، کورتیکواستروئیدها، داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAID)، هورمون ها مانند استروژن و تستوسترون، اپیوئیدها، بلاک کننده های کانال کلسیمی، داروهای دیابتی، ضد تشنج ها، ضدافسردگی ها، بازدارنده های پمپ پروتونی، وریکونازول که نوعی ضدقارچ است.

واکنش های حساسیتی: حساسیت ها ممکن است باعث تورم در بازوها یا پاهای شما شوند، گرچه این نوع تورم اغلب سایر قسمت های بدن را تحت تاثیر قرار می دهد. به این نوع تورم آنژیوادم می گویند، که در صورت بروز کهیر ممکن است خارش دار باشد. عوامل محرک ممکن است داروها، نیش حشرات، یا غذاهای خاصی باشند. همچنین ممکن است آنژیوادم ارثی باشد.

آنژیوادم می تواند حاد (ناگهانی) باشد، که به درمان اورژانسی نیاز دارد.

ادم ایدیوپاتیک: ایدیوپاتیک به این معناست که علت شناخته شده نیست. ادم ایدیوپاتیک در خانم های جوان در سنین ۲۰ و ۳۰ سالگی رایج تر است. این نوع تورم افزایش وزن و تورم صورت، تنه و اندام ها را شامل می شود. همچنین این نوع با دیابت، چاقی و مشکلات روحی مرتبط است.

چاقی: وزن بیش از اندازه، باعث فشار روی وریدها می شود که می تواند منجر به ادم محیطی شود. همچنین چاقی می تواند باعث سایر علل ادم مانند آپنه‌ی انسدادی خواب یا عدم کارایی وریدها شود.

پوشیدن لباس های تنگ: شلوارهای تنگ، جوراب تنگ، یا ساپورت ها ممکن است در پاها ادم ایجاد کنند.

ارتفاع پایین: اگر از مکانی مرتفع به مکانی با ارتفاع پایین بروید، ممکن است بعد از ۲ هفته دچار ادم محیطی شوید. این تورم طی زمان کاهش می یابد.

بیماری های مرتبط با ادم:

نا کار آمدی وریدها: نا کارآمدی وریدها به این معناست که وریدهای اندام تحتانی آسیب دیده یا ضعیف شده اند، و خون را به میزان کافی به سمت قلب پمپ نمی کنند. پس خون درون اندام تحتانی تجمع پیدا می کند. این مشکل ممکن است در یک یا هر دو پا وجود داشته باشد.

نا کار آمدی وریدی رایج ترین دلیل ادم محیطی است که تا ۳۰ درصد از جمعیت را تحت تاثیر قرار می دهد. هنگامی که افراد بالای ۵۰ ادم محیطی دارند و بیماری های سیستمیک رد شده اند، معمولا علت نا کار آمدی وریدی است. خانم ها بیش از آقایان مستعد ابتلا به نا کار آمدی عروقی هستند، همچنین ممکن است یک شرایط ارثی مطرح باشد.وریدهای واریسی اغلب وجود دارند اما نا کارآمدی وریدی بدون آن ها نیز ممکن است وجود داشته باشد.

در ابتدا، ادم می تواند نرم باشد و با لمس اندام تحتانی کمی اثر به جا بماند. در مراحل پیشرفته تر، ممکن است تغییراتی در رنگ و انعطاف پذیری پوست ببینید. پوست ممکن است قطورتر و فیبروز تر شود.

ادم ممکن است اگر برای مدت طولانی بنشینید یا بایستید، یا اگر هوا گرم باشد، بدتر شود.

لخته خون: اگر ادم ناگهانی در یکی از اندام های تحتانی ایجاد شود و آن اندام دردناک باشد، می تواند به علت حضور لخته ی خون در آن اندام باشد. این حالت ترومبوز ورید عمقی نامیده می شود، که شرایط جدی ای است و مراجعه به اورژانس پزشکی لازم است.

نارسایی قلبی: هنگامی که سمت راست قلب به شکل موثر پمپاژ نمی کند، خون می تواند در اندام های تحتانی تجمع پیدا کند و باعث ادم شود.

پریکاردیت: پریکاردیت التهاب غشاء نازک خارجی است که قلب را احاطه کرده است، و اغلب با ویروس ایجاد می شود. اما ممکن است ناشی از خودایمنی و سایر بیماری ها باشد.
علائم ادم محیطی و درد قفسه ی سینه را دربرمی گیرد. پریکاردیت معمولا خود به خود بهبود می یابد.

پره اکلامپسی: ادم محیطی در دست ها و پاها نشانه ای از پره اکلامپسی در بارداری است. پره اکلامپسی می تواند ناگهانی یا به آرامی ایجاد شود. افزایش فشار خون علامت اصلی پره اکلامپسی است. ادم علامت قابل اعتمادی برای پره اکلامپسی نیست چون در بارداری طبیعی نیز ادم محیطی داریم.

سیروز: هنگامی که کبد با یک ضایعه آسیب می بیند، ممکن است با ایجاد فشار روی وریدهای اندام های تحتانی باعث ادم محیطی شود. مرحله ی نهایی ضایعات کبدی سیروز نامیده می شود.
با گذشت زمان هپاتیت، سوء مصرف الکل و بسیاری از عوامل دیگر می توانند کبد آسیب دیده ایجاد کنند. ضایعات کبدی در نتیجه ی تلاش کبد برای جبران آسیب های وارده به کبد، به وجود می آید. این ضایعات اختلال در جریان خون طبیعی کبد و میزان پروتئین های آن ایجاد می کنند.

