فهرست مطالب
با افزایش سن، اکثر مردان علائمی مانند تحریکپذیری، خستگی و کاهش قدرت جسمانی را تجربه میکنند. اگر چه این نشانهها معمولا به پیری نسبت داده میشوند، اما در پزشکی توضیح متفاوتی برای این وضعیت وجود دارد که با عنوان آندروپوز یا یائسگی مردان شناخته میشود. آندروپوز وضعیتی است که در آن سطح تستوسترون به تدریج کاهش پیدا میکند و میتواند مجموعهای از علائم جسمانی، روانی و جنسی را در مردان به همراه داشته باشد. اگر شما هم تمایل به دانستن این موضوع دارید که یائسگی مردان دقیقا چیست، چه علائمی دارد و چه روشهایی برای کنترل یا درمان آن وجود دارد، با ادامه این مقاله دکترتو همراه ما باشید.
یائسگی در مردان چگونه است؟
سطح تستوسترون در دوران پیش از بلوغ پایین است، اما با شروع بلوغ به طور چشمگیری افزایش مییابد و مجموعهای از تغییرات مردانه را در بدن ایجاد میکند. رشد موهای مردانه، توانایی نعوظ، افزایش قدرت و استحکام عضلات همگی از تاثیرات این هورمون هستند.
حال از دهه سوم زندگی به بعد، سطح تستوسترون به صورت طبیعی و تدریجی کاهش مییابد. در نتیجه این افت تدریجی تستوسترون، فرد علائم متعددی مربوط به اختلالات جنسی و تغییرات جسمی را تجربه میکند که نشان میدهند بدن در حال ورود به مرحلهای تازه و متفاوت است.
علائم شایع یائسگی مردان
علائم یائسگی مردان میتواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد زیرا افت تستوسترون در همه مردان یکسان نیست و برخی ممکن است با وجود داشتن تستوسترون پایین، هیچ علامتی نداشته باشند. اما زمانی که علائم ظاهر شوند، رایجترین نشانهها عبارتند از:
- کاهش میل جنسی
- اختلال نعوظ
- افزایش سایز سینه یا ورم بافت سینه
- کاهش تراکم استخوان
- کاهش قد
- تعریق شبانه
- گرگرفتگی
- کاهش انرژی و انگیزه
- افسردگی
- مشکل در تمرکز
- اختلالات خواب
- کاهش توده عضلانی
- افزایش چربی بدن
با افزایش سن علائم یائسگی نگرانت کرده؟
برای بررسی فوری نوبت بگیر.
تفاوت یائسگی مردان با یائسگی زنان
مردان نیز درست همچون زنان با افزایش سن دچار کاهش هورمونهای جنسی و یائسگی میشوند. با این تفاوت که این روند در آنها بسیار آهستهتر اتفاق میافتد و به همین دلیل علائم آندروپوز معمولا خفیفتر و به صورت تدریجی ظاهر میشوند.
در حقیقت کاهش هورمون اصلی مردانه، یعنی تستوسترون، از حدود ۳۰ سالگی آغاز میشود و برخلاف زنان که افت هورمونیشان طی چند سال رخ میدهد، سطح تستوسترون در مردان هر سال تنها حدود ۱ درصد کاهش مییابد. این تغییرات تا حدی جزئی هستند که اثرات آن برای بسیاری از مردان چندان احساس نمیشود.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت bocahindonesia
Unlike women, men don’t lose their fertility with andropause; it simply decreases. Men can still remain fertile and have offspring naturally into their 50s and 60s.
