با انواع سوختگی آشنا شویم

سوختگی

سوختگی چیست؟

سوختگی یکی از شایع ترین صدمات خانگی، به ویژه در میان کودکان است. اصطلاح “سوختگی” به معنی حس سوزش زیاد در ارتباط با این آسیب است. سوختگی با آسیب شدید پوست همراه است که باعث مرگ سلول های پوست در آن ناحیه می شود. سوختگی بر اثر گرما، جریان برق، مواد شیمیایی و اصطکاک ایجاد می شود. اکثر افرادی که دچار سوختگی شده اند بدون عوارض جدی و بسته به علت و درجه ی آسیب، بهبود می یابند. سوختگی های جدی تر برای پیشگیری از عوارض و مرگ نیاز به مراقبت های اورژانسی و فوری دارند.

درجه ی سوختگی

سه نوع اصلی سوختگی وجود دارد: درجه اول، دوم، و سوم.

هر درجه از سوختگی بسته به شدت آسیب به پوست مشخص می شود. درجه اول جزئی ترین نوع سوختگی و درجه سوم شدید ترین نوع آسیب در سوختگی هاست. آسیب ها در هر نوع سوختگی شامل موارد زیر است:

سوختگی درجه اول: قرمزی پوست بدون ایجاد تاول

سوختگی های درجه دوم: ایجاد تاول و کمی ضخیم شدن پوست

سوختگی های درجه سوم: ضخیم شدن گسترده ی پوست با ظاهر سفید و چرمی

 سوختگی درجه چهارم: همچنین سوختگی درجه چهارم نیز وجود دارد، این نوع سوختگی شامل تمام علائم سوختگی سوم درجه به همراه درگیری تاندون ها و استخوان ها است.

سوختگی علل متعددی دارد از جمله:

  • سوختگی ناشی از مایعات گرم و جوش
  • سوختگی های شیمیایی
  • سوختگی های الکتریکی
  • آتش سوزی به دنبال کبریت، شمع و فندک
  • قرار گرفتن بیش از حد در معرض نور خورشید

دکترتو: سامانه نوبت دهی اینترنتی پزشکان

درجه ی سوختگی وابسته به علت آن نیست. به عنوان مثال، سوختگی با آب جوش می تواند باعث ایجاد هر سه نوع سوختگی شود، بسته به این که چقدر مایع گرم و چه مدت با پوست در تماس است. در نظر داشته باشید که سوختگی های شیمیایی و الکتریکی، نیاز به مراقبت های پزشکی فوری داشته زیرا می توانند ارگان های داخلی بدن را نیز تحت تاثیر قرار دهند، حتی اگر آسیب پوست نیز،حداقل باشد.

سوختگی درجه اول:

سوختگی های درجه اول باعث آسیب کمتری به پوست می شود. آنها همچنین “سوختگی های سطحی” نامیده می شوند، زیرا بر لایه های پوستی تاثیر می گذارند. علائم سوختگی درجه اول عبارتند از:

  • قرمزی
  • التهاب جزئی یا تورم
  • درد
  • خشکی و پوسته پوسته شدن نیز به هنگام مرحله بهبودی سوختگی دیده می شود

از آن جایی که این درجه از سوختگی بر لایه های سطحی پوست اثر می گذارد، علائم و نشانه ها پس از پوست ریزی از بین می روند. سوختگی های درجه اول معمولا ۷ تا ۱۰ روز بدون ایجاد جای زخم(اسکار) درمان می شوند. اگر سوختگی ناحیه ی وسیعی از پوست، بیش از ۷.۵ سانتی متر را درگیر کند یا اینکه سوختگی بر روی صورت یا یک مفصل بزرگ مانند زانو، مچ پا، پا، ستون‌فقرات، شانه، آرنج، ساعد باشد، باید به پزشک مراجعه کنید. سوختگی درجه اول معمولا با درمان های خانگی بهبود می یابد. با درمان سریع ترسوختگی، مرحله ی بهبودی نیز کوتاه ترمی شود. درمان سوختگی درجه اول شامل موارد زیر است:

  • فرو بردن زخم در آب سرد به مدت ۵ دقیقه یا بیشتر
  • مصرف استامینوفن یا ایبوپروفن برای تسکین درد
  • استفاده از لیدوکائین(بی حس کننده) با ژل آلوورا یا کرم برای تسکین پوست
  • استفاده از پماد آنتی بیوتیک و پانسمان برای حفاظت از ناحیه ی آسیب دیده

با این حال به یاد داشته باشید که برای درمان این سوختگی از یخ استفاده نکنید، زیرا ممکن است باعث آسیب بیش تر شود. همچنین هرگز از پنبه استفاده نکنید زیرا الیاف های پنبه به ناحیه ی آسیب دیده می چسبند و خطر عفونت را افزایش می دهند. به علاوه از داروهای خانگی مانند روغن و تخم مرغ نیز اجتناب کنید زیرا تاثیرات آن اثبات نشده است.

