بیماری هپاتیت a چیست و آیا واگیردار است؟

خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:

کبد یکی از حیاتی‌ترین اندام‌های بدن است و هر عاملی که عملکرد آن را مختل کند، می‌تواند سلامت عمومی آن را تهدید کند. هپاتیت a یکی از شایع‌ترین انواع التهاب‌های ویروسی کبد است که معمولاً از طریق مصرف آب یا غذای آلوده به بدن فرد منتقل می‌شود. این بیماری بیشتر در مناطق با سطح بهداشت پایین دیده می‌شود و به دلیل شدت سرایت بالا، به‌ویژه در محیط‌های جمعی، می‌تواند به‌سرعت گسترش یابد. با این حال، برخلاف سایر انواع هپاتیت، نوع A مزمن نمی‌شود و اغلب بیماران در عرض چند هفته تا چند ماه بهبود کامل پیدا می‌کنند. آگاهی از علائم، راه‌های انتقال و روش‌های پیشگیری، نقش مهمی در کنترل شیوع این بیماری دارد. در این مطلب از دکترتو، با ویژگی‌ها و درمان هپاتیت a آشنا می‌شوید.

بیماری هپاتیت a چیست؟

هپاتیت a نوعی بیماری کبدی و یکی از انواع هپاتیت است که از ویروس هپاتیت آ (HAV) به‌ وجود می‌آید. این عارضه نوعی بیماری حاد و کوتاه‌مدت است که معمولا بدون درمان خاصی بهبود پیدا می‌کند. سالانه در سراسر دنیا نزدیک به یک و نیم میلیون نفر به هپاتیت آ مبتلا می‌شوند. این نوع هپاتیت به ‌شدت مسری است و از طریق غذا یا آب آلوده به افراد منتقل می‌شود. هپاتیت آ معمولا بیماری خطرناکی نیست، عوارض بلندمدتی به‌ جا نمی‌گذارد و معمولا خودبه‌خود برطرف می‌شود.

موارد تفاوت	بیماری هپاتیت آ	هپاتیت ب	هپاتیت سی
علائم	خستگی از دست دادن اشتها حالت تهوع و استفراغ	خستگی درد شکم ادرار تیره یرقان	خستگی بی‌اشتهایی یرقان درد شکم
روش انتقال	مدفوع دهان غذا یا آب آلوده	تماس با خون آلوده تماس جنسی انتقال از مادر به کودک	تماس خونی مصرف دارو و سوزن مشترک
واکسیناسیون	موجود و توصیه می‌شود	موجود و توصیه می‌شود	واکسن تأییدشده‌ای برای هپاتیت C وجود ندارد
اثرات طولانی مدت	عوارض طولانی مدت یا عفونت مزمن ایجاد نمی‌کند	عفونت مزمن و ممکن است منجر به بیماری مزمن کبد، سیروز یا سرطان کبد شود	معمولا منجر به عفونت مزمن، بیماری مزمن کبد، سیروز یا سرطان کبد می‌شود

هپاتیت A چه اندام هایی را درگیر می کند؟

اصلی‌ترین عضوی که در بیماری هپاتیت درگیر می‌شود کبد است. کبد یک اندام بسیار مهم حیاتی در بدن است که کارش پاکسازی مواد غذایی، تصفیه خون و مبارزه با عفونت‌ها است. زمانی که کبد ملتهب می‌شود یا آسیب می‌بیند، عملکرد آن مختل می‌شود و نمی‌تواند کارش را به درستی انجام دهد و اینجا است که شاهد عوارض این بیماری هستیم. 