ترجمه فارسی:
برخلاف زنان، مردان با آندروپوز باروریشان را به طور کامل از دست نمیدهند؛ بلکه باروری آنها فقط کاهش مییابد. مردان میتوانند حتی تا دهههای ۵۰ و ۶۰ زندگی به صورت طبیعی بارور بمانند و فرزند داشته باشند.
| یائسگی مردان (آندروپوز) | یائسگی زنان (مونوپوز) |
|---|---|
| کاهش هورمون اصلی جنسی (تستوسترون) | کاهش هورمونهای جنسی زنانه |
| شروع کاهش هورمون از حدود ۳۰ سالگی | افت هورمونی طی چند سال رخ میدهد. |
| کاهش تستوسترون سالانه حدود ۱٪ | افت هورمونها سریعتر و محسوستر است. |
| روند کاهش هورمون آهسته و تدریجی است. | روند تغییرات هورمونی کوتاهتر و واضحتر است. |
| علائم معمولاً خفیف و تدریجی ظاهر میشوند. | علائم معمولاً واضحتر تجربه میشوند. |
| برخی مردان با تستوسترون پایین بدون علامت هستند. | افت هورمونی معمولاً با علائم همراه است. |
| کاهش میل جنسی و اختلال نعوظ شایع است. | از دست رفتن کامل باروری رخ میدهد. |
| افزایش سایز یا ورم بافت سینه ممکن است دیده شود. | — |
| کاهش توده عضلانی و افزایش چربی بدن دیده میشود. | — |
| کاهش تراکم استخوان و کاهش قد ممکن است رخ دهد. | — |
| تعریق و گرگرفتگی ممکن است وجود داشته باشد. | — |
| کاهش انرژی، انگیزه، تمرکز و اختلال خواب گزارش میشود. | — |
| افسردگی و تغییرات خلقی ممکن است دیده شود. | — |
| باروری بهطور کامل از بین نمیرود و فقط کاهش مییابد. | باروری بهطور کامل از دست میرود. |
| امکان فرزندآوری طبیعی تا دهههای ۵۰ و ۶۰ وجود دارد. | امکان بارداری طبیعی پس از یائسگی وجود ندارد. |
| علت اصلی، کاهش طبیعی تستوسترون با افزایش سن است. | — |
| هیپوگنادیسم میتواند عامل تشدیدکننده باشد. | — |
| تشخیص با آزمایش تستوسترون و ارزیابی علائم انجام میشود. | — |
علت یائسگی در مردان
علت اصلی بروز یائسگی مردان، کاهش طبیعی سطح تستوسترون با افزایش سن است. این یک روند طبیعی و تدریجی است. با این حال، علاوه بر سن، هیپوگنادیسم نیز میتواند در بروز یائسگی مردان نقش داشته باشد. هیپوگنادیسم زمانی رخ میدهد که بیضهها یا مراکز تنظیم کننده هورمون در مغز به درستی عمل نکنند و بدن نتواند تستوسترون کافی تولید کند.
- اگر مشکل از بیضهها باشد، این حالت به نام هیپوگنادیسم اولیه شناخته میشود.
- اگر مشکل از هیپوتالاموس یا هیپوفیز باشد، آن را هیپوگنادیسم ثانویه مینامند.
عوامل تسریع کننده کاهش تستوسترون در مردان
برخی از عوامل میتوانند روند کاهش تستوسترون و بروز یائسگی مردان را تسریع کنند که در ادامه به مهمترین آنها اشاره کردهایم:
- بیماریهای مزمن مانند دیابت، فشار خون بالا و بیماریهای قلبی عروقی
- چاقی و تجمع چربی اضافی که میتواند در تولید طبیعی هورمونها اختلال ایجاد کند.
- مصرف الکل و مواد مخدر
- عوامل مرتبط با سبک زندگی نظیر رژیم غذایی نامناسب، کمبود فعالیت بدنی و خواب ناکافی
- عوامل روانشناختی نظیر استرس طولانیمدت، اضطراب و افسردگی
- اختلالات خودایمنی و سایر بیماریهایی که تعادل هورمونی را تحت تاثیر قرار میدهند.
روش های تشخیص یائسگی مردان
گاهی پزشک برای تشخیص این که آیا علائم شما مربوط به یائسگی مردان هستند یا عامل دیگری دخیل است، مجموعهای از آزمایشها و بررسیها را توصیه میکند که از جمله این تستها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
۱. بررسی سابقه پزشکی و معاینه فیزیکی
اولین اقدامی که پزشک انجام میدهد این است که ابتدا سابقه پزشکی شما را مرور میکند و از شما درباره علائمتان سوال میپرسد. سپس یک معاینه بدنی انجام میدهد تا علت احتمالی علائم را تشخیص دهد.