سوختگی درجه دوم:

سوختگی های درجه دوم جدی تر هستند زیرا آسیب بیش از لایه سطحی پوست است. این نوع سوختگی موجب بروز تاول های پوستی شده و پوست شدیدا قرمز ودردناک می شود.
بعضی از تاول ها بازشده و می ترکند و باعث میشوند که ناحیه آسیب دیده مرطوب شود. با گذشت زمان، بافتی ضخیم، نرم و براق مانند به نام فیبرینوز اگزودا ممکن است بر روی زخم ایجاد شود. با توجه به حساس بودن این زخم ها، تمیز نگه داشتن و پانسمان زخم به درستی برای جلوگیری از عفونت و تسریع بهبودی لازم است.
بهبود بعضی از سوختگی های درجه دوم بیش از سه هفته طول می کشد، اما در غالب موارد سوختگی های درجه ۲ در طول دو تا سه هفته بدون ایجاد جای زخم(اسکار) بهبود می یابند، با این وجود گاهی نیز با تغییر رنگ پوست همراه است. در موارد شدید سوختگی، پیوند پوست برای ترمیم آسیب دیدگی لازم است. در پیوند پوست، پوست سالم را از منطقه دیگری از بدن برداشته و آن را به محل آسیب دیده پیوند می زنند. همانند سوختگی های درجه اول، در این نوع سوختگی نیز باید ازاستفاده پنبه و داروهای خانگی تائید نشده اجتناب کرد. درمان سوختگی درجه دوم خفیف، غالبا شامل موارد زیر است:

  • قرار دادن پوست در آب سرد برای مدت ۱۵ دقیقه یا بیشتر
  • مصرف داروهای ضد درد (استامینوفن یا ایبوپروفن)
  • استفاده از کرم آنتی بیوتیک برای تاول ها

با این حال، در صورتی که سوختگی ناحیه ی وسیعی از صورت، دست ها، باسن، کشاله ی ران و پاها را درگیر کند باید سریعا به پزشک مراجعه کنید.

سوختگی درجه سوم:

به استثنای سوختگی درجه چهار، سوختگی های درجه سوم غالبا بسیار شدید است. این نوع سوختگی بیش ترین آسیب را ایجاد می کند و تمام بافت های پوست را در گیر می کند.
تصور غلطی وجود دارد که این نوع سوختگی دردناک ترین نوع سوختگی است. درواقع آسیب ناشی از این نوع سوختگی، ممکن است بسیار وسیع بوده و اعصاب را نیز از بین ببرد وفرد دچار سوختگی دردی را احساس نکند.

بسته به علت، علائم سوختگی درجه سوم می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • مومی و سفید شدن پوست
  • پوست به رنگ زغال در می آید.
  • پوست به رنگ قهوه ای تیره دیده می شود.
  • بافت پوست چرمی و برجسته می شود.
  • ایجاد تاول

اگر این زخم ها جراحی نشوند با ایجاد اسکارهای شدید و کشیدگی پوست بهبود می یابد. هیچ برنامه ی زمانی برای بهبود خودبه خودی و کامل سوختگی های درجه سوم وجود ندارد. هرگز سعی نکنید این نوع سوختگی ها را خود درمان کنید. بلافاصله با ۱۱۵ تماس بگیرید و در حالی که منتظر اقدامات درمانی هستید، ناحیه آسیب دیده را بالاتر از قلب قرار دهید. همچنین سعی نکنید که لباس خود را در بیاورید، اما مطمئن شوید که لباس تان به ناحیه ی سوختگی در تماس نبوده وبه آن نچسبیده باشد.

عوارض سوختگی چیست؟

در مقایسه با سوختگی های درجه اول و دوم، احتمال بروز عوارض جانبی در سوختگی های درجه سوم مانند عفونت، از دست دادن خون و شوک بیش تر بوده و این عوارض اغلب می تواند منجر به مرگ شود. در عین حال، همه ی سوختگی ها خطر ابتلا به عفونت ها را افزایش می دهند، زیرا باکتری ها می توانند از راه پوست آسیب دیده وارد بدن شوند. در نظر داشته باشید که کزاز(تتانوس) یکی دیگر از عوارض احتمالی انواع سوختگی هاست. کزازنیز مانند سپسیس، عفونت باکتریایی است که سیستم عصبی را تحت تاثیر قرار می دهد، و در نهایت منجر به بروز مشکلاتی در انقباض عضلانی می شود. به طور کلی، هر یک از اعضای خانواده ی شما باید هر ۱۰ سال یک بار واکسن کزاز را برای جلوگیری از این نوع عفونت دریافت کند. به علاوه سوختگی شدید نیز خطر ابتلا به هیپوترمی(کاهش دمای بدن) و هیپوولمی(کاهش حجم خون) را به همراه دارد. کاهش شدید دمای بدن به صورتی خطرناک مشخصه ی هیپوترمی است. هیپوولمی یا کاهش حجم خون، زمانی رخ می دهد که بدن شما خون زیادی را به دلیل سوختگی از دست داده است.