نشانه ها و علائم هپاتیت آ در زنان و مردان چیست؟

گاهی برخی افراد مبتلا به هپاتیت آ هیچ علائمی از خود نشان نمی‌دهند اما برخی افراد علائمی را نشان می‌دهند. به‌طورکلی علائم هپاتیت نوع a شامل موارد زیر است:

• احساس خستگی و بی‌حالی
• درد عضلانی و مفاصل
• بالا رفتن دمای بدن
• کاهش اشتها
• درد در قسمت فوقانی سمت راست شکم
• سر درد، درد گلو و سرفه
• اسهال یا یبوست
• خارش و جوش پوستی

در زنان و مردان الگوی علائم تفاوت معنی‌داری ندارد، اما برخی افراد ممکن است بیشتر دچار تهوع، بی‌اشتهایی و کاهش وزن کوتاه‌مدت شوند. تب خفیف تا متوسط، دل‌درد مبهم، نفخ و احساس سنگینی قسمت فوقانی شکم نیز مشاهده می‌شود. در فاز ابتدایی ممکن است بیمار تنها علائم شبیه سرماخوردگی یا آنفلوانزا را تجربه کند و چند روز بعد زردی ظاهر شود. اگرچه بیشتر بیماران ظرف چند هفته رو به بهبود می‌روند، خستگی می‌تواند چند ماه طول بکشد و نیاز به پایش و استراحت کافی دارد.

علایم هپاتیت آ در کودکان

هپاتیت a شایع‌ترین نوع هپاتیت در کودکان محسوب می‌شود. کودکان خردسال اغلب یا بدون علامت‌اند یا علائم خفیف‌تری نسبت به بزرگسالان دارند. ممکن است تنها بی‌اشتهایی، بی‌قراری، تهوع گذرا یا تب خفیف دیده شود و زردی اصلا بروز نکند یا خیلی ملایم باشد. به همین دلیل کودک می‌تواند بدون علامت خاصی ناقل ویروس به اطرافیان باشد و رعایت بهداشت دست و غذا در مهدکودک و مدرسه اهمیت زیادی دارد. در کودکان بزرگ‌تر الگوی علائم به بزرگسالان نزدیک‌تر است و خستگی و دل‌درد شایع‌تر دیده می‌شود. ویروس هپاتیت a در کودکان، بیماری حادی است که با علائم عمومی از حمله موارد زیر خود را نشان می‌دهد:

• تب
• ضعف
• بی‌اشتهایی
• استفراغ و حالت تهوع
• درد یا ناراحتی شکمی
• اسهال

علائم هپاتیت a در بارداری

عفونت هپاتیت آ شایع‌ترین علت هپاتیت ویروسی حاد در عموم مردم است اما بیماری چندان شایعی در خانم‌های باردار محسوب نمی‌شود. هر چند برخی داده‌های علمی رابطه‌ای را بین عفونت ویروس هپاتیت a و زایمان زودرس نشان می‌دهند؛ به خصوص اگر عفونت در ۳ ماهه دوم یا سوم روی دهد. عفونت HAV با سایر عوارض بارداری مثل موارد زیر همراه است: 

• انقباضات زودرس رحم
• جدا شدن جفت 
• پارگی زودرس غشا

به ‌طور کلی میزان مرگ‌ومیر در مادران باردار و نوزادانی که در معرض عفونت ویروس هپاتیت آ قرار گرفته‌اند، پایین است. نوزادانی که از مادر مبتلا به هپاتیت آ متولد می‌شوند حتما به این بیماری مبتلا نمی‌شوند و میزان آنتی‌بادی و سطح ترانس آمیناز نرمالی دارند. واکسن در صورت نیاز و با صلاحدید پزشک در دوران بارداری مجاز است. عفونت در سه ماهه دوم و سوم بارداری ممکن است عوارض مختلفی از جمله زایمان زودرس ایجاد کند. مادران مبتلا به هپاتیت آ می‌توانند با خیال راحت به نوزاد خود شیر بدهند، نوزاد هم باید واکسن بزند یا اینکه ایمونوگلوبولین برایش تجویز شود.

متن انگلیسی:
Mild cases of hepatitis A don’t require treatment. Most people who are infected recover completely with no permanent liver damage.
ترجمه فارسی:
موارد خفیف هپاتیت A درمان خاصی ندارند. بیشتر افرادی که آلوده هستند بدون آسیب دائمی کبد به طور کامل بهبود می‌یابند.