۲. آزمایش خون
اندازهگیری سطح تستوسترون از طریق آزمایش خون بسیار مهم است. این آزمایش مشخص میکند که آیا سطح تستوسترون پایینتر از حد طبیعی است یا نه. اگر سطح تستوسترون کاهش یافته باشد، احتمال آندروپوز وجود دارد و پزشک بر اساس علائم بالینی و سایر آزمایشها تشخیص نهایی را میدهد.
۳. آزمایش های تکمیلی (در صورت نیاز)
در برخی موارد، آزمایش خون برای بررسی سلامت کبد و کلیه یا تصویربرداری از غدد جنسی و مغز نیز توصیه میشود. بسته به علائم، پزشک ممکن است آزمایشهای دیگری را برای بررسی بیماریهایی که علائم مشابه ایجاد میکنند درخواست دهد، از جمله:
- آزمایش عملکرد تیروئید برای بررسی اختلالات تیروئیدی
- پروفایل لیپید برای ارزیابی سطح کلسترول
- آزمایش قند خون برای بررسی دیابت
- سنجش تراکم استخوان برای ارزیابی سلامت استخوان و پیشگیری از پوکی استخوان
۴.۸ (۴۹۴۷ نظر)۴.۸ (۱۶۵۱ نظر)۴.۹ (۱۲۷۰ نظر)۴.۹ (۱۰۱۳ نظر)۵ (۹۰۷ نظر)۴.۹ (۷۷۵ نظر)درمان و مدیریت یائسگی مردان
یائسگی مردان معمولا یک مرحله طبیعی از زندگی است. اگر علائم قابلتوجه وجود دارد، ارزیابی پزشکی برای یافتن علت و تصمیم درمانی لازم است. با این حال، اگر علائم تا حدی شدید شوند که زندگی فرد را تحت تاثیر قرار دهند، پزشک میتواند از درمانهای زیر برای کنترل مشکلاتی مانند کاهش میل جنسی، خستگی مفرط و گرایش به افسردگی استفاده کند:
۱. هورمون درمانی تستوسترون (طبق نظر پزشک)
اگر کاهش تستوسترون شدید باشد یا علائم قابلتوجهی ایجاد کرده باشد، پزشک ممکن است درمان جایگزینی تستوسترون (TRT) را برای بهبود علائم توصیه کند. روشهای معمول هورمون درمانی با داروی تستوسترون شامل این مواردند:
- پچ پوستی که یک بار در روز روی پوست خشک قرار میگیرد و هورمون را به آرامی وارد جریان خون میکند.
- ژل موضعی نیز مستقیما روی پوست (معمولا روی بازوها) اعمال میشود. از آنجایی که ژل ممکن است از طریق تماس پوست به دیگران منتقل شود، فرد باید پس از هر بار استفاده، دستها را بشوید.
- کپسول تستوسترون بهتر است دو بار در روز بعد از غذا مصرف شود. البته افرادی که مشکلات کبد، قلب، کلیه یا سطح بالای کلسیم دارند، باید از مصرف این دارو بهصورت خودسرانه بپرهیزند.
- تزریق تستوسترون به فواصل انجام میشود و اثرات قابلتوجهی در تنظیم سطح تستوسترون دارد.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت my.clevelandclinic
TRT is meant to be a long-term therapy. If you stop taking testosterone, your levels will return to baseline.
ترجمه فارسی:
هدف درمان جایگزینی تستوسترون (TRT) ارائه درمانی بلندمدت است. اگر مصرف تستوسترون را متوقف کنید، سطح هورمون شما دوباره به حالت اولیه بازمیگردد.