پیشگیری از انواع سوختگی ها

بهترین روش برای مبارزه با سوختگی ها، جلوگیری از وقوع آن ها است. با توجه به اینکه مشاغل خاص شما را در معرض خطر بیشتری برای سوختگی قرار می دهند، اما واقعیت این است که بیشتر سوختگی ها در خانه اتفاق می افتد. توجه داشته باشید که نوزادان و کودکان کم شنوا بیشترین آسیب پذیری را دارند.

اقدامات پیشگیرانه که می توانید در خانه انجام دهید عبارتند از:

  • هنگام آشپزی بچه ها را از آشپزخانه دور نگه دارید.
  • دسته های قابلمه را به سمت پشت اجاق گاز روشن کنید.
  • یک کپسول آتش نشانی در نزدیکی آشپزخانه قرار دهید.
  • ماهی یکبار سنسور های دود را آزمایش کنید.
  • هر ۱۰ سال یکبار سنسورهای دود را تعویض کنید.
  • دمای بخاری آب زیر ۴۹ درجه سانتی گراد را نگه دارید.
  • قبل از استفاده از آب حمام دمای آن را اندازه گیری کنید.
  • کبریت و فندک را از دسترس کودکان دور نگه دارید
  • کابل های و سیم های برقی را چک کنید و سیم های لخت را عوض کنید.
  • مواد شیمیایی را دوراز دسترس قرار داده و در هنگام استفاده از مواد شیمیایی دستکش بپوشید.
  • هر روز از کرم ضدآفتاب استفاده کنید.
  • اطمینان حاصل کنید که تمام محصولات سیگار کاملا از بین می روند.

درمان سوختگی ها

پیش آگهی سوختگی های درجه اول و دوم هنگامی که به درستی و به سرعت درمان شوند، خوب است. این سوختگی به ندرت اسکار(جای زخم) ایجاد می کنند، اما می تواند منجر به تغییر رنگ پوست شوند. به صورت کلی در سوختگی ها هدف این است که آسیب و عفونت را به حداقل برسانیم. با این وجود آسیب فراوان در سوختگی های شدید درجه دوم و درجه سوم می تواند منجر به مشکلاتی در بافت های عمیق پوست، استخوان ها و اندام ها شود. بیماران ممکن است نیاز به عمل جراحی، درمان فیزیوتراپی، توانبخشی و مراقبت های طولانی مدت داشته باشند. با این وجود همان طور که درمان های جسمی مناسب برای افراد دچار سوختگی لازم است، فراموش نکنید که از نظر عاطفی و روحی نیز این افراد نیازمند کمک‌ هستند. گروه های پشتیبانی و مشاوران برای افرادی که سوختگی های شدید را تجربه کرده اند، نیز وجود دارد. برای پیدا کردن گروه های پشتیبانی در منطقه خود، با پزشک مشورت کنید.

چه موقع به پزشک مراجعه کنیم؟

تشخیص اینکه چه موقع سوختگی را در خانه درمان کنید و چه موقع نیاز به مراقبت های پزشکی دارید بسیار مهم است. با این وجود، در صورت مشاهده ی هر کدام از موارد زیر باید به پزشک پوست مراجعه کنید:

  • ناحیه دچار سوختگی با قطری بیش از ۷ سانتی متر
  • ناحیه ی سوختگی شامل صورت، دست، باسن یا ناحیه کشاله ران باشد.
  • زخم دردناک یا بدبو باشد.
  • هنگامی که فکر می کنید که سوختگی درجه سوم دارید.
  • اگراز آخرین واکسن کزاز شما بیش از ۵ سال گذشته است.

سوختگی های درجه سوم هرگز نباید در خانه درمان شوند. این نوع سوختگی ها خطر عوارض جدی از جمله عفونت، خونریزی و شوک را دارند. سوختگی درجه سوم به بافت های زیرین می رسد و حتی می تواند به اعصاب نیز آسیب برساند. همچنین توجه داشته باشید که درمان سوختگی های ناشی از شوک الکتریکی نیز بسیار خطرناک است. این سوختگی ها اغلب به لایه های زیر پوست می رسند و حتی می توانند باعث آسیب به بافت های داخلی نیز شوند. آسیب به ارگان های داخلی ممکن است بیش تر از حد انتظار باشد به دلیل بهتر است فرصت را از دست نداده و‌ بلافاصله با ۱۱۵ تماس بگیرید.

تنظیم و ترجمه: فاطمه افضلی

منبع: healthline

دکترتو: نوبت دهی اینترنتی پزشکان

نظرات کاربران

نظر دهید

نظر دهید