فشار بالای ریه: فشار بالای ریه، اغلب علت تشخیص داده نشده ی ادم محیطی است. فشار خون ریوی میزان فشاری است که قلب برای پمپاژ خون از قلب به ریه نیاز دارد. اگر سرخرگهای ریوی به علت بیماریهای ریوی، نارسایی قلب چپ یا آپنه خواب باریک شوند، فشار بالاتر میرود.

نارسایی کلیوی: نام دیگر نارسایی کلیه، بیماری مزمن کلیوی است. ادم محیطی یکی از علائم آن است. هنگامی که کلیه ها آسیب می بینند نمی توانند به شکل مناسبی محصولات زائد و مایعات را از خون حذف کنند، تجمع مایعات اضافی باعث ادم می شود.

لنفادم: هنگامی که سیستم لنفاوی آسیب می بیند، مایعات در بافت های شما تجمع می یابد و باعث ادم محیطی می شود. لنفادم نظیر وقتی که ناشی از جراحی خارج کردن گره های لنفاوی سرطانی است، می تواند ثانویه باشد. لنفادم اولیه کمتر شایع است و ممکن است ارثی باشد و بازوها یا پاها را درگیر کند. لنفادم می تواند پاها و انگشتان پاها را درگیر کند.

لنفادم اغلب بدون درد است و در مراحل آخر پوست تیره شده، ضخیم و زگیل دار به نظر می رسد.

در کشورهای در حال توسعه شایع ترین علت لنفادم فیلاریازیس است که یک عفونت انگلی است و توسط نوعی کرم حلقوی ایجاد میشود.

لیپادم: لیپادم به معنای بزرگ شدن غیرطبیعی هر دو اندام تحتانی در اثر توزیع بد چربی زیر پوست است. حدود ۱۱ %خانم ها را درگیر می کند و همیشه به عنوان یک ادم واقعی دسته بندی نمی شود.

التهاب: آرتریت، بروسیت، نقرس یا کیست بکر ممکن است باعث تورم اندام تحتانی شوند.

سلولیت: سلولیت یک عفونت باکتریایی بافت پوست است که باعث زخم های دردناک قرمز و تورم می شود. اغلب در اندام های تحتانی ایجاد می شود اما هر بخشی از بدن را می تواند درگیر کند.

سوء تغذیه: رژیم کم پروتئین طی زمان بسیار طولانی می تواند منجر به تجمع مایع و ادم محیطی در هر دو اندام تحتانی شود.

سرطان و درمان سرطان: تومورهای سرطانی لگن و سایر تومورها، ممکن است فشار روی وریدها را افزایش داده و منجر به ادم شوند. همچنین ادم محیطی می تواند ناشی از شیمی درمانی، رادیوتراپی و سایر درمان های سرطان باشد.

آپنه ی خواب: آپنه انسدادی خواب (قطع ناگهانی تنفس هنگام خواب) ممکن است حتی بدون وجود فشارخون بالای ریوی، باعث ادم محیطی شود.

سایر بیماری ها: بسیاری از بیماری های دیگر با ادم محیطی مرتبطند، از جمله: سندرم کوشینگ، بیماری گریوز، سارکوم کاپوزی

درمان ادم محیطی:

درمان ادم محیطی به علت ایجاد تورم بستگی دارد. اگر بیماری زمینه ای وجود دارد، درمان برای آن بیماری است که در اغلب موارد کمک کننده است.

برای ادمی که با سبک زندگی یا شرایط موقت ایجاد می شود، روش هایی برای درمان وجود دارد:

چند بار در روز اندام های تحتانی(یا بازوها) را بالاتر از سطح قلب قرار دهید. با قرار دادن یک متکا زیر اندام های تحتانی بخوابید.

ورزش هایی انجام دهید که فعالیت ماهیچه ها را حفظ کنید.

اگر مجبور هستید که بسیار بشینید یا بایستید، استراحتی برای حرکت به اطراف داشته باشید.

اگر پزشک شما موافق بود، جوراب های فشاردهنده در اندام های تحتانی درگیر استفاده کنید.

مصرف نمک را کاهش دهید.

ناحیه ی درگیر را ماساژ دهید.

دوبار در روز مکمل شاه بلوط هندی (horse chestnut) مصرف کنید. مصرف شاه بلوط هندی می تواند به جریان خون پا کمک کند.

اگر وزن بالایی دارید، وزن خود را کاهش دهید.

در صورت صلاحدید پزشک می وانید قرص دیورتیک مصرف کنید.

چه مواقعی برای درمان ادم محیطی به پزشک مراجعه کنیم؟

در صورتی که دچار ادم شدید، اگر دلیل واضحی برای ادم پیدا نکردید یا علائم همراه دیگری داشتید به پزشک مراجعه کنید.

تنظیم و ترجمه: فائزه باستان

منبع: healthline

  دکترتو: نوبت دهی اینترنتی پزشکان

نظرات کاربران

نظر دهید

نظر دهید