۲. اصلاح سبک زندگی
گاهی پزشک اقدامات ساده اما موثری را برای بهبود سبک زندگی و کنترل سطح تستوسترون توصیه میکند که از جمله آنها میتوان به این موارد اشاره کرد:
- کاهش سطح استرس با انجام مدیتیشن، یوگا و فعالیتهای آرامبخش
- تشخیص زودهنگام نشانههای افسردگی و مراجعه به روانپزشک در صورت نیاز
- افزایش فعالیت بدنی با ورزشهای قدرتی و تمرینات مقاومتی
- افزایش مصرف مواد غذایی تقویت کننده سلامت هورمونها مانند پروتئینها، چربیهای سالم (نظیر امگا ۳)، ویتامینها و مواد معدنی
- کاهش مصرف الکل و سیگار که اثرات مستقیم روی کاهش سطح تستوسترون دارند
۳. درمان یائسگی مردان در طب سنتی
در طب سنتی، درمان یائسگی مردان بیشتر بر تقویت نیروی جنسی، افزایش انرژی و تعادل هورمونی تمرکز دارد. اصلاح سبک زندگی شامل رژیم غذایی مناسب، ورزش منظم و کاهش استرس نیز بخش مهمی از درمان است.
این رویکردها معمولاً مکمل درمانهای پزشکی بوده و با هدف بهبود کیفیت زندگی و کاهش علائم آندروپوز به کار میروند اما جایگزین درمان پزشکی نیستند. برخی از درمانهای طب سنتی میتوانند به کاهش علائم یائسگی مردان کمک کنند، از جمله:
- جینسینگ که با کاهش استرس، بهبود کیفیت خواب و کاهش خستگی، علائم آندروپوز را تسکین میدهد.
- شنبلیله که میتواند میل جنسی و سطح تستوسترون را افزایش دهد.
- زعفران که در درمان اختلال نعوظ و بهبود عملکرد جنسی مفید است.
عوارض یائسگی در مردان
یائسگی در مردان یا آندروپوز بهدلیل کاهش تدریجی تستوسترون با افزایش سن رخ میدهد و میتواند تاثیرات جسمی، روانی و جنسی داشته باشد. در صورتی که کاهش تستوسترون شدید باشد و کنترل نشود، ممکن است مردان عوارض زیر را تجربه کنند:
- آسیب به رابطه جنسی و زناشویی
- کاهش توان کاری و قدرت بدنی
- افزایش وزن و احتمال بروز دیابت نوع ۲
- افزایش خطر پوکی استخوان و شکستگی استخوانها
- کاهش سلامت قلب و عروق
دنبال راهکاری برای مشکلات جنسیت هستی؟ مشاوره بگیر.
راههای جلوگیری از یائسگی مردان
اگر چه نمیتوان به طور کامل از آندروپوز پیشگیری کرد، اما میتوان سرعت کاهش سطح تستوسترون را کنترل کرد و به این ترتیب بروز یائسگی مردان را به سنین بالاتر موکول نمود. برای این منظور، رعایت چند نکته مهم توصیه میشود:
- داشتن برنامه غذایی متعادل و مدیریت وزن نقش اساسی در کنترل علائم یائسگی مردان دارد و میتواند از کاهش تستوسترون ناشی از تجمع چربی بیش از حد جلوگیری کند.
- فعالیت بدنی منظم به حفظ وزن ایدهآل کمک میکند و میتواند سرعت افت سطح تستوسترون را کاهش دهد.
- ایجاد برنامه خواب منظم و برخورداری از خواب کافی یکی دیگر از عوامل کلیدی برای حفظ سلامتی و تعادل هورمونی بدن است.
نتیجه گیری
تا مدتها پیش بسیاری از افراد فکر میکردند که چیزی به نام یائسگی مردان وجود ندارد. اما واقعیت این است که اگر چه یائسگی مردان یا آندروپوز به شدت یائسگی زنان نیست اما بخشی طبیعی از روند افزایش سن در مردان محسوب میشود. در این وضعیت، سطح هورمون تستوسترون که نقش کلیدی در حفظ ویژگیها و عملکردهای مردانه دارد، به مرور کاهش مییابد و فرد ممکن است علائم مختلفی را تجربه کند. اما جای نگرانی نیست زیرا با اصلاح سبک زندگی، تغذیه مناسب، ورزش منظم و در صورت نیاز هورموندرمانی، میتوانید سطح هورمونهای مردانه را در حد متعادل نگه دارید و سلامت، انرژی و کیفیت زندگی خود را حفظ کنید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!