به نقل از سایت mayoclinic

علت هپاتیت a چیست؟

هپاتیت آ یک ویروس بسیار مسری است که عمدتاً از طریق مصرف آب یا غذای آلوده منتقل می‌شود. این نوع هپاتیت بیشتر در مناطق با بهداشت عمومی ضعیف دیده می‌شود و می‌تواند به‌سرعت گسترش یابد. یکی از دلایل اصلی شیوع آن، عدم رعایت بهداشت فردی به ویژه شستن دست‌ها پس از اجابت مزاج است. سفر به مناطقی با شیوع بالا نیز یکی از رایج‌ترین علت بیماری هپاتیت از این نوع است.

در بیشتر موارد، سیستم ایمنی بدن موفق به پاکسازی ویروس هپاتیت A می‌شود و بیماری بدون عارضه مزمن بهبود می‌یابد. با این حال، در برخی افراد، به‌ویژه سالمندان یا افراد دارای بیماری زمینه‌ای، این بیماری می‌تواند شدیدتر باشد. از آنجایی که ویروس در مدفوع افراد آلوده وجود دارد، انتقال آن از طریق تماس مستقیم با شخص آلوده نیز امکان‌پذیر است.

شایع ترین راه انتقال هپاتیت a چیست؟

هپاتیت آ یک بیماری ویروسی است. این ویروس تا چند ساعت خارج از بدن زنده می‌ماند اما مدت طولانی‌تر روی دست‌ها و غذا باقی می‌ماند. همچنین این ویروس نسبت به گرما و سرما مقاوم است و همین ویژگی‌های آن میزان مسری بودنش را افزایش می‌دهد. یکی از راه های انتقال هپاتیت a از طریق دست، غذا یا اجسام آلوده به مدفوع فرد مبتلا به هپاتیت آ است که از راه دهان وارد بدن شده و پخش می‌شود. این بیماری همچنین می‌تواند از طریق تماس جنسی یا رابطه دهانی و مقعدی نیز منتقل شود.

به‌طورکلی خوردن غذا یا نوشیدن مایعات آلوده به مدفوع حاوی این ویروس باعث سرایت و انتقال آن می‌شود. ویروس پس از انتقال از طریق جریان خون به کبد می‌رسد و باعث التهاب و تورم کبد می‌شود. این ویروس به ‌شدت مسری است و خیلی راحت افراد خانواده را درگیر می‌کند. مصرف غذاهای خام و نپخته که به این ویروس آلوده‌اند می‌تواند باعث سرایت بیماری به افراد سالم شود. در کشورهای درحال‌توسعه اپیدمی‌های هپاتیت a ناشی از مصرف آب آشامیدنی آلوده به فاضلاب آلوده به این ویروس است. راه های انتقال بیماری هپاتیت از جمله هپاتیت a شامل این موارد می‌شوند:

• خوردن غذایی که فرد ناقل ویروس هپاتیت آ درست کرده‌است
• خوردن صدف خام آلوده به فاضلاب
• برقراری رابطه جنسی با فرد ناقل ویروس هپاتیت آ
• نوشیدن آب آلوده
• تماس با مدفوع فرد مبتلا به هپاتیت آ

دچار علائم هپاتیت آ هستی یا با فرد آلوده در تماس بودی؟

برای اطمینان با پزشک مشورت کن!

رزرو نوبت پزشک گوارش

هپاتیت a واگیردار است؟

بیماری هپاتیت A بسیار مسری است و فرد مبتلا چند هفته قبل و بعد از شروع علائم می‌تواند ویروس را به دیگران منتقل کند. بیشترین قدرت انتقال معمولا در هفته اول بروز علائم گوارشی و پیش از شروع زردی است. این بیماری معمولا از طریق مدفوع و دهان منتقل می‌شود. رعایت بهداشت دست، ایزوله‌شدن خانگی نسبی، استفاده اختصاصی از وسایل شخصی و پایبندی به توصیه‌های بهداشتی مانع انتشار می‌شود. واکسیناسیون اطرافیان در معرض تماس نزدیک بر اساس نظر پزشک توصیه می‌شود.

تشخیص هپاتیت نوع a چگونه است؟

تشخیص هپاتیت آ بر اساس ترکیب علائم بالینی، معاینه و آزمایش‌های خونی انجام می‌شود. آنزیم‌های کبدی مانند ALT و AST در فاز حاد افزایش می‌یابند و بیلی‌روبین ممکن است بالا برود که با علامت زردی همخوان است. تست اختصاصی سرولوژی برای شناسایی آنتی بادی IgM ضد هپاتیت آ کلید تشخیص فاز حاد است و IgG مثبت پایدار نشانگر مصونیت پس از تماس قبلی یا واکسن است. پزشک برای تشخیص این بیماری بررسی‌ها و آزمایش‌های مختلفی را انجام می‌دهد. آزمایش‌های تشخیص هپاتیت a عبارتند از:

• سابقه پزشکی به‌ علاوه وضعیت ایمن‌سازی و بررسی سفرهای اخیری که بیمار رفته است
• معاینه بدنی
• آزمایش خون

آزمایش هپاتیت برای ویروس هپاتیت آ نشان می‌دهد که فرد در حال حاضر مبتلا به این ویروس است یا اینکه در گذشته ناقل این ویروس بوده. اگر فرد در حال حاضر یا در گذشته مبتلا شده باشد، این آنتی‌بادی‌ها در خون او مشاهده می‌شوند.

دوره کمون هپاتیت a چقدر است؟

دوره کمون یا نهفتگی هپاتیت A معمولا بین ۱۵ تا ۵۰ روز است. یعنی از زمان ورود ویروس به بدن تا بروز اولین علائم، حدود ۲ تا ۷ هفته طول می‌کشد. بیشتر افراد در هفته چهارم علائم را تجربه می‌کنند.

بهترین روش درمان هپاتیت a چیست؟

هپاتیت a درمان خاصی ندارد. بهبود علائم پس از ابتلا به کندی صورت می‌گیرد و تا چند هفته یا گاهی تا چند ماه طول می‌کشد. یکی از راه های درمان هپاتیت A، استراحت کردن است. بسیاری از افراد مبتلا به هپاتیت A احساس خستگی و بیماری می‌کنند و انرژی کمتری دارند. به همین دلیل استراحت کافی به آنها کمک می‌کند تا انرژی از دست رفته خود را بازیابی کنند. پیروی از یک رژیم غذایی سالم و متعادل، نوشیدن مایعات زیاد برای جلوگیری از کم آبی بدن و خودداری از مصرف الکل، همگی می‌توانند روند بهبودی را تسریع ببخشند. برخی از راه های درمان هپاتیت از جمله هپاتیت آ به توصیه پزشکان شامل موارد زیر است:

• از مصرف داروهای غیرضروری خودداری کنید
• از مصرف الکل و داروهایی که برای کبد بد هستند (مثل استامینوفن در دوز بالا) خودداری کنید و برای استفاده از داروهای ضدتهوع یا مسکن‌ها حتماً با پزشک مشورت کنید.
• اگر فرد علائم بیماری دارد اما نشانه‌ای از نارسایی حاد کبدی دیده نمی‌شود، نیازی به بستری شدن در بیمارستان نیست
• هدف از درمان هپاتیت a حفظ آرامش و آسایش بیمار و رعایت رژیم غذایی مناسب است که مایعاتی که به ‌واسطه استفراغ و اسهال از بدن دفع شده دوباره جذب بدن شوند

روش درمان	توضیح	میزان موفقیت
استراحت و تغذیه مناسب	اصلی‌ترین راه بهبود طبیعی بدن	بسیار بالا
مایعات کافی	جلوگیری از کم‌آبی و کمک به سم‌زدایی	بسیار بالا
پرهیز از الکل و داروهای مضر	محافظت از کبد در دوران التهاب	بالا
گیاهان دارویی (با احتیاط)	کمک جانبی، نه درمان اصلی	متوسط
واکسن (پیشگیری)	پیشگیری مؤثر برای افراد در معرض خطر	بسیار بالا

درمان هپاتیت a در کودکان

شدت بیماری هپاتیت در کودکان معمولا خفیف‌تر است و نیاز به درمان خاصی ندارد. استراحت، تغذیه مناسب، مصرف مایعات کافی و پرهیز از داروهای مضر برای کبد مانند استامینوفن، مهم‌ترین اقدامات درمانی در خانه هستند. بیشتر کودکان بدون عارضه خاصی بهبود پیدا می‌کنند.

درمان خانگی هپاتیت آ

برای درمان خانگی هپاتیت a، تا زمانی که تب دارید و رنگ چهره‌تان زرد است بهتر است در خانه بمانید زیرا یکی از علائم اصلی هپاتیت a در چند هفته اولیه، احساس خستگی شدید است. همچنین در صورت ابتلا به این ویروس عفونی با رعایت روش‌های درمان خانگی هپاتیت آ از خود مراقبت کنید:

• خارش شدید پوستی یکی از نشانه‌های هپاتیت a است. بهتر است دمای داخل خانه خنک باشد، لباس گشاد و راحت به تن کنید و دوش آب داغ ممنوع است
• وعده‌های غذایی کوچک میل کنید
• کالری کافی مصرف کنید
• الکل و سیگار را ترک کنید. مصرف الکل، کبدتان را به خطر می‌اندازد
• با مشورت پزشک دارو، مکمل و ویتامین مناسب دریافت کنید
• ویروس این بیماری به ‌راحتی به دیگران منتقل می‌شود. بهتر است تا پیش از بهبود کامل از هرگونه تماس جنسی پرهیز کنید (یا دست کم همراه با کاندوم باشد)
• اگر ویروس در بدنتان هست، آشپزی نکنید و هر بار که از سرویس بهداشتی استفاده می‌کنید دست‌هایتان را با آب و صابون بشویید.

درمان گیاهی هپاتیت a

در حال حاضر هیچ داروی گیاهی با اثر اثبات‌شده برای درمان یا تسریع بهبود هپاتیت A وجود ندارد و مصرف گیاهانی مثل خار مریم فقط در صورت ضرورت و با نظر پزشک توصیه می‌شود. با این حال، قبل از مصرف هر گیاه دارویی حتما با پزشک مشورت کنید زیرا مصرف خودسرانه برخی از گیاهان می‌تواند به کبد آسیب بزند.

غذای مناسب هپاتیت a

برای حمایت از عملکرد کبد بهتر است غذاهای زیر را زمان ابتلا به هپاتیت آ مصرف کنید:

• غذاهای سبک، کم‌چرب و کم‌نمک
• میوه و سبزیجات تازه
• غلات کامل (مانند برنج قهوه‌ای یا نان سبوس‌دار)
• پروتئین سبک مانند مرغ یا ماهی بخارپز
• مایعات فراوان مانند آب، آبمیوه طبیعی و سوپ

میدونی جدیدترین راه درمان هپاتیت A چیه؟ از بهترین دکتر هپاتیت سوالت رو بپرس.

دکتر هپاتیت آ

عوارض هپاتیت A چیست؟ 

هپاتیت A معمولا عوارض کم و موقتی دارد با این حال در برخی افراد به‌ویژه سالمندان یا کسانی که بیماری زمینه‌ای دارند، این بیماری می‌تواند عوارض جدی‌تری ایجاد کند. عوارض شایع و موقتی هپاتیت A عبارت است از:

• خستگی شدید و طولانی‌مدت (ممکن است چند هفته تا چند ماه ادامه داشته باشد)
• تهوع و کاهش اشتها
• زردی پوست و چشم
• درد در ناحیه کبد (زیر دنده راست)
• مدفوع کم‌رنگ و ادرار تیره
• خارش پوست

عوارض نادر اما جدی هپاتیت a:

• نارسایی حاد کبد (در سالمندان یا افراد با بیماری کبدی مزمن)
• عود بیماری (در برخی افراد، علائم ممکن است بعد از چند هفته دوباره بازگردد)
• کلستاز طولانی‌مدت (تجمع صفرا در کبد که باعث زردی طولانی و خارش می‌شود)

آیا هپاتیت آ خطرناک است؟

برخلاف انواع دیگر هپاتیت ویروسی، هپاتیت a بیماری مزمنی نیست و آسیب بلندمدتی به کبد نمی‌رساند. در موارد نادر ممکن است که کبد بیمار به‌ یک‌باره از کار بیفتد، البته این اتفاق بیشتر در افراد مسن یا کسانی مشاهده می‌شود که بیماری کبدی مزمن دارند.

در صورت نارسایی شدید کبدی، فرد باید برای درمان در بیمارستان بستری شود و اگر نیاز بود پیوند کبد انجام بدهد. هرچند این بیماری علائم مشخصی ندارد (به خصوص در بچه‌ها)، اما معمولا ماه‌های زیادی در بدن می‌ماند. این بیماری در موارد نادری که باعث نارسایی کبدی حاد می‌شود، ممکن است خطر مرگ داشته باشد؛ به خصوص در سالمندان. احتمال عود و بازگشت بیماری پس از بهبودی در نزدیک به ۱۰ درصد مبتلایان مشاهده می‌شود.

پیشگیری از هپاتیت a ممکن است؟

رعایت بیشتر بهداشت، غذای سالم و ایمنی‌سازی مؤثرترین روش‌های پیشگیری و مبارزه با این بیماری عفونی هستند. با انجام اقدامات زیر می‌توان از ابتلا به هپاتیت a پیشگیری کرد:

• مصرف آب آشامیدنی سالم
• دفع صحیح فاضلاب در جوامع شهری و روستایی
• رعایت بهداشت فردی مثل شستشوی منظم دست‌ها پیش از غذا و پس از توالت
• تزریق واکسن هپاتیت
• رعایت بهداشت و ایمنی در ارتباط جنسی

هپاتیت A واکسن دارد؟

یکی از راه‌های پیشگیری از این بیماری، واکسن هپاتیت آ است که معمولا در ۲ مرحله تزریق می‌شود. دوز دوم یا دوز بوستر شش ماه بعد از دوز اول است. در حال حاضر چند نوع واکسن تزریقی این بیماری در دنیا وجود دارند که تأثیر و عوارض همگی یکسان است و هیچ واکسنی برای درمان هپاتیت آ در حال حاضر برای کودکان زیر یک‌ سال وجود ندارد.

پزشکان پیشنهادی

۴.۷ (۵۵۸۹ نظر)

دکتر بهروز مقدادی

تخصص کودکان و اطفال

نوبت بگیرید

۴.۸ (۵۳۸۷ نظر)

دکتر بهنام مقدادی

تخصص کودکان و اطفال

نوبت بگیرید

۴.۸ (۴۹۷۲ نظر)

دکتر مهدی قاضی

تخصص اورولوژی

نوبت بگیرید

۴.۹ (۳۴۹۸ نظر)

دکتر حمیدرضا معظم

تخصص کودکان و اطفال

نوبت بگیرید

۵ (۳۰۶۳ نظر)

دکتر حمیدرضا شرکت العباسیه

فوق تخصص عفونی کودکان

نوبت بگیرید

۴.۹ (۲۹۸۳ نظر)

دکتر محمود هادی زاده

فلوشیپ اینترونشنال کاردیولوژی

نوبت بگیرید

نتیجه گیری

هپاتیت آ اگرچه یکی از انواع خفیف‌تر هپاتیت است، اما به دلیل ماهیت مسری خود همچنان اهمیت زیادی در حوزه سلامت عمومی دارد. این بیماری معمولاً بدون عارضه دائمی بهبود می‌یابد، اما در گروه‌های خاص مانند سالمندان و بیماران کبدی ممکن است خطرناک‌تر باشد. رعایت بهداشت فردی، شست‌وشوی منظم دست‌ها، استفاده از آب آشامیدنی سالم و تزریق واکسن از مؤثرترین روش‌های پیشگیری هستند. درمان خاصی برای هپاتیت a وجود ندارد و مراقبت حمایتی، تغذیه متعادل و استراحت کافی بهترین راه برای تسریع بهبودی است. آگاهی و پیشگیری می‌تواند از گسترش این ویروس جلوگیری کرده و از سلامت کبد در برابر التهاب‌های ویروسی محافظت کند